Skip to main content

Full text of "The Analecta Of David Rothe, Bishop Of Ossory"

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at jhttp : //books . qooqle . com/ 



The analecta 
of David 
Rothe, Bishop 
of Ossory 



David Rothe 
Patrick Francis 
Moran 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



\ DigitizedbyGoOgk 



THE ANALECTA 



DAVID ROTHE, BISHOP OF OSSORY. 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



THK 



ANALECTA 



DAVID ROTHE, BISHOP OF OSSORY 



IDITED WITH INTRODUCTION BY 

PATRICK F. MORAN 

tfUfcop o! Oworg 



DUBLIN 
M . H. GILL AND SON 

50 UPPER SACKVILLE STREET 
1884 



Digitized by VjOOQ lC 



fer- t I 3.-ib.\<o.£ 



( JtlN 9 1919' 



M. H. OKX A*I> SOV, rRINTKRS, nrni.iK 



Digitized by VjOOQ lC 



INTRODUCTION. 



PACJL 



§ 1. Debmod 0*Htjrlet, Archbishop of Cashel . . xiii 

§ 2- RlCHABD CkJSAGH, ArCHBISHOP OF AltMAGH . . xlvi 

§ 3. Cobnelius 0'Devany, Bishop of Down and Connor xcii 



Digitized by VjOOQ lC 



i 



i 



i 



INTEODUCTION. 



Valueofthe "Analecta:" Itsformer editions particu- 
larly rare : Its Author conversant urith thefacts tehich he 
narrates : Special purpose of the present edition. 

% 1. Dermod 0'Hurley, Archbiahop of Cashel. — His 
early Ufe and studies : Professor at Louvain and Rheitns : 
Appointed to the See of Cashel : Homeward journey : 
Lands at Skerries : His companion, Hev. John Dillon : 
Pilgrirnage to Holy Cross : Surrenders himself prisoner 
at Carrick-onJSuir : Led to Dublin in chains : Brought 
before the Lords Justices : Subjected to torture : Put to 
death the 30th of June 9 A.D. 1584 : Interred at St. 
Kerin 9 s : Protestant writers deny that 0'Hurley was tor* 
tured : Testimony of authentic witnesses : Stanihurst : 
Nugent and Geoghegan : Bishop of Killaloe : Fr. Holing : 
" Theatrum crudelitatum :" Fr.Mooney: O' SulkvanBeare: 
Coppinger : Molanus : John Lynch : Official correspon - 
dence between the Lords Justices and Wahingham : The 
Boots' torture used in Scotland: The Bishop cf Ferns. 

§ 2. Richard Creagh, Archbishop of Armagh. — 
Statement of Froude : Dr. Creagh s early career : 
Hesolves to devote his life to the serrice of religion : 
His labours in Limerick: Appoiuted io the Prima- 
tial See : His life in Rome : The jonrney to Ireland : 
Lands in England : Arrested in Ireland and led to the 
Tower in London : Narrative of Fr. Good : Dr. Creagh 
escapes to the Continent : His letter to ihe Lord Deputy : 
Betums to Ireland : Ix again arrested : Lniers of Queen 



Digitized by VjOOQ lC 



X lNTBODUCTION. 

Elizabeth : His trial : Escapes a third time from prison : 
Is rearrested and sent to the Tower : His efforts to pro- 
rnote educatim: Anglican bishops solicit consecration at 
his hands : Father Holing's account of his life in prison : 
Dr. CreagKs letters : Testimony of Father Stephen 
White,(ySuttevan Beare, Coppinger$c: His examination 
in London, as setforth in the State Papers : The Govern- 
nient resolve on his execution for the exercise of his spiri» 
tual functions : Examination in December y 1567 : Letters 
of Hussey : Subsequent examinations and letters of the 
Primate : Papistry his only crime : Dr. Creagh still a 
prisoner in 1585. 

§ 3. Cornelius 0'Devany, Bishop of Down and Oon- 
nor. — His appointment to the See in 1582; Twice ar- 
rested in 1588 : Letter of the Lord Deputy : Commission 
of the Vice-Primate to the Bfchop : Released in 1590 : 
Statement of Loftus, Protestant Archbishop of Dublin : 
Some particulars of Dr. (XDevanys Episcopate : The 
clergy in 1605, and again in 1611, commanded by Royal 
proclamation to departfrom the kingdom : Penalties against 
the clergy who remained in Ireland : Dr. 0'Devanys 
arrest and martyrdom : Contemporary narratives by the 
Archbishop of Cashel and Father Conway : Testimony of 
the Archbkhop of Dublin 9 and other writers of the Fran- 
ciscan Order: Detailsgiven by Coppinger, Afolanus, 0'Sul- 
kvan Beare and Dr. Lynch : Account by an heretical 
eye-witness : The Four Masters. 



Digitized by VjOOQ lC 



INTRODUCTION. 



The " Analecta" of David Rothe, Bishop of Ossory, now 

presented to the public, is the most valuable oontem- 

porary record that has come down to us relating to the 

sufierings of Ireland for the Gatholic Faith during the 

\ reigns of Elizabeth and James the First. Two editions 

were published by the illustrious author, the first in 

1616, in one volume, and comprising only the First 

Part; the other, in 1617 and 1619, in two volumes 

?iving the complete work, and presenting the First 
art, considerably enlarged. It is this enlarged and 
complete edition that is now reprinted. It is well 
known that almost all the important tracts written 
in the 17th century to illustrate the history of our 
country are singularly rare. The "Analecta," how- 
ever, has been long regarded as the rarest of them all, 
80 rare, indeed, that Mr. Myles 0'Reilly, when pub- 
lishing, a few years ago, his " Memorials of those who 
suffered for the Catholic Faith in Ireland in the 16th, 
17th, and 18th Centurie8, ,, was unable to discover a 
complete copy in any public orprivate library through- 
out Ireland or Great Britain. 

The author, David Rothe, was contemporary of most 
of the facts which he narrates. Born in the city of 
Kilkenny, of one of its wealthiest families, in the year 
1568, he pursued his higher sacred studies in the Uni- 
versities of Douai and Salamanca, was f or some years 
Secretary in Rome of the Primate, Peter Lombard, was 



Digitized by VjOOQ lC 



XU INTKODTTCnON. 

subsequently Vicar-General of Armagli, Bishop of Os- 
sory, and Vice-Primate ; and tlius enjoyed many special 
advantages f or becoming fully acquainted with the his- 
tory and the circumstances of the Irish Church at this 
trying period. 

There is a special reason why the publication of this 
work may not be regarded as inopportune at the pre- 
sent time. The cruel persecution ior the Faith which, 
for three centuries, was endured by the Irish Catholics 
may be considered as at length closed, and may now 
be viewed in the light of past history. Enjoying, as 
we do, a period of comparative calm, many friends of 
Ireland have begun at home and abroad to give expression 
to the wish, that although our whole people might justly 
be regarded as a nation of martyrs, yet some f ew names, 
at least, among the most remarkable for constancy and 
heroism would be laid before the Sacred Congregation 
of Rites, and if found worthy be enrolled among the 
privileged Martyrs of Holy Church. While such a 
matter is being discussed, and such a project is being 
matured, it cannotbut be advisable to place this au- 
thentic narrative within the reach of everyone who may 
have at heart the cause of religion and Ireland'8 best 
interests. 

In this Introduction I propose to select a few in- 
stances of those whose imprisonment and sufiferings 
are described in particular detail in the following 
work, to test by the witness of contemporary records 
and official documents, which, f or the most part, have 
come to light in our own days, the accuracy of the his- 
tory which the " Analecta" presents. I have chosen for 
this purpo8e the sufEerings of Dermod 0'Hurley, Arch- 
bishop of Cashel; Richard Creagh, Archbidiop of 
Armagh; Cornelius 0'Devany, Bishop of Down and 
Connor. They were bright ornaments of the Irish 
Church in their days, and by the martyrdom which they 
endured, and the heroism they displayed, shed lustre 
on the Irish Episcopate ; their memory is held in vene- 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD OHURLBY, ARCHBISH0P OF CASHEL. XIU 

ration by a faithful people, and their namee shall live 
for ever as household words, wherever Iriah Catholios 
are to be f ound. 

§ 1. Dermod (fHurUy, Archbkhop of Cashel. 

I do not propose to write the life of this illustrious 
Martyr, but rather to illustrate some of the circum- 
stances of his martyrdom, and in particular those which, 
although attested by Dr. Rothe, nave been called into 
question by Protestant writers of high name in latter 
times. It may not be out of place, however, to premise 
a few words on his early career. 

He was born in the year 1519. Froude, in his " History 
of England" (vol. xi., page 262), states, I do not know 
on what authority, that Kilkenny was his birthplace. 
His family, however, resided at the village of Lyco- 
doon, in the parish of Knockea, a few miles from the 
city of Limerick. The townland still retains the name, 
and the ruins of a mediseval Norman castle mark the 
site of the village which, though once of some import- 
ance, has now entirely disappeared. The father of the 
Archbishop, William 0'Hurley (in Irish, 0'Uetherle), 
held a large farm at Lycodoon, and was at the same 
time agent to the Earl of Desmond. The Archbishop'8 
mother, Honora 0'Brien, was descended from the 
0'Briens of Thomond, who in f ormer times held princely 
sway as the Boyal family of Munster. 

Dermod, having completed his preparatory studies at 
home, attended lectures in the higher branches of sacred 
literature at Louvain and Paris, and won his degrees 
with applause in Theology, and in the Oanon and Civil 
Law. On the roll of the graduates in Louvain his 
name appears with the following words of eulogy : 
" Dermitiu8 Hurrilfieus, Imolacensis, Hibernus, promo- 
tus in artibus anno 1551, decimus tertius, seu in Se- 
cunda Linea primus, e Paedagogio Lilii : erat dein circa 
1559, Philosophi» professor in eodem Liliensi pcedago- 



Digitized by VjOOQ lC 



XIV 1NTR0DT7CTI0N. 

gio : postmodum factus Archiepiscopus Casseliensis in 
patria, seu Hibernia, ubi extremo supplicio pro Fide 
Catholica fuit afifectus." 

Having taught Philosophy for someyears at Louvain, 
lie subsequently held the Chair of Canon Law at Rheims, 
which had been established there a little time before 
with special iclat, under the distinguished patronage of 
Cardinal de Guise. 

He was promoted to the Archiepiscopal See of Cashel, 
in the Consistoiy of the llth of September, 1581, as 
we learn from the f ollowing entry in the Consistorial 
Register, in the Barberini Archives: "Die 11. Sep- 
tembris 1581, referente (Cardinale) Senonensi, Sanctis- 
simus Dominu8 Noster providit Ecclesire Casselensi in 
Hibernia, vacanti per obitum Mauritii (Mac Gibbon) 
de persona Dermitii Hurrili, ipsumque," &c. Lynch, 
in his MS. History, cites from another record a Consis- 
torial entry, in which he is styled " presbyter Limbri- 
censis." Dr. 0'Hurley, being at the time in Eome, re- 
ceived consecration there, and in the Consistory towards 
the end of November the same year, the Pallium was 
granted to him in person, as appears f rom the f ollowing 
entry : " Die 27° Novembris, 1581, Cardinalis Seno- 
nensis dixit : PaUium pro Archiepiscopo Casseliensi in 
Hibernia ; et f acto signo reseratre sunt fores et intro- 
missi Magister Ceeremoniarum ac idem Archiepiscopus 
prsBsens, cum advocato Horatio Burgesi qui illud pro 
eo postulavit, et iis egressis omnes Domini Cardinales 
annuerunt ut daretur, et S. D. conversus ad Cardinalem 
Carafa illud ei mandavit dari." 

Dr. 0'Hurley tarried for some time in Rome, pre- 
paring himself at the shrines of the Apostles f or the 
arduous mission that awaited him. A short congratu- 
latory poem, addressed to him on the occasion of his 
consecration, preserved among the MSS. of Cardinal 
Baronius, in the VaUicellian Libraiy, Rome, and giving 
many interesting details regarding his academic career, 
siay be seen in the " Spicilegium Os8oriense, ,, vol. i., 



Digitized by VjOOQ lC 



DEBHOD O^HURLBY, ARCHBISHOP OP CASH£L/ XV 

p. 80. It was not till the summer of 1582 that the 
Archbishop was able to pursue his homeward journey 
as f ar as Eheims, in France. 

The Eev. Wm. AUen, a distinguished English eccle- 
siastic, afterwards Cardinal, was at this time rector of 
tbe English College, Eheims, and in his letters to one 
of the Jesuit Fathers in Eome,makes occasional — and, it 
must be added, not always respectful — reference to the 
illustrious traveller. Thus, on the 18th of Julv, 1582, 
lie writes : " De Hybernico Archiepiscopo nihil audio : 
et ille male audit. Si veniret huc, multi compellerent 
illum de pecuniis, non minus quam nos ; sed frustra 
omnes, uti exi8timo.' , Again, on the 5th of August, 
1582 : " Jam tandem venit Keverendissimus Casselensis, 
Hybernus, qui promittit nobis illas pecunias a vobis 
acceptas." In another letter, on the 1 6th of the same 
month: " Beverendissimus Casselensis, Hybernus, est 
hic valde segrotus : solutionem promittit." 

All these surmises and suspicions, however, were 
found to vanish as soon as the archbishop arrived, and 
on the 13th of September, Dr. Allen, writing to the 
same Jesuit correspondent in Eome, attests that the 
maligned archbishop had faithfully and honourably 
discharged all the debts which had been incurred: 
" Pecunias recte et gratiose exolvit Eeverendissimus D. 
Casselensis." (See " The Letters and Memorials of 
William Cardinal Allen," edited by Fathers of the 
London Oratory, London, 1882, p. 151., seqq.) 

We have not sufficient data to fix with accuracy the 
precise time of the Archbishop'8 arrival in Ireland. 
The Lords Justices, indeed, in their letter of the 20th 
of October, 1583, addressed from Dublin to Walsing- 
ham, Chief Secretary of Queen Elizabeth, set forth 
that he had landed at Drogheda "about six weekspast," 
which would be in the beginning of September, 1583. 
This, however, may, perhaps, be nothing more than the 
date when they received tidings of his arrival, and 
when they had begun to trace his presence in Ireland. 



Digitized by VjOOQ lC 



XVI INTR0DT7CTI0N. 

As was to be expected, he travelled in disguise, and 
00 f ar as possible concealed his whereabouts even from 
his most intimate friends. He forwarded his baggage 
and papers by a Wexford merchant bound for Water- 
ford, but he himself landed secretly at Skerries, near 
Drogheda, and thence, after a short stay, proceeded by 
land to Waterf ord, accompanied by only one priest, the 
Rev. John Dillon, who shared with him all the perils of 
his journey. Here he exercised his sacred ministrv for 
some time, till Father Dillon was recognised oy a 
Qovernment agent named Walter Baal. The devoted 
priest, a few weeks later, was arrested, and it was only 
with great difficulty that, after an imprisonment of f our 
months, he obtained his liberty through the influence 
of his brother, who was Chief Baron of the Exchequer. 
In the meantime, to shun the dangers that threatened 
them, they retraced their steps, and proceeded to the 
castle of the Baron of Slane, where for a few days they 
lay concealed in a secret chamber. Very soon, however, 
the suspicions of some Qovernment officials being 
aroused, Dr. 0'Hurley proceeded through the counties 
of Cavan and Longford to Carrick-on-Suir, where he 
hoped to find a saf e place of refuge in the castle of 
Thomas, surnamed the Black, Earl of Ormonde. Though 
the earl had outwardly conformed to the new creed, 
the better to insure Queen ElizabetVs favour, yet all 
hi8 sympathies were secretly with his CathoKc country- 
men, and he willingly extended his hospitality to the 
Archbishop of Cashel. Dr. 0'Hurley availed of this 
opportunity to make a pilgrimage to the shrine of Holy 
Cross, within his own diocese, and also to administer 
the sacrament of Confirmation to some of his f aithful 
flock. 

The Lords Justices, in the meantime, had summoned 
the Baron of Slane to account f or the suspected strangers 
that had been seen at his mansion, and threatened him 
with the direst penalties unless he insured their sur- 
render to her Majesty. Full of alarm for his own 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD O HURLEY, ARCHBISHOP OF CASHBL. XTU 

safety the baron set out towards Carrick to overtake his 
late guest. The Archbishop being informed of the danger 
which threatened his former host, and conscious of no 
fault save the exercise of his episcopal authority, sur- 
rendered himself to the Government officers at Oarriok. 
He was at once put in chains, and led off to Kilkennv 
gaol, where some of the citizens secretly obtained ad- 
mission to visit him, and received the sacraments at his 
hands. In his conversation with those good citusens 
he told them that it was his dailv praver to God to 
give him strength for theterrible ordeal wnich he foresaw 
awaitedhim. FromKilkenny he wasconducted to Dublin 
and thrown into the public city dungeon. This was 
on the 7th of October, 1583. After a few days he was 
brought before the Lords Justices, and with threats of 
torture and death, was questioned as to his condition, 
and other treasonable designs against the Orown, for, to 
be a Catholic bishop, receiving jurisdiction from the 
Holy See, was, in those days, construed into an act of 
treason and conspiracy against her Majesty. He 
acknowledged himself to be a priest and archbishop, 
but repudiated all treasonable acts and designs, and 
declared that his only object in returning to Ireland, 
and braving the imminent perils which beset his sacred 
ministry, was that hemight be bearer of the consolations 
of religion to the flock intrusted to his care. His im- 
prisonment lasted for about nine months, during which 
time he had to endure the greatest privations. Ile was, 
moreover, subjected to the peculiar torture known as 
"the Boots. ,, Hewasled to the prison yard, where 
his legs were forced into long tin boots filled with oil, 
butter, and other like substances. They then set him 
in the stocks, his encased legs projecting at one side, 
where a fire was kindled under them. Whilst he suffered 
thi8 terrible ordeal, the agents of the Government in- 
terrogated him as to his supposed treasons, and called 
out to him to renounce his Popery, and to take the 
oaths of allegiance and supremacy enjoined by the 



Digitized by VjOOQ lC 



XVUl 1NTR0DUCTI0N. 

Sueen. The archbishop suffered this martyrdom witli 
be most heroic constancy, repeating again and again 
the sweet aspiration : " Jesu, tniserere mei" So terrible 
was the torture, that when " the 800^8" were removed 
it was found that the flesh was melted away, and the 
bones laid bare. More dead than alive he was led back 
to his prison-cell, and remedies were applied to heal his 
wounds. Though the Qovernment were bent on put- 
ting the archbishop to death, it was not easy to 
find a pretext for sending him to the scaffold, for the 
letter of the law in Ireland did not inflict the extreme 
penalty of death on the clergy for the profession of the 
CathoHc Faith. "A Discourse for the Reformation 
of Ireland," addressed by some high official to the 
queen, in 1583, suggested an expedient for remedying 
this defect. (Brewer: Calendar 0/ Carew State Papers, 
1583, p. 369.) " The country has grown from worse to 
worse, ' thus says this discourser ; " God's will and word 
must first bo duly planted, and idolatry extirpated ;" 
and then, as an effectual means for attaining this end, 
he suggests that an Act of Parliament should be passed 
for "all brehons, carraghes, bards, rhymers, friars, 
monks, Jesuits, pardoners, nuns, and such like, to be 
executed by martial law." Though this Act of Parlia- 
ment had not been passed, it was on these lines that 
the Qovernment resolved to proceed. At length, on the 
19th of June (old style, corresponding to the 29th of 
June in our present computation), the warrant for his 
execution was signed by Adam Loftus, Protestant 
Archbishop of Dublin, and Sir Harry Wallop, the 
Lords Justices (who two days later were to surrender 
the sword of Qovernment to Sir John Perrot, the Lord 
Deputy), and on the following morning, at break of 
day, he was led out to execution, being hanged, f or 
greater ignominy, with a straw rope, at a lonely spotin 
the then outskirts of the city, the present St. Stephen's- 
green, probaUy where the Oathohc TJniversity Church 
now stands. llius, on the 30th of June, in our modern 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD OHURLEY, ABCHBISHOP OF CASHEL. XIX 

computation, in the year 1584, he attained the martyr^s 
crown. 

The bishop's remains were interred by the Govern- 
ment officials at the place of execution, but were pri- 
vately removed by William Fitzsimon, a citizen of 
Dublin (Dublinenm civis) 9 who placed them in a wooden 
urn, and deposited them with due reverence in the 
ruinous Church of St. Kevin's. The old churchyard of 
St. Kevin*8 still marks the site. A narrow lane leads to 
it from Kevin-street, and the adjoining site is known 
as the " Cabbage Gardens," supposed to be a corrup- 
tion for chapel gardens, or Capuchin gardens. 

In the rough outlines of the arrest, imprisonment, and 
execution of Dr. 0'Hurley, the Catholic and Protestant 
writers are generally agreed. But what is to be said of 
his being subjected to torture, and to such a torture as 
I have described — so inhuman, so cruel, that we seldom 
read of anything more barbarous in the history of the 
first persecutions against the Christian name P 

It is here that the Protestant writers are at issue with 
Rothe and the later Catholic hietorians, and they do not 
hesitate to characterize the tale of 0'Hurley's torture as a 
matter of pure invention, devised to throw discredit on the 
Protestant administration of the Irish Government in those 
days. It is thus that the Rev. Robert King, in his " Primer 
of the Church History of Ireland/' a text-book in T.C.D. 
(vol. iii., page 1369), styles it a most apocryphal narra- 
tive: "Dermod 0'Hurley," he writes, "was taken 
prisoner at Carrick-on-Suir, and brought up to Dublin, 
where he was examined for maintaining the Pope'8 
power in this realm, and if we were to beheve a class of 
WTiters on Ireland already alluded to, his execution, 
which took place by strangling, in A.n. 1583, was pre- 
ceded by several hours of barbarous torture. This most 
apocmmal narrative is retailed with all solemnity by 
Mr. ferennan." And in a marginal note the facts 
narrated by the Catholic historians relating to this tor- 
ture are described as " Falsehoods invented to embelliah 



Digitized by VjOOQ lC 



XX INTRODUCTION. 

his history." So, too, Rev. Dr. Elrington, in his new 
edition of TTssher'8 works (vol. i., page 35), deliberately 
states: "That Bishop Hurley was guilty of treason, 
and was hanged for that crime and not for his religion, 
can admit of no doubt. That he was tortured previous 
to his execution, in direct violation of the law, must 
require stronger evidence than the testimony of two 
witnesses who contradict each other as to the mode in 
which the torture was inflicted, in such a manner as 
would invalidate their testimony in any court of 
justice." 

It is not, however, two Catholic writers alone, but a 
whole host of authentic witnesses, who attest the f act that 
Archbishop 0'Hurley was subjected to torture ; and if 
some of these witnesses are f ound to difPer in their nar- 
rative in regard to minor details, such diff erences cannot 
in any way impair their evidence as to the substance of 
the fact. Indeed, similar discrepancies as to matters of 
detail are to be found in many of the ancient accounts 
of the sufferings of the early martyrs. 

Let us see wnat the contemporary Oatholic witnesses 
attest regarding the torture of the Archbishop. 

Staiiihurst, whose words are inserted by Rothe in his 
fcext, was, at the time of 0'Hurley's imprisonment, 
mature in yoars, and being connected with several of 
the high omcials in the city of Dublin, was every way 
qualified to give authentic evidence. In the introduction 
to his Discussion withUssher (page 29), after referring 
to the death of Primate Creagh, he thus writes : " The 
Archbishop of Cashel met a harder fate, and the bar- 
barous cruelty of Calvinism cannot be better shown than 
by it. The executioners placed the Archbishop's f eet and 
the calves of his legs in tin boots filled with oil ; they 
then fastened his feet in wooden shackles or stocks, and 
placed fire under them. The boiling oil so penetrated 
the feet and legs that morsels of the skin and even flesh 
feli off and left the shin bare. The officer (Watrons) 
whoee duty it was to preside over the torture, unused to 



Digitized by VjOOQ lC 



DSBMOD O HTJULBY, ABCHBI8HOP OF CA8HSL. XXI 

such unheard-of suffering, and tmable to look on such an 
inTi TmrmTi spectacle, or to bear the piteous criee of the 
innocent prelate, suddenly left his seat and quitted the 
place." 

Two priests, William Nugent and Barnabas Geoghe- 
gan, write from Paris, on the 4th of June, 1584, to 
Cardinal of Como in Eome : — " Yesterday two young 
Irishmen arrived here, and they can speak of nothing in 
regard to Ireland but the persecution that rages against 
the Catholics. In particular, they narrate that the Arch- 
bishop of Cashel, who has been seven months in prison, 
was subjected to torture by the Viceroy to oompel him 
to conf ess to matters of conspiracy, of which he was pre- 
sumed to be cognisant, or to renounce the Catholic f aith. 
The torture was as f ollows : — They put on him a pair of 
boots, of fresh leather, filled with butter and salt ; they 
then tied him, holding him close to the fire, till, through 
the leather pressing m upon his f eet, and through tne 
boiling liquid, they were wholly flayed. But for all 
this the tormentors gained but little, for the archbishop 
neither gave them any information nor denied the 
Faith." (Theiner, Contin. Annal. Baronii, vol. iii., page 
818.) It is to be remarked that this letter was wntten 
while Dr. 0'Hurley was still living. When the two 
Irish informants lef t Dublin, probably in the beginning 
of May, as we will see, the archbishop had been already 
about seven months in prison, as they correctly stated. 

Cornelius 0'Melrian, Bishop of Killaloe, and Suffragan 
of Cashel, was in Lisbon in the autumn of the year 1584, 
and addressed thence to Cardinal de Como a letter dated 
the 29th October, 1584, published from the Yatican 
Archives in the Irish Ecclesiastical Becord (1865), voL 
i., page 475. His information regarding Irish matters 
was most accurate, f or he had held the See of Killaloe 
since 1576, and he acted on the Continent as a Repre- 
sentative of the Earl of Desmond and the other 
oonfederated Irish leaders. Beferring to Archbiahop 
0'Hurley, he writes: " Archiepisoopus CaaheUensis 



Digitized by VjOOQ lC 



txii INTEODUCTION. 

gloriosissime et constantissime martyrium perpessus est 
Dublinae, qui quamvis acerrimis poenis agitabatur nullo 
pacto poterat*duci ut iniquis legibus Reginse obtempe- 
raret ; qui ex primo die quo se contulit ad Hiberniam 
in habitu saeculari (aliter enim non potuit) versabatur, 
donec erat comprehensus ut explorator, qui quidem cum 
erat percontatus si erat Ecclesiasticus necne, fassus est 
se Archiepiscopum esse et in fide constantissime et 
gloriosissime mortuus est. Sed, quod doleo, jam non 
publice sed secreto et sine plebe, martyrio coronantur, 
quemadmodum iste Archiepiscopus a tribus dumtaxat 
milicibus erat suspensus ne alios incitaret aut inflam- 
maret ad Christianam religionem. Episcopus vero 
Imolacensis constans in fide carceribus Dublinre detinetur 
cui jam praparant ocreas plumbeas ut adhibito igne, 
quemadmodum fecerunt prius Archiepiscopo, in tor- 
mentis fidem deneget." Thus, only four months after 
the archbishop'8 death we have the torture of the tin 
boots referred to, and this in a letter which officially 
conveys to the Cardinal Secretary of State of His 
Holiness the announcement of the death of the heroic 
Prelate. 

Father Holing, or Houling, S. J., who died in Lisbon 
a martyr of his zeal and charity, during the plague in 
1599, has left an account of the Irish Martyrs during 
Elizabeth^s reign, in which he thus speaks of the sufEer- 
ings of Archbishop 0'Hurley: "Tormenta nova illi 
parantur ; nam, ejus pedibus atroces hsBreticorum minis- 
tri ocreas, butiro, oleo, et sale oppletas, ac, quod longe 
crudelius fuit, crudo ex corio conditas subjecerunt; 
postea vero catenis simul et compedibus alligatum, aperto 
m loco, nempe in medio castri, ubi spectaculum mundo, 
hominibus et Angelis, ubi ab omnibus videri potuit, 
lento igne opposuerunt, illicque detinuerunt, donec ipso 
corio consumpto, butiro, oleo et sale ferventibus, ossa 
non cute pro carne tecta, verum etiam omnino munda 
fuerint relicta : In dicto tormento noviter invento in- 
victus Christi miles, tanquam alter Laurentius, maxima 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD O HUBLET, ABCHBISHOP OF CASHBL. XXIU 

cum patientia, vultuque hilari perseveravit, ad poeniten- 
tiam et Summi Pontificis obedientiam exhortando. Pro 
86 vero cum orabat, perseverantiam et fortitudinem 

Brtendo, continuo ' Jesufili David, misereremei/ajebat. 
einde superato igne, iterum ejus constantia muneribus, 
dignitatibusque tentatur; sed, frustra. Nam, munera 
et dignitates tanquam futilia f ortunae dona reputabat ut 
Cnristum lucrif aceret. Postea in ergastulum et obscur- 
issimum carcerem reducitur et post sex menses tanquam 
traditor et reus criminis lsesae majestatis, ab iniquo 
judice ad mortem condemnatus est." (Spicilegium 
Ossoriense, vol. i. page 89.) 

The very rare wor£ entitled, " Theatrum crudelita- 
tum haereticorum nostri tempori8/ , printed anonymously 
in 1587, and republished at Antwerp in 1604, and 
generally assigned to the distinguished Anglo-Dutch 
writer, Richard Yerstegan, so wefi known as the author 
of " The Re8toration of Decayed Intelligence l ,, gives a 
picture of Archbishop 0'Hurley, seated on a form, his 
hands united in prayer, whilst his less are projecting 
through the stocks, and a fire is kindled under them. 
The following account of his martyrdom is added: 
" Dermitius Hurlseus, Juris Pontificii et OeBsarei Doctor, 
in Academia Lovaniensi annos commoratus quindeoim, 
et in Remensi Academia annos quatuor, Reverendis- 
simi D. Cardinalis Guisii, Arcniepiscopi Remensis 
auctoritate ibidem legum prof essor, Romam se postea 
contulit. Hic a Pontifice Oregorio ejus nominis deci- 
motertio, ob pietatis virtutisque singularem praestan- 
tiam, Archiepiscopus Casseliensis in Eubernia sioi patria 
creatus est ; quo ocyus tendens ut gregem dispersum, 
si posset, colUgeret, munia Episcopalia, ut verum de- 
cebat pastorem, sedulo obiit. Accusatus autem quod 
Confirmationis sacramento inf antes aliquot munivisset, 
comprehensus est. Et primo conditiones opimee oblatse 
sunt, apostitare si vellet et fidei Jesu Christi renuntiare. 
At ille qui promissis hujusmodi flecti non poterat, per- 
suadere eis nitebatur, ut secum de fide placide conier- 



Digitized by VjOOQ lC 



XXIV INTRODUCTION. 

rent, ut errorem eis aperire et ab eo revocare posset. 
Illi vero furore et ira perciti, quaestionibus illum sub- 
jiciunt Ocreas enim oleo plenas pedibus ejus inji- 
oiunt et ligatum ea, quam haec figurademonstrat, forma, 
ingentem ante focum collocant, ut vi flamm» ocreis 
adustis, tibi» simul ardeant ; adeo ut carnifices evel- 
lentes ocreas ad genua usque carnem avulserint, relictis 
solis ossibus nudis. Nec quicquam moti tanta ejus in 
tantis tormentis in fide Christi ejusque Ecclesise debita 
oonstantia, quodam die inane, hora circiter tertia aut 
quarta, eundem vimineo constrictum laqueo suspende- 
runt, quo langueret diutius. Constans est f ama in iis 
regionibus, mulierem quandam nobilem a maligno spi- 
ritu, quo vexabatur, eo in quo passus est loco fuisse 
liberatam." I may remark that the rare work from 
which this extract is taken was translated into French 
in 1588, and during the past months this French trans- 
lation has been republished at the Imprimerie St. 
Augustin, in Lille, Belgium. 

Fr. Mooney, O.S.F., who was in Ireland at the time 
of Dr. 0'Hurley's martyrdom, and wrote, in 1617, his 
" History of the Franciscan Order in Ireland," refers 
incidentaily to the archbishop as being the prede- 
cessor of Dr. 0'Kearney: "Ultimus Episcopus Cas- 
Bclensis fuit D. Dermitius 0'Hurley martyrio ^lorioso 
Dublinii coronatus mense Maio anno 1584, jubente 
Doinino Henrico "Wailop justiciario Hiberni8D. ,, 

The description of the Martyr^s sufPerings, given by 
0'Sullevan Beare in his "Histori» Catholicae Iber- 
niaB Compendium ,, (Lisbon, 1618), is well known, as 
this work has been not long ago republished. A f ew 
passages from it will here suffice: " Notwithstand- 
lngthe trials which beset him, the holy prelate, Dr. 
0'Hurley, administered the sacraments with incredible 
zeal and labour to the flock entrusted to his care, and 
continued,to preach the Gospel with great success. For 
two whole years English spies sought every opportujiity 
to seize on his person ; but their plans were fruetrated 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD 0*HI7BtEY, ABCHBISHOP OF CASHEL. XXV 

by the fidelity of the Irish Catholics. In order to 
escape notice, he wore generally a secular dress, as 
indeed all bishops and priests were obliged to do in 
England, Ireland, and Scotland ever since this persecu- 
tion first broke out. . . . Dr. 0'Hurley was arrested at 
Carrick-on-Suir in September, 1583. Thomas Butler, 
eurnamed the Black Earl of Ormonde, protested against 
this injustice, and used every exertion afterwards to 
obtain the archbishop's release ; but all to no purpose. 
. . . The archbishop was hurried ofE to Dublin, and kept 
bound there in chains in a dark and loathsome prison 
up to Holy Thursday of the foilowing year, when he 
was brought before the Lords Justices, Loftus and 
Wallop. At first they received him kindly, and pro- 
mised a free pardon and promotion in the Church ii he 
denied the spiritual power of the Pope, and acknow- 
ledged the Queen's supremacy. 'He had resolved/ he 
replied, c never to abandon, for any temporal reward, 
the Catholic Church, the Vicar of Christ, and the true 
faith/ Loftus and Wallop, seeing that promises would 
not avail, had recourse to arguments. . . . If argu- 
ments failed, to convince him, they said, other means 
must be tried to change his purpose. The holy prelate 
was then bound to the trunk 01 a large tree, with his 
hands and feet chained, and his legs forced into long 
leather boots reaching up to his knees, as they used to be 
worn then. The boots were filled with salt, butter, oil, 
hemp, and pitch, and the martyrs body stretched on an 
iron grate over a fire, and cruelly tortured f or more than 
an hour. The pitch, oil, and other materials boiled 
over ; the skin was torn off the f eet, and even large 
pieces of flesh, so as to leave the bones quite bare. The 
mu8cles and veins contracted gradually, and when the 
boots were pulled o£f , no one could bear to look at the 
mangled body. Still the holy martyr, notwithstanding 
these tortures, kept his mind fixed on God and holy 
things, never uttered a word of complaint, but quietly 
fiubmitted to allthesetrials with the same serene coun- 

lb 

Digitized by VjOOQ lC 



XXVI INTR0DUCTI0N. 

tenance to the very end. . . . The soldiers were in- 
structed to bring him to the place of execution before 
daylight, and to hang him at an early hour, when the 
people coiild have no notice. These orders were carried 
out strictly : only two of the citizens followed their 
pastor, and a friend who had watched over him with 
the greatest anxiety from his first arrest." 

A valuable but anonymous work was published in 
Paris, in 1620, under the title, "The Theatre of the 
Catholic and Protestant Religion." ArchdeaconLynch 
(MS. History of the Irish Bishops), however, informs us 
that it was written by the Rev. John Copinger, a dis- 
tinguished priest of Cork, who, af ter labouring for some 
time in his native diocese, became chaplain to Sir 
Nicholas White, a Catholic baronet of the diocese of Kil- 
dare. The devoted priest, whilst enjoying this tranquil 
retreat, spent his lif e in study and ministering to] the 
spiritual wants of the faithful in lower Leinster and in 
the territory of Fingal. He died in 1640, being more 
than 60 years of age, " sexagenario major," and may 
justly be styled a cotemporary of Archbishop 0'Hurley. 
Towards the close of his work, he gives a u Compendium 
«•f tlie Martvrs and Confessors under Elizabeth," and 
writes as follows of the Archbishop of Cashers martyr- 
dom : " Darby 0'Hurley, Archbishop of Cashel, Doctor 
of both Laws, and Prof essor of that Faculty in the Uni- 
versity of Rheims, in France, under Cardinal Guise, 
Archbishop of the same, was taken in Ireland and cast 
into a dark dungeon in Dublin Castle, and being sore 
vexed with this ugly prison and pensive restraint, was 
more vexed by a usual and exquisite torment of boots 
full of boiling oil and tallow, into which he was com- 
pelled to put his legs, already wearied with heavy bolts 
and to stend by a great fire with which his flesh was 
consumed into the bare bones, all which he endured 
with great patience and constancy. And afterwards 
when by that torment he could not be won, nor by fear 
nor alluring promises of uncertain and deceitful promo- 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD 0'HUBLEY, ABCHBISHOP OF CA8HEL. XXvii 

tion, could not be inveigled to relent or faint in the 

frofeeeion of the Cathofic Religion, or to embrace the 
'rotestant negative Religion, was upon Friday morning 
with the dawning, strangled with a wyth in May, 1584, 
and so Bnffered a blessed martyrdom and enjoyeth a 
blessed crown." 

John 0'Molony (Joannes Molanus), also a priest of 
the diocese of Cork, published in 1629 a learned work 
entitled " Idea togatse constantiflB," in which he inserts 
towards the close a short tract under the heading " Epi«-' 
tome de Martyribus HiberniaB." I ffive in the original 
text his short narrative of 0'Hurley s martyrdom : 

"Dermitius Hurlaeus Archiepiscopus Casseliansie 
tam rar® vir indolis et eximiaa doctrinsB ad illud>pro- 
motus pallium adeo feliciter opinioni de se conoeptae 
sutififecit, ut acerrimos inde sibi stimulos ad saluteni 
gregis commissi curandum sentiret admoverL Nani 
deinceps eum in toto vitaB cursu neque persecutorum 
minse, neque iterata crudelitas, neque nova decreta 
supplicia a suscepta functione, quam pie soliciteque obi- 
erat, deterrere potuerunt. Erat ingenio facundo & 
valido, quod utriusque juris Laurea doctorali ornaverat 
Non proinde tamen Hsereseos odium, et insequentium 
die noctuque insidias declinavit. Captus enim variis- 
que suppliciis nequidquam tentatus, cruciatus, sed et ex- 
carnificatus sub Oubernachis Henrico Walopo et Adamo 
Lofto gloriosus martvr, immani suspendio rebus hu- 
manis ezemptus est 10 Junii 1583." 

Of the later writers I will cite only the Rev. 
Archdeacon Lynch, who wrote his MS. History of 
the Irish Bishops with special care, and in 1672 
regifltera as follows the details of the archbishop's 
martyrdom : — " Ad tribunal productus criminibus 
in se cusis ita se ezpurgavit ut accusatoribus os ob- 
struxerit et eorum coryphaeus Bobertus (Dillon) qui 
a puero luscus fuit, in hac accusatione omnino coe- 
cutierit. Sed ut vel ex invito sceleris alicujus agnitionem 
extorquerent atrooissimuin tormenti genus excogitarunt. 



Digitized by VjOOQ lC 



XXVlll INTBODUCTION. 

Ooreas oleo, adipe, pice, resina liquatis ebullientibujs, 
crura pedesque nudos induunt, luculento f oco admovent, 
torrent, ossant, ustulant ; carnibus ad ipsa ossa diffluenti- 
bus, in ipsius ossibus medulla coquitur. Interea tamen 
gemitus, quos ab illo doloris sensus exprimebat non alii 
fuerunt quam divinse opis implorationes, Te Deum lauda- 
mus soepius ingeminans sicuti testatus est Joannes 
Dillonus probus doctusque sacerdos, peregrinationis ejus 
et carceris comes, qui foret etiam et supplicii nisi f rater 
ejus Lucas in Senatum Regium adscitus, pater Jacobi 
primi Roscomani© Comitis, illum ei periculo subtraxisset. 
Cruciatus autem adeo fuerunt atroces ut eum voce ac 
sensibus privaverint ; quibus medicamentorum ref ocilla- 
tione revocatis, et crurum cruciatu modice curato, ubi 
in genua se paullulum erigere coepit, a Wallopo 
Duumvirorum ferociori extra urbem prima luce in pati- 
bulum agi et reste viminea strangulari, 10 Maii, 1584, 
1U88U8 est, ne vel civium miseratio ei occidendo moram 
mjiceret, vel successoris intra triduum adventuri man- 
suetudo delicti gratiam ei, MomoniaB Comite deprecatore, 
faceret. Cadaver ad dirutum S. Kevini sacellum delatum, 
quidam Vitus nomine ab Archiepiscopo ut ebrietati nun- 
tium remitteret soepissime monitus, adiit et manum suam 
mortui dextersB inserens rogavit ut ebrietati, qua labora- 
bat, remedium impetraret; ubi vero mortuus manum 
ejus fortiter strinxit, abiit ille ejulatum emittens, et 
ebrietatem exinde aversatus est. Nobilis femina a 
deemone quo diu fuit afflicta, in eo loco in quo Praesul 
vitam suspendio finivit liberata est, uno anno post Der- 
micium suspendio necatum elapso. Nobilis vir Walterus 
Bellings longo morbo tabescens ac proinde a medicis 
derelictus ad tumulum Archiepiscopi a suis, ipso rogante, 
delatus pristinam sanitatem cumulate adeptus est. 
Quidam furti reus a Roberto Gardinero judice morti 
adludicatus cruce pendens vitam finivit, sed in templo 
S. Xevini supra Praesulis tumulum f orte f ortuna colloca- 
tus revixit, et adstantes fugam adornantes affatus ( me, 
inquit, martyris ultimum supplicium recenter passi 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD 0'HITRLBY, ABCHBI8H0P OF CASHBL. 

sepulchro imposuistis, quo Deum deprecante, denuo 
vivendi f acultatem consecutus sum : ' caetoros deinde in 
urbem comitatus apud judicem denuo prioris criminis 
arguitur et ad poenam poscitur, sed judex rei seriem 
edoctus, 'ego, inquit, ob idem crimen neminem bismorte 

{lecto : ' hominem a judice sic demissum vidit postea 
)ublinio mendicantem B. P. Christophorus Cusacke e 
Societate Jesu, qui de re illa R. P. Robertum Nugentium 
ejusdem Societatis summum in Hibernia viginti quinque 
annos PraBfectum certiorem fecit." 

This evidence of contemporary and authentic witnesses 
appears to me to be quite conclusive as regards the main 
facts of the atrocious torture to whicn Archbishop 
0'Hurley was subjected. 

But there is still stronger evidence, which comes to 
us from the Lords Justiges themselves. During the 
past few years the Official Records have been made 
accessible to the public, and as a result new and unf ore- 
seen light has been thrown upon the history of Ireland 
during Elizabeth's reign. Among other documents, 
the original letters which passed between the Lords 
Justices in Ireland and Her Majesty'8 Secretary in 
England relating to Dr. 0'Hurley, have been published, 
and thus the Protestant Archbishop Loftus and Sir 
Henry Wallop come themselves upon the stage to tell 
usof the torture to which the archbishop was subjected, 
and of the sentence of death executed upon him. I 
give those letters in f ull, so far as they ref er to Arch- 
bishop 0'Hurley. They need no comment, as they speak 
plainly and unblushingly for themselves : — 

State Papers, Ireland, vol. civ. No. 381. 
1583, Aug. 12th. 
" The examination of Christopher Barnewell, of Dun- 
dalk, the 12th August, 1 583. (N.B. The first half of this 
examination refers to James Fitzmaurice and Roch- 
fort the priest.) Also when he went to Rome, as in his 
other confession is expressed, he saith that, missing 



Digitized by VjOOQ lC 



LNTRODUCnON. 

Richard Eostaoe at Paris, he went to Rome and there 
found him, at which time there was one Hurley, now 
created Archbishop of Cashel. Bichard Eustace carried 
this examinate to the Archbishop, who examined him of 
all matters of Ireland, especially what Lords were in 
arrest ; this examinate told him of all that were in the 
action. Then the Bishop asked of the Earl of Kildare. 
He answered he was in the Castle of Dublin prisoner, 
and the Baron of Delvin with him. Then he asked 
whether the Earl were taken as a companion of the re- 
bellion or no. He answered no ; he served against the 
Yiscount, and before that against James Fitzmaurice. 
Then the Bishop took him with him to the Pope's 
Secretary, called Cardinal Comensis, to whom he told 
the same tale. Then the Cardinal said, ' Who would 
trust an Irishman ? The Earl promised to take our 
part/ and shrunk his shoulders into his ears. The 
Archbishop said that he thought the Earl never promised 
that he would take arms. Then the Cardinal chaffed, 
and said, ' Wilt thou tell me ? ' And then he went 
into his study and f etched out two writings, the one a 
great writing whereunto the Bishop said the most part 
of the lords and gentlemen of Ulster, Munster, and 
Connaught had subscribed ; the other was a letter from 
the Earl of Kildare alone, which the Cardinal showed to 
the Archbishop as rebuking him for not believing him. 
AU this the Examinate saitn was expounded to him both 
by the said Bishop and Richard Eustace, and he saith 
f urther that the Cardinal, in the end of that conf erence, 
said, 'Do you think that we would have trusted to 
James Fitzmaurice, or to Stewkely, or to all these lords 
(which subscribed the great letter), unless we had re- 
ceived the letter f rom the Earl of Kildare ? ' And then 
the Cardinal turned away and told the Archbishop that 
the Pope had no money for none of their nation. He 
said f urther that all the Irishmen in Rome cursed the 
Earl of Kildare for breach of his promise, and prayed 



Digitized by VjOOQ lC 



DBBMOD 0'HT7BLBY, ABCHBI8HOP OF CA8HBL. XXXi 

for the Yisoount and the Earl of Desmond and all their 
oonfederates. 

(Sifffied) CHBI9T0PHBB Babnbwbll. 

" The said Ghristopher Bamewell was examined be- 
f ore us. 

Ad. Dublin, Canc. 
H. Wallop. 

ED. WATBRHOU8B. 



State Papers, Ireland, vol. cv. No. 10. 
1583, Oct 8. 

Indoned — Sr. H. Wallop, and Arohbishop of Dublin. 

Addressed — To the Worshipful Bobert Beale, supply- 
ing the place of Her Majestys Chief Secretary. 

"Sib,— 

" By our lastletters wegaveyou some inkling of the 
arrival here of one Dr. Hurley, upon intelligence whereof 
we caused so narrow search to be made after him, aswe 
f ound he had been entertained at the house of the Baron 
of Slane, and some others of good account within the 
pale, and from thence was departed (in company with 
Mr. Peree Butler, base son to the Earl of Ormond) into 
Munster. Whereupon, sending for the Baron of Slane, 
we so dealt with him as he travelled presently to the 
Earl f or the apprehension of the said Hurley, and, re- 
turning a^ain yesterday, brought him unto us, but aa 
yet our leisure nath not served to examine him. What 
shall f all out upon his examination we will by the next 
advertise the Lords at large. In the meantime it is 
moet certain that he had been a leidger at Rome f or a 
long time, soliciting all matters that had been there 
attempted to the prejudice of H. Maiesty^s prooeedings 
here m this reahn, and the perturbing of this state. 
He is nominated by the Pope to be Archbishop of 
CasheL Thus for the present, all things else being in 
reasonable good quiet, and having not further to enlarge, 



Digitized by VjOOQ lC 



XXXll INTRODTJCTION. 

we betake you to the tuition of Almighty God. From 
Dublin, this 8th of October, 1583. 

" Your assured loving friends, 

Ad. Dublin. 

H. Wallop." 



State Papers, Ireland, vol. cv. No. 29. 
Indorsed— 20th Oct., 1583. 

Recd. 29. 
Lords Justices of Ireland. 
Addressed — To the Bight Honourable Sir Francis 
Walsingham, Knight, Principal Secretary to Her Ma- 
jesty, give these at this court. 

„ , " Since your Honour's departure into Scotland we re- 
ceived a letter f rom the Lords concerning one Michael 
Fitzsimons, the copy whereof we send your Honour, here 
enclosed. Whereby it seemeth that besides his flying 
into France without licence which he maketh the ground 
of his suit f or a pardon, their Lordships would have him 
pardoned for any one fault that he hath committed 
against the law here in hope of his conformity and duti- 
ful life hereafter. According to which letter we have 
called him before us, and declared their Lordships' 
pleasure in his behalf , willing him to show any one f ault 
wherein he had offended Her Majesty'8 laws, and he 
should have pardon f or it according to their Lordships* 
direction. But he will not enter into any particular with 
us, but urgeth the pardon in general terms. This 
Fitzsimons is well known unto us to be not only an ar- 
rogant Papist impossible to be reformed, and a continual 
practiser againat the State. So if it please your Honour 
to read the examination of Christopher Barnewell against 
Sedgrave and William Fitzsimons of this city your 
Honour shall find that this Michael Fitzsimons was made 
acquainted with the whole practice, and that, if he could 
have f urnished himself with money, he should have been 
the carrier of the letters both to the Pope and the King 



Digitized by VjOOQ lC 



DBBMOD 9 HUBLET, ABCHBI8H0P OF CASHEI» TTTJii 

of Spain, to have solicited f or more aid ; and, theref ore, 
since his ofEence is to be justifiedby Barnewell, and that 
he will not enter into the voluntary conf ession of it, it 
is like he find a guiltv conscience in divers treasons, and 
therefore will depend upon this letter of the Lords for 
a refuge against the first f ault wherewith he shall be 
charged. Wheref ore, we wish (the quality of his offence 
considered) that we might have a revocation of their 
Lordships' said letter, whereby we might be at liberty 
to deal with him in a more severe sort. 

" Secondly, your Honour is to understand that about 
the time of the beginning of your journey into Scotland, 
we sent to the Lord Treasurer and your Honour jointly 
a second voluntary confession of the aforesaid Christopher 
Barnewell touching 120 (Earl of Kildare). In which con- 
f ession there is one Dr. Hurley (by creation of the Pope, 
Archbishop of Cashel), named to have been a practiser at 
Bome about the rebels here, and to have had access to Car- 
dinal Comensis, the Pope's secretary, as in the conf ession 
at large appeareth. This Hurley, having received letters 
from Rome to divers persons in Ireland, landed at 
Droyghadore about six weeks past, and immediately 
grew familiar with the Baron of Slane, and resorted to 
his house under pretence of acquaintance with a base 
son of the Earl of Ormond'8, wno married the Baron's 
daughter, and, passing some time there, from thence 
went into Oreylies country to seek some priests of his 
foreign acquaintance, and so into Munster to the Lord 
General (being a born man under his Lordship), and 
craving protection at his hands. Which being revealed 
unto us, we so dealt with the Baron of Slane that he 
travelled to the Earl and brought the said Hurley hither 
unto us, where we have committed him close prisoner to 
the Castle. At his first apprehension he uttered some 
words to the Baron of Slane as though 120 and .... 
were to be charged with these late stirs and foreign 
practices, and so the Baron gave it f orth in secret ; but 
bef ore his coming to us, he had been so well schooled as 



Digitized by VjOOQ lC 



XXHV INTItODTTCnOK. 

now he pretendeth ignorance in all things saying that 
lie conf esseth that the Viscount of Balthinglas,his brother 
Kichard Eustace, Barnewell, and he, were together with 
Cardinal Comensis, but denieth that he saw any such 
letters, as Barnewell in his confession alledgeth, nor 
heard any matter of such importance. The other justi- 
fieth his former confession, and addeth that the Doctor 
was one of the House of Inquisitions, which he denieth 
not. And further the Doctor conf esseth that he had 
letters from Cardinal Sans [Sens] (who is called Pro- 
tector of Ireland) to the Ean of Desmond and others, 
which letters (he saith) he left in France and would not 
meddle with them. We heartily, therefore, pray your 
Honour that conferring with the Lord Treasurer you 
will procure us resolution upon our former joint letter 
to his Lordship and you touching the conf ession of the 
aaid Barnewell, how we shall either proceed in it or sup- 

Jress it, and also what course we are to hold with the 
'opish Archbishop and Michael Fitzsimons, and so, 
most glad of your Honour's saf e return, we commit you 
to the Lord. 

" From Dublin this 20th of October, 1583. 
" Tour Honour's always at commandment, 

Ad. Dublin, Canc. 
H. Wallop." 



State Papers, Ireland, vol. cvi., No. 7. 
1583, Dec. 10. 
" Among other letters directed to us and brought by 
this lastpassage, we received one from your Honour de- 
claring Her Majest/s pleasure for the proceeding with 
Dr. Hurley by torture or any other severe manner of 
proceeding to gain his knowl^ge of all f oreign practices 
against Her Majesty's state, wherein we partly forbore to 
dealtill now,because that Mr. Waterhouse (whom we used 
only in the f ormer examinations) was employed in Con- 
naught with Sir Nicholas Malbie in searching out the 



Digitized by VjOOQ lC 



DKBMOD o'HURLET, ARCHBTSHOP OF CA8HSL. 

manner of the death of the Baron of Leitrim, and being 
now returned, we will enter into the matter again by 
examination of all such as transported Hurley, and sucn 
aa hosted and entertained him after his landing, and 
will also deal with himself by the best means we may. 
But f or that we want here either rack or other engine 
of torture to terrify him, and doubt not but, at thetime 
of his apprehension, he was schooled to be silent in all 
causes 01 weight, we thought in a matter of so great 
importance and to a person so inward with the Pope and 
' his Cardinalls, and preferred by them to the dignity of 
an Arehbishop, the Tower of London should be a better 
school than tne Castle of Dublin, where being out of 
hope of his Irish patrons and favourers he might be 
made more apt to tell the truth, and therefbre do wish 
that we had direotions to send him thither which we 
think may be secretly done, as his departure hence should 
not be known, neither be discovered till he came thither, 
and in the mean season we would not only inform our- 
selves of all that may be gained here out of the examina- 
tion of him and others, but also prepare that Barnewell, 
his accuser, may repair to the court to justifv bis f ormer 
deposition and other matters against Hurley, wherein 
we pray your Honour to be speedily inf ormed if Her 
Majesty please, and so do oommit ye to the Lord. 
«• At Dublin, the lOth of Deo., 1583. 

" Yr. Honour 9 s assured at commandment, 

Ad. Dublin, Cano. 

H. Wallop/' 

To the Bight Hon. Sir Francis Walsingham, Knt., 
Prinoipal Seoretary to Uer Majesty, give these. 
Indorsed— lOth Deo., 1583. 
Fran the Lords Justices of Ireland. 
Why they have not proceeded further as yet against 
Hurley, they want instruments of torture. 

They deaire the said Hurley may be sent over to the 
Tower, and orave answer with speed. 



Digitized by VjOOQ lC 



XXXVI INTRODUCTION. 

State Papers, Ireland, Eliz., vol. cviii. 
1584, March 8th. # 
Extract of the last letters touching Hurley. 

7th March, 1584. With an extract of Hurley's ex- 
amination, as also of other examinations that touch 
Hurley. 

The best lawyers there doubt whether he can be f ound 
guilty, his treasons having been committed in foreign 
parts, and the law not stretching in this behalf so far 
there as it doth in England. They think it better, 
Hurley having neither lands nor goods, that he be exe- 
cuted by martial law rather than by any ordinary triaL 

To have resolutions herein from hence. 

8th March, 1584. With the letters of Hurley to the 
Pope, intercepted since his torture. 

Hurley and such-like, f avoured bv great Potentates, 
they desire to know the acceptation oi their travail in this 
and in the like. 

Never heard answer to their letters to my Lord Trea- 
surer and me with the examination of Barnewell. 

They will desist if their travail be not acceptable, 
knowing how dangerous it is. 



1584, March 7th. 

From the Lords Justices of Ireland, touching Dr. 
Hurley. 

Addrmed—To the Right Hon ble . Sir Francis Wals- 
ingham, K 4 ., Principal Secretary to Her Maiesty, and 
of Her Highness'8 Most Hon ble . Privy Council. 

"May it please your Honour. Sincethe lastterm, 
when the other general affairs here would giye us leave, 
we have at several times examined Dr. Hurley, with 
whom albeit we dealt by all the good means we could to 
draw him to confess his knowledge, not only of any 
practice of disturbance pretended against the land in 
particular, but also of any other foreign conspiracy 



Digitized by VjOOQ lC 



DEBM0D 0'HUKLEY, ARCHBISHOP OF CASHEL. XXXvii 

against Her Majesty for England, or any other parts of 
her dominion8 ; and in that point we omitted not to give 
him a taste that eo f ar forth as he would sincerely and 
liberally discover all thatheknewof others, Her Majesty'8 
mercy might be extended to repair such f aults as himself 
had committed. Yet he retaining his f ormer obstinacy 
and evasions, we found himself f ar off from that truth 
which we expected, and are not ignorant that he can 
declare if he list ; yea, he would not confess that he 
brought from Rome the Pope's letters of comfort, ad- 
dressed to the Earl of Desmond, Viscount of Baltinglas, 
and other rebels, till he knew by us that we had inter- 
cepted the said letters, with other testimonials of his 
consecration, and were already possessed of them. So 
as not finding that easy manner of examination to do any 
good, we made commission to Mr. Waterhouse and Mr. 
Secretary Fenton to put him to the torture, such as your 
Honour advised us, which was to toast his f eet against 
the fire with hot boots. His confessions, as well upon 
the torture as at sundry times bef ore, we have extracted 
and send herewith to your Honour, together with all 
other declarations, both of the Lord of Slane and others, 
which have any community with Hurle/s cases, and 
which we have at several times drawn from the parties 
themselves by way of examination ; by which we doubt 
not but your Honour will discern how many ways 
Hurley is to be overtaken with treason in his own per- 
son, and with what bad mind he came into Ireland, in- 
etructed f rom Rome to poison the hearts of the people 
with disobedience to Her MajestVs Government, which 
was not unlike to put the realm in danger of a new 
revolt if he had not been intercepted in time. Even so 
we desire your Honour to consider how he may speedily 
receive his deserts, so as not only his own evu may die 
with himself , and thereby the retdm delivered of a peri- 
lous member, but also his punishment to serve f or an 
example ad terrorem to many others, who we find by 
his own conf essions are prepared at Rome to run the 



Digitized by VjOOQ lC 



XXXVUl INTBODUCTIOIJ. 

same course both here and for England. And herein 
we thought good to remember your Honour by way of 
our opimon that, considering how obstinate and wilful 
we find him everjr way, if he should be ref erred to a 

Sublio trial his lmpuaent and clamorous denial might 
o great harm to the ill-afl ected here, who in troth have 
no small admiration of him. And yet, having had con- 
f erence with some of the best lawyers in the land, we 
find that they make a scruple to arraign him here, f or 
that his treasons were committed in f oreign parts, the 
statute in that behalf being not here, as it is in JEngland. 
And theref ore we think it not amiss (if it be allowed of 
there) to have him executed by martial law, against 
which he can have no just challenge, for that he hath 
neither lands nor goods, and as by that way may be 
avoided many harms, which, by his presence standing 
at ordinary trial, and retaining still his former impu- 
dence and negative protestations, he may do to the people. 
So also it may be a mean to prevent danger to us, and 
the said Waterhouse and Mr. Secretary, that have from 
the beginning interposed ourselves, not only in his ap- 
prehension, but also in all his examinations, if (as it is 
most likely) he should break out and exclaim to the 
people that he was troubled f or some noblemen of his 
country, whom your Honour may find by the extracts 
now sent chargeable with more than suspicion of con- 
f ederacy in the late rebellion, whereof we humbljr pray 
vour Honour to be careful in our behalf , considering in 
how little safety we live here for the like services we 
have already done to Her Majesty ; and so, eftsoons de- 
siring your Honour^s speedy resolution whether he shall 
be passed to martial law or not, f or what purpose we 
have sent this bearer, Mr. Randall, and to return with 
your answer with all the diligence he may, we humbly 
take our leave of your Honour. 

" At Dublin, the 7th day of March, 1584. 

" Your Honoui^s at commandment, 

Ad. Dublih, Canc. 
H. Wallop." 



Digitized by VjOOQ lC 



DBBMOD 0'HUBLBY, ABCHBISHOP OF CA8HBL. XXXIX 



State papers, Ireland, toI. cviii. 1584, March 8. 

IndorsedSth March, 1584. 

The Lords Justices of Ireland. 

Dr. Hurley. 

Addrmed — To ye Right Honourable Bir Francis 
Walsingham, Knt., Principal Secretary to Her Majesty, 
give these. 

u It may please vour Honour, as in onr other letter to 
yonr Honour, of the 7th of this present, we have de- 
clared onr proceedings by torture with Dr. Hurley, 
having sent you the abstract of his examinations, 
together with the Baron of Slane's, John Dillon'8, and 
others, to be considered of by your Honour, and used 
in such sort as shall seem good unto you, so also have 
we herewith sent the copies of such letters as since the 
writing of our former letters we have intercepted, being 
written since his torture, — the one to the Earl of 
Ormond, and the other to a kinsman of his own in this 
town, serving Dr. Forth, who should have practised for 
him ; which letters were brought to our hands by the 
fidelitjr of Sylvester Cooley, the constable, and the good 
handlmg of one of the warders, who hath the keeping 
of Hurley . By these letters your Honour may discover 
what favour these Romish runagates have with our 
great Fotentate here. They that will not see let them 
be blind still ; and it shall suffice us to have discharged 
our duties herein as before, in BarnewelTs examination, 
f onnerly sent unto the Lord Treasurer, and your Honour, 
concerning the Earl of Eildare and the Baron of Delvin, 
confirmed now by Hurley's own speech to the Baron of 
Slane, as in the JBaron's confession appeareth, whereof, 
nevertheless, we never had any answer, which maketh 
us somewhat doubtful how to proceed in these causes, 
not knowing how our doings in that behalf are there 
thought of . Beseeching your Honour to let us under- 
stand how both these, and the f ormer also, are there 
taken, and be directed which course we shall hold therein, 



Digitized by VjOOQ lC 



Xl lOTRODUCnON. 

or otherwise, if youi*Honour find but small accompani- 
ment to be made thereof , that it will please you to yield 
us your good advice f or the staying of our hands, and 
not further to stir those coals to scorch ourselves, know- 
ing how dangerous it is for us to busy ourselves in this 
sort, with setting these^natters abroad here, if, when we 
have, according toour duties, presented thesame unto your 
Honours there, in lieu of backing and good countenance 
from thence, our doings shall be discovered ; and so, 
craving by the next despatch to be satisfied from your 
Honour herein, we humbly take our leave. 

" From Dublin, this 8th of March, 1584. 

" Tour Honour's always at commandment, 

Ad. Dublin, Canc. 
H. Wallop." 

Sir Franc. Walsingham. 




State Papers, Ireland, Eliz., vol. cix. 
1584, April 14th. 
(JSxtract qf Indorsemenf). Do expect answer of tha*t 
formerly they have written hitherof Hurley, andtheE. 
Kildare. 

Addre88ed — To the Right Honourable Sir Francis 
Walsingham, Knt., Principal Secretary to Her Majesty, 
give these. 

(Extract.) 
"In our late letters touching Hurley, we earnestly 
pressed Her Majesty and their Lordships' resolution for 
our proceedings with him, which eftsoons we humbly 
beseech your Honour to hasten as much as you may. 
In like sort we have long expected their Lordships* 
pleasure touching that which formerly we wrote con- 
cerning the Earl of Kildare, &c. 

" From Dublin, this 14th of April, 1584. 

" Your Honour's always at commandment, 

Ad. Dublin, Canc. 
H. Wallop/' 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD 0'HUBLBY, AfiCHBlSHOP OF CASHSL. xli 



State Papew, Ireland, toL cix., No. 60. 
1584, April 28. 
<€ After my hearty commendations to your Lordships, 
your late letters of the 7th and 8th of last month Dy 
Mr. Alverie Randolph, together*with the extract of the 
examination offhand of others, being of some length, 
and the time otherwise here full of great causes, I could 
not bef ore now so impart to Her Majesty aa I might 
withal know her mind touching the same K>r your Lord- 
ships' further direction. Wherefore she having at 
length resolved, I have, accordingly by her comniand- 
ment, to signify Her Maiesty^s pleasuro unto you 
touching Hurley, which is tnis : that the man being so 
notorious and ill a subject, as appeareth by all the cir- 
cumstances of his course he is, do proceea if it may bo 
to his execution by ordinary trial of him for it ; how- 
beit, in case you shall find the effect of his causes doubt- 
ful by reason of the affections of such as shall be his 
jury, and for the supposal conceived by the lawyers of 
that country that he can hardly be found guilty for his 
treason committed in f oreign parts against Her Majesty, 
then her pleasure is y ou take a shorter way with him by 
martial law. So as you may see it is ref erred to your dis- 
cretion whether of these two ways your Lordsnips will 
take with him ; and the man being so resolute to reveal 
no more matter, it is thought meet to have no more tor- 
tures used against him, but that you proceed forthwith 
to his execution in manner aforesaid. As for Her 
Majesty'8 good acceptation of your careful travail in 
this matter of Hurley, you need nothing to doubt, and, 
for your better assurance thereof , she has commanded 
me to let your Lordships understand that, as well in all 
other the like as in this case of Hurley, she cannot but 
greatly allow and commend your doings. And touching 
the matters of Sedgrave and Fitzsimons, whose trialfor 
treason the city of Dublin claimeth by their privileges, 
whereof you writ in October last, so it is that the best 

lc 



Digitized by VjOOQ lC 



xlu iNTnoDrcnoN. 

lawyers here have delivered their opinion against tlie 

claim of thatcity, andtherefore Sir John (Perrot) before 

his departure shall have directions to proceed accordingly 

with tliese persons after his arrival with you. 

Indor8ed—28th April, 1584. 

To the Lords Justices. 

How to proceed with Dr. Hurley. 

By Mr. Randolph. 



State Papers, Ireland, No. 12, vol. iii. 1584, July 9. 
u It may please your Honour, having by your letter 
unto us of the 29th of April, received Her Majesty's 
resolution for the couree to be holden with Hurley, 
namely, that we should proceed to his execution (if it 
might be) by ordinary trial by law, or otherwise by 
martial law, and having thereupon caused the lawyers 
and judges here to set down their resolute opinion in 
that matter, which was, thai he could not be tried by 
course of Her Majesty's common laws, as may appear 
by the copy enclosed, we thought meet according to 
your direction to proceed with him by the other way, 
and f or our f arewell, two days bef ore we delivered over 
the sword, being the 19th of the last (with the consent 
of the Lord-Deputy), we gave warrant to the knight- 
marshal in Her Majesty's name to do execution upon 
him, which accordingly was perf ormed, and thereby the 
realm well rid of a most pestilent member, who, notwith- 
standing the appearing of his treasons, even until he was 
given to understand Her Majesty's resolute pleasure, 
and our determination in that behalf , was continually in 
hope and (in a manner) in an assured expectation of some 
means to be wrought for his enlargement, if he might 
have f ound that f avour, to have his time prolonged but 
to the end of our government. Thus much we thought 
good to signify unto your Honour of our proceedings in 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD 0'HUBLEY, ARCHBISHOP OP CASHEL. xliii 

that belialf , to be imparted unto Her Majesty and the 
Lords, as your Honour shall see cause, and in the mean- 
time do receive no small comfort by your Honour's 
signification of Her Majesty'8 good reception and 
allowance of our careful and zealous travail in that 
matter. 

" Wherein we have done but our duties, so we w ill not, 
Ood willing, at any time omit to perform the same in 
like sort as occasion shall be offerea, especially in such 
matters as so highly concern tho glory of God, and Her 
Majesty^s crown and dignity, to whora we accompt we 
owe, not only all our endeavours, but also our lives and 
ourselves, and so, for the present, wo betake your Honour 
to the tuition of the Almighty. 

"Dublin, this 9th of July, 1584. 

Ad. Dubliw, Canc. 
H. Wallop." 

Directed — To the Eight Honourablo Sir Francis 
WaLaingham, Knt., Principal Secretary to Her Majesty, 
give these at Court. 

Indorsed — 1584, 19th July, from theLordChancellor 
and Sir H. Wallop. 

Enclosing No. 121. 
" Our humble duties recommended unto your Honours. 
Having, according to your Lordships* direction, con- 
ferred whether treasons committed in the parts beyond 
the seas may by Her Majesty^s laws be tried within this 
realm, it appeareth unto us that before the statute made 
inthe 35 th year of our late Sovereign Lord King Henry 
VIII. it was doubtful in England whether such foreign 
treasons might be tried within that realm, for remedy 
whereof thesaidstatutewas made andprovided,and in the 
preamble thereof is set down, which stat ute is not confirmed 
nor established in this realm ; wheref ore, and f or that 
we find no precedent for any such trial, and that the 
rules of common law appoint no ordinary trials for things 
beyond the seas, our opinion is that things committed 



Digitized by VjOOQ lC 



xllV INTRODTTCTION. 

without tliis realm may not be tried here by order of 
fler Majesty'8 laws, and so we humbly take our leave, 
"Dublin, the lst of June, 1584. 

" Your Honour'8 humble, to command, 

ROBERT DlLLON. 
LUCA8 DlLLON. 

Edmond Butlbr. 

WlLTON BATHE. 
EDWARD FlTZSIMONS. 

George Dormer. 

ElCHARD BaRLINOE. 
RlCHARD SEDGRAVE." 



A few remarks will suffice on these important docu- 
ments. From the letter of the Lords Justices, of tbe 7th 
of March, 1584, given above, it is clear that the torture 
to which the Archbishop was subjected was suggested 
by Wakingham : " We made commission to Mr. Water- 
house and Mr. Secretary Fenton to put him to the tor- 
ture, such as your Honour advised us, which was to 
toaBt his feet affainst the fire with hot boots." 

This was probably the first timo that the boots' torture 
was used in lreland, but it was a well-known torture in 
Great Britain, and continued in use there during James 
the Firsfs reign. Burton, in his history of Scotland 
(vol. v., p. 416, edit. Edinburgjh, 1874), relates how at 
the trials for the Gowrie Conspiracy, in 1608, one of the 
accused, " at first denied all knowledge of the affair, but 
having being booted, or subjected to the torture of the 
boots, he confessed that he knew about the hatching of 
the plot." 

From the letter of the Bishop of Killaloe, addressed 
to Cardinal de Como on the 29th of October, 1584, it 
would appear that the same torture was threatened in 
ordertoterrifytheBishopofEmlVfWhowastheninprison. 
We have no record, however, that this torture was in- 



Digitized by VjOOQ lC 



DERMOD 0*HURLEY, AftCHBtSHOP 0* CA8HEL. xlv 

flicted upon hiin ; at all events he remalned unmoved in 
the Catholic faith and in his spiritual allegiance to the 
Yicar of Christ, and two years later died in prison. 
The terrors of imprisonment and death had more effect 
on Peter Power, Bishop of Ferns, who was appointed 
to that See in 1582, and, being soon after arrested, 
yielded to the threats of the Crown officials, and was set 
at liberty. He was so struck by the heroism of Arch- 
bishop 0'Hurley that, full of shame and sorrow f or his 
own weakness, he voluntarily surrendered himself to the 
agents of the Government, and was again thrown into 
prison, where, with f ervour and constancy, he endured 
the incredible hardships to which he was subjected. 
The] Bishop of Killaloe, in the letter just referred to, 
says of him: "Episcopus Fernensis prius consentiens 
Anglis, poenitentia ductus ultro se obtulit pro fide qui 
jam teterrimis carceribus sine f oramine lucis detinetur." 
There is great discrepancv among the ancient writers 
as to the date of Dr. 0'Hurley's martyrdom. The State 
Papers, however, clear away many of the doubts that had 
hitherto gathered around this question. They expressly 
attest that the warrant f or his execution was signed by 
theLords Justices on the 19thof June (old style), 1584, 
and it is also added that the sentence was carried out 
before the Lord Deputy, Sir John Perrott, assumed the 
reins of office. Now the State Papers (Hamilton^s 
Calendar, vol. ii., p. 517, No. 1) record Perrofs receiving 
the sword on June the 21st (old style), 1584. Relying 
on these data, I have assigned the 20th of June ^old 
style), that is, according to our modern computation, 
the 30th of June, 1584, as the date of the Arcnbishops 
martyrdom. Myles 0'Reilly and Dr. Maziere Brady 
place it on the 19th of June (old style) ; but as all the 
contemporary writers are agreed m stating that the 
execution took place at early dawn, which would be 
about 3 o'clock m the morning, it appears to me that 
the martyrdom could not have taken place on the day 
that the warrant was signed, but rather on the f ollowing 



Digitized by VjOOQ lC 



xlvi 1NTR0DUCTI0N. 

morning, that is, on tlie 30th of June, 1584, according 
to our present computation. It will be remarked by 
the reader o£ the Analecta, that Dr. Rothe (page 
381) assigns the martyrdom of 0'Hurley to the year 
1583. This, indeed, may be a mero misprint, but as it 
is not elsewhere corrected by the venerable author, I 
have not ventured to alter the printed text, although 
it is clearly an error that has crept into the narrative, 
otherwise so accurate and trustworthy. 



§ 2 — Hichard Creagh, Archbishop o/Armagh. 

The sketch of the lif e of the Primate, Richard Creagh, 
presented in the iS Analecta," is one of its most complete 
and interesting narratives. Catholic and Protestant 
writers alike have f or a long time been accustomed to 
admire the patience and constancy of the meek Prelate, 
and to regard as unquestionable and unquestioned the 
accuracy of Dr. Rothe's statements, but in our own day 
an historian of another stamp has arisen who would 
admit nothing of all this. James Anthony Froude, in his 
" History of England " (vol. x., page 483), relegates the 
prolonged imprisonment of the Primate to the region of 
mere fiction, and having ref erred to the Primate's arrest 
in the year 1567, and the message sent by^ Cecil to the 
Lord Deputy in Ireland to have the prisoner put to 
death, he adds : " The poor wretch was spared the fate 
which was intended for him. Before he could be sent 
to London, he escaped out of prison once more, made 
his way to Scotland, and thence to the Continent, to 
disappear from history." 

I shall not delay to repeat the facts regarding the 
life of the Archbishop, detailed by Dr. Rothe, but will 
be content to glean from other contemporary writers a 
f ew particulars omitted in his narrative, and 1 will then 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHB13H0P OF ARMAGH. xlvii 

ask the reader to read f or himself in the State Fapers 
which liave been brought to light during the past few 

Jears the clear and authentic evidence of the trials and 
ardships and prolonged imprisonment of Dr. Creagh. 
Eichard was the son of a respectable merchanfc of 
Limerick, named Nicholas Creagh, by his wif e, Johanna 
White, and was born about the year 1515. The name 
in Irish was written 0'Moelchreoe, and, as 0'Donovan 
attests, the family was traditionally honoured as a 
branch of the 0'Neills. The house in which the futuro 
Primate was born, in the city of Limerick, was pointed 
out till within the past f ew years. Having grown to man's 
estate, he traded as a merchant with the Continent, and 
appears to have been extensively engaged in the com- 
mercial enterprises of his native city. In one of his 
letters, written during his imprisonment, he states that 
a ship, of which he was in part proprietor, valued at 
9,000 ducats, was carried ofl as a war-prize by tho 
French galleys during Henry VIII/s reign. 

When returning from one of his business excursions 
to Spain, an incident occurred which made him resolve 
to devote himself thonceforward to the service of God. 
The hour for setting sail f rom the port had come, the 
breeze was favourable, and the companions of his voyage 
had gone on board. He entered a church on the quay 
to implore the blessing of God upon his homeward 

J"ourney, intending only to make a momenfs delay. 
Jut he found that Mass was just commencing, and, 
according to his rule of lif e, he assisted at it till its 
close. On his leaving the church he saw, to his dismaj, 
that the vessel had weighed anchor, and was gaily sail- 
ing out of port. He called and gestured in vain, but 
whilst the ship was yet in sight it was struck by a 
sudden gust of wind, andin a few seconds was buried 
in the sea, and everyone on board perished. He re- 
turned in haste to the church to return thanks f or being 
so providentially saved from an untimely death, and 
resolved from that moment to devote his life and spend 



Digitized by VjOOQ lC 



xiviii iNTfeODTJCnOtf. 

all his energies in promoting the interests of reli- 
gion. t 

Being promoted to the priesthood, so highly was lie 
esteemed throughout the province of Munster, tliat 
soon after tlie accession of Queen Mary, the Archi- 
episcopal See of Cashel was offered him, and subse- 
sequentljr he was pressed to accept the Episcopate of his 
native diocese. Both appointments, however, he per- 
sistently declined, choosing rather to return to Louvain, 
there to perfect himself in the sacred sciences. His 
name appears on the roll of the graduates of that 
University for the year 1555, and the University 
Register preserves the following particulars of his 
life: — 

" Richard Crewe, a native of Limerick, in Ireland, 
having obtained a free burse from the almoner of 
Charles V., studied arts as Convictor in domo Standonica, 
and af terwards Theology, in the Pontifical College, and 
in the year 1555 took his degree of Bachelor. He was 
subsequently made Archbishop of Armagh and Primate 
of Ireland ; and being made prisoner in the persecution 
of Elifcabeth, miraculously escaped f rom pnson in the 
year 1565, and came to Louvain, where he was received 
with great kindness by Michael Banes, President of the 
Pontifical College." 

Before the close of Queen Mary's reign, Dr. Creagh 
returned th Ireland, and was held in the highest esteem 
by the zealous Bishop of Limerick, Dr. Hugh Lacy. 
When the Lord Deputy Sussex was received in solemn 
State at the Cathedral of Limerick, in 1558, Dr. 
Creagh was the person chosen to preach on the occa- 
sion, and all were struck by the unction and eloquence 
of his words. 

Lynch, in the MS. History, attests that he laboured 
with untiring zeal in his native city, and on the acces- 
sion of Queen Elizabeth, thebetter to train the Catholic 
youth to piety, he opened a school in the house from 
which the Dominican Fathers had been expelled. In 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CRBAGH, AltCHfilflHOP OF ARMAOH. xllX 

1560 Father David Wolf, 8. J., was appointed the repre- 
sentative of the Holy See in Irelana, and recognising 
the many merits of Dr. Creagh, recommended nim to 
Rome for the Archbishoprick of Cashel, vacant by the 
death of Roland Fitzgerald, in 1561. Nothing, now- 
ever could induce the humble priest to accept that 
burden, and though he proceeded to Rome, through 
obedience to the representative of the Pope, he had 
reaolved in his own mind to embrace a more perfectand 
penitential lif e among the Theatines, or in one of the 
other strict religious Orders of that city. The See of 
Armagh became vacant before his departure from Ire- 
land, in the month of August, 1562, and aa usual, at 
the request of the Papal Court, three names were pre- 
sented of persons eligible f or the vacant See. Tnese 
three names were — Thomas Leverous, Bishop of Xil- 
dare ; William Walsh, Bishop of Meath ; Eugh Lacy, 
Bishop of Limerick — all three illustrious Bishops, and 
bright ornaments of the Church of Ireland at this criti- 
cal period, and justly described in the Paper presented to 
Cardinal Morone, who was the Cardinal-Protector of 
Ireland, as devoted men "qui nunquam ab unitate 
sanctee matris Ecclesi» deviavenmt. But to these 
three names a f ourth, as if beside the list, was added, 
as follows : " Est quoque imus quem pater David in 
suis litteris Vestro IllustrissimaD et Keverendissim© 
Dominatioiii commendavit nomine Eichardum Crevium 
Theologieo Baccalaureum, quem voluit preeesse ut Archi- 
episcopum Cassellensem. Vir sane et vita et doctrina 
satis clarus." (See the original Paper in " Appendix to 
Archbishops of Dublin, ,, vol. i. p. 419.) 

Aftermature deliberation, Dr. Creagh was appointed 
to the See of Armagh, as we learn from the f ouowing 
Consistorial entries : — 

March lst, 1564 : " Kalendas Martii, anno 1564, 
habitum est Consistorium in aula Constantini : Cardi- 
nalis Moronus dixit se in proximo Consistorio proposi- 
turum Archiepiscopum Armachanum in Hiberma ac 
mi88urum interim mf ormationes.'' 



Digitized by VjOOQ lC 



1 iNTRODUCriON. 

March 23th, 1564 : " Decimo Kalendas Aprilis, 1564, 
fuit Consistorium in aula Constantini : Referente Car- 
dinale Morono, datus est Episcopus Ecclesi» Metropoli- 
tanse Armachensi in Hibernia, vacanti per obitum 
Donati Mactaii (MacTeige),MagisterRiccardus Crevoch 
(Creagh) Hibernus, praesens in curia, et fuerunt servata 
omnia requisita in Concilio Tridentino." 

A f ew days later he received the Episcopal consecra- 
tion in the JPapal chapel, and having tarried awhile in 
Rome, he received the Pallium at the hands of the 
Sovereign Pontiff, as we learn f rom the following short 
entry: — 

May 12th, 1564: "Quarto Idus Maii, 1564, fuit 
Consistorium in aula Constantini : Fuit concessum Pal- 
lium Archiepiscopo Armachano in Hibernia." 

During his stay in Rome, as he related in his subse- 
quent examinations in London, ho was maintained at 
tne special charge of Pope Pius IV. : " He had daily — 
meat, drink, and wine f or himself and his servants at 
the Pope*8 cost, paying for his house-room six crowns 
by the month ; he had apparel of three sorts— of blue 
and unwatered chamlet, and wore the same in Rome, 
having four or five servants waiting there on him : in 
his household, also, but supported at his own expense, 
were two or three poor scholars." In the month of 
July, 1564, he received the Pope's blessing, and set out 
on horseback, accompanied f or a part of the way by an 
Irish priest, who returned again to Rome, and during 
the entire journey by a faithful Ulster student. The 
heat of an Italian summer, and the fatigue of the 
journey, soon began to prey upon his constitution, not 
naturally strong ; and by the time of his arrival at 
Augsburg, he was suffering from an ague which com- 

g^lled him to accept, f or a f ew days, the hospitality of the 
ardinal of that city . He thence proceeded to Antwerp, 
where he met John Clement, tutor of the children of 
Sir Thomas More, then an exile for the faith. Pre- 
vented from sailing immediately, he turned his steps 
towards Louvain, where his heart was cheered by meet- 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CMUGH, ARCHBISHO* OF ARMAGH. 11 

ing some devoted Irish students, and wliere, for the 
first time since liis departure from the Eternal Oity, 
lie appeared publicly as Archbishop of Armagh. To 
show his gratitude f or the kindness ne had received in 
the halls of the TTniversity, he gave a banquet to its 
professors and superiors, "sitting with them in his 
Archbishop'8 apparel of blue chamlet, which he did not 
wear in any other place since he came from Rome." 
At Louvain an En^lish Jesuit named William Good 
associated himself with the Archbishop to accompany 
him to Ireland. He was a native of GHastonbury, and 
had held some ecclesiastical preferments under Eliza- 
beth, which he resigned in 1562, to enter the Jesuit 
novitiate at Tournay. By his subsequent doings in 
Ireland, however, one is almost constrained to regard 
him as an agent of Burghley and Walsingham ; f or we 
know from many sources that the astute and unscru- 
pulous statesmen of those days adopted the policy of 
mtroducing into the various religious orders men of 
cleverness and ability, who would act as spies upon 
their brethren and furnish accurate information to the 
Government regarding the aims and aspirations of the 
Catholic body. Embarking in a ship bound for Ireland, 
the Archbishop was driven by contrary winds to Dover, 
where heprivately landed, and, fortunately forhimself, 
left the English Jesuit, Good, on board, and continued 
his journey by land, accompanied only by the faithful 
Irish student. He himself gives the following details 
of his journey : " Being arrived in England, he was 



unknown, and at Rochester he f ound an trish boy beg- 
ging, whom he took with him to London, and there 
lodged at the Three Cups, in Broad-street, in October, 



1564, where he tarried just three days ; and at his being 
in London, he went to rauTs Church, and there walked, 
but had no talk with any man ; and also to Westminster 
Abbey, to see the monuments there ; and f rom thence 
he went to Westminster Hall, at the time that he heard 
Boxmer was to be arraigned there. ,, Dr. Creagh pur- 



Digitized by VjOOQ lC 



lil INTRODUCTION. 

Bued Lis journey unmolested to Ireland, but a day or two 
before Christmas, 1564, was seized, when in the act of 
celebrating Mass in a monasterv in his own province, 
not f ar f rom the place where he nad landed. It appears 
that a neighbouring garrison had received private inf or- 
mation regarding nis movements ; he was accordingly 
aiTested, and being kept close prisoner f or a time, was 
sent in chains to London. 

The English Jesuit, Good, some years later, f orwarded 
to Bome the f ollowing account of his travels, which is 
now preserved in the Archivio di Stato, Rome : " Ego 
Gulielmu8 Good missus sum per ordinationem Bev. 
Fatris bonee memoriaD Generalis nostri P. Jacobi Laynes 
in Hiberniam cum Reverendissimo Archiepiscopo Ard- 
machano D. Eichardo Creagh ut ejus usibus servirem in 

Siritualibus rebus promovendis sub finem anni 1564. 
avigavimu8 in Antwerpia solventes simul circafestum 
D. Lucse usque ad portum AngliaB Doverum nomine, in 
quo loco coacti sumus per ventorum vim contrariam ad 
terram ire. Ardmachanus sibi in portu timens eventu- 
rum malum, antequam navis in portum appelleret, cum 
mercatoribus duobus in terram dilapsus Londinum cum 
iis prof ectus est eo animo ut inde rn Hyberniam pera- 
grata Angliae latitudine ex Gestria veheretur; me in 
navi relicto quasi rerum suarum custode quas etiam 
mercatoribu8 et nauclero oppignoravit pro necessariis 
mihi 8ubministrandis. In eo portu tribus hebdomadis 
transactis cum favere venti inciperent, mercatores me 
appellant monent hortanturque, ut non cum illis navi- 
garem in Hyberniam, periculum me illis futurum, 
notatum me a civibus istis quod Anglus et Sacerdos 
essem, rogant denique ut me in alteram viam darem 
Ardmachanum secuturus. Ego fide mihi data de supel- 
lectili Reverendissimi mihi credita servanda restituen- 
daque fideliter, et parvo viatico ab illis accepto, committo 
me itineri terrestn sub spe consequendi Ardmachani ad 
littus occidentale, etsi me ille jam vi^inti dies praeces- 
aisset eques, ego pedes cum uno comite Hyberno sub 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHABD CRBAGH, ARCHB&HO? OF ARMAGH. liii 

aspera hyeme, tempore tum ad iter tum ad navigationem 
incommodissimo. Londini intellexi ex quibusdam Hi- 
bernis qui Ardmachano adfuissent illum Cestriam iniisse : 
eo me destino, et itinere illo difficili octo diebus coni ecto 
neque quidquam de Ardmachano poteram percipere, 
neque denavigatione spem habui elapsis, dum expectatur 
navis et aura, quinque septimanis, exhaustisque nummis 
Dublinium in Hiberniam appuli. Ipsa tertiae Adventus 
hebdomadsB feria secunda statim novum iter pedestre 
aggressu3 paucis diebus in MedifB confiniis absumptis ; 
aliquot etiam apud Chloheren, Armacham veni circa 
duos dies anti Epiphaniam Domini. Salutato autem 
Onelo Magno, qui partium Borealium Hyberni» maxi- 
mus Princeps est, declaratoque quod illorum Archiepis- 
copum Primatemque fuisset obsequii causa insecutus, eo 
usque cum illi admirati essent nihil se de illo ne per 
famam quidem accepisse : nihil morandum ratus in illis 
barbaris locis, sine eo cujus auctoritate mihi me oportuit 
ad opem illorum moribus ferendam, statui re tota Divince 
Bomtati prius oblata summis discriminibus me objicere, 
nempe per maximas solitudines, populos inhumanos, et 
contra Anglum hominem infensissimos, silvas, lupos, 
paludes, flumina, nives, gelu, famem, sitimque sine 
tingua nisi Latina (quao etiam iis qui docti volunt 
putari, barbarissima et ingratissima est, si non iisdem 
soloecis et incongruis loquendi formis quas solent illi 
usurpare pro summa elegantia, utaris), sine usu panis, 
vini, cervisi», et lectorum, Limericum usqueproncisci. 
In qua civitate audieram Patrem Davidem (Wolf) tam- 
quam in solo nativo et eere congenito habitare, cujus me 
obedientiee R. P. Everardus subjici oportere dixerat si 
contigisset per aliquam occasionem, sicuti futurum ani- 
mus mihi prasagierat, Armachanum mihi abfuisse aut 
defui88e." 

The State Papers give full details relating to tho 
various imprisonments of the Archbishop. At Easter, 
1565, he made his escape from the London Tower, and 
returned to Louvain. When he passed through that 



Digitized by VjOOQ lC 



liv INTRODUCTION. 

city some months before, it was remarked that liis 
appearance was particularly majestic and commanding ; 
but now, chastened and purified by sufEering, there was 
something more than human about it, which captivated 
the hearts of all who approached him. From Belgium 
he proceeded to Spain, whence he wrote letters to Lord 
Robert Leicester, soliciting the Queen's sanction f or his 
return to Armagh on condition of loyalty to her throne, 
which letters received no answer. It is to be remarked 
that Limerick was at this time a thoroughly Catholic, 
but Anglo-Irish city, and that Dr. Creagh was imbued 
with all the aversion for the old Irish and the sympathy 
for the English civil government which were so general 
among the Anglo-Irish of the lGth century. In the 
summer of 1566, we find the Archbishop again in 
Ireland, and it was no small proof of his innuence that 
in the month of August the three chief tains, 0'Neill, 
Turlough Leinnogh, and Hugh 0'Donnell, assisted 
together at his Masa in the Cathedral of Armagh. On 
Christmas Day, 1566, with hopes of peace and good will, 
he wrote the following letter from Dunavally, in the 
parish of Loughgall and county of Armagh, near 
Charlemont, to Sir Henry Sydney, the Lord Deputy 
(Shirley^s Original Letters, page 287) : — 

"RlGHT HONORABLE LoRD, 

" At our being in Spain, doubting whether the 
Pope's Holiness should command us to come back again 
into Ireland, we have written our letters unto my Lord 
Robert (Leicester) showing that if we should be by the 
said Holiness commanded to come thither, we should 
have none other thing to do but what our Lord and 
Master Christ hath commanded ' give Ctesar his own, 
and to God his own/ The foresaid our simple letters, 
as we think, the King of Spain, because we were his 
father's scholar at Louvain the space of seven or eight 
years, hath directed unto his Ambassador in England, 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHAKD CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAGH. lv 

willing him to know whether the Queen's Majestv ahould 

be content that we should fulfil the office that weshould be 

bound to, concerning the Arohbishoprick of Ardmagh. 

Soon after we have received without our own procure- 

ment from Eome such letters as was necessary for the 

abovesaid Archbishoprick, whereby we were bound by 

our Catholic religion to come to Ireland, wherein 

being before the Cord 0'NeylTs going to Tirconnell, 

we desired hita (according to our letters above men- 

tioned, directed to the Lord Eobert) to provide for all 

possible means whereby he might be at accord with the 

Queen'8 Majesty and your Lordship ; but he was then 

so busy about his affairs that he took not that heed 

thereto: and now before we should earnestly speak 

thereof unto him, we thought best to know of your 

Lordship'8 will; and what your Lordship shall wiU us 

to do theretn, we shall by God'8 leave do the best we 

can. The said Lord 0'Neyll for safeguard of his 

country, hath burned the cathedral church and the 

whole town of Ardmagh, although we have earnestly 

chided with him before and af ter he did the same, but 

he alleged such hurts as were bef ore done to his country 

by means of that place. If it be your Lordship s 

pleasure, you shall not disdain to write unto us, first, 

whether you will have us speak concerning any peace 

with the said Lord 0'Neyll, and how : secondly, if that 

peace be or not, whether it should please your Lordship 

that we should have our old service m our churches, and 

suffer the said churches to be (set) up f or that use, so 

that the said Lord 0'Neyll should the less destroy no 

more churches, and perhaps should help to restore such 

as by his procurement were desfcroyed : finally, whether 

your Lordship heard anything concerning our letters 

sent by the T\ing of Spain unto his Ambassador and to 

mv Lord Robert. So we commend your Lordship unto 

Almighty God. 

" From Duaynawll (Dunavally) this instant Ohrist- 
mas. 



Digitized by VjOOQ lC 



lvi INTBODUCnON. 

"By your Lordship to command in what we oan 
lawfully execute, 

"BlCHARD ABP. ARDMAGH. 

[Indorsed] 25° Decembris, 1566. The Pope'8 Primate 
of Armagh to the Lord Deputy. ' 

Tlie only answer given to this letter by the Lord 
Deputy was to set a price upon the Primate's head. 
Forwarding the Primate's letter to the Lords of the 
Council in England, Sir Henry Sidney added : " Januarv 
18th, 1566 (1567, new style). — At mv return to this 
house, I received letters from Spane (Shane P) and from 
him who escaped the tower of London, that now by the 
Pope*8 presentation calleth himself Primate of Armagh, 
the copies of which letters I send your Lordships here 
inclosed, whereby your Lordships may perceive how 
much these winter wars have already daunted his 
(0'NeilTs) courage, since he so plainly declareth his 
inclination to peace. I have not vouchsafed to answer 
anything to their letters, but given forth speech of his 
extirpation by war, the only means indeed to suppress 
his insolency, and to reform that province of TJlster. ,, 

The Primate, though surrounded on every side by dif- 
ficulties and dangers, continued nevertheless to labour, 
in season and out of season, not only in the diocese and 
province of Armagh, but also throughout the other 
provinces. He was at length taken a second time, on 
the 30th of April, 1567, and lodged in the prison at 
Dublin Castle. His captor, 0'Shaugnessy, was soon 
after smitten with paralysis, and me whole of his 
numerous family, with the exception of one young 
brother, f or whom the Primate prayed, were cut off 
speedily and childless. 

The State Papers sufficiently show that great import- 
ance was attached to the Archbishop'8 arrest, and that 
the Government were resolved on his being led to exe- 
cution. Lancaster, newly appointed to Armagh by the 
Queen, writes to Cecil from Drogheda, the 31st of May, 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHBlSttOl» OF ARMAGH. Ivii 

1567 : " Further your honour shall understand that (ho 
last of April, 0'Shaghnessy apprehended the fictitious 
Primate of Ardmaghe .that stole out of the tower of 
London, who, my Lord, is ready to send (him) agnin, 
trusting he shall be better kept hereaf ter." In reply, 
her Majesty " allowed right well " of the service thus 
rendered by the apprehension of Creagh, whom sho 
terms " an unloyal subject of the land, being a feigncd 
Bishop who not long before broke out of our Towcr of 
London." On July the 6th, 1567, thc Queen writcs to 
the Lord Deputy : " We like also of thc submission of 
the Bishop of Down (Myler Magrath), and think it good 
that he and others whom ye shall not fiud mcct to cxpel, 
be induced to submit themsclves and to takc their 
Bishopricks of us. "Whcreas also 0'Shaghnessy shcwed 
his loyalty in taking of tho supposcd Primate who 
escaped out of our Tower of London, we havo sent 
letters of thanks to him according to your rcqucst, and 
for the party (Creagh) we think it good to bc brought 
thither to I)ublin, and thoroughly cxamincd cspccially 
of his aiders to escape, and of such as wcro thcrcto 
anywise privy as well as to his escapo as afore, and 
cxcept you shall consider anything to the contrary, wo 
woufd he should be indicted and ordercd to rcccive that 
which in justice he hath dcserved for examplo sake." 
Again her Majesty writes to the Lord Deputy on July 
the 22nd, 1567 : " We think it moet, if you mistrust 
the indifferency in Ireland of the trial of one Creagh, 
the eounterfeited Primate of Armagh, that hc bo sent 
hither into England, where it is meet to have him tried 
and to receive what he hath deserved, although thc 
example were much better there to restrain the common 
traveUinff to Rome. ,> Before this last letter was re- 
ceived, the Primate was put upon his trial, being 
accused, in the words of Lynch, " quod carceri se sub- 
traxerit, authoritatem externam in Regina3 ditionibus 
exercuerit, Ecclcsia) primatum Rcgince deferenduin csso 
negaverit, aliaque flagitiu contra regni legcs patravcrit. ,, 

Digitized by VjOOQ lC 



lvill iKTKObUGTIOK. 

(MS. Hist.) The judge, in his charge, as was not un- 
usual in those days, exaggerated the Archbishop's guilt : 
" invidiosis exaggerationibus accusationem de more am- 
plificaiio." (Ibid.) Neverthcless, some of the jury, 
selectcd from tho gentlemen of the city of Dublin and 
its neighbourhood, refused to be subservient to tho 
wishes of the Crown. Thcy were locked up for several 
days in the jury-room, with no other sustenance than 
bread and water. At length the foreman announced 
that they had agreed to a verdict, but, to the confusion 
of the courtiers, it was a verdict of acquittal. This, 
howevcr, did not unbar the dungeon for the prisoner. 
He was led back to the Castle, and the jurors were also 
thrown into prison and subjected to heavy fines. 

Early in the winter, probably in October, 1567, Dr. 
Creagh again escaped from prison, accompanied by the 
gaoler, who was moved to compassion by the pious 
resignation of his captive and the unmerited privations 
to which ho was subjected. Soon after, however, ho 
was surrendered by a retainer of the Earl of Kildare, 
on receiving a promise from the Lord Deputy that his 
life would bo spared. He was without delay transmitted 
to London, and the gates of the Tower closed on him 
once more, and special precaution was taken that he 
might not again escape from his keeper's hands. In 
1574 he addressed a touching appeal to the Lords of 
thc Privy CounciJ, sctting forth tho many proofs ho 
had given of loyalty, and withal the many hardships ho 
had endured in his prolonged imprisonment : for eight 
years, he says, he had been kept in irons, and from the 
constant wearing of these irons one leg had become quito 
lifeless. Besides this, his sufferings from rheumatism 
and other maladies were such as sufficed to break down 
the strongest frame. From the State Papers it would 
appear that he was soon after transferred to Dublin 
pri8on, but on February the 14th, 1675, the Lord 
Deputy, writing to Walsingham, complained that his 
innuence hindered " the Archbishop of Dublin's (Adam 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHAED CKEAGH, AfcCHBtSHOP 0* ARMAGH. llX 

Loftus^s) godly endeavours to promote religion ;" and 
therefore, to punish his unquenchable zeal in the cause 
of the CathoLic f aith, he was once again consigned to 
his fonner dungeon in the Tower of London. 

We may now retrace our steps to add a f ew details 
regarding the episcopate of Dr. Creagh. One of his 
first and most anxious cares was to promote the educa- 
tion of the Catholic youth of Ireland. For this purpose 
he obtained a Bull from Pope Pius IV., dated tne 31st 
of May, 1564, authorising the erection of a university 
in Ireland, and extending to it all the privileges and 
favours usually granted to similar institutions in other 
countries. (See this Bull of Pius IV. in Spicileg. Ossor. 
i. 32.) He also prayed the General of the Jesuits to 
send some priests of the Order to promote the reforma- 
tion of morals and to establish schools in Ireland. He 
seemed, indeed, a few years later, to repent of the trust 
thus placed in this religious society; for in a letter 
from the Tower, in 1568, addressed to the Cardinal- 
Protector, he declarcd that it was not expedient 
to increase the number of the Jesuits in Ireland: 
" Plures e Societate non essent habendi in Hibernia." 
He wrote this, probably disgusted at the doings of his 
former travelling companion, William Good. But again, 
in 1580, he addressed a letter to the then General, F. 
Manare, urging him to continue the mission of tho 
Fathers of tho Society in our suffering country. In 
this letter, which Father Fitzsimons attests was written 
by Dr. Creagh from the Tower of London, in the year 
1580, with his own hand, after lamenting the niany 
w r ants of Ireland in the matter of education, the Primate 
adds: "What I thought of, about certain Religious 
Fathers being empowered at once by apostolic authority 
to open schools and found a university, I undertook, 
and with God's grace accomplished, as far as in me lay. 
For Pius the Fourth granted motu proprio whatever I 
asked, the matter having been first examined in a Con- 
gregation of Cardinals, at which was, if I remember 



Digitized by VjOOQ lC 



lx • INTRODtJCTlON. 

aright, liis present Holmess, who was then not a Car- 
dinal, but a Doctor, returned from the Council of Trent. 
In case the times did not allow me to carry out the 
business, it was committed by the diploma to the care 
of my successors. . • . In my opinion, together with 
the judgment of all well-willers of our Nation, the said 
religious are so necessary to our reformations, as that 
they cannot only not well be spared, but no others to us 
are, in these times, so needful, and therefore by mc, in 
behalf of the whole country, before and above all 
others they were flrst and most coveted." (Dedicatory 
Letter prefixed to the Britannomachia, 16th October, 
1611.) 

F^Sander, in his History of the Anglican Schism, 
written whilst Dr. Creagh was still living, relates that 
the Elizabethan prelates, finding no Catholic bishop 
willing to impart the Episcopal ordination to them, 
" they importuned an Irish Archbishop, then a prisoner 
in London, to succour them in the straits they were in. 
They promised to set him at liberty, and to reward him 
for his services, if he would preside at their ordination. 
But the good man could not be persuaded to lay hallowed 
hands or be a partaker in the sins of others." ("Rise 
and Fall of the Ang. Schism," London, 1877, p. 276.) 
The same fact is related by Fitzsimons, in his Britanno- 
machia, published in 1614, who adds: "I have not 
ascertained beyond a probable conjecture whether this 
individual was the thrice-illustrious martyr, Creagh, 
Primate of Armagh, who effected a miraculous escape 
f rom tho Tower of London in the reign of Elizabeth " 
(lib. 3, p. 320;. There can be no doubt, however, that 
the fact has reference to Dr. Creagh, as it does not 
appear that there was any other Irish Archbishop in the 
Tower at this period. King and other Protestant writers 
consider they have sufficiently exploded this damaging 
statement, by recalling that at the time of Parker's 
promotion, in 1559, Dr. Creagh was not himself a 
bishop, whilst it was not till some years later that he 



Digitized by VjOOQ lC 



KICHARD CREAGH, ARCHB1SH0P OF ARMAOH. bti 

was imprisoned in the Tower of London. However, 
Sander does not sav that this appeal to the captive 
Archbishop was made on the occasion of the first pro- 
motion of the Anglican prelates. The anxiety about 
their ordination continued for a considerable time, and 
it was as late as the 8th year of Elizabeth that it was 
judged necessary to pass an Act of Parliament to the 
effect that " all Acts and things heretofore had, made, 
or done by any person or persons, in or about any con- 
secration, confirmation, or investing of any person or 
persons elected to the offico or dignity oi any arch- 
bishop or bishop within this realm, or within any other 
the Queen's dominions or countries, by virtue of the 
Queen's Majesty's letters-patent or commission, since 
the beginning of her Majesty's reign, be, and shall be, 
by authority of this present Parliament, declared, 
judged, and deemed, at and from every of the several 
times of the doing thereof, good and perfect to all 
respects and purposes ; any matter or thing that can, 
or may, be objected to the contrary thereof notwith- 
standing" (8° Eliz., cap. 1, sec. 4). Beforc this Act 
was passed, Dr. Creagh nad been confined as a prisoner 
in the Tower, and thus there is no incoherence in the 
narrative. It is to be remarked that Mason, the earliest 
Anglican champion of tha Elizabethan ordinations, 
mentions the story in one of his objections, and does 
not deny its accuracy. 

F. Holing, S.J., who died in 1599, in his tract on the 
Irish martyrs who suifered for the faith, writes of Dr. 
Creagh: "Ricardus Creag, Primas Hiberni® Archi- 
episcopus Ardmachanus, soepe ab hoereticis captus, et 
partim in Hibernia partim in Anglia in vincula de- 
trusus est ; ibique ita jejuniis suum macerabat corpus 
ut a vino et carnibus semper abstinuerit: cujus vita 
morum sanctitate, longa patientia, et multis miraculis 
decorata est." Eefemng to his second arrest, he says : 
"Ad oves suas ut pastorem decet rediens, iterum ex 
oclore balsami <juod secum necessario ferebat ad usum 



Digitized by VjOOQ lC 



lxil INTRODUCTION. 

sacramentorum, ut id Pater Goodus Glastonicnsis niihi 
retulit, appreliensus est, et ad preedictam arcem Lon- 
dinensem reductus, ibique ad mortem usque permansit." 
He adds : " E carcere scepe epistolis divina pietate et 
doctrina fulgentibus multorum dubia solvebat moes- 
tosque solabat. A Sede Pontificia Jubileura et gratias 
pro Catholicorum consolatione obtinuit, et Concilium 
Tridentinum quantum potuit in regno promulgabat, 
multaque alia ad Dei gloriam et animarum salutem 
fecit . . . Invictus Christi miles in Catholicse fidei 
confessione in ipsis vinculis per octodecem annorum 
spatium permanens senectute carcerisque squalore con- 
sumptus in arce Londinensi, uti verus et fortis veritatis 
Catholicse confessor migravit ad Dominum circa annum 
1585." One other fact mentioned by F. Holing deserves 
to be particularty referred to, that is the bright heavenly 
light which lit up the Primate's cell in the Dublin prison, 
of which severat Protestant fellow-prisoners were wit- 
nesses, and some were by it converted to the Catholic 
faith : " One of these," adds F. Holing, " was in af ter 
times a penitent of mine, and related that fact to me " 
" Spicilegium Ossoriense/ 1 1. 84). 

The Minutes of some of the Primate's letters to which 
F. Holing refers are published in the "Spicilegium 
Ossoriense" (vol. I., p. 39), from the Papersof Cardinal 
Morone in the Vatican Archives. In May, 1568, and 
again in 1569, he makes several suggestions relating to 
the selection of bishops for the Irish Sees, which give 
proof of great foresight and of the deepest interest in 
the welfare of the Irish Church : " There should be in 
the College of Cardinals," he says, " a native of each 
Catholic country to watch over its interests, or at least 
such a person should be associated with the Cardinal- 
Protector of each kingdom. ,, As f or himself , he adds, * ' he 
was sufferingagreatdeaiinprison. Terence Daniel, Dean 
of Armagh, foster-brother of Shane 0'Neill, had asked 
him to resign the See of Armagh, in the expectation 
tb$t the Pope and the Queen ^ould concur in his 



Digitized by VjOOQ lC 



BICHABD CBEAGH, AECHBISHOP OF ABMAGH. lxill 

appointment to the See ; he himself (Dr. Creagh), how- 
ever, would be welcomed to Arraagh by the Crown, if he 
consented to accept the Queen's supremacy." He f urther 
states that the appointment of the Archbishop of Cashel 
was a mistake, that the members of the Religious Orders 
from Ireland should not be permitted to travel to Rome, 
that Myler Magrath ought not to be appointed to Clogher, 
and that those who had studied in Louvain ought to be 
promoted to the vacant Sees. 

To resume, however, the testimony given by contem- 
porary writers to the Primate^s sufferings and imprison- 
roent, Father Stephen White, S. J., in his " Apologia 
pro Hibernia, ,> written about the year 1615, commemo- 
rates our martyr as " Richardum Creveum, Archiepis- 
copum et Primatem Armachanura in Ibernia, Londini 
in carcere, caseo medicato necatum" (p. 43). 

0'Sullivan, in the "HistorioB Catholica) HibernitB 
Compendium, ,, gives an interesting sketch of the 
Archbishop^s life : " Richardus 0'Melchrebus, vulgo 
Chrechus, et ab aliquibus scriptoribus CravaDus dictus, 
fuit genitus patre mercatore oppido Lomnachoo in 
Ibernia, homine plane probo et honesto, inibutusque 
Christiana institutione et litterarum rudimentis juxta 
gentis illius morem a pueritia, pietate, divinique cultus 
studio flagravit. . . . Pietate excellens, et doctrina 
minime rudis, sacerdos brevi consecratur, et Ardmacha) 
Archiepiscopus Iberniaeque Priraas inauguratur . . . 
Sanctum munus sanctus Pontifex obicns ab Anglis 
sacerdotum inquisitoribus deprehensus in Angliam mit- 
titur. Londini conjectus in carcerem et vincula, diu 
multumque, et praDmiis invitatus, et minis terroreque 
oppugnatus, nunquam Catholicoo religionis desertor 
voluit esse. Inter alias res is eventus scitu dignus 
nostrorum ore circumfertur. Fuit Archiepiscopus ad 
regios consiliarios in judicium productus, inito prius 

?3r haereticos consilio et pacto, ut filia custodis carceris 
ontificem argueret tentasse ipsi vim inferre pudiciti- 
amque violar^. Stantem Pontificem sacrura pro tribu- 



Digitized by VjOOQ lC 



lxiV INTR0DUCTI0N. 

nali falso crimine accusatura (ut erat compositum) 
puella specie pulchra, et ornatu elegans, magna con- 
siliariorum et omnium circumstantium expectatione 
curiam ingreditur. CaBterum in insontem cum lumina 
infixisset, obmutuit, jussaque a consiliariis loqui, nullum 
verbum potuit proferre; neque prius vocalis redditur 
quam secum tacita consilium iniquum mutat : et tunc 
praeter id, quod ipsa statuerat antea, et consiliarii ex- 
pectabant et jusserant in contrariam vocem subita pro- 
rumpit, nullum hominem Archiepiscopo sanctiorem a 
se unquam f uisse visum ; se nunquam ab eo f uisse ad 
peccatum provocatam, nedum coactam, neque vel vestes 
suas tactas : idque se non posse inficiari, etiam si 
necesse habeat mori. Antistes vero sanctus in eandem 
custodiam retrusus aliquot post diebus Creatori spiritum 
reddidit." 

In a very rare work subsequently published, entitled 
"Patritiana Decas" (Madrid, 1629), 0'Sullevan briefly 
refers to the martyr-primate as "Bichardus 0'Mol- 
chrebus Ardmaehanus Archiepiscopus Hiberniro Primas 
Londini venenato caseo sublatus anno 1587." (Page 
165.) 

Dr. Rothe, author of the Analecta, in another work, 
entitled " Hibernia Eesurgens," published in Paris in 
1621, speaks of the Archbishop as "clarus eruditione, 
et fidei professione clarissimus." (Page 251.) 

But I must not omit the testimony of Father Copinger, 
in his " Theatre of the Catholick and Protestant Reli- 
gion," published in the year 1620 (alreadv referred to 
in this Iniroduction, at page xxvi), who tnus writes of 
the Primate : " Richard Creagh, native of the city of 
Limerick, descended of wealthy and honest parente of 
an ancient family in that city, who, notwithstanding 
he employed the prime of his youthful days in mer- 
chandise, yet he profited more in the spiritual exercise 
of devotion and piety than he did in tne acquiring of 
riches and worldly designments ; and af ter some worldly 
loss went beyond the seas, where he gave himself to the 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHBISHOr OF ARMAOH. lkv ; 

study of virtue and learning, and made therein great 
and admirable increase and so became priest, and not 
without the expectation of such a one as he lived and 
died afterwards. For his rare virtues he was made 
Archbishop of Armagh and Primate of all Ireland, and 
coming for his country where he performed the office 
of diligent pastor and zealous Prelate was betrayed by 
one of the country and committed to a close and 
ghostly prison in the castle of Dublin, and after suffer- 
ing much hardship in prison was brought to his trial 
before Sir John Plunket, then Chief Justice of that 
court, and being there indicted and arraigned of high 
treason and enforced to abide a jury of gentlemen of 
the Pale, was f ound guiltless ; but they f or acquitting 
him were all committed to the said castle and put to 
great fines. When they could get no way by law to 
make him away, or that his constancy could not be in- 
f ringed, he was committed over to the Tower of London, 
out of which he escaped. But af ter attempting in Ire- 
land to help his flock, he was again apprehended and 
sent over to the Tower where he ended his days." 

" 0'Molony also, in " Idea togatee constanti»/' begins 
hi8 account of the Irish martyrs with the f ollowing short 
notice of Dr. Creagh : " Cum vetusta Cruseorum gens et 
civilibus Limerici in regni luce nobilitata negotiis, ad 
multos annos continuata togatorum virorum serie inter 
prsetorias Limericensis civitatis familias honestum locum 
tenuisset, primus hic Richardus CrueBus Armacanus 
Archiepiscopus et totius IbernisD Primas ad illam in- 
f ulam, pietatis, doctrina), virtutisque merito aspiravit, 
unde sibi gliscentis hocreseos odium ac invidiam con- 
flavit, quaB religionis nervos incidere quaque semper 
arte molitur ut ex hujus immani nece posteri recte 
dijudicent. Nam post longissimam incarcerationem, 
ccrumnasque et calamitates, magno animo summaque 
patientia ob CatholicoD fidei publicam prof essionem con- 
servationemque toleratos, in odium tum religionis tum 
personoo quam sustinebat, violento veneno extinctus est 



Digitized by VjOOQ lC 



lxvi INTRODUCTION. 

in turri Londinensi 14° Octobris, anno salutis 1585, 
aliarum ratione 1587." 

Lyncb, in the invaluable MS. History of tbe Irish 
Bishoj>s, already more than once referred to, gives the 
f ollowing interesting particulars regarding the impri- 
soned Primate: "Sihil illi magis volupe fuit quam 
ut sacerdotes carceris ei societate juncti e variis concla- 
vibus in unum, turris praefecto potestatem faciente, 
coirent et in colloquia de pietate colenda, de fide Oatho- 
lica propaganda, h&resisque progressu coercendo, deque 
fidei controversiis, ut paratiores essent ad descendendum 
in disceptationis arenam cum haereticis, aliisque rebus 
ad salutem animarum spectantibus, venirent ; quod si 
sermonibu8 ultro citroque habitis aliqua dimcultas 
enasceretur de qua inter disceptantes non conveniret 
decretoriam ille sententiam f erebat in qua omnes acqui- 
escebant; quos illum magna veneratione prosecutos 
fuisse non obscurum indicium est quod Georgius 
Hadocke, Collegii Duacensis presbyter, anno 1584 ex- 
tremo suppUcio afficiendus suum ei Breviarium lega- 
verit. Tanto fidei CathoUc® in Hibernia stabiliendra 
etudio tenebatur ut Romee versatus aliquos a Pontifice 
redditus annuos impetraverit qui in aliquot juvenibus 
Hibernis alendis impenderentur ut pietatis et doctrinse 
disciplinis instituti ad haeresis impetum in patria cohi- 
bendum et fidem CathoUcam ab interitu vindicandam 
habiles fierent. Hujusmodi Seminarii fundamenta in 
Aoademia Mussipontana jacta sunt, unde plures operarii 
emissi feUciter in Hibernica Domini vinearite excolenda 
laborarunt . . . Nec industrisQ seduUtate tantum sed 
etiam scriptis fidei CathoUcse sospitati prospexit. Est 
penes me liber Hibernicus manu ejus, a. d. 1560, ex- 
oratus, c Epitome officii hominis Christiani ' inscriptus 
in cuju8 prsBliminari pagina nomen suum celans se 
Conhalenum N. 0'NeU appellat. Epigraphe.Ubri pri- 
mum Hibernico charactere deinde vulgari scribitur ; 
additur Latina et AngUca ejusdem epigraphes interpre- 
tatio, statuit en^m Ubri ejusdem versionem Anglicam 



Digitized by VjOOQ lC 



BICHARD CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAOH. lxvil 

adjicere ut scientibus et Anglioe et Hibernioe prodesset. 
Latinam Hibernicao linguao Grammaticam libro praefixit 
cujus oratio teres et compta est, uberrimam vero 8er- 
monis Hibernici cognitionem suppeditat et Authorem 
Hebraicao Graeeaeque linguao peritum fuisse demonstrat. 
Hunc librum aliqui Catechismum vocant ut vere est, 
nam quao ad salutem animse consequendam necessaria 
sont luculenter exponit. Ex libri ejus de origine linguao 
Hibernicao Autographo quod multa litura coercuit, et 
aliao lineae spatio quod lineas sejungit insertao legere 
vix permiserunt, apographum D. Nicnolaus Arthurus, 
Limbricensis medicinse peritissimus et felicissimus doo- 
tor, exscripsit. Aliquot ejus libri lacinias libro D. 
Joannis Wadingi, Wexfordiensis Theologi, contra 
Demp8terum nondum typis mandato insutas vidi mul- 
tam eruditionem redolentes. Est etiam apud memo- 
ratum Nicolaum liber satis magnso molis ejusdem 
Primatis manu exaratus, prora proh dolor ! et puppi 
carens, Historiam Ecclesiae complectens. Praoter hos 
libros, de Controversiis Fidei et Chronioon Hiberniao 
scripsisse fertur. Tandem post piurimos labores in 
hujusmodi piis operibus exantlatos et majorem aetatis 
adultao partem in Arce Dubliniensi Turrique Londinensi 
actam, turris custodes ejus alendi taodio fortasse capti 
caseum quo eum libenter vesci sciebant veneno inf ectum 
ei ab uno e custodum grege ministrari curarunt : quam 
rem Primas resciens cura rerum humanarum posita 
8olicitudinem omnem ad Numinis Divini gratiam sibi 
conciliandam vertit, et P. Critonio Soc. Jesu, e vicino 
conclavi accito confessionem ejus excipiente animao 
sordes eluit. Postea caoremoniis iis adhibitis quas per 
loci necessitatem et temporis angustias fieri licebat, 14° 
Octobris, 1585, ex ergastulo corporis et carceris in 
coelitum consortium, ut pie creditur, aoternis deliciis 
beandus evolavit." 

I come now to the original papers preserved in the 
Record Office, London, and it is not too much to say 
that they will be found to covroborate in ali ipatters 



Digitized by VjOOQ lC 



lxVlii INTRODUCTION. 

of importance the testimony o£ the ancient Catholic 
writers, and to throw a flood of light upon the history 
of this heroic sufiferer for the faith. 

Under the date of February 22nd, 1564-5, we have, 
in the handwriting of Dr. Creagh, his answers to the 
interrogatories of Sir Wm. Cecil, which, reduced to 
modern orthography, are as follows (S/iirtcy, Original 
Letters, page 164) : 

" To the questions, what Lords of Ireland and how 
many were privy to your going out of Ireland towards 
Rome, and how many Englishmen were privy thereto P 
I answer truly, that as I never went about to hide my 
going away, so likewise I never, neither by myself nor 
by any other, by word, writing, or otherwise, made any 
Lord that is, or was, living under the sun privy of my 
going to Rome, neither also any Englishman that I 
remember ; for, going away I intended, if God would, 
to enter into such Religion as I should there in Rome 
see best or most agreeable to my weak complexion, but 
as I was commanded by obedience to take my way to 
Rome, so being there ready to enter the Religion of the 
Theatines, otherwise called Paulines, dwelling at Mon- 
tecavallo, I was commanded by the Cardinal under pain 
of disobedience to change nothing about myself till I 
should know further of the Pope's will, which will by 
the said Cardinal was af terwards declared unto me and 
under pain of cursing (excommunication) if I should be 
disobedient and so was sent with the same will unto 
Ireland. 

" To the questions, how many were acquainted with 
you in Rome, being English or Irish, and by whom 
were you there succoured ? I answer that I there saw 
and spake sometimes with divers English and Irishmen 
as Mr. Sackvill the Earl of Derby s son (afterwards 
Lord Buckhurst and Earl of Dorset and detained for a 
time prisoner in Rome), the Master of the English hos- 
pital called there the Bishop of St. Asaph, and others 
dwelling in tho said hospital ; one also of my Lord of 



Digitized by VjOOQ lC 



ttlCHARn CREAGIl, AttCHHlSHO^ OV ARMAOII. lxiX 

Leicestcr s men, called Edmond an Irishman, for lack 
of costs was at my poor table and house, dwelling tho 
space of two months or thereabouts : of Irishmen also I 
waa acquainted with Muirertagh and Donogh 0'Brien 
scholars ; Dermid 0'Mady, Rnockour og, on (Owen P) 
Muires and other scholars whose names I remembernot, 
also a friar of St. Austin'8 and a Priest from 0'NeiTs 
country, who being sent thither to procure the Bishop- 
rick of Down and Connor for 0'Neirs brother, as also 
the Juspatronatus of some Benefices for 0'Neil, would 
not be so acquainted with me as other Irishmen were. 
Also one Robard, and another called Diego, serving men 
or soldiers, who because I have cast them away f rom all 
acquaintance, for displeasure, of which I heard say they 
were partakers, mado to Mr. Sackvill, were about after- 
wards to do me hurt, yea also to accuse me of heresy 
for favour shown to Englishraen, and chiefly the said 
Robard, as I think the aforementioned Edmond knows, 
I mean the Earl of Leicester^s man. At the time that 
I have been in Rome, I was succoured by the Pope both 
in meat, drink, and house-rent, because I was sent 
thither by obedience towards his messenger's command, 
which for to obey I was bound by mine oath mado 
when I was received a student in the common schools 
of Louvain. 

" To the question : In your return by Louvain how 
many English, Irish, or others did you make privy to 
the cause of your return into Ireland ? The truth is 
that I know no English or Irishman that was so privy, 
e&cept an Englishman of the Jesuits that dwelt m the 
University of Dillengen not far from Augsburgh in 
Oermany, and two friars of St. Francis, one English 
and the other an Irishman, in the convent of Antwerp, 
with another Jesuit an Englishman that I met m 
Antwerp, as also Doctor Clement a physician there 
dwelling, and some young Irish scholars heard by 
others, perhaps that came f rom Eome, that I was ap- 
pointcd Archbishop of Ardmach ; other menby the way 



Digitized by VjOOQ lC 



1XX INTRODUCTION. 

knew or heard more about me, as the Cardinal of Augs- 
burgh, who did hold me the space of a sennight to be 
refreshed and to recover my health f rom the ague that 
I caught by the way ; divers of the Jesuits in sundry 
places, and the Doctors of Louvain whom I called to 
dinner once because df my acquaintance before with 
them. 

" To the question : How many in England or Wales 
knew you at your return to Ireland P It is so that to 
never a body in that way I willed myself to be known, 
vea neither to the scholar that I took for my man at 
Itochester, although my letters were seen outwardly by 
two poor men and a poor woman who knew not their 
meaning, but when I was asked sometimes what I was, 
I told that I have spent a piece of my time with mcr- 
chandize, which was true. 

" To the questions : To whom was your intent to rcsort 
at your landing in Ireland, and whose friendship meant 
you to have used in Ireland ? As I was sent by o oedience 
from Ireland, and so also to Ireland sent back with loss 
both of my f riends, kinsf olk, and all commodities that I 
had among them, and sent f or to dwell and serve among 
barbarous, wild, and uncivil folks, having nobody before 
me there that ever hitherto I was acquainted with, save 
only that I saw some of the Prelates of Ardmach in the 
English Pale at Queen Mary's time, so the Pope thought 
convenient to send some kind of letter with me to Shane 
0'Neil, with the letter also for a pension to be given to 
his brother on the bishoprick that the Priest abovesaid 
required in Eome for the said brothcr, which Priest 
feigned to come at once with me to Ireland, but tarried 
nevertheless there. For a direct answcr I say truly that 
I intended only to go straight to the place that was by 
obedience appointed to me, knowing not whether Shane 
0'Neil should repute me for his foe or for his f riend, 
first because that his messengers both in Ireland, as I 
heard say from the Pope's messenger, were desiring 
lctters of commendations to Rome to have that Arch- 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHBlSHOP OF ARMAOH. bud 

bishoprick of Ardmagli f or, I think, the Dean that is 
there who, I ween, is of his f oster-brethren ; and also 
in Bome and Trent were persoasions, concerning the 
same, made to the Cardinai Morone overseer of such 
matters, and to others, and therefore they were much 
displeased at my being sent to Rome. Secondly, because 
that the messengers have judged that I have not made 
my devoir in Rome in procuring the Bishoprick of Down 
and Gonnor f or Shane s brother, a young man unlearned 
not passing 23 years old. If Shane or any other should 
give some help for the erection of some schools wherein 
vouth should be brought up in some good manners and 
beginnings of learning, I should wish it ; thinking 
earnestly that long ago they should forsake their bar- 
barous wildness, cruelty, and ferocity, if their youth 
were brought up conveniently in knowledge of their 
duty towards God and their princes. As for the erection 
of any University, I am not so imorant but that I know 
it cannot be done without the aid and authority of tho 
Queen's majesty. For other friendship or conversation 
with them I intended doubtless to shun it, while they 
should live that are brought up in all such kinds of 
iniquities, murders, adulteries, drunkenness, robbing, 
stealing, forswearing, and other like, without any punish- 
ment to be spoken of . Now be it death or life, prison 
or freedom, or any other thing, the truth is tnat I 
have answered ; and although I lost my part of a ship, 
esteemed to be worth 9,000 ducats, by the French gal- 
leys in the war at our Sovereign Lord King Harry'8 
time, and also by the searcher at Dover were taken £32 
from my brother coming with them to Louvain for my 
help, being there at school at foreigners' costs, never- 
theie8s my poor power from my youth hitherto was, as 
I thought, always spent to serve the crown of England, 
as of nature and duty I was bound, knowing and also 
declaring in divers places the joyf ul life that Irishmen 
have under England, in nothing so plucked of their 
goods as by sondry ways other Princes' subjects are 



Digitized by VjOOQ lC 



Ixiii INTRODtCriON. 

oppressed in other countries, if they were good and true 
in themselves. For a conclusion, as much sorrow as I 
had f or- being oppressed or charged with such burden 
that I was commanded to come with to Ireland, so much 
perhaps joy I have to be discharged thereof ; how be it, 
if I should die to-day, and that of my death Ulstermen 
should know to-morrow, the Archbishoprick of Ardmagh 
and such other should be procured in Jlome, as I think 
and as hitherto it was wont to be, f or some other (per- 
son) of that country, to whom God give grace to be true 
to his natural Queen and crown of England, whom thc 
Lord Qod maintain now and f or ever." 

On the festival of St. Patrick, Dr. Creagh was 
brought up to be examined before the Recorder of 
London, and the Master of St. Catherine's Hospital. 
The original record of the proceedings is still preserved 
as follows (Shirlet/, ibid., page 170) : 

"17 Martii, 1564-6. An examination taken of 
Bichard Creagh, Irishman and prisoner in the Tower, 
by Richard Ousley, Recorder of London, and Thomas 
Wilson, Master ol St. Catherine's. 

"Being asked divers questions, and first touching 
him whom he calleth the Pope's Nuncio, doth answer 
as followeth : that the said Nuncio came from Romo 
about four years since August last past (i.e. August, 
1560), and hath made his continual abode all the said 
time in Ireland, called by name David Wolf, born in 
Limerick, where this examinate also was born. And 
further he saith that the said David Wolf hath been 
about seven years abiding in Rome, and was a Jesuit 
there professed, and sent from the Pope by obedience 
into Ireland by commission to see what Bishops did 
their duties there, and what Sees were void : and re- 
garding himself he saith, that he hath been most com- 
monly heretofore in the Bishoprick of Limerick, and 
there taught children. The occasion of his acquaint- 
ance with thc Nuncio was, that the Nuncio heard of 
this examinatc that hc was learned and so required him 



Digitized by VjOOQ lC 



SIOHABD CRHAGH, ABOHBISHOP OF ABMAOH. lxZlii 

to go to Rome, to take upon him the Archbishopriok of 
Cashel ; and afterwards the Archbishoprick of Armagh 
being void bef ore hia departure, he charged him upon 
hia obedience to go to Bome for the Archbishoprick of 
Armagh or Cashel, the which he oould not refuse to be, 
because when he proceeded Bachelor of Divinity in Lou- 
vain he swore obedience to the Pope, and therefore durst 
not disobey his Nuncio. Being asked whatinstructions he 
had by the Nuncio at his going to Rome, he said theNun- 
cio wrote in his favour to Cardinal Morone, which letter 
he did read but doth not well remember the contents 
thereof , but he well remembereth that he said he would 
not willingly take the Archbishoprick of Armagh upon 
him, but rather that he should hear of him to be oneof the 
Religion. And at his ooming to Rome he delivered his 
letters to the Superiors of the Jesuits, minding to enter 
into Religion, but he was oommanded shortly after by 
Cardinal Gonzaga, that had the place of Cardinal 
Morone when he went to the Council of Trent, that he 
should not enter into the Religion till he knew the 
Pope's pleasure. Being demanded, what money he had 
at nis £oing out of Ireland, he saith that the Nuncio, 

Stve him 40 crowns, the Bishop of Limerick (Dr. 
ugh Lacy) 12 marks, which 12 marks he had as an 
exhibition for his finding (i.e. provision) there, and 20 
crowns he had of his own, and more he had not by 
credit or otherwise. Being asked where the Nuncio 
doth commonly keep in Ireland, he saith that he doth 
secretly come to Limerick, and hath been this last sum- 
mer in Tyrone with Sh8me 0'Neil, as he heard ; and 
the letters which he received were deKvered unto him 
in Limerick, in the presence of a Priest called Sir 
Thomas Molam. He (Dr. Creagh) went out of Ireland 
in August two years past, and came to Rome in January, 
and in February next he was commanded not .to enter 
into the Religion, and afterwards charged upon the 
Pope's curse (i.e. excommunication), not tq refuse the 
Archbishoprick of Armagh, and about Easter twelve- 

le 



Digitized by VjOOQ lC 



lixiv INTR0DUCTI0N. 

months after he was consecrated by Lomellino and 
another Bishop in the Pope's chapel, and so came from 
Rome in July last past. In all which time of his abode 
at Rome, the Pope did bear his charges, after he had 
warning not to enter into Religion, and had daily meat, 
drink, and wine for himself and his servant at the 
Pope's cost, paying for his house-room six crowns by 
the month, having had at divers times from the Pope 
to the number of 700 crowns, of which sum he had 
at his going out of Rome given unto him by the 
Pope 300 crowns, and 100 crowns for the Nuncio. 
He had apparel of three sorts, of blue and unWa- 
tered chamlet, and wore the same in Rome, having 
f our or five servants waiting there upon him ; and at 
coming out of Rome he had the Pope's blessing, and 
Oardinal Morone told him that he was inf ormed the 
Queen would turn shortly to the Oatholic Faith. He 
came from Rome on horseback, with a Priest and one 
man, the which servant being a scholar, was of TJlster 
and went through with him, but the Priest returned 
shortly to Rome. At Augsburgh he took another ser- 
vant, where he was well entertained by the Cardinal of 
Augsburgh f or a seven night space. At his coming to 
Antwerp he spoke with Dr. Clement, and told him that 
he was compelled to receive the Archbishoprick of 
Armagh, but what Dr. Clement said to him again, he 
doth not well remember. From Antwerp he went to 
Louvain, and there sent for the Doctors of Louvain, 
and made them a banquet, sitting with them in his 
Archiepiscopal apparel of blue chamlet, which apparel 
he did not wear in any other place since he came from 
Rome. He came to Dover by a strarie (i.e. contrary) 
wind in a ship of Ireland that should have gone straignt 
to Ireland, and so being arrived in England he was im- 
known, and at Rochester he f ound an Irish boy begging 
whom he took with him to London and there lodged 
at the Thcee Cups in Broad-street in October last, where 
he tarried not past three days, and at his being in 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CRBAGH, ARCHBT8H0P OF ARMAOH. 1XXV 

London he went to PauTs church, and there walked, 
but had no talk with any man, and so to Westminster 
church to see the monuments there, and from thence he 
came to Westminster Hall the same time that he heard 
say Bonner was arraigned, but he did not see him, 
neither can he tell what he was that told him so. Being 
asked what he would have done if he had been received 
Archbishop of Armagh, saith, he would have lived there 
quietly. Being asked, what he would have done if he 
had been ref used, he answereth that he would have 
gone to Louvain to his track again, as being discharged 
of his obedience, whereunto he taketh himself to be 
bound in conscience. Also he saith that Goldwell and 
he dined and talked together divers times, and at one 
time this examinate heard that a Frenchman of the 
Pope's palace should report that the Frenchmen had 
entered and invaded England, the which talk Goldwell 
doubted to be true, and thereupon they sent to the 
palace to inquire the certainty, and then afterwards the 
Frenchman denied it, and so they found it untrue." 

A f ew days later a supplemental paper was handed 
in by the Archbishop, setting forth some matters not 
fully explained in his examination (ibid., page 176) : 

"March 23rd, 1564-5. Whereas I was asked whether 
the Religious man or messenger hath sent any letter 
with me to receive any money in any place, I did not 
remember that he hath sent a letter to the Rector of 
the College of his Religion in Paris, that if I should go 
that way I should receive 80 crowns sent thither from 
the Pope to be sent to the said messenger to Ireland ; 
but I passed not by Paris, and yet I received the said 
80 (crowns) at Rome, for they were the 80 that I said I 
have received from the Pope with the 20 and 100 crowns 
during my being there. Also where I answered thatif 
I ahould not be received by the chapter of Ardmagh, I 
should go to dwell at Louvain, I did not then remember 
that I have asked leave of the Pope, when I was com- 
manded under pain of cursing to take that Archbishop- 



Digitized by VjOOQ lC 



lxxvi INTRODUCTION. 

rick, to enter into Beligion when I should think it good, 
which leave it is like he should grant in ca9e I were not 
received there, and into Religion in Louvain or other 
place I should enter having that leave. Also where I 
said that the Cardinal did name that messenger in his 
letter sent to Ireland, Pater Reverende, my remem- 
brance failed, f or the letter was written in the Italian 
tongue, and the words that I meant were, Vostra 
Riverenza. In Italian were written also the letters that 
the said messenger had with me to his superiors and to 
the Cardinal, wherefore I could not then understand 
them but as he did declare them to me whether he did 
declare them whole or not. The said messenger's Priest, 
Thomas Motham, who I said was present when the said 
messenger did command me in all authority that he 
could, these were his words as I remember, to go to 
Rome, I am not sure whether he heard the said mes- 
senger so speaking, but as I think he was at least about 
or nigh in the place bef ore and after me. He hath sent 
divers (persons) with his letters also, as one William 
an Moirertagh or Morgan, Brien Taidg Richiblican or 
Kiblican, also Domigha fr. Rikard Crean, Diermuid 
Mady, Richard Arthur, or sir Moris Derby, of whom 
some were handsomely learned, also beyond seas, whose 
names I did not remember being asked bef oreby theRight 
Honourable Mr. Secretary Cecil ; with many others of 
divers parts of Ireland : of whom af orenamed three or 
four had from the Pope exhibition f or themselves and 
their servants, as also the three Bishops that were at 
the Council of Trent, as I had, except that besides the 
two servants that I had at the Pope's expense, I had 
also for the space of about two or three months some- 
times two and sometimes three poor scholars being con- 
tent only with some meat and drink. What I have 
learned at the Emperor Charles and other good men's 
charges and costs, I have bestowed it to my poor power 
for tne profit and wealth of the Qtieen'8 Majesty'8 sub- 
jects old and young, and thanks be now unto Almighty 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHBTSHOP OF ARMAGH. lxZTU 

Gkxi and to her gracious Highness, f or my reward, being 
here in such poverty, besides divers my poor body'8 
aickness, that I can neither day nor night change ap- 
parel, having neither of myself nor of any body one 

rny to cause the broken shirt that is on my back to 
once washed, whose incommodity, honesty (».e. 
modesty) will not permit to be declared, besides the 
misery of oold and such others without gown or con- 
venient hose. If it were gracious and merciful pleasure 
to suffer me to go teacn youth in the arts and some 
books of manners I should do it for nothing as hitherto 
I have done, never asking or receiving a penny of the 
Church or Ecclesiastical Benefice during my lif e, which 
I pray, for the good Lord's sake, that some merciful 
heart move or speak unto her merciful Majesty whom 
the Almighty Lord preserve now and ever." 

We have already seen how the acquittal of Dr. 
Creagh at his trial in Dublin, in 1567, and his subsequent 
escape from prison, frustrated the designs of the Govern- 
ment to lead him to the scaffold. On his being soon 
after rearrested, the Lords of the Council in England 
resolved to avail of the opportunity thus afforded to 
attain their purpose, but m their mstructions for his 
trial on the 22nd December, 1567, they take care to 
mask the real end at which they aimed. They expressly 
state that the real crime of tne Archbishop was his 
mainlaining the Pope's authority, yet he was ostensibly 
to be indicted for beins associated with Shane 0'Neil. 
The following is the short but pregnant inftruction as 

fiveii in the Irish State Papers, and published in the 
picilegium Ossoriense (Vol. I., p. 43) : 
" It is thought meet,that Creagh the priestin theTower 
be examined of his being with Shane O Neil, and thereby 
to proceed against him as an adherent to that traitor, 
for otherwise by his adhering and maintaining of the 
Pope's authority he is to be punished, but as, in case of 
the Praemunire, for the first fault" (Indorsed 22nd 
December, 1567. A Memorial for Ireland). 



Digitized by VjOOQ lC 



lxxviii INTRODTJCTION. 

On the same day, Dr. Creagh was brought up in the 
Tower and was examined, apparently by Sir William 
Cecil ; for as Shirley (Original Letters, p. 326) remarks, 
the original depositions are in Cecirs handwriting. 
Shirley does not give the precise date, but, in the State 
Papers (Ireland, Elizabeth, Vol. 22, No. 50), therecord 
is endorsed the 22nd December, 1567 (Spicil. Ossor., I. 
44). This examination had f or its purpose to prepare 
the way f or carrying out the instructions of the Council, 
and on that account, as the reader will remark, it is 
mainly directed to establish the connection of the Pri- 
mate with Shane 0'Neil. The following were the 
Archbishop's answers in this examination : 

" A friar, the Bishop of Down came to Creagh about 
August, 1566 : he (Creagh) went to Shane 0'Neil, being 
in an island called Inis-darell (in the lake near Clon- 
Darell, county of Armagh), in company with the Bishop 
of Down, and dined with Shane upon a Wednesday, 
▼ith whom was Turlough Luineach. 

" He asked of Shane whether he had received the 
copy of a letter from the Pope and required his f avour, 
which Shane ofEered to him. 

" The said Shane was then ready to go with power 
against Pers (Captain Pierce), and willed this examinate 
to subscribe a letter by which the friars of Knockf ergufl 
were willed to depart from Knockfergus, or else they 
should be spoiled (i.e. plundered). 

" He saith that Shane told him that if he should go 
with power against Knockfergus, then if they would 
not depart they should repent ; and after this Shane 
made the journey. 

" He saith that the next Sunday following, Shane 
ONeil came to Armagh where this examinate preached 
before Shane, and Turlough Luineach, and Hugh 
0'Donnell. 

" At another time, when Shane had made a journey 
into 0'DonnelTs (country) and had hanged a Priest, 
this examinate went to Dondavall (Dunavally close to 



Digitized by VjOOQ lC 



RTCHARD CREAGH, ARCHBISHO? OF ARMAGH. lxxix 

Charlemont, county Armagh) to Shane, who required 
absolution from him; but this examinate eould not 
absolve him, for that it "belonged to theauthorityof the 
Pope. 

" At another time Shane came to Armagh to bury 
his brother where this examinate was. Shane 0'Neri 
told him that he should be well used and have his 
church as honourably as ever any Archbishop had. This 
examinate saith that an Irishman whom he had seen 
with Shane in household told him that he was sent into 
Munster to John Mac an Earl f or to aid Shane, but the 
party could not get into Munster because the Lord 
Deputy was at Limerick. He saith that he heard Shane 
report that he trusted to have favour of John of Des- 
mond. ,, 

The Earl of Kildare, however, had pledged his word 
that the Primate's life would be spared, and the Irish 
Government was not in a condition to stir up the 
enmity of the Fitzgeralds. This it was that saved him 
from the scafPold. On the very day that Dr. Creagh 
was under examination in London Tower, Miler Hussey 
his captor addressed the following letter to the Lordsof 
Her Majesty's Privy Council (Shirley, page 324) : 

"December 22nd, 1567. To the Lords of the Queen's 
Majesty'8 most honourable Privy Council. Most humbly 
showeth unto your honourable Lordships, your suppliant 
Meyler Hussey of Ireland, gentleman, and servant to 
the right honourable the Earl of Kildare : whereas one 
Bichard Crevaughe, otherwise called Bishop Crevagh, 
made escape out of the castle of Dublin this last 
winter, whereupon the Bight Honourable Sir Henry 
Sydney, Lord Deputy, cause proclamation to be made, 
that who could apprehend and bring in the said Bishop 
Crevagh should have £40 sterling f or his pains ; and 
the said Earl of Kildare, having intelligence of the 
aforesaid escape, made earnest pursuit Mter the said 
Crevagh by sundry ways with numbers of people, com- 
mitting the charge of the said people to your supplian 



Digitized by VjOOQ lC 



1XXX INTRODUCriON. 

and having sought all the means possible to find the said 
Orevagh, with great travail [and hazard of life, yet in 
no wy se could he be f ound until suoh time as your sup- 
pliant was sworn not to discover or bring him f orth, till 
as well the Lord Deputv, as also the Earl (of Kildare) 
had promised upon their honours to be a means to the 
Queen'8 Majesty to save the said Crevagh's lif e : in 
consideration whereof , and f or that your said suppliant 
hath so sworn, and mindeth not to charge her High- 
ness with the af oresaid £40 mentdoned in the Proclama- 
tion, as also in recompense of his true and faithful 
service done to her Highness in greater causes, as is 
well-known to the Kight Honourable the Lord Deputy 
and the rest of her Highness'8 Privy Council there ; he 
humbly beseecheth your Honours to be a means to her 
Majesty that it would please her Highness of her ao- 
customed clemency to grant pardon of life to the said 
Crevagh, whereby your orators oath and credit in 
his country may be saved ; otherwise he ehall never have 
credit in ms said country, nor be well thought of , neither 
hereafter be able to serve her Majestv according to his 
bounden duty in the like attempt. And your said sup- 
pliant as he is most bounden shall pray f or the long 
continuance of your most honourable estates. 19 Indorsed : 
" Myler Hussey, of Ireland, for pardon of Crevaugh the 
Bishop." 

However, the trial of the Archbishop in the Tower 
continued, and on the 8th of January, 1568, he was sub- 
jected to the following interrogatories. His axlswers to 
these questions are not preserved : 

" lnterrogatories for Creagh, January 8, 1568 : 

" Imprimis : What time he came first to the company 
of Shane 0'Neil. What letters and messages he brought 
f rom Rome and other places. 

"What was the intent and meaning of the said 
letters and messages. 

" Item : How often did he speak with Shane 0'Neil, 
and of what matters. 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CRBAGH, ARCHBI8H0P OF ARMAOH. lxxxi 

" Item : Whether did he preach in the presence of 
Shane 0'Neil ; in what plaoe ; what was the contentsof 
his sermons. 

" Item : Whether did he extol the authority of the 
Pope in his presence, and dissuade the hearers from 
obedience to tne Queen's Majesty. 

" Item : What was the intent of Shane 0'Neil to have 
done if he had not been kflled and overcome. 

" Item : What was the eonf ederacy, bv messages or 
letters, betwixt Shane 0'Neil and the Earlof Desmond, 
cpr his brother Sir John. 

"Item: What did he tell Oliver Sutton thereof 
when he sent him with a letter to the Lord Deputy. 

" Item : What noblemen or gentlemen in Ireland did 
he know to have had confederacy or intelligence with 
ShaneO'Neil." 

Although it wias not f ound expedient to bring the 
Primate to the scaflfold, yet his imprisonment continued, 
and we find in the State Papers in 1574 (Spicilegium 
Ossoriense, I. 45) the f ollowing letter addressed by him 
to the Lords of her Majesty's Oouncil : 

" Right honourable Lords, 

" Whereas I have been sundry times charged with 
many lies as well against my bounden duty to my natu- 
ral prince and country, as also contrary to what I was 
Bworn to in my youth, according to the custom of Lime- 
rick, to behave myself as my said duty requireth. I 
trust your Honours shall wdl accept to be here trulv 
informed concerning such reports, not only for that aU 
honesty doth require me so to do, though hitherto I 
have held my peace therein chiefly for avoiding suspi- 
cion of catching vain praise and other the like things, 
but also that no mean man would gladly be or remain 
misinformed. Herein then discharging once my con- 
science in telling, as af oreeaid, the truth, my long silence 
shaU be no further occasion that any others should from 
hencef orth through such tales offend God. £ut whereas 
(it) oommonly chances that each one esteems his own 



Digitized by VjOOQ lC 



lxxxii INTRODUCTION. 

doings, nam suum euique pulchrum, better or less ill 
than they be, I humbly crave your honourable Lordships' 
patience both in hearing and forbearing with my rude 
writing, which yet shall be as brief and plain as possibly 
I can, so that your own wisdom and not any of my cor- 
rupt f avour towards myself , may esteem thereof as your 
Lordships will think best ; f or though my great sins 
otherwise committed against God's exceeding Majesty 
have deserved often also eternal punishments, yet touch- 
ing my behaviour concerning my prince and country, 
with all (the) reverence I can, I take God to witness, 
esteeming those words on oath, that to my remembrance 
I will here write nothing but the truth, though the 
same things for the most part be manifest either by 
reason or else by experience and witness ; and if the 
contrary will be at any time truly known, I am fully 
content to be, without further ado, therein dealt withal 
as the Queen'8 Majesty and your Right Honourable 
Lordships will have it. First then your Honours may 
know tnat for no presumption of myself against her 
Majesty'8 proceedings, I was made Bishop, for before 
her reign I refused to be made Bishop of tne city I was 
born in, and also Archbishop of that province, viz., of 
Cashel ; but at last being strictly commanded, I did, f or 
discharge of my conscience obey, being already sworn 
in Louvain to such obedience, the inability of Irish 
scholars being (the) cause of such commandment, rather 
than any ability that in truth I do or did see in myself 
also for less office. Being then in Rome offered also 
then the Archbishoprick af oresaid of Cashel, where my 
kinsfolk and native country is, I yielded rather to be 
sent to Ulster, a barbarous and bare country, and I 
having never a living body there of my acquaintanoe, 
wherein cannot, or at the least could not then any appointed 
Bishop of the Queen's Majesty remain or yet out of it 
receive any profit, Shane 0'Neil spending with his re- 
bellion all that did belong there to the Archbishop, yea, 
almost to all other Prelates and curates, causing also the 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHBI8H0P OF ARMAGH. IxXXJJi 

same churclimeii and Priests to help him with their 
weapons in the field. Wheref ore guessing what indeed 
might fall out at last, of my coming to the country (he) 
desired the very first day he saw me, that I should 
make ready to go with his errand beyond seas ; to whom 
when I answered, I came for no such puipose to the 
country, (he) told no further what that errand should be, 
but taking another way of keeping to himself the af ore- 
said aid of church-lands, prayed I would preach the next 
Sunday and encourage his men to fight against hie 
enemies. All the Lords, his maintainers, and about 
600 of his war-men being present, straightway after 
preaching was ended, he rose up and in a very rage, 
among other his threatening and most angry loud talk, 
did swear or affirm to destroy that cathedral church of 
Ardmagh, which thing he made to be performed within 
five days after, causing all the roofs to be burned and 
some of the walls to be broken, but perceiving that 
neither for that nor for fear of any other things 
threatened by him in despite and revenge for that 
preaching, I did shrink from doing my duty owed to 
God and sworn to my prince, f or also I wrote to my 
Lord Deputy Sydney, requesting his honour to com- 
mand me any service I might with conscience do, of 
which letters Shane did know, but also I came to the 
open field to curse (i.e. excommunicate) him : then 
began he to try me with gifts, promising, or also swear- 
ing, bef ore the like company aforesaid, tnat f or my Own 
houses and men I should enjoy more of TJlster com- 
modities than ever did any Archbishop there since St. 
Patrick's time, if I would be content he might keep f or 
hifl aid the helps af oresaid ; which when I did utterlv 
refuse, he sought an earnest way to undo me as a heretick 
both for lettmg (i.e. preventing) him from aid to 
war, as he did pretend to be, against heretics, so 
naming the Queen's subjects, as also for refusing to set 
my hand to his letter which he said he would cause to 
be written to the Spanish king : but I being soon after 



Digitized by VjOOQ lC 



lxxxiv INTRODUCTION. 

privately warned that he sought thereby only means to 
undo me as aforesaid, departed privately out of the 
country, as also church and churchmen being more 
sorely by Shane oppressed for my being there; for, I 
was yet moreover warned that going to bed he swore 
that there was none living he hated more than the Queen 
of England, said he, and our Primate, meaning my 
poor body, for which his hatred towards me he would 
never from that first preaching hear any other of my 
preaching afterwards though I preached once in his own 
house, and he absented himselt, but not so 0'Donnell, 
who soon after that first preaching lef t Shane, giving 
high thanks to the preacher, and held with her Majesty s 
subjects. The more I tarried in mentioning this preach- 
ing, that also quite contrary to all expectation, I was 
burdened here in England, but never in Ireland (that) I 
heard of,that I have cursed (i.e. excommunicated) therein 
the Queen'8 Majesty, which tale being rehearsed by the 
Lord Trea8urer's careful wisdom, who was then Mr. 
Secretary in her Majesty's affairs, I answered that his 
Honor, receiving all my letters and writings, knew I 
had no delegated authority thereto, and of my ordinary 
power I could not curse (i.e. excommunicate) thatwasout- 
side Ireland, or also Ulster : and he that curses without 
any of those authorities, doth fall himself into the 
curse rather than any other body : but for conclusion, 
remembering my oath and offer made in the writings 
beginning, it is sure that I did neither so, nor yet said 
in any of my preachings in Ulster, to my remem- 
brance, any word that perhape by any of your own 
Honors might be disliked of. Wherefore your noble 
wisdom may also by consideration of the premises per- 
ceive what tale was it that I have conspired with Shane 
at Lefir, the 5th of December, as my Indictment in 
Dublin did contain, and also her Majesty's letter, at 
my said trial partly read, did seem to mention some 
like thing. So that I ween (it) nothing now needful 
to rehearse how Captain Hearne told me the Lord 



Digitized by VjOOQ lC 



RICHARD CREAGH, ARCHBISHOF OF ARMAGH. lxXXV 

Deputy to have been well informed of the contrary 
things ; or also how the Lord Chancellor, Chief Justice, 
Chief Baron, and others in that trial sitting in com- 
mission, would not have the quest (i.e. inquiry) to pass 
for that part of the Indictment, f or thereto I have also 
myself largely answered ; showing moreover that from 
Lefir I was never within twenty or also thirty miles, 
and saw not Shane six weeks before that 15th day of 
December, nor after till Christmas eve, when being 
warned of his purposed enterprize to be gone, according 
to his accursed custom, on Christmas-day, viz., to go 
kill, burn, and spoil the English pale, I did by God's 
assistance stay him thereof , so that also neither after- 
wards, as I remember, he took any such enterprize in 
hand during my being in the country. I omit the rest 
of such my dealings with Shane. To some witness, I 
come touching briefly some other my behaviours for 
my preaching done bef ore my Lord of Sussex, being her 
Majesty'8 worthy Lieutenant, and Sir Henry Sydney, 
treasurer, if memory fail not, going by Limerick upon 
Sir Donald 0'Brien, as I had many thanks of his 
Honor's gentlemen, so I lost for ever after a certain 
Irish LorcTs great favour, which, being then present, 
did till that preaching favour me still. At my coming 
to Ireland, Bishop to Ulster, and hireing a ship at my 
own charge, so that they should be bound to deal only 
as I would, I was poisoned by them twice f or withstand- 
ing and staying them from invading, at seaboard, 
Englishmen, and so might take therefore such stufE as 
I had in the ship myself , and also the gold which they 
supposed I had, and thinking nothing but (that) I 
should die, brought me to Blavet in Brittany, there to 
have a testimonial (i.e. certificate) as I ween, that I 
should be there buried, for otherwise having no such 
witness, nor that I landed in Ireland, they should set 
themselves in danger, chiefly by reason of countrymen 
that knew and saw me shipped with them in Biscay. 
When I came to Ulster hireing thereto another ship 



Digitized by VjOOQ lC 



lxxxvi INTRODUCTION. 

and foregoing the other with giving them whole pay- 
ment, I wrote, according to my duty, to the Lord 
Deputy Sydney, requesting his Honor to command me 
any service as aforesaid : doubting also nothing at my 
departure from Ulster, but his Lordship would grant 
me a protection to live among my friends, her Majesty'8 
subjects, seeing I have been so sorely persecuted for 
doing my duty against her enemies. Mr. Tremayne 
may declare further of my dealing, who took a very 
exact inf ormation in writing of perhaps all mv doings 
straight after I went out with the keeper of Dubhn 
Castle, which my going away, I think, no man 
would wonder at, that should know well how I was 
dealt therein withall, first in a hole where without 
candle there is no light in the world, and with candle, 
when I had it, it was so filled with the smoke thereof , 
chiefly in summer, that had there not been a little hole 
in the next door to draw in breath with my mouth 
set upon it, I had been perhaps shortly undone : but 
the two gentlemen that have chieflv allected (i.e. ehticed) 
me to go out with them, myself and the said keeper 
thought I should much sooner be undone in the second 
lodging with cold, being thereto towards winter removed, 
where scant was light, and cold be without hindrance, 
no fire. Mv dwelling in Alesboure, in this Tower the 
first time, for more than a month's space might per- 
chance make a strong man to wish f or liberty, if f or 
his he could, though God is witness that I did not by 
myself or other procure that escape, but rather much 
grudged it at the same hour, till a Kttle upon my un- 
worthy prayers, desiring God to give the best, my mind 
was quite changed, as I have often before in sundry 
examinations showed it : but foregoing f urther rehear- 
sal of bearing, almost these eight years, irons, with 
one of my legs, to the beholders is judgment, lost by 
the same, of my manifold sickness, colics, stones, of 
the reins, such breaking down as the Latins call 
Ernia, and also exitus fundamenti, loss of all my big 



Digitized by VjOOQ lC 



RI0HARD CREAGH, ABCHBISHOP OF ARMAGH. lxXXVii 

teeth save two, and daily sore rheums, &c., and many 
other like miseries : as also how I was accused in Rome 
by Magrath, now appointed bv her Majesty, Archbishop 
of Cashel, and by others, also in Spain of heresy and 
other like things, and disobedience and rebellion against 
the Pope in my aforesaid dealings with Shane, this I 
say and many the like my unhappiness, miseries, and 
wretchedness f oregoing to rehearse at greater length ; 
seeing, as I said in the beginning, that my private 
affection towards myself may make me to think better 
of my dealings ana care more f or my grief s than in 
truth they be, my sins undoubtedly deserving sore 
punishment from God whom I thank most humbly for 
not reserving them to everlasting pains, I commit, with 
as good will as I can, all to your Honours' wisdom and 
discretion, beseeching with all the veins of my heart 
the goodness of God to f orgive if I have or shall further 
be dealt with otherwise than I have deserved. And thus, 
wishing her Majesty, your Honours, and all the realm, 
as much wealth and prosperity of soul and body as ever 
had any prince, lords, or realm, I take my leave as 
humbly as I can, &c, 

" Richard Creagh, prisoner." 
Notwithstanding all these prof essions of loyalty the 
prison doors were not unbarred f or the Primate. He 
appears indeed to have been transf erred f or awhile to 
custody in Dublin, but he was soon again consigned a 
prisoner to the London Tower. In the State Papers 
(Ireland, Elizabeth, Vol. 49, No. 65), there is a letter 
of the Lord Deputy Fitzwilliam to Walsingham, dated 
the 14th of February, 1574-5, which thus begins: "I 
beseech you procure that some favourable and speedy 
consideration be had of the motions now sent to your 
lordships : they import the service partly and my credit 
partly : notwithstanding, they had not been now sent, 
save that there is an occasion to send away hence one 
Creagh, a Romish thing, that wonderfully unfitteth 
this people and hindereth the Archbishop (Lof tus) of 



Digitized by VjOOQ lC 



lxXXViii INTRODUCTION. 

Dublin's godly endeavours to promote religion, which 
hath enforced him to ^be importunate unto me f or the 
sending of him away." 

In tne meantime the Govemment did not cease to 
make inquiries which might implicate the Primate in 
treasonable designs. On December the 7th, 1575, in a 
series of interrogations prepared for Myler Hussey, 
steward to the Earl of Kildare, we find the f ollowing : 
" No. 8. Whether Hussey was privy to Creaghe'8 escape 
out of the Castle of Dublin, why he willed Laurence 
Walshe to go with him and John Waishe to stay." 
To this interrogatory, Hussey'8 answer is happily pre- 
served : " To the eighth he saith, that both Laurence 
and John Walshe went out of Dublin with Creaghe, but 
which of them was cause of his escape, this examinate 
knoweth not ; but f or himself he saith that he was never 
privy to that escape, and thinketh verily that either one 
of them, or thev both, did seek his enlargement, to have 
a remand for him in Spain, being counted a very holy 
man throughout Ireland : and he utterly denieth that 
either he willed Laurence Walshe to go with Creaghe or 
John Walshe to stay " (State Papers, Eliz., Vol. 54, 
Nos. 2 and 3). Under the heading of " Articles minis- 
tered unto Richard Creaghe, prisoner in the Tower " we 
have (See Spkilegium Ossoriense, i. 50), in the State 
Papersof 16thof March, 1579-80, thefoUowingqueries 
proposed to him with the answers given by the vener- 
able conf essor of the Faith : 

" 1. Who hath had access unto you besides your 
keeper within these two years last past, and by what 
means, and what is the name of your said keeper : and 
whether have you had during the said space any more 
keepers than one P 

" 2. Whether you have received any letters from any 
manner of persons within the space of the said two 
years : if you have, by whom they were delivered, and 
from whom they were sent, and about what time. 

" 3. What messages or letters have you received out 



Digitized by VjOOQ lC 



BICHARB CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAOH. lirgTfr 

of Ireland within the said gpace of two years, and from 
whom, and who was the deliverer of the said letters or 



" 4. What letters have you lately, or at any time 
within thia year or two last past, sent to any foreign 
persons or foreign Princes or Potentate : or whatletters 
nave you received from any such. 

" 5. What strangers in thia realm or city of London 
have you acquaintance with for the conveyingof letters 
to and from you, when you write to, or hear from any 
beyond the seas. 

" 6. Do you know one Fogaza, a Portuguese, or one 
John Castell, an Englishman in Portugal. 

" 7. Do you know the father of the said Castell here 
in England : what calling and quality is he of , and 
whether is he living or dead : if dead, whereof , where, 
and by what means to your knowledge or as you think, 
died he. 

" 8. Have you seen no letters at any time written 
from the said John Castell to his f ather or to any other : 
if you have, whether before or since the death of the 
said CastelTs father, and by whose means had you the 
sight of them, and what were the contents of the said 
letters. 

" 9. Have you lately written any letters to the said 
John Castell : if you have, then of what matter or con- 
tents, and by whom sent you the Bame. ,, 

« 16th March, 1579-80. Eiohard Creagh'8 answer to 
the Articles ministered unto him. 

" 1 . To the first, the said examinate saith that certain 
prisoners lodged under him, the one being called Sea- 
bryght, the other one Burnell, might have access unto 
him, and sometimes had access unto him : and none 
else besides the said persons had recourse unto him, 
saving that now and then some of Mr. Lieutenanfs 
men, besides his keeper, have had access unto him but 
always in the presence of his keeper. And further he 
saith that withln these two years he hath had two keepers 

l/ 

Digitized by VjOOQ lC 



XC INTRODUCriON. 

and that his first keeper's name was John Colledge, and 
that his present keeper's name is William Sonker, who 
serveth Mr. Lieutenant in place of Cater, and hath had 
the charge of him since a Httle before Christmas. 

" 2. To the second, the said examinate saith he had 
received certain letters from such as relieve him, con- 
taining no other matter than concerneth either relief, 
books, or particular matters concerning himself, or 
some news especially touching the reabn of Ireland. 
And being asked f rom whom he receiveth the said letters 
he saith from one Shane Beg, and one Florence, some- 
time his servants, the said Florence being now at Paris, 
and as touching the other he hath heard nothing from 
him these three months, nor cannot tell what is become 
of him. And being asked from whom else he hath 
heard anything either by message or by letter, or received 
relief especiauy of the subjects of this realm, he saith 
f rom none other but such whose names he knoweth not, 
for that they did not subscribe their letters. But upon 
further examination he confesseth that he received also 
relief from Cavalier Giraldy and Gwarras in the time 
of his said imprisonment. He confesseth also that he 
t vceived some relief from Cardinal Morone which was 
delivered unto his servant Florence or Segrey , and as he 
remembereth the sum he received was about 60 crowns. 

" 3. To the third, he saith he hath received none. 

" 4. To the fourth, he saith that he never sent letters 
into ariy foreign parts, but to his servant Florence and 
one Doctor Michael (Banis) dwelling at Louvain, from 
whom he received relief . But being further examined 
saith that he subscribed two letters the one to the King 
of Portugal, and the other to the king's confessor ; but 
by whom they were brought he knoweth not, but as he 
supposeth by one of his two keepers who brought him 
a "byll" aho with the said letter, sent as he supposeth 
from Dr. Watson, late Bishop of Lincoln, or by nis ser- 
vant. And being asked wherefore he subscribed the 
same, he saith in respect that he was persuaded that there- 



Digitized by VjOOQ lC 



BICHARD CREAGH, ARCHBISHOP OF ARMAGH. XCl 

by there should grow some relief into such as are in pri- 
8on for religion (of which) he was to have his part. 

" To the 5th and 6th articles he saith he is acquainted 
with no stranger. And being asked what acquaintance 
with Fogaza, he saith he never knew him otherwise 
than by means of the letters he subscribed. And as for 
Castell he never knew him. 

" To the 7th, 8th, and 9th articles he knoweth 
nothing." 

On the same 16th March, 1580, a series of Queries 
was proposed to the Portuguese named Fogaza, to whom 
reference is made in the preceding document. The ser- 
vant also and the gaolers were examined about bringing 
letters " to Richard Creagh, now prisoner in the Tower. ' 
The queries put to them and their answers may be 
seen in " Spicilegium Ossoriense," i., p. 53 seq. The 
Lieutenant of the Tower f ound it necessary to make his 
excuses for allowing to his prisoner some freedom of 
communicating with servants and friends, and assigned 
as his reason for this indulgence that he regarded Dr. 
Creagh as imprisoned not for any crime, but solely for 
his religion : " for as much as (he writes) Creagh hath 
been prisoner in the Tower five years in my custody, 
only f or Papistry as I took it, I had the less care of 
him, except for his safe keeping" (ibid., p. 56). 

The last reference to the imprisoned Primate that I 
have met with in the State Papers is dated the 27th of 
May, 1585. He was so worn out by age and imprison- 
ment that some persons suggested the expediency of 
setting him at liberty. The Lords of the Council, 
.however, would adopt no such course, and the following 
short memorandum embodies their resolution in this 
regard (ibid., p. 58) : 

" 1585. May 27th. Tower. Richard Creaghe, a dan- 
gerous man to be among the Irish, for the reverence 
that is by that nation borne unto him, and therefore fit 
to be continued in prison." 

The question has been sometimes asked, what motive 



Digitized by VjOOQ lC 



XOU INTRODT7CTION. 

could there have been f or hastening by poison the death 
of one who was so long imprisoned, and, if death were 
to be inflicted, why should he be subiected to it in 
silence and by stealth, and not led to tne scaffold like 
so many of his countrymen P It appears to me that 
the memorandum just cited gives a clue to solve the 

Eroblem. "The reverence in which Dr. Creagh was 
eld " was quite a sufficient reason for adding his name 
to the long list of those whom Elizabeth'8 Government 
had deemed it expedient at this very time to remove. 
Meyler Hussey attested that he was accounted "a 
very holy man throughout Ireland;" and thisvenera- 
tion for his sanctity went on increasing with the years 
of his impri8onment. The fact of his being present 
in Dublin, although in prison, eufficed to check 
"the godly work of the refonnation." Why, then, 
should his lif e be unnecessarily prolonged ? The pro- 
mise that he would not be put to death stood in 
the way of his public execution. But those who in the 
year 1585 unblushingly suggested to the officers in 
charge of Mary Queen of Scots to privately murder 
their prisoner, could have little scruple in dealing the 
same fate to the Irish Archbishop. Burton, in his 
" History of Scotland," remarks that it was a feature of 
Elizabeth's policy in regard to Scotland to require her 
agents to take upon themselves the odium of the dark 
deeds which she herself commanded. It was a thing 
well understood that the same course was to be pursued 
in dealing with Irishmen. To take one instance from 
the State Papers of this period, we find the Queen de- 
claring her anger with Lord Arthur Qrey, the Lord 
Deputy, and threatening to disgrace him for his 
cruelties, but at the very same time the Lords of the 
Council were rebuking him for not doing his work 
more thoroughly. His excuse for his want of severity 
is characteristic, and throws not a little light upon the 
history of Ireland during Elizabeth's reign : " The little 
service in Munster " (he thus speaks of his barbarous 



Digitized by VjOOQ lC 



C0RNELIT7S 7 DEVANY. XOUl 

doings at Smerwick and throughout the whole of the 
southern province) " I cannot altogether excuse ; and 
yet there is more done than I perceive is conceived. 
For my part, without it be of some importance, I take 
no delight to advertise of every common person's head 
taken off ; otherwise I could have certified of an hun- 
dred or two of their lives ended since my coming from 
those parts." 



§ 3. Cornelius 0'Devany, Bishop of Dotcn and Connor. 

The history of this illustrious Conf essor of the Faith 
is set forth in f ull and accurate detail in the pages of 
the Analecta. It is probable that Dr. Bothe enjoyed 
the privilege of visiting the venerable Bishop in prison, 
and received f rom his own lips the record 01 his priva- 
tions and hardships. It is quite possible, too, that he 
may have been present at the martyrdom ; at all events, 
he must have conversed with hundreds of persons who 
had witnessed it, and whose minds were indelibly im- 
pressed with that solemn scene. 

Cornelius 0'Devany, in Irish Conoghor 0'Dubhea- 
mhna, was born in the year 1533. The 0'Devany sept 
in the old Celtic times dwelt on the southern banks of 
Lough Neagh, in the county of Armagh, but I have 
found no record of the birthplace of our prelate. We 
only know that at^an early aee he embraced a religious 
life in the Franciscan Order in the monastery of 
Donegal. Lynch, in the MS. History of the Irish 
Bishops, thus briefly sketches this period of his life : 
" In aetatis flore nomen ordini minorum dedit in quo 
setatis, eruditionis, et pietatis maturitatem consecutum 
Gregorius XIII. ad Episcopatus Dunensis et Connorensis 
dignitatem, 17° Aprilis, 1582, evexit." 0'Sullevan 
Beare also writes : " Cornelius vir haud obscuro genere 



Digitized by VjOOQ lC 



XCIV INTRODTTCrnON. 

natus, Seraphic® Divi Francisci religioni sesc teneris 
ab annis alligavit. TJbi mirifica pietate, longis orationi- 
bus, perpetuis poenitentiis, et omnium virtutum orna- 
mento iulgens, doctnnam eruditus, ingenio comis, et 
urbanus, sermone nequaquam rudis evasit " (Hist. Catk. 

Sige 298). His appointment to the united Sees o£ 
own and Connor is registered as follows in the Con- 
sistorial Acts of the 27th of April (new style), 1582 : 
" Die 27° Aprilis, 1582, Cardinalis Senonensis pro- 

g>suit Ecclesias Dunensem et Connorensem unitas in 
ibernia, in provincia UltonisD, sub Archiepiscopo 
Armachano, vacantes per obitum Donati, de persona 
religiosi viri fr. Cornelii 0'Duibenei, ord. Min. de Ob- 
servantia, prsesentis in curia, et omnibus annuentibus f uit 
cum eo dispensatum, et ipse praefectus dictis Ecclesiis 
in Episcopum et Pastorem et cum expeditione gratis." 
Dr. 0'Devany received the episcopal consecration on 
the Feast of the Purification, 1583, and returning soon 
after to Ireland laboured with devoted zeal to ciutivate 
the vineyard entrusted to him. Ulster was at this time 
the theatre of war, and the more earnestly the Irish 
chieftains of the North struggled to uphold the cause 
of religion, the more perilous became the position of 
the Bishop in ministering to his suffering nock. He 
was at length arrested, but soon after escaped. His 
enemies, eager in his pursuit, left nothing undone to 
secure their prey. Falling into their hands a second 
time, he was led off to Dublin and thrown into the 
dungeons of the Tower, to suffer incredible privations 
for about three years. The State Papers give some 
scanty details regarding his imprisonment at this 
period. The Lord Deputy Fitzwilliam writes to Lord 
Wghley from Dublin, October the 26th, 1588 : ^ 

" It may please your Lordship. There is a prisoner 
in the Castle, one Cornelius, Bishop of Down and Con- 
nor, who, having lately escaped, had, upon his apprehen- 
sion, found upon him a commission, the copy whereof 
your Lordship sball receive enclosed, sent from the 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNELIUS O^DEVANY. XOV 

Bishop of Derry, authorising him, as his Vice-Primate, 
to grant pardons and indtugences, who, albeit a most 
pestilent and dangerous member and fit to be cut off, 
yet, being inf ormed that we cannot here otherwise pro- 
ceed agamst him than in the course of Prsemunire, I 
humbly beseech your Lordship'8 directions and assist- 
ance for some other means whereby we may be rid of 
such an obstinate enemy to God and so rank a traitor 
to her Majesty as he no doubt is." 

This letter betrays the Lord Deputy^s desire to cut 
off " the most pestilent and dangerous enemy ;" but the 
exercise of the spiritual authority was his only crime, 
and the Government were apprehensive lest a violent 
storm would be raised if , at least without some other pre- 
text, the Bishop should be sent to the scaffold f or thia 
offence. Twenty-three years later such a pretext would 
be devised, but for the present it was deemed sufficient 
to keep him close in the Tower dungeon. 

The document which was discovered at the time of 
the Bishop's re-arrest, and which in the above official 
letter is so absurdly travestied, was transcribed as fol- 
lows by the Lord Deputy's command : 

" Nos Redmundus, Dei et Apostolic89 Sedis gratia, 
Derensis Episcopus ac totius HibernisB Vice-Primas, 
Reverendo Domino Confratri Nostro Oornelio, Dunensi 
et Oonnerensi Episcopo. 

" Quoniam propter imminentia pericula ac discrimina 
interitus vitse, personaliter terras illas visitare nequimus, 
ad dispensandum cum omnibus cum quibus si praesentes 
essemus Brevis Apostolici auctoritate ac Primitialis dig- 
nitatis, vices nostras ad annum integrum a tempore datae 
prsesentium tenore hujus scriptim© committimus; ac 
potestatem absolvendi omnes ac singulos ad te concur- 
rentes a casibus tam episcopalibus quam papalibus in 
foro saltem conscientise, injuncta eisdem pro modo 
culpee salutari poenitentia, ad preedictum tempus con- 
cedimus et indulgemus. Datum in Ecclesia parochiali 
de Tamlar, 2° Julii, 1588. 

"Redmtjndus Derensis, Epkcopus ac Vice-Prinm" 

Digitized by VjOOQ lC 



JCOTl INTEODTJCTION. 

To anyone tolerably conversant with such documents, 
this Commission of the Bishop of Derry, Redmond 
0'Gallagher, is quite intelligible. The Primatial See 
was at this time vacant, and Dr. 0'Gallagher as Vice- 
Primate was invested with some of its Privileges, as 
also with special Faculties granted him by Briei f rom 
the Holy See. These Privileges and Faculties he dele- 
gates for one year to Dr. 0'Devany, the circumstances 
of the times, as he justly remarks, not permitting him 
to visit in person the Dioceses of Down and Connor. 
The Commission is dated from Tamlaght, a hamlet in 
th e p arish of Tamlaghtard in the Diocese of Derry. 

We do not know what answer was returned by 
Burghley, but the Bishop remained close prisoner in 
the Tower of Dublin f or two years after the date of 
the Lord Deputy^s letter, when we find him on the llth 
of November, 1590, petitioning to be liberated on the 
grounds that he was arrested solely for matters of reli- 
gion, and that now he was starving for want of food, 
whilst he adds the promise that he will be f ound in all 
things a liege subject of her Majesty. 

The Bishop's petition was indorsed by the Lord 
Deputy Fitzwilliam as follows : " Conoghor 0'Devana. 
xi g Novembris, 1590: Referred to the Lord Chancellor, 
Lord Primate, and Lord of Meithe to consider of this 
petition and to take suche order therein as to them 
ehall be thought meete. W. FitzwilKam. ,, The three 
Protestant Prelates to whom the petition was ref erred, 
viz., Adam Loftus, Archbishop 01 Dublin, Lord Chan- 
cellor, John Lancaster, Archbishop of Armagh, and 
Thomas Jones, Bishop of Meath, after mature conside- 
ration gave orders that the prisoner was to be set at 
liberty, by the following warrants addressed to " John 
Mapleston, gentleman, Constable of her Majestie^s 
Castle of Dublin," which are preserved in the British 
Museum (Additional MSS., 19, 831) : 



Digitized by VjOOQ lC 



OORNBLITTS O^DBVANY. XCVli 



No. 1. " By the Lord Chancellor. 

41 Where the righte honorable and verie good Lord the 
Lord Deputie hath referred unto us the peticion of 
Conoghor 0'Devana to be considered of and suche order 
to be taken f or the sayd Conoghor as to us should seeme 
good, ffor as muche as the sayd Conoghor ys sworn 
upon his corporall othe to behave himself as becomethe 
a dutifull subject and ys allso founde with suertyes to 
appear before us or others her Majestie^s Commissioners 
f or ecclesiasticall causes when he shall be thereunto ad- 
monished, These shall be to comande and authorize you 
to sett the sayd Conoghor at liberty receavying such f ees 
as are bv hym due to you. Dated under oure hands the 
xvith of November, 1590. 

" Ad. Dublinianus. " Io. Armachanus 

"Thomas Midbnsis." 
No. 2. " Where the right honorable the Lord Deputie 
ref erred unto myself > the Lord Primate, and the Lord 
Bushopp of Meythe the petition of Conoghor 0'Devanna 
lately exhibited by the said Conoghor f or his enlargd- 
ment, to be by us considered of . After which we di- 
rected our warrant unto you f or his enlargdment paying 
you your fees and duties, and nowe understanding that 
the wief of Stephen Segar dothe in hir husbandes 
absence and behaulf clayme a debt of twenty poundes 
to be due by the said Conoghor which he utterly 
denyeth to be due, yet for the said Stephen'8 more 
securitie I have taken bondes with suerties of the said 
Conoghor for answering the said somme or so much 
thereof as shalbe justly proved to be by him due to the 
said Stephen at his retorne. And do therefore require 
you hereby (according to my Lorde Deputies pleasure) 
upon sight hereof to sett at Kbertv owt of your custody 
the body of the said Conoghor 0'Devanna, he paying 
you your fees and duties as beforesaide, ffor doing 
whereof I require you eftsomes not to faile. Geeven at 
St. Sepulchres the xviith of November, 1590. 

" Ad. Dublinianus. " 

Digitized by VjOOQ lC 



XOVUl INTRODTJCriON. 

The latter warrant is indorsed " The last warrantfor 
the enlargment of Conoghor 0'Devana, Bi8hoppe. ,, 

In 1592, when Loftus was promoting some prooeed- 
ings in Court against the f ormer Lord Deputy , Sir John 
Perrot, a number of counter charges were presented 
against himself , the seeond of which bears upon the 
matter in hands. I here insert the charge itself with 
the answer.of Loftus as given in the State rapers, under 
date 17th September, 1592 : 

"Article 2. You did let out a Bishop out of the 
Castle, that was sent from Rome without good warrant, 
which Romiehe Bishop doth wander up and downe, and 
dothe great hurt nowe in the northe. 
" Answer. 

"I answer that true it is that after the Bomish 
Bishop mentioned in the article whose name is Connor 
0'Devana, had a longe tyme contynued prisoner in her 
Majesties Castell of Publin being in extreeme misery 
for want of relief he preferred a petition to the right 
Honorable the Lord Deputy whoe ref erred unto mee, the 
Frimat and Bishop of Meithe to consider of the saide 
petition, and to take suche order herein as wee thought 
meet as more plainly appeareth by the true copie of the 
said petition and referment sent herewith, which 
Bishop being brought before us willinfflie submitted 
himself not onely to take the Oathe of the supremacye 
but also took his corporall oathe ever afterwards to 
become her Majesties true and faithfull subject and 
especially in this that he sholde reveal unto the Lord 
Deputy and Councell f rom tyme to tyme anie f orraign 
or domesticall practise against her Majty or this state 
coming his knowledge w° h oathe he tooke with a moste 
earnest protestation of his good and true meaning to 
serve her Maty for w° h respect I and the reste weare 
moved to take compassion oi his miserable estate and 
gave direction for his enlargement. ,, 

The statement that the prisoner took the oath of 
eupremacy was a mere invention of the Protestant 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNTJJTJS ODEVANY. XOIX 

Ardhbishop. If he had done so the oath thus taken 
signed by 0'Devany would have been triumphantly 
forwarded to the Lords of the Privy Council, as a com- 
plete vindication of the course pursued by the Lord 
Ghancellor. But no such oath had been taken, and 
the only document which Loftus was able to f orward to 
London was his own copy of the Petition presented by 
0'Devany, as follows : 

"PETITION OF CONOGHOR 0'DEVANA. 

" TO THB RlOHT HoNORABLE, &C. 

"In moste humble maner maketh petition to yo, 
Lordship yo r poore distressed supp* Conoghor 0'Devana 
preest and prisoner in her Majesties Castle of Dublin. 
That wherein the government of Sir John Perrott 
Knight, yo r supp' was comitted concerning matters of 
religion, and albeit yo r supp* cannot denye but in those 
daies he comitted divers faults worthy of condigne 
punishment yet having receyved the hyer thereof being 
prisoner ever sithence, and hartely repenting him of his 
former wicked lief doth utterly denounce from hence- 
foorth ever to lyve in soe disordered a maner of lief 
and therefore moste humbly prostrating himself before 
yo r Lo : mercyfull consideration beseecheth yo r Lo, even 
for Godds cause that he maie be sett at liberty to goe 
and lyve amonge his poore friends, the rather for that 
he is nowe ready to starve for want of foode and hathe 
no friends to become bounde for him, whome yo T Lo. 
woulde accept of , and that he utterly refuseth all favor 
or mercy from henceforth if ever he shall willingly 
transgresse her majesties proceedings in all causes of 
religion, and he shall pray, &c." 

It will be remarked that the concluding words, 
"proceedings]in all causes of religion, ,, are a stereo- 
typed legal and official phrase, and bear quite a diff erent 
stamp from the rest of the petition, and were probably 
added by Loftus the better to save himself . However, 
there is nothing in these words to imply a denial of the 



Digitized by VjOOQ lC 



INTRODUCnON. 



faith, as at most they refer to temporal matters apper- 
taining to the Government ecclesiastical courts, and the 
first warrant for the release of the prisoner given 
above makes it sufficiently clear that it was only in such 
matters, and not in any questions of f aith, he had pro- 
mised obedience to the laws of the land. At all events, 
whatever may be said of the petition addressed to the 
Lord Deputy, there can be no doubt as to the Bishop'8 
orthodoxy and the earnest devotedness with which he 
strove to preserve intact to his flock the sacred pastures 
of divine truth. In 1587 he was one of the Irish Pre- 
lates who met in the Diocese of Clogher, and there 
solemnly promulgated the Decrees of the Council of 
Trent : " publicari f ecerunt coram multitudine cleri 
ibidem praesente Concilium Tridentinum ab omnibus 
esse recipiendum." When Cardinal AUen received 
authority from the Holy See, in September 1591, to 
grant special Faculties to the Bishops remarkable f or 
their piety and zeal, we find him selecting " Redmond 
0'Gallagher, Bishop of Derry ; Richard Brady, Bishop 
of Kilmore ; antl Cornelius 0'Devany, Bishop of Down 
and Connor," to impart these Faculties to them. His 
Commission to them is preserved in Trinity College, 
Dublin (E. 3, 8, p. 28), and begins with the words : 
" Cum de vestra pietate, Doctrina ac zelo domus Dei, 
multa audivimus, vobis facultatem damus, &c." (See 
Letter8 and Memorials of Cardinal Allen, London, 1882, 
p. 337.) 

The State Papers preserve an " Information " re- 
ceived by the Government on the 14th of April, 1606, 
from which it would appear that the Bishop in the 
preceding years had made more than once the 
journey to Spain and Kome on the part of Hugh 
0'Neill, Earl of Tyrone : " Upon Tuesday last, the 8th 
inst " (thus writes Sir Richard Greames to Sir Arthur 
Chichester) " a man arrived from the North with in- 
telligence that the Earl of Tyrone had very lately sent 
one Conohore 0'Duberike, a friar, and a Bishop called 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNELITJS O DBVANY. 01 

the Pope's Bishop of Down, unto the Fope and the King 
of Spain, upon divers great occasions, requesting their 
favours." A few months later (Nov. 12th, 1606) Sir 
John Dayys writes to the Lord Deputy lamenting the 
sad condition of the Protestant Church in Ireland " so 
faulty, so deformed, and so out of all order, that I am 
doubtful lest I should seem to bewray an ill nature in 
discovering the faults thereof too bitterly, f or, in troth, 
if a man should discover all the truth, his report might 
be thought incredible, and rather seem a Hbel than a 
true relation ; " and he further laments that the various 
sees were filled with Bishops appointed by the Pope, 
one of whom, " Connor Dovenny hath the name of 
Bishop of Down and Connor ; he liveth in Tyrone ; we 
saw him in our last journey when we were near Ulster, 
for he was brought into the camp in the habit of a 
Franciscan : Cormack Mac Baron, the Earl of Tyrone's 
brother, is his chief reliever." (Calendar of State Pap. 
Ireland, James the First, vol. ii., p. 18.) It was well, 
indeed, for the Bishop, and for his spiritual flock, that 
he enjoyed the special protection of tne Earl of Tyrone, 
otherwise, without a doubt, his martrydom would date 
from the year 1606 and not from 1612. 

A letter of George Montgomery the Protestant Bishop 
of Derry and Raphoe, to Sir Arthur Chichester from 
Derry on the 4th of March, 1607, alsorefers toourBishop. 
After mentioning with satisfaction the dissensions 
between the Earl of Tyrone and 0'Cahan, he goes on 
to give some Ecclesiastical intelligence about two friars : 
" The friar 0'Mulerky had been straggling (he says) 
contrary to his (Montgomery's) caveat and his promise, 
and is fallen into Captain Philips'8 hands at Coleraine. 
It would not be good to enlarge him hastily. The other 
friar, Prior 0'Loon imprisonea there for saying a Mass 
and enlarged by Chichester's warrant in hopes of his 
conformity, he (Montgomery) had thus f ar prevailed 
with, that he was contented to forbear for ever after- 
wards f rom saying of Masses upon pain of being hanged 



Digitized by VjOOQ lC 



Cll INTRODUCrriON. 

if it should be proved against him." He then comes 
to Bishop 0'Devany, who fortunately for himself was 
again in the company and under the protection of 
O Neill : " 0'Doveny was brought thither to him by the 
Earl of Tyrone, on his way towards the Castle of 
Dublin, late at night, and earnestly entreated in the 
morning that he might go with him, promising to come 
back within one se^nnight and to bring 0'Doveny with 
him, which he did not, but, passing home another way, 
wrote his excuse. He (Montgomery) had expostulated 
with the Earl desiring that he (0'Doveny) might be 
sent unto him, and had dealt with 0'Cahan to the same 
purpose. He had found him (0'Doveny) obstinate and 
he would either confine him upon security or commit 
him as soon as he could find him. Some courses had 
been used there to discourage and draw back the Priests, 
wherewith the Earl was charged, especially in Raphoe, 
which he disclaimed ; of which he (Montgomery) would 
say more thereafter." He adds that " as he was thus 
writing, notice was given him that 0'Doveny, because 
he (Montgomery) so earnestly sought f or him was gone 
up to the Pale. He would do much evil if he were 
permitted thus to range." (Calendar of State Pap.Ireland, 
vol. ii. p. 126.) 

From this letter we learn that Montgomery the official 
superintendent of Derry and Raphoe, had set his agents 
upon the pursuit of " the obstinate and dangerous " 
Bishop of Down and Connor. We learn also that 
although the penalty of imprisonment might suffice for 
the crime of being a Priest, yet the punishment of . 
death could be inflicted on those of the clergy who 
would dare to say Mass or discharge the other solemn 
duties of their sacred ministry. It was for this that 
Dr. 0'Devany was regarded as so dangerous and so 
obstinate. He went about from place to place fearlessly 
administering the sacraments to the f aithful crowds who 
everywhere nocked to him : " irruunt certatim ad sacrum 
signaculum, contemnentes periculum suum, contemnen- 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNBLIUS O DBVANY. CUl 

tee et discrimen episcopi, si vel ipse vel ipei oompre- 
hendantur ab adversanis nostrao Keligionis," are the 
words of the Anakcta, and it was precisely whilst thus 
administering the Sacrament of Gonfirmation after the 
flight of the Earls, and when no danger was to be ap- 
prehended from inflicting condign punishment upon 
nim that our Bishop was seized bv the agents of Mont- 
gomery, and led off to prison m DubUn Castle. (See 
Analecta, p. 290.) 

In the second jpart of the Anakcta written in Decem- 
ber, 1611, Dr. Rothe refers to the fervour with which 
the faithful had begun of late years to visit tho sanctu- 
aries and hallowed pilgrimages frequented of old by 
their Fathers, and mentions how the venerable 0* Devany 
had in the preceding year himself made the pilgrimage 
at Monahincha, the " insula viventium" on the borders of 
Tipperary and Ossory, and though he was weak from 
age and labours haa gone through the accustomed 
rounds and observed the penitential rules (see p. 298). 
It is a strange coincidence that in the State Fapers un- 
der the date of July the 4th, 1609, we find a complaint 
addressed by the Lord Deputy to the Privy Council to 
the effect tnat during the preceding Holy Week •' at a 
place called Monahinche on the borders of the county 
of Tipperary,there were gathered together to the num- 
ber of at least 15,000 persons, and some say they were 
many more " (Calendar, vol. iii, p. 240). 

The second part of the Analecta was written whilst 
Dr. 0'Devany was in prison, awaiting the trial which was 
to award him the martyr^s crown, and was addressed 
to him and his fellow-sufferers for the Faith, exhort- 
ing them to persevere faithfully in the course they had 
begun and by their heroism to set an example which all 
their Cathohc people might emulate. Well did the 
Bishop correspond to this fervent exhortation. But 
he did something more : he wished that the names 
of the earlier martyrs, those who had suffered in the 
immediately preceding years and during Elizabeth's 



Digitized by VjOOQ lC 



CIV INTRODTJCTION. 

reign would be preserved and the histoiy of their 

heroism in death duly recorded, to keep alive the faith 

and piety of those who would come aiter. Dr. Bothe 

received a copy of this " Index Martyrialis, ,, and refers 

to it more than once in the commencement of the Third 

Part of the Analecta. I have found, however, another 

most precious reference to it, for which, as well as for 

many other kind communications, I am indebted to the 

Rev. James 0'Laverty, P.P. of Holywood, who has 

done so much to illustrate the history of his native 

Diocese. It is the f ollowing extract f rom a letter to the 

General of the Society, F. Claudius Aquaviva, preserved 

in the Stonyhurst MSS., a.d. 1612: "Cornelius 

Devanny consecrated Bishop of the Church of Down, 

was condemned with another Priest in the month of 

January, and executed on the Calends of the following 

February. Regarding those two noble soldiers of 

Christ, this would be the proper place f or weaving a 

narrative but that the illustrious contest and the invm- 

cible firmness of soul which they exhibited, justly claim 

a chapter from the hands of some person connected with 

our Institute. I may, however, state that the holy Bishop 

a short time before he was taken by the soldiers trans- 

mitted unto us the names and the day of the death of 

all those Bishops [and Priests whom he had known to 

be put to death in this kingdom by the Protestants 

from the demise of Primate Creaghe in order that we 

might closely investigate what had been done and rescu 

their names from the gloom of oblivion. This circum 

stance had Jthe effect on us that when a year ago th* 

rumour reached us, Kving as we were at only a short 

distance from him when he was captured by the soldiers, 

we at once believed he had been honoured with the 

crown of Martyrdom, since he himself had evinced so 

much care for the memory of the Martyrs." 

Towards the end of May or the beginning of June, 
a.d. 1611, the Bishop was at length arrested by the 
military and other agents set upon his track by Mont- 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNELIUS O DEVANY. CV 

gomery, and was committed to priaon in Dublin Castle : 
he was brougbt up for trial on Tuesday the 28th o£ 
January, and being sentenced to deatb was led out to a 
glorious martyrdom on Saturday the lst of February 
st. vet. (according to the uiodern computation, lltn 
February), a.d. 1612. It was whilst awaiting trial that 
he made use of the beautiful words recorded by 0'Sul- 
levan Beare. A pious matron who on the part of the 
Catholic citizens of Dublin ministered to his wants in 
prison having asked him as to his health, he replied : 
" I assure you, my child, that for ten years I have not 
been so Iwell, either in bodily strcngth or in joy of 
mind. I have only one great anxiety, that God would 
deign to lead me by the path of martyrdom to His 
heavenly kingdom and to Ilis divine presence, instead 
of permitting me to be worn out with old age and to 
die of decay in prison. You, my child, have conferred 
many and singular favours upon me, for which I am 
truly grateful and would make some return were it in 
my power to do so : but I know that God will bestow 
the reward. I pray you to add this one to your many 
merits in my regard, that when I am put to death, and 
may God grant that it be soon, you will make sure to 
have me shrouded and interred in this (holding up the 
Franciscan habit which he wore under the secular 
dress) : for I prize far more this rough habit than 
any Episcopal insignia or family armorial tokens." 

<0n the vigil of the feast of the Purification, the 
Bishop and his companion were led from the castle 
prison to the place of execution which we are told was at 
the opposite side of the river, probably where George's- 
hill Presentation Convent now stands. Af ter the execu- 
tion, the remains of the Martyrs were interredinthesame 
place and during the day were guarded by the military, 
but at night they weresilentlytranslatedwithduehonour 
to a neighbouring chapel which had not been as yet de- 
filed by the heretical rites. The various contemporary 
narrativcs mcntion how tlie dcvout citizons had prcpared 



Digitized by VjOOQ lC 



CVl IXTRODtJCTlON. 

fine linen, that when the Bishop a head was struck ofl 
the blood might be preserved and not f all to the ground. 
Many years ago, when I had occasion to consult some 
documents referring to the Jesuit missions in Ireland 
in the 17th century, which were then preserved at the 
Gesu in Rome, I was shown by F. Boero, S.J., the 
Procurator-Qeneral of the Society, a small folded paper 
which was inscribed " ex sanguine Cornelii Episcopi 
Dunensis et Connorensis," and in it was preserved a 
piece of linen tinged with the Martyr's blood. But we 
must retrace our steps to examine some of the circum- 
stances of the Bishop'8 arrest. 

On the 4th of July, 1605, a Royal ordinance was 
published commanding all the Titular Bishops and 
"Jesuits, seminary Priests, or other Priests, whatso- 
ever,° to depart from the kingdom before the lOth of 
December iollowing, under penalty of being thrown 
into prison there to receive the punishment due to their 
offonce. This Proclamation was renewed on the 13th 
of July, 1611, and the Protestant historian, Cox, re- 
marks : " I find mention only of the Titular Bishop of 
Down and four Friars to have been apprehended there- 
upon." (History, ii. p. 17.) A Report to the King, 
dated the 7th of October, 161 1, and signedby Chiches- 
ter, the Lord Deputy, and by Lof tus, the Lord Chancel- 
lor, confirms this account of the Bishop'8 arrest. They 
declare that they had " caused the Proclamation sent 
hither from the King in 1605, for banishing Priests, &c, 
to be once more published, with some additions declar- 
ing the cause of re^iving it. By virtue whereof the 
titular Bishop of Downe and some few other Popish 
Priests of note within the Pale have been apprehended." 
They added that they " will proceed against the said 
titular Bishop of Downe and some of the Priests now 
in prison, by course of law, this next term in the 
King'8 bench. ,> (Calendar of State Papers, Ireland, 
James the First, 1611-1614, p. 142). A few months 
liter a cusaal reference in a letter of the Lord Deputy 



Digitized by VjOOQ lC 



COlXXLltH o'oiVANY. OYli 

from Ireland to tke Lorda oi the Oouncil in England 
is the only witneee the State Papers give that the im- 
prisoned Bishop had suffered the eztreme penalty of 
the law. The letter is dated the 6th of February, 
1611-12, only five days after the sentenoe of execution 
had been carried out. Sir Arthur Chicheeter, the Lord 
Deputy, thus writes : " The bearer, Sir Richard Cooke, 
is so well acquainted with all matters that come before 
them, and can so well impart them to him, that he 
(Chichester) might be silent at this time were it not to 
accompany him with the testimony of his care and 
ability to do the Kings service. He is to relate to his 
Lordship at his leisure how obstinately the cities and 
corporate towns have of late demeaned themselvee, how 
the Priests abound everywhere, who sway and carry 
this people at their pleasure ; how a titulary Bishop and 
a Prieet being lately executed here for treason, are 
notwithstanding thought Martyrs by them and adored 
for Saints," (Sir Arthur Chichester to Salisbury, Dublin, 
6th February, 1611-12. Calendar, p. 244.) 

The contention of modern Protestant writers in re- 
ference to Dr. 0'Devany's death is, that the Roval Pro- 
clamations were intended merely as a matter of threat, 
that f ew if any arrests were made, and that at the worst 
the penalty of imprisonment alone was authorized 
against the delinquents : therefore they conclude the 
arrest and execution of the Bishop must be assigned to 
some other cause than to the Proclamations issued 
against the Catholic clergv. This conclusion f rom such 

Eremises might perhaps hold good if the letter of the 
iw in Ireland in those days was to be accepted as a test 
of the administration of the law. But the every day 
recurring f acts were proof that such was not the case. A 
f ew extracts, however, from the State Papers will suffice 
to ahow how groundless the Protestant contention is, 
and will serve at the same time as a practical commen- 
tary on the Royal Proclamations. 
If the Priests in Ireland were not arrested it wasnot 



Digitized by VjOOQ lC 



CVlll INTRODUCTIOX. 

through any indifference or remissness on the part oi 
the agents of the Crown. Sir Arthur Chichester writing 
to the Lords of the Council in England, the 19th of 
September, 1606, assigns quite a different cause : " Many 
Jesuits and seminary Priests (he says) flock to Ireland, 
where they do much harm ; and every house and ham- 
let being a sanctuary f or them, they are seldom appre- 
hended" (Calendar of State Pap., Ireland, vol. ii., p. 
574.) The Earl of Thomond also writes to the Secre- 
taries in England, in June, 1607 : " The most of the 
develish Priests and seminaries are relieved in the 
county of Tipperary, in Waterford, Clonmel, Cashel, 
some few in Cork and Limerick. It is impossible for 
any officer to lay hands upon them ; f or the officers are 
no sooner known to come into the country but the Priests 
are presently conveyed away." (Ibid., vol. iii., p. 207.) 
On March the lOth, 1610, Sir Arthur Chichester again 
writes that it had become a custom " when an officeror 
a soldier lays hold of aPriest within their garrison, the 
young men and women of the city make a rescue 
with ill-usage and blows." (Ibid., vol. iii., p. 399.) 

The Lord Deputy suggests an efficacious remedy 
for all this. On the 5th of February, 1609, address- 
ing the Privy Council in England, af ter setting forth 
the evil done by the pirates on the southern and western 
coasts, he adds the notable words : — " But this kind of 
pirates and sea-thieves is much inf erior f or malice and 
dangerous effects to another sort which inf ests this land 
and sea. They are such cursaries (corsaires) as, in- 
differently and without war, specially prey upon his 
Majesty'8 proper subjects of this realm ; and tney are 
80 presumptuous and obstinate an enemy to this State as 
cannot otherwise be suppressed or repulsed but with fire 
and sword. These are the Seminary Priests and Jesuits, 
who daily repair into this land in great numbers, with 
their receivers, favourers, and defenders, offering 
violence to reKgion and laws, in this only place of the 
woiid without punishment or control." (Ibid. p. 143.) 



Digitized by VjOOQ lC 



CORKELIUS O DEVANY. CIX 

And on the very next day, writing to the Protestant 
bishop of Deny, he states that " the presumption in 
priests and friars is like to grow to an exorbitant great- 
ness, except some remedy be soon applied answerable to 
the desperate disease/' For this reason, he adds, he 
had written "a long letter of purpose to the Lords (of 
the Council), that for as much as tne continual flocking 
of such locusts into this realm is like to produce 
dangerous effects, their Lordships should grant warrant 
to castigate them like roffues and beggars, by martial 
law, or other Uke course.' (Ibid., p. 147.) Writing to 
the Secretary of the Council in England on the llth of 
May, 1610, the same Lord Deputy remarks that the 
hearts of all the faithful subjects " are already sad and 
heavy at the abuse and Hberty of the priests and people 
in the exercise of their relijnon, from which they can- 
not restrain them without slaughter or the gallows, for 
which they have neither law nor warrant." He adds, 
that his agents lately apprehended a priest " by disguis- 
ing themselves, as he was saying Mass at Multifarnam 
in^Westmeath; and as they were carrying him before 
a justice of the peace, the country rose upon them, and 
rescued him from the parties employed, and hurt them 
in sundry places, notwithstanding they showed them his 
(the Lord Deputy^s) warrant, and told them he was a pro- 
claimed traitor. By this his Lordship may perceive 
their boldness, and what hope they have to restrain them 
by other than the sword." (Ibid. p. 445.) A few weeks 
later, he again writes to the same from Dublin Castle 
(the 27th of June, 1610), and after setting forth the 
damage done by pirates, adds his wish to have " a com- 
mission for the adjudging and execution of pirates and 
priests here who vex and disturb the kingdom more 
than can be understood by others than them that feel 
it." (Ibid.y p. 473.) It will be well to bear in mind 
that at the aate of this letter the Bishop 0'Devany was 
a prisoner in the Lord Deputy's hands. 
No trace can be found of the replies sent from 



Digitized by VjOOQ lC 



Ct tNTRODUCtlOtf. 

London to Chichester'8 requests. But even if we sup- 
pose that no response was given, was the Lord Deputy 
to be deprived of the gratification of upholding the 
Protestant church, and administering conaign punish- 
ment to the Episcopal prisoner whom he had at length 
secured ? Certainly not. There were abundant resources 
at hand to remedy any deficiencv in the pleas otherwise 
sanctioned by the Irish law. Ckief Justice Saxey, who 

Jresided over the Munster Courts, had f orwarded to the 
'rivy Council in England, towards the close of the year 
1604, his deliberate opinion that the Statute enacted 
in England of the 27 th Elizabeth, banishingthe Catho- 
lic clergy from her Majesty*s dominions, and declaring 
any of them f ound therein af ter the close of that ses- 
sion of Parliament guilty of high treason and death, 
held valid for Ireland as well as England. (Calendarqf 
State Pap. Ireland, 1604, p. 217.) Sir JohnDavystoo 
had broached a somewhat similar opinion : " If (the 
Priests) should not depart upon the Proclamation, the 
Government doubts not but they should make their 
persons Kable to the penal laws of England " (Ibid., p. 
244). But above all this there was another resource at 
hand so characteristic of the Protestant Government of 
Ireland in those days that it must be set forth in 
Chichester^s own words. Writing to the Privy Council 
in England, the 4th of May, 1608, the Lord Deputy 
declares that so great is the evil done by the Seminary 
Priests and Jesuits " that though the common law does 
not warrant the drawing of the sword against them, 
yet is it necessary to offend or transgress against the 
law in some things in order to maintain justice in great 
matters or in the whole" (Ibid. vol. ii., p. 501.) We 
may now proceed to the details of the Bishop'8 trial 
ana martyrdom, which are minutely set forth in the 
contemporary records. 

The illustrious Archbishop of Cashel, Dr. 0'Kearney, 
who himself about this time suffered so much f or the 
Faith, f orwarded to the Irish Seminaries in Spain, in the 



Digitized by VjOOQ lC 



cotifcEtttrs o'devan¥. cxi 

year 1612, an authentic account of the stateof Ireland, 
signed by himself andother distinguished Irish Ecclesi- 
astics. It is published in full in the Spicilegium 
Ossoriense, vol. L, p. 119. In the following words this 
important document refers to the martyrdom of Dr. 
0'I)evany : 

" The wickedness and cruelty of these people may bc 
seen in the Martyrdom inflicted the 1 st of February, 
this year, 1612, on the Bishop of Down, Cornelius 
0'Doveny, of the holv Order of St. Francis, at the agc 
of eighty years and thirty of episcopacy, together with 
his chaplain, an Irish priest. In this M artyrdom they 
did not observe the ordinary course of justice ; for 
though the iury should be composed of natives, out of 
the twelve there was only one Irishman, and he declared 
that he did not understand what was said, nor agree to 
the verdict, and the law is that if all do not agree the 
verdict is null and void. But notwithstanding all this, 
they were condemned to be dragged at horses* tails and 
hanged, to have their hearts and bowels burned, to 
be quartered, and to be left on the roadside to become 
the prey of the birds of the air and the beasts of the 
field. They could not find a native to act as hangman, 
in spite of the rewards they offered, and so an English- 
man had to perform the duty ; nor did any Irishman 
take part in the proceeding. 

" The reason they assigned for the death of the Bishop 
was that he was an accomplice of the Earls 0'Neill and 
0'Donnell and others, who, with the authority and ap- 

frobation of the Pope, took up arms in defence of the 
aith, aided and assisted by the Catholic King — an old 
artifice of persecutors to get up charges of treason and 
conspiracy against the Christians to cover their own 
malice and wickedness and their hatred of the Church, 
of which the cruel decrees and edicts issued here aro 
more than ample proof . 

*' They made enticing promises of wealth and honours 
to the holy Bishop if he would acknowledge the supre- 



Digitized by VjOOQ lC 



CXll INTRODUCTION. 

macy of the King, and attend their sacrilegious meet- 
ings and ceremonies, to which, like another Polycarp, 
he answered : — * How do you ask me to offend God, 
now in my eightieth year, when I have served Him so 
long, and He has always showered blessings on me in 
innumerable ways ? On other occasions He rescued me 
from your hands, and brought me out of the prisons in 
which I have lain several times. A very little life now 
remains to me, but if it were ever so long, it is all due 
to Him, and I offer it to Him now with whatever kind 
of torments you may be pleased to deprive me of it/ 
At the gallows he delivered a devout and fervent dis- 
course, with a serene and peacef ul countenance. The 
people went on their knees to get his blessing, which he 
bestowed on them, and then they struggled to get a bit 
of his garments, which the blows of the soldiers could 
not prevent them f rom seizing ; and they would certainly 
have rescued him f rom their hands if he had not prayed 
them not to deprive him of the crown he had so long 
earnestly desired, and to remember that his rescue 
would entail evils on them and do him no good. He 
exhorted them to perseverance in the Faith and in 
obedience to the Koman Pontiff, through torments, 
loss of property, and even death, and placed before 
their eyes the eternal reward, the end of all sacrifices. 
When he was mounting the scaffold, the people raised 
a terrible wail, and shed copious tears, and uttered such 
tender laments that even the executioners were softened. 
At that moment the clouds opened, and the sun ap- 
peared with a resplendent ring of reddish colour, which 
lasted till the butchery was over. That same night the 
Lord was pleased to honour his body with a miracle 
which was wrought on a paraly tic, who, as best he could, 
crawled to it with reveronce and faith, and as soon as he 
touched it was cured. In the end the Catholics carried 
off the body in spite of the soldiera." 

Only the year is given when thisCircularwasaddressed 
to the Spaiiish Collogcs. Py a reference made to it 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNELIUS 0*DEVANY. CXlll 



however, in another letter of the Archbishop of Caehel 
we are enabled to fix approximately its date as written 
within six months from Dr. 0'Devany's martyrdom. 
Writing from Irelandon the 18th of July, 1612, to the 
Rector of the Irish College in Salamanca, £)r. 0'Keirney 
states : " When I was over there among you (in the 
College at Salamanca) I gave you a f ull account of the 
state of this our native country, and of the troubles 
and dangers with which we are surrounded. These have 
since become palpable in the cruel death inflicted on our 
brother, the fiishop of Down, and his chaplain, the lst 
day of February of the present year, ichich xce have 
already detailed to you." (Irish JEccles. Record, August, 
1874, vol. x., p. 531.) 

The Rev. Richard Conway, S.J., Rector of the Irish 
College in Santiago, before the close of the year 1612, 
wrote the following detailed account of the Bishop'8 
eufferings : 

"In the month of May, 1611, the EngHsh heretics 
in Ireland seized in an island, which is in a large lake in 
the province of Ulster, the Bishop of Down and Con- 
nor, an old grave man, a f riar of the Order of St. Francis, 
and brought him to Dublin, the capital of that kingdom, 
where the Court resides, and locked him up in the 
Castle. At the same time, or the June following, they 
seized, in the city of Cork, a priest called Patricfc 
Loughran, and brought him to the same city and Castle 
of Dublin. From that time to the end of January, 
1612, the Ministers of the King did their best to induce 
the Bishop and the priest to abandon the faith, some- 
times with praise and promises, other times with threats, 
and again ^ith the offer of bishoprics and benefices ; 
but, seeing that nothing of all these things moved these 
servants of God to accede to their desires, they fulmi- 
nated chargee against them, accusing them of treason 
to the Crown of England, and with assistin^ the Catho- 
lics at war by saying Masses and administering the 
sacrament8 to them ; but they could find no other crine 



Digitized by VjOOQ lC 



taiv ttrrkoDfcctiofc* 



in them. Sentence of death was pronounced against 
them, and the lst of February of this present year 
they were brought to the scaffold. The Bishop was in 
a vehicle drawn by horses, and he said he went much 
more comfortably to death than his Master, our Lord 
Jesus Christ, who had to walk on foot and bear the 
weight of His cross. 

" Along the road by which they went there was a 
multitude of people of all degrees, such as was never 
seen at such a spectacle before; and the Catholics, 
despising the danger, cast themselves upon their knees 
to ask the Bishop'8 blessing, which he gave them to 
satisfy their devotion, and tne blows and kicks of the 
heretics were not sufficient to deter them. 

" Two heretical ministers went along with the Bishop 
preaching to him, and persuading him to submit to the 
mercy of the Viceroy. He answered them again and 
again that he was too old, and had not a high enough 
estimation of their religion to allow himself to yield to 
their wishes, and abandon God, from whom he had re- 
ceived so much good. They arrived at the place of 
punishment, where the heretics had everything pre- 
pared. They made the Bishop mount the scaffold, and 
on every step of the ladder he paused to pray, and then 
he addressed the multitude, and the ministersof justice 
interfered withhim, that he might not pervert thepeople. 
The heretical ministers told him to conf ess that he died 
for treason to the King, and not for his religion ; he 
answered that he could not lie, and that he died because 
he would not abandon the Roman Catholic faith, and in 
proof of this that they had offered him his life and 
property if he would become a heretic. At this the 
ministers clamoured that he should be despatched at 
once, and prevented from talking. At this moment 
a courier arrived from the Viceroy, demanding of the 
Bishop to conf ess bef ore the people that he died a traitor 
and not for his religion, but he gave him the same 
answers as he had given the ministers. 



Digitized by VjOOQ lC 



tt>ftKBLit7S 0*DfcVANY. 6X* 

" When he was thrown off, the whole multitude gave 
one great shout of anguish, and then the plaoe became 
as silent as if there were not a man in it. 

" They took him down very soon, and from the cheer- 
fulness of his countenance, they thought he was still 
alive ; then they cut off his head, opened his body, and 
burned his bowels, and cut him into four quarters. 

" The head disappeared, so that the heretics could not 
find it, and such a crowd seized his clothes in defiance 
of the ministers of justice that they did not leave a 
scrap for the hangman, nor toe nor finger on the feet 
and hands of the dead ; and even a great quantity of 
flesh was cut ofp by the Catholics, and was kept, as also 
his blood, and the earth moistened by it, as relics. 

" The day was cloudy and dark, and as soon as the 
bishop got to the first step of the ladder the heavens 
opened, and the sun appeared the colour of blood, and 
continued so till the Bishop was quartered, and then 
the heavens closed and became more obscure and murky 
than before. 

" The prie8t was all this time in view of the spectacle. 
From the bad treatment he got in prison, and because 
he was sick, he appeared very thin ; but he gathered so 
much firmness and courage that one would think he was 
never sick ; and he commenced to exhort the people, 
and he was immediately stopped and put on the scafiold, 
to his great joy ; and he said that the only crime they 
found in him was the exercise of his functions among 
the faithful, and for that he died. They cut short his 
speech, and he was thrown off, and, while yet half alive, 
his head was cut off, and he wasquartered. The faith- 
ful collected with great daring his blood and garments, 
and did not leave a single hair on his head or f ace, with- 
out the heretics being able to prevent them. Their 
quarters were left there that night, and were guarded 
by the Catholics, and that night a Catholic, with a lame 
arm, was cured by touching the dead. The next day 
the city was emptied of people who went to see 



Digitized by VjOOQ lC 



CXVl iNTRODtJCrriON. 

them and commend themselves to them, to the rage of 
the heretics, and the Viceroy ordered them to be buried 
in that place. The following night twelve Catholic 
youths disinterred and brought them to a decent place, 
where they are buried with other martyrs. 

" The Viceroy and Council heard of the grief of the 
people, and how they regarded them as martyrs. ' If 
the people venerate them as such/ said the Viceroy, 
' I will soon give them plenty like them.' This short 
relation I got from some Fathers in Ireland, and f rom 
a person who was present and saw with his own eyes 
what passed, and was of the twelve who disinterred 
them ; he told me in this College of Santiago, where 
he is at present a student, on the 19th of this month, 
1612." (Spicilegium Ossoriense, vol i., p. 123) 

The Axchbishop of Dublin, Dr. Thomas Fleming, 
in a formal report regarding the actual condition of the 
Irish Church, presented to the Sacred Congregation of 
Propaganda on the 4th of February, 1623, mentions 
among the bishops who had adorned the Irish Church 
by their sufferings for the Faith, "Cornelius 0'Devany, 
a Franciscan, Bishop of Down and Connor, who being 
almost eighty years of age, was crowned with martyrdom 
about ten years ago in Dublin, the capital of the whole 
Kingdom, giving a noble example to the whole nation." 
(Archbishops of Dublin, i., 289.) 

Fr. Mooney, in his MS. History of the Franciscan 
Order in Ireland, also records the bishop's martyrdom : 
" Ultimu8 Episcopus (Dunensis et Connorensis) fuit Fr. 
Cornelius Dovenius, ord. min. martyrio glorioso corona- 
tus Dublinii, per Arthurum Chichester, 1° die Februarii 
(Anno Domini 1612), juxta computum Kalendarii veteris 
quod in illa parte HiberniaB adhuc observatur, non 
autem ita juxta Calendarium Gregorianum." This last 
remark refers to the day on which the bishop was put 
to death, which according to the corrected calendar 
would be the llth of February. 

Among the MSS. in the Burgundian Library at 



Digitized by VjOOQ lC 



00RNELIU8 o'DEVAHY. OXVii 

Brussels there is a contemporary narrative, entitled 
" Compendious History of the Martyrdom of the Right 
Rev. F. Cornelius 0'I)oveany of the Order of Friars 
Minors, Bishop of Down and Connor, and of his 
Chaplain, extracted from the Letters sent f rom Ireland to 
the Irish Friars Minors in Louvain." (MS. 2167,p. 421.) 
The following extract adds some interesting details to 
those already given: — "During the whole time the 
Archbishop was in prison he almost daily said Mass, 
makinguse of vestments secretly conveyed into the prison 
by some Catholics. He was of ten seen by some of ours, 
bathed in tears, in mental prayer, and was heard by 
his f ellow-captives in his prayer to break out into these 
words : ' O Lord God, through thy great mercy, grant 
me, thy servant, to lay down my life f or Thee, as Thou 
didst lay down thy lif e on the cross f or me, thy wretched 
creature ; and grant me to end my days f or the con- 
f ession of thy name, either by the sword of the heretio 
or in this prison/ He often said to noble Catholics who 
visited him, that he would prefer life in prison to 
freedom, were it not f or the good of his flock. . . . The 
bishop and priest were placed on two separate carts, and 
as they went the bishop frequently called out, ' Hasten, 
my friend, to receive your crown/ and the priest 
answered, ^Behold me, I will not waver nor delay/ 
The people thought themselves happy if they could get 
near the cart to receive the bishop'3 blessing, which he 
lovingly gave. For many years his face had not been 
so fresh-coloured, nor his countenance so cheerful and 
amiable as it was from the tirae he left the prison-door 
to the moment of his death. When they came to the 
place of execution, there were between five and six 
thousand people there. The place of execution was on 
a hillock, and the two, getting down from the carts at 
the f oot of the hillock, knelt down and prayed f ervently. 
Then, to the admiration of all, the old man, with strong 
and eager step, walked up to the gallows and embraced 
and kissed its beams, as did the priest. All were 



Digitized by VjOOQ lC 



OZVUl INTRODUCTION. 

astonished to see such strenffth in so old a man (he waa 
about eighty years old), and one worn out with prison. 
Then he asked that the priest might go first (f or ne had 
a fatherly solicitude for his companion) ; but it was re- 
fused, and the priest said : ' Go, then, before me, 
reverend father, and truly without delay will I f ollow 
you.' He mounted the ladder without assistance, the 
executioner going before him. When he had mounted 
four or five steps, he blessed all the Catholics, praying 
that liberty might be granted to them, and then prayed 
to God that he would forgive the injustice that was 
done to him, and that f or his part he freely and will- 
ingly forgave it. So aiso did the priest. Then the 
bishop, taking for his text tke words of St. Paul: 
* Though an angel from heaven should preach to you 
another gospel than you have heard from us, believe it 
not/ began to address some words of exhortation to the 
people ; but the officials who stood around ordered him 
to be stopped, and immediately thrown o£E. Then, 
gently smiling, he kissed the cord, and himself fitted it 
to his neck, and covered his face with a cloth, and held 
out his hands to the executioner to be bound." 

There was at this time in Dundalk a Franciscan 
Father named Thomas Fleming, bearing, indeed, the 
same name, but of quite different family from the 
Archbishop of Dublin, already referred to. In little 
more than two months after thedeath of Dr. 0'Devany 
he forwarded to a friend on the Continent the following 
account of his sufferings : — " Cum coram Judicibus 
accusaretur, ac ut moris est nominaretur nuUo titulo 
honoris addito, nihU respondit, de quo admonitus ait : 
Verum est me eo nomine in baptismo vocatum, placuit 
tamen divinse bonitati postmodum me in sanctam D. 
Francisci famUiam asciscere, deinde sacerdotem, ac 
demum Episcopum creare, quare si me vultis respondere, 
eo nomine quo Deo placuit me honorare, vocate, quod 
prnestiterunt. Cum ad supplicium esset ducendus, 
videretque carrum in porta prsestolantem, petiit ad quid 



Digitized by VjOOQ lC 



CORXBLirft O^DKVANY. oxit 

ibi esset ; ut eo veharis, inquit quidain : egone ait ille ad 
supplicium curru pergam cum Dominus meus crucem 
suis humeris portarit i Accesserunt ad eum ministri 
non pauoi, quorum uni Proregis ministro cum ei molestus 
esse non desisteret, Mallem inquit Episcopus tot mihi 
demones adversantes conspicere, quam vos: illos enim 
uno crucis signo abigerem, non ita vos. Non defuit vir 
primarius Dubliniensis, qui se in media platea, in genua 
coniiceret, ut eius acciperet benedictionem. Fuit et 
mulier primaria qure per milites usque ad carrum, in 
quo sanctussenexjjacebat, perrupit, petitura eius cinguli 
particulam, cui lpse lubens totum concessit: milites 
msolentes ut solent matronse improperabant impuden tiam, 
dicebantque merito ipsam una in carrum coniiciendam 
(hoc infamiaB genere notantur quse in adulterio aut 
fornicatione deprehenduntur) quibus illa: maximo 
honori ducerem si cum tanto viro in carro circumducerer. 
Multa alia brevitatis causa praetereo. Ubi ad aliquot 
passus prope patibulum esset, petiit in terram deponi 
unde flexis genibus usque ad patibulum reptare et unam 
patibuli columnam in ulnas arripiens maximo pietatis 
sensu illam est osculatus. Eodem cum ipso martyrio 
coronatus est sacerdos, quem 8. Episcopus, eius de- 
f ectionem timens, non destitit animare, voluitque ipsum 
prius patibulum conscendere, sed non est passus: cui 
cum Episcopus animum addere non desisteret, Prsecede 
Pater, mquit, ego te sequar, ne dubites. Comitata est 
ipsum ministrorum turma, inter quos unus Ghalinerus 
nomine, vestro Michaeli benenotu8,illimolesti88imusfuit, 
cui cum iam scalas conscendisset, ait : Fatere te non 
propter fidem sed laesse maiestatis crimen morti 
adiudicatum. Contrarium, inquit Episcopus, clare 
constat, quod si velit iste praesens, qui internuntius inter 
me et Proregem fuit, testari potest, constat enim quod 
si ego vel semel illud templum (stabat e regione; vel 
semel adirem, non tantum vita mihi concederetur, sed et 
ecclesiastico reditu auctus abirem. Mentiris, inquit 
Chalineru8, et omne mendacium est peccatum rnortale, 



Digitized by VjOOQ lC 



CXX IKTBODUCTION. 

ergo tu mortaliter peocasti : Ego non mentior, inquit 
Episcopus (latine enim loquebantur) sed veritatem dico, 
sed tu ipse mentiris. Una, inquit minister, oremus : 
egone inquit Episcopus vobiscum orabo, qui neque fidem, 
neque conscientiam, neque pietatem habetis ? Desine 
qus&so mihi ulterius molestus esse. Episcopum, textum 
quem ex S. Paulo citavit cum vellet hibernice reddere, 
interpellavit Chalinerus, regios ministros monens ne 
ulterius eum permitterent populum, qui confertissimus 
erat, seducere. Id valde etiam ab ipsis adversariis est 
observatum, quod paulo antequam e scalis deiiceretur, 
cum toto die ne semel sol luxisset, tum ipso suo occasu 
tanto calore et splendore suos radios m Episcopum 
direxit, ut nunquam ante se tale quid vidisse Consili- 
arius quidam Regius, qui adstabat, affirmavit. Cum 
primum vero e scalis fuit deiectus, iterum subito se 
sol abscondit ut amplius illo die non sit visus. Abscis- 
sum eius caput a Catholico quopiam ablatum f uit, et 
quamvis magna pecuniae summa revelanti promitteretur, 
nunquam rescire potuerint quis illud abstulerit. Fuit 
ex militibus unus Robin Dinel nomine, qui Episcopi 
tunicam decem assibus a tortore emit, sed vix in manus 
eam recepit, cum Catholici hinc inde certatim suis 
cultris eam in plurimas partes distraxerint, et quamvis 
ipse evaginato gladio se tueri conatus sit nihil tamen in 
tanta turba ei profuit, atque ita tunicam et pecuniam 
amisit. De zelo Catholicorum nihil dico, cum aliquan- 
tulum discretionis limites excesserit dilaniando sacrum 
corpus, ut aliquid reliquiarum secum asportarent. 
Vidi ipse varias carnis partes quas in theca quidam 
gestabant." 

0'Sullevan Beare, to whose sketch of the life of Dr. 
0'Devany we have already referred, attests that he 
bore the burden of the episcopate faithfully for thirty 
years : — " Sacrosanctum Christi Jesu Evangelium ex- 
ponens, sacramenta ministrans, populum sibi deman- 
datum in Christiana veritate confirmans, nihil quod ad 
boni Praesulis partes desideraretur pnrtermittens, ab 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNELIUS 0'DEVANY. CXxi 

haereticis interdum captus, carcere, vinculisque vexatus 
labores incredibiles sustinens, nullis calamitatibus 
fractus. Denique in hac Jacobi Regis persecutione ab 
Anglis militibus diu quaesitus repente circumeuntes 
Junio mense (a. d. 1611) deprehenditur, cum ab equitc 
Iberno exceptus hospitio Sacramentum Confirmationis 
celebrasset, et Dubhlinam delatus in caliginosum, foeti- 
dumque carcerem conjicitur." He then mentions thc 
arrest, about the same time, of Rev. Patrick 0'Lochran, 
who had just arrived from Rome, and adds : — " Ambo 
menses circiter septem variis miseriis concussi, in con- 
ventibus mense Januario sequente habitis, ne haereticis 
quidem ipsis majore poena quam longi carceris detri- 
mento cccrcendi videbantur. Aliud tamen AngliaB regis 
et consilii jussu (sic enim fertur) est decretum, laftsas 
majestatis criraine in8imulantur. ,, He then gives the 
details of the trial, and continues : " undecim alienigenae 
nulla interposita mora Praasulem majestatis laesee reum 
proferunt. Clamitat unus ille Ibernus et protestatur 
nec sententiam secum fuisse communicatam nec assen- 
sum se pwebuisse. Quo tametsi sententia infirmabatur, 
tamen contra Episcopum firma legitimaque habetur. . . . 
Spectantibus hoc magnam admirationem movit, quod 
tortor miles robustus, aetate florens, qui martyrum carni- 
ficio se vitam redempturum non ignorabat, quasi sui 
incompos in scalis titubabat, et Episcopus senex, debilis 
intrepide scalas ascendit, in eisque loquens stabat rubore 
perfusus, collo suo laqueum imposuit, sudariolo faciem 
cooperuit, junctas manus carnifici ut vincirentur 
porrexit. . . . Sanguinem e cruento corpore copiose 
nuentem Catholici linteis exceperunt, mortui vesti- 
menta usqne ad intimam tunicam et cilicium asperri- 
mum, diripuerunt, interque se diviserunt, frustra 
militibus haereticis obnitentibus, coluntque digna vene- 
ratione." 

F. Copinger, already cited in the preceding pages, 
briefly commemorates 0'Devany's martyrdom : " Connor 
0'Duanna, fiishop of Downpatrick and Connor, was ap- 

1A 

Digitized by VjOOQ lC 



CXXll iNTfconUCTlON. 

prehended in the month of Juty, 1 611, and cominitted to 
the Castle of Dublin, wherein he lived in continual re- 
straint many years before by the apprehension of one 
Master Smitn, secretary to Sir Nicholas Bagnall. Being 
retaken this second time, he was hanged, drawn, and 
quartered, on the lst of February, 1612." Andhaving 
given a long list of glorious Martyrs, F. Copinger con- 
cludes his narrative with the words : " All these fore- 
named persona, except the good and most virtuous 
BishopO^Duannawith his chapjain, Brien 0'Carolan and 
John Oonoan, Donagh Mac Keddy, and John Luneas, 
priest, who suffered undcr King James, all the rest 
suffered under Queen Elizabeth." 

I willgive in greaterdetail the narrativeof the Rev. Dr. 
John Lynch, f rom his MS. History of the Irish Bishops, 
as it has never been published, and adds not a little to 
what we know from other sources of Dr. 0'Devany's suf- 
ferings : — " Insidias a ministris Itegiis intentas effugere 
non potuit, qui, libertatis illi concessee poenitentia ducti, 
illius rursus comprehendendi ansas omnes aucupaban- 
tur, quem denique Sacramentum Confirmationis in 
recessu gregi suo impendentem mense Junio anni 1611, 
deprehenderunt ac Dublinum raptum priori gurgustio 
incluserunt. Ab homuncione interim infimse plebis 
feece accusatur a Tironia^ Comitis contra Regem arma 
ferentis partibus stetisse et eum Comitem f ugam capes- 
santem consilio et commeatu juvisso. Accusatoris 
autem criminationem hanc effutientis os, pallor, labia, 
totumque corpus treoior insedit, quibus indiciis in 
calumnia3 suspicionem venit pluribus, eum pollicitatione 
mercedis ad hanc accusationem instituendam subornatum 
f uisse credentibus. Respondit Episcopus se quidem in 
Ultonia belli tumultious tum vehementer agitata com- 
moratum gregibus suis monitorum et sacramentorum 
pabulo reficiendis vacasse, belli strepitus tam a vit® 
suaeinstituto quam ab animi studio plurimum abhoruisse, 
nullam ei gerendo se opem tulisse. Si se istius belli 
societate Tyroneeo jnnxisset ad poanam ideo se vooari 



Digitized by VjOOQ lC 



CORNELltJS ODEVANY. CXXlll 

non debere affirmavit quod Rex Jacobus delictorum 
gratiam omnibus iis fecerit qui belli istius foBdere 
sociabantur. Prseterea se testes adducturum esse dixit 
qui longo locorum intervallo a Tyronaeo se tum dissitum 
fuisse, cum ille se fugse accingeret, assererent. Iudex 
vero hac purgatione non placatus rem ad duodecim 
viros excutiendam retulit. . . . Nec Episcopo prof uit 
detrectare ut ab iis ejus causa decideretur quod non sui 
ordinis viri f uerint cum lege lata nullus in diribitorum 
ejusmodi numerum referatur qui non sit eiusdem cum 
reo fastigii. Se quoque virum Ecclesiasticum et 
Episcopum non ad profanum tribunal sed ad Ecclesiasti- 
cum sisti debere contendebat; sed Iudex retorquet: 
Cum de Cbristo judicium Pilatus tulerit sequo sibi 
animo ferendum est laici judicis sententiam subire. 
Tum Episcopus per me licet (inquit) ut tu Pilatum, ego 
Christum imiter. . . . Dum autem Kalendae Febrtiarii 
supplicio indictse exspectarentur plures Episcopum 
adierunt, non solum pcenae condonationem sed amplum 
in Anglicana Eccleaia gradum et plurimas opes polliciti, 
si nuntio Catholicse fidei remisso Protestantium reli- 
gionem amplecteretur. Sed omnes in hac postulatione 
repulsam ab eo passi sunt asserente se mente captum 
fore si senex psene jam octogenarius ab avita fide qufie 
a Christo passo ad suos dies perseveravit ad aliam suu 
memoria natam et a pessimse notee hominibus excogita- 
tam deficeret, et voluptatis exiguo tempore quo superstes 
f uturus erat percipiendao causa pcenas aeternas prudens 
et sciens sibi compararet. Itaque illo flecti non volente 
sententia mortis in eum jam ante lata confirmatur. 
Verum die illius supplicio destinata illucescente nullus 
ad Episcopum eo supplicio mulctandum adduci potuit. 
Nam tortor ejusmodi ministerio f unri. consuetus iuga se 
proripuit ne csede Pontificis contaminaretur, nec eorum 
qui de capite periculabantur saltem unus ex feece populi 
reperiebatur qui sacrilegas manus in unctum Domini 
plectendum, quacumque pcena, quocumque praemio 
mjicere, et carnificis vice defungi tentaret. Tandem 



Digitized by VjOOQ lC 



cxxiv Uf i'ltubU(tf iufl • 

scelestus qtddam Anglus morti jam addictus impunita- 
tem ea lege nactus est ut lectoris munus obiens Episco- 
pum in cruoem ageret. Episcopus autem carcerem in 
quo menses octo claudebatur egressus est et in traha 
sternendus, O me nimis honore affectum, (ait) qui 
tanquam in curru triumphans ad patibulum vehor cum 
Salvator meus cruee in qua pependit humeios suos 
oneraverit. Deinde non multum in via progressus 
infinitam Gatholicorum multitudinem obviam habuit 
qu® in genua provoluta supplicii ministris indignanti- 
bus benedictionem ejus imploravit et impetravit. Ad 
scalam f urora admotam ubi acoessit, circumf us» multi- 
tudinis gemitibus locus personabat innocentem Episco- 
pum morte affici querentis. Adstans minister Chalinerus 
(cujus improbitas in Britannomachia describitur) 
monendi Episcopum ansam arripuit ut populo ediceret 
se non alia de oausa quam lsesaa Majestatis reum ultimo 
supplicio affici, uddens Episcopum dedecere ut animam 
suam moriens mendaciis inquinaret. Atqui (inquit 
Episcopus) tu tibi potius cave ne tuam animam labe 
mendacii macules qui nuntius mihi salutis extitisti si 
meam religionem vestra mutarem. In scalam deinde 
sublatus ciroumstantes ad constantiam in fide Catholica 
fovendam paucis hortatus est, stipante satellitio eum 
plura loqui vetante. Mox a scalis a lictore trepidante 
veniamque demisse deprecante dejicitur; ubi autem 
paululum pependit sol nube ad eam horam obductus in 
ejus vultum radios evibravit, et prioribus se nubibus 
uenuo involvit. In terram postea nondum exanimis 
demittitur, ubi caput ei amputatum quidam ex adstanti- 
bus e vestigio adeo tecte surripuit ut exinde nunquam 
sciri potuerit quis fuerit." 

I will add one other narrative f rom an eye-witness of 
the martyrdom, who moreover was present at it, not that 
h e might sympathise with the Catholio martyr, but rather 
t lat he might gratify his hatred of the Uatholic faith 
by contemplatiag the bishop's sufferings. I ref er to 
the narrative of Bamaby Jtfcich, who styles himself a 



Digitized by VjOOQ lC 



COMTRLIU* O DSVAMY. OOUIV 

" Gentleman, servant to the Kings most ExoeUent 
Maiesty." Hifl work was published in London in 1612, 
with the title " A Catholio Conferenoe befcween Sir 
Thady MacMoraU, a Popish Priest of Waterford, and 
Patrick Plaine, a young student of Trinity CoUege, by 
Dublin : Wherein isdelivered the manner of ezecution 
that was used npon a Popish biahop and aPopish priest 
that for severai matters of treason were executed at 
Dublin, the lst of February last, a. d. leiL" The 
foUowing ia his narrative :— 

" On the 28th of January, the Biahop and Prieet, 
being arraigned at the King's Bench, were eaoh con- 
demned of treaaon, and adjudged to be exeouted on the 
Saturday foliowing; whioh day being come, a prieet or 
two of the Pope's brood, with holy water and other 
holy stuffs, were sent to eanctify the gaUows whereon 
they were to die. About two 0'olock p.m., the traitors 
were delivered to the sherifEs of Dublin, who plaoed 
them in a smaU car, which was foUowed by a great 
multitude. As the car progressed the spectators knelt 
down ; but the Bishop, sittiug stiU like a block, would 
not vouchsafe them a word, or turn his head aside. The 
multitude, however, f oUowing the car, made such a dole 
and lamentation after him, as the heavens themselves 
resounded their outcries. Being oome to the gaUows, 
whither they were followed by troops of the citizens, 
men and women of aU classes, most of the best being 
present, the latter kept up such a shrieking, suoh a howl- 
ing, and such a halooing, as if St Patrick himself had 
been going to the gaUows, could not have made greater 
signs of grief ; but when they saw him turned off from 
the gaUows, they raised the tohobub with such a maine 
cry as if the rebels had come to rifle the city. Being 
ready to mount the ladder, when he was pressed by soroe 
of tiie bystanders to speak, he repeated frequently, 
' Sine me quceso' (Do not disfcurb me, I beseech youj. 
The executioner had no soorier taken off the Bishop s 
head but the townsmen of Dublin began to flock about 
him, some taking up the head wim pitying aspect, 



Digitized by VjOOQ lC 



CXXVl IHTBODUCTION. 

aceompanied with sobs and sighs ; some kissed it with 
so rehgious. an appetite as ever they kissed the Pax ; 
some cut away all the hair f rom the head, which they 
preserved for a relic ; some others were practisers to 
steal the head away, but the executioners gave notice 
to the sheriffs. Now, when he began to quarter the 
body,the women thron^ed about him.and happy was she 
that could get but her nandkerchief dipped m the blood 
of the traitor ; and, the body being once dissevered into 
f our quarters, they neither lef t finger nor toe, but they 
cut them off and carried them away ; and soroe others 
who could get no holy monuments that appertained to 
his person, with their knives they shaved on chips from 
the nallowed gallows ; neither could they omit the halter 
with which he was hanged, but it was rescued for holy 
use8. The same night af ter the execution a great crowd 
flocked about the gailows, and there spent tne forepart 
of the night in heathenish howling and performing 
many Popish ceremonies. And, after midnight, being 
then Candlemas Day in the morning, having their priests 
there in readiness, they had Mass af ter Mass till, day- 
light being come, they departed to their own houses. 
The Bishop was invested by the Pope, for those Ba- 
laamite be fit instruments to spread the Pope's doctrine, 
especially in Ireland, where the poor people are so in- 
fested with this locust vermin of priests and friars that 
they would sooner believe an ass that comes from Rome 
witn a Pope^s bull than an angel from heaven that 
should be sent with Gt>d's word." 

This testimony of an avowed enemy should of itself 
suffice to prove how widespread among our Catholic 
people was the fame of Cornelius 0'Devany's sanctity 
and admiration f or his heroism in martyrdom. I wish, 
however, to bring these Introductory remarks to a close 
with the far more weighty testimony givenby the Four 
Masters, the authentic Annalists of this period of our 
History. It is thus they regieter the Bishop's death 
under the year 1611 (old style), in 0'Donovan 8 edition 
p. 2371 : 

Digitized by VjOOQ lC 



CORNELIUS ODKVANY. CXXVll 

" Connor 0'Devany, Bishop of Down and Connor, 
who liad been at first a f riar of the Order of St. Francis, 
of the convent of Donegal, but who was afterwards for 
his good qualifications elected to the Episcopal dignity, 
was taken prisoner by the English ; and he was detained 
by them a long time in bondage and punishment ; and 
they offered him riches and many rewards if ha would 
turn over to their heresy, but he ref used to accept of 
them, for he despised transitory riches for an everlast- 
ing kingdom. (iod released him from the English on 
that occasion ; but he was taken again. Sir Arthur 
Chichester being at this time Lord Justice of Ireland, 
he was put to deatb. He was first beheaded, and then his 
members were cut in quarters, and his flesh mangled in 
Dublin on the lst of February. There was not a 
Christian in the land of Ireland whose heart did not 
shudder within him atthehorror of themartyrdomwhich 
this chaste, wise divine, and the perf ect and truly meek, 
righteous man, suffered for the reward of his soul. The 
Christians who were then in Dublin contended with 
each other, to see which of them should have one of 
his limbs ; and not only his limbs, but they had fine 
linen in readiness, to prevent his blood from falling (o 
the ground ; for they were convinced that he was one 
of the holy martyrs of the Lord. Gilla-Patrick 
0'Loughrane, a distinguished priest, was with the 
Bishop at this time. When the English had decided that 
both tnese should be put to death, the Bishop felt afraid 
that the priest might be seized with horror and dismay 
at the sight of the tortures about to be inflicted upon 
his own body in his presence ; so that he therefore re- 
quested of the executioner to put the priest to death 
before himself . The priest said that he need not be in 
dread on his account, and that he would follow him 
without fear, and remarked that it was not meet an 
honourable Bishop should be without a priest to attend 
him. This be fulfilled, for he consented and suffered 
thclike torture to be inflicted on him with fortitude, f«»r 
the sake o£ obtaining thekingdom of hcaven for his soul. ,> 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



ELENCHVS 

8ECTI0NVM, 

AETICVLOEVM ET OBSEEUATIONTJM 
HUIUS OPEEIS. 




Seotio prima complectitur miram & veram 
relationem status Catholicorum in Hiber- 
nia, diuisa in IX. Articulos. 

Aeticvlvs I. 

INDE tam multa admiranda in Hibernia 
tam paucos habeant admiratores, 
&c. . . . . . .23 

II. Difficultas aggrediendi scriptionem propter 
diuersa & aduersa hominum iudicia, &c. . 25 

III. Primum admirandum de const&ntia Hiber- 
norum in vera & auita Religione ; & admirationis 
causa multiplex expenditur . . . .25 

Prima causa admirationis ex natura doctrinae 27 

Secunda causa admirationis ex conditione do- 

centium eam & vrgentium . . . .28 

IV. In quo tanguntur modi particulares 
vrgendi, quos proximo semestri continuarunt 
nouatores aduersus Catholicos . . .29 

V. Breuis paralellus persecutionis veterum ac 
Nouatorum : eiusque accommodatio quintuplex 35 



Digitized by VjOOQ lC 



cxxx 



INDEX 

VI. De opulentia Hiberniae, & egestate Hiber- 
norum consideratio, &c 39 

VII. In quo consistat vera opulentia & foelici- 
tas Christiana 48 

VIII. In quo ostenditur Nouatorum morem & 
furorem aduersus orthodoxos belld conuenire cum 
veteri vsu Arianorum . . . . .52 

IX. In quo illustratur officium tam principis 
quam subditorum in hac diuersitate & dissonantia 
Religionis 55 



Bectio secunda in qua tractatur mira & vera 
imago, siue idea iactationis ac trepidationis 
Catholicorum in Hibernia, & continet XI. 
Articulos. 

Art. I. In quo expenduntur considerationes 
disrupti, & inopinati intercisi Parlaraenti . 60 

II. Discrepantia sufEragiorum in Comitijs vnde 
orta, & quomodo se gesserint Catholici . 61 

III. Describitur metus Catholicorum & pietas 
eorum 64 

IV. Describitur confusio Comitiorum simili- 
tudine pugnaB Naualis : & de querelis per CathoK- 
cos exhibitis "67 

V. In quo illustratur praesens conditio Catholi- 
corum in Hibernia ex consideratione vetustissima- 
rum vrbium vel Rerumpublicarum, ex D. Augus- 
tino 74 

VI. In quo hieroglyphico nautili piscis exponitur 
modus viuendi Catholicorum in Hibernia . 78 

VII. In quo consistat vera gloria Catholici 
hominis : & quia proprid vrbanus, quis barbarus, 
ait 82 

VIII. De Antiqua Hibernorum dignitate, & 
gloria, &c. ....... 87 



Digitized by VjOOQ lC 



ARTICULORUM, ETC. CXXxi 

IX. Quibus passibufl illa gloria Hibernomm de- 
cresceret . 92 

X. Quibus vijs & modis possit illa gloria reui- 
uiscere 97 

XI. De iniqua conditione Hibernorum ; & spon- 
sione fidelitatis eorum citra prceiudicium Religi- 
onis 103 



Sectio Tertia, de mera effigie mirse adminifl- 
trationis, & regiminis tam Ecclesiastici, 
quam politici in Hibernia, quse continet 
XI. Articulos. 

Art. I. In quo Susannae anguetiis assimilatur 
Catholicorum afflictio 106 

II. In quo detegitur origo afflictionis : & vmbra 
eius in Aurelio Commodo exprimitur . .108 

III. Quo declaratur inueterata altercatio status 
Eoclesia8tici, & ciuilis, Tnde orta & aucta fuit 
scliismatis materia 111 

IV. De continuatione schismatis, & inter No- 
uatores dissidio, cui per conferentiam Begalem 
medela qu©ritur 121 

Y. De supplantatione fidei & explantatione 
indigenarum 125 

VI. Visitatio status Ecclesiastici ex Regali 
commissone. . . . . . 130 

VII. De circuitu Proregis in autumno prae- 
terito . . . . . . .141 

VIII. De Coloniarum apparatu & progressu 147 

IX. Scopus Proregis, eiusque gressus indagan- 
tur in isto circuitu ..... 152 

X. Occulti Proregis cuniculi, & insigne strata- 
gema detegitur 160 

XI. Admonitio ad Proregem . . .163 



Digitized by VjOOQ lC 



CXXXU INDBX 

Conolusio cvm quatuor Apostrophis . . 167 

Prima Apostrophe ad Begem Britanniarum 169 

Secunda Apoatrophe ad Iustioiarios Guber- 
narchas HiberniaB 173 

Tertia Apostrophe ad Catholicos Hibemos tam 
Ecclesiasticos quam saoculares . • • 179 

Quarta Apostrophe ad domesticos fidei, pro fide 
& ingenij cultu, extorres Hibernos Collegiorum 
alumnos 189 

Additamentum ad semestrem gravaminum rela- 
tionem 193 

Praeludium ad nouas obsemationes de constan- 
tia Hibernomm in rebus fidei. . . . 195 

Obseruatio I. De Tribunalibus <Sb Terminis Iudi- 
ciorum, in quibus Hibernorum constantia tentatur, 
&c . 197 

Secunda, De Magistratibus collatiuis, & quibus 
conferantur 199 

Tertia, De Prouincijs, & Prouincialium Catho- 
Ucorum grauamine per Yicecomites, & Iusticia- 
rios. .201 

Quarta, De semestri Iudiciorum agitatione, & 
in ijsdem vexatione Catholicorum . . 202 

Quinta, De inquisitione & punitione CathoUco- 
rum per Clerum h<©terodoxuin . . . 203 

Sexta, De zelo & sedulitate CathoUcarum foa- 
minarum circa paruidorum baptismum, &c. . 205 

Septima, De admirando CatnoUcorum ardore & 
concursu ad confirmationem . . . 206 

Octaua, Conaideratio dignissima circa Hiberno- 
rum constantiam nouissimis his temporibus . 207 

Nona, De CathoUcis agrariis tam plebeis, quam 
Domicellis, eorumq; in AngUam traiectu & sup- 
pUcatione ad Regem 208 

Deciraa, Tangit discrimen regiminis Sinlo- 
hannis & Cicestrij Proreg. & diuersus vtriiisque 
scopus vexandi CathoUcos signatur . .210 

Vndecima, De primo motore, primoque mobiU 
grauaminis Catholicorum .... 211 



Digitized by VjOOQ lC 



AfeTTCtTLOBTTtt, BTC. CXXXUl 

XITI. De Sinlohannis Proregis aduentu; & 
facrbus ei subditis ad persequendum Catholi- 
cos . . 212 

XIV. Quando & quomodo creatur Prorex Sin- 
Iohannis 215 

XV. De mixtis adinuentionibus & circumuen- 
tionibus in fide, & fundis Catholicorum . 218 

Qusedam Kegulse obseruand» pro bono Regni 
Hiberniae . . . . .218 

XVI. In qua Regularum Cicestrij succincta 
discussio continetur . . . . . 222 

XVII. In qua prima suggestio discutitur & 
inconueniens declaratur .... 223 

XVIII. In qua secundum inconueniens expen- 
ditur . . . . . . ^ . .225 

XIX. In qua explicatur calumnia suggestoris 
omnes Catholicos Principes suggillantis . 227 

XX. In qua discutitur secunda suggestio poli- 
tica . . 229 

XXI. De quadruplatorum & hasredipetarum 
astutia . . . . . . . 230 

XXII. In qua exaxninatur alia regendi & plan- 
tandi methodus eiusdem suggillatoris . . 231 

XXIII. In qua panditur ardens studium Caluin- 
istarum supplantandi orthodoxos indigenas 233 

XXIV. In qua consideratur astuta subintro- 
ductio poenalium contra Catholicos statutorum sub 
Elizabetha 234 

Sequuntur duo actus parlamentares Catholicis 
omnibus pemiciosissimi 

1. Actus seu ordinatio, <% statutum, quo resti- 
tuitur coronse antiqua iurisdictio (si superis placet) 
super statum Ecclesiasticum, &c. . . . 238 

2. Actus pro vnif ormitate communium precum, 
& offici j Ecclesiastici atque administrationis sacra- 
mentorum 254 

XXV. Obseruatio, De poenalium statutorum 
eaecutione ....... 264 



Digitized by VjOOQ lC 



tXXXlY tKDBX 

XXVI. Comparatio modernaB persecutionis oum 
pris ca . . . . . . . . 266 

XJLVlI. De varijs conatibus satagentium froB- 
num erroris ex ore eijcere .... 267 

XXVIII. De aerumnosa Catholicorum querimo- 
nia ad Principes Catholicos ac potissime ad Re- 
gem Hispaniarum ..... 270 

XXIX. De vaticinali visione Eli» Prophet© 
sub Rege Achab, & IesoJbele Regina . . 272 

XXX. De eiusdem visionis quasi vaticinali 
expositione & accommodatione ad statum Hiber- 
nise . . . . . . . .274 

XXXI. De ijs qusD ipsum Regem nostrum 
mouere debeant ad liberiorem Religionis profes- 
sionem Catholicis indulgendam . . . 280 

XXXII. De nouissimo Regis Iacobi Edicto con- 
tra Catholicos 282 



Analectorum Secukda Pars . . . 287 

Epistola Parflenetica afl Reverendissimum D. 

Cornelium Dovanium, Ep. Dunensem, &c. . 289 

I. Corollarium, De fcelicitate subditorum qui 
Catholicis principibus subsunt, &c. . . 328 

II. Corollarium, In quo ex verbis Regis elicitur 
argumentum pro inculpata Catholicorum constan- 
tia 383 

III. Corollarium, de Regum ad Regem inter- 
uentu, & sperato euentu eiusdem . . . 336 

Annotationes in Parseneticam Epistolam . 340 



Analbctorum Pars Tertia, seu De Processu 
Martyriali quorundam fidei Pugilum in Hiber- 
ni* ... . ... .357 

Benevolo Lectori 359 



Digitized by VjOOQ lC 



AMlCtTLORTJM, ETC. CXXXV 

Pnefatio 361 

Catalogus Martyrum .... 379 

Nomina Archiepiscoporum . . 381 

Nomina Episcoporun^ vel Martyrum, vel Con- 

fessorum ; 382 

Nomina Regularium .... 384 

Nomina aKorum PraDlatorum et Sacerdotum 386 
Nomina Laicorum ..... 390 
De Poeminis Catholicis .... 393 
De Richardi Creaghi, Archiepiscopi Armachani, 

Primatis regni Hiberniae, vita et morte, Notationes 

Mnemonicae 395 

De Dermicii Hurlei, Archiepiscopi Cassellensis, 

martyrio, Notationes. .... 423 

De Thoma Hierlacio, Episcopo Rossensi, in 

Provincia Cassellensi ..... 439 
De Thoma Leurusio, Kildariensi Episcopo, Pro- 

vinciee Dubliniensis 447 

De Cornelii, Episcopi Dunensis, et Patricii Lu- 

cherani, Sacerdotis, martyrio . . . 456 
Martyrium Mauritii Kenrechtini, Sacerdotis 482 
De morte nobilis viri Joannis de Burgo, Domini 

de Bretasio, succincta narratio . . . 493 
De Eleonora Bermingham . . . 505 

De Margeria Barnevalla .... 510 
De Wilhelmo Tynzbi, confessore Hiberno, ordi- 

nis Carthusianorum . . . . . 519 
De Joanne Traversio, martyre Hiberno, S. 

Theologiae Doctore 521 

Diasphendon Hibernias .... 526 
Indexrerum 591 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



ANALECTA 

SACRA NOVA 

E T M I R A, 

D £ 

REBVS CATHOLICORVM IN 
H I B E R N I A. 

Pro fide & Religione geftis, 

Diuifa in tres partes. 

Quarum, 
/. Continet Jemeftrem grauaminum re!ationem,fe- 
cundd bac editione nouis adauflam additamentis, 
£5? Notis illuftratam. 

I I. Paranefin ad Martyres defignatos. 

III. ProceJJum martyrialemquorudamfideipugilum. 

Colledtore & RelatoreT. N. philadelpho. 

Colligite qu<e /uperauerunt fragmenta 
nepereant. Ioan. 6. 




CO LO N I JE, 
Apud Stephanum Rolinum. 1 6 1 7 , 

Suptriorum permiffu. 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



IMPERATORI, EEGIBVS, 



ET 



PRINCIPIBVS ORTHODOXIS. 




flGREGIVM est, & pland Regium (inuic- 
tissinie Imperator, serenissimi Reges, 
illu8tri8simi Principes) indignS afflictis, 
dignanter opem afferre: cum autem priuatorum 
f ortunae, si prostrata sit, non careat laude reparatio ; 
in multorum calamitate populorum, quando vnius 
alicuius Regni vniuersa natio, ludibrio insultantium 
exposita & opprobrio habita conjicitur in grauem 
miseriam, qu6 illa miserior est, eb etiam miserabilior 
videri debet ; tantoque illustrior est miseratio, 
quanto illustrior est causa ob quam gens illapatitur ; 
latiusque patet inf ortunium integri Regni alicuius, 
quam iniuria singulorum quantumuis enormis. 

Qui patiuntur Hiberni sunt, Orthodoxi sunt ; 
non vnus aliquis popellus, aut vnius ciuitatis vel 
Prouinciae inquilini; sed vniuersi fer^ indigensB 
totius tam vastso, & propemodum vastatse & Prote- 
stantibus Insulse & Kegni Hiberniee. Causa 



Digitized by VjOOQ lC 



EPISTOLA 



propter quam patiuntur, communis illis est cum 
omnibus Regnis, populis, & Gentibus in quibus 
viget CathoHca Religio : omnibus eadem est for- 
ma credendi, sed illis ea efficitur piacularis, & f ornax 
tribulationis, quae alijs est honoris & eminentiae 
officina ; illis vertitur in poenam & panicum, quod 
aliis in gaudium & exultationem conuertitur ; vna 
est omnium professio Religionis, sed non vna 
affiictionum perpessio. 

Vos vero, Christianissimi, Catholicissimiq; 
Heroes, cum in sole orthodoxae veritatis, eminentis- 
simsB solium dignitatis habeatis collocatum, vt nec 
timeatis a timore nocturno, nec diurnos impetus 
vereamini, nostris clementer intendite querimonijs ; 
& qui veram Christi fidem, vel ad orbem nostro 
orbi oppositum, ad nostros vsque Antipodes, per 
aduersa nobis vestigia gradientes, extendere 
satagitis; si nobis porrd, vt ipsi potestis, & nos 
poscimus, dignabimini intendere, inuenietis in hoc 
orbe, nec procul dissitos, sed in eodem Regno, sub 
eodem Climate, in eadem Insula, sub vno eodemq; 
meridiano, miros & nouos Antipodes. Qui lucis 
& noctis officia peruertunt, in eadem vrbe Antipodes 
esse argute Seneca notauit: qui dicunt lucem 
tenebras, & tenebras lucem; qui bonum dicunt 
malum, & malum bonum, qui non tantum rebus, 
sed nominibus etiam rerum abutuntur, non im- 
merito nobis Antipodes habebuntur. In nostra 
Hflbernia tales inueniuntur, & nobis aded in omnibus 
aduersantur: gressus eorum nostris gressibus 
obnituntur, pedes pedibus, brachia brachijs, capita 
capitibus, studia studiis, omniaq; ipsorum con- 
trario no bis vestigio obuertuntur ; Itegimen illorum 
Religioni nostrae, vires virtutibus insidiantur. 
Quid faceremusP reluctari nefas, rebellare impium, 
obtestari irritum putamus : illud olim inconsult£ ; 
istud inconsiderat&, sed non imdte ; hoc vero 
inaniter tentatum a nostrib est. 



Digitized by VjOOQ lC 



DEPICATORIA. 

Quid vero ! si quod nobis, tum per nos, tum per 
Serenissimi Walliao Principis apud parentem suum 
Regem nostrum, tam obnixe imploratam mediatio- 
nem inconcessum hactenus fuit, vestro nunc 
interuentu speremus, & respiremusP Non est 
sequum aut dignum, vt tot tantisq; interpellatori- 
bus negetur, quod nostrao pusillitati toties negatum 
fuit. Vos itaque pientissimi iuxta ac potentissimi 
Heroes, optamus, obtestamur, & interponimus pro 
nobis deprecatores, ad Serenissimum Kegem nos- 
trum, Magnao Britannioa Monarcham, in causa 
sacratissimo vestro nomini & honori consentanea ; 
ne penitus opprimamur & deleamur de superficio 
terrao, propter constantem innoxiamque communis 
fidei Religionisque Catholicao professionem. Pro 
vestra singulari pietate ac munificentia, extorribus 
nostris studiosis, refugium praobetis & ref rigerium, 
in Catholicisvestris ditionibu8,per quos conseruatur 
fidei semen in hoc Regno, cum magno fructu & 
foDnore salutis pluriraorum, quos illi alumni vestri, 
cum sudore suo & sanguine corroborant in vera 
Religione, & intra gremium Catholicoo Ecclesia? 
illibatos conseruant. Concutiuntur illi quidem, 
& quassantur ab aduersa potestate, sed in eis non 
cassatur Religionis integritas ; tametsi de illis 
vereamur, ne diuturna pulsatione, crebrescentibus 
ictibus & pressuris, tandem loco propellantur, & 
cedant. 

Grauamina quaj illis infliguntur, in Tractatu 
sequenti exprimuntur ; non omnia, sed inulta, 
quae tamen ipsa merit6 commoueant heroicas mentes 
ad mitigationem procurandam. A Rege nostro 
nil petimus, nisi vt regie tractet Regnum suum, 
& sub regia cleraentia regales subditos patiatur 
seruire suramo Regi caalorum, secura conscientia : 
a qua cum per vim abstrahere illos satagant 
Ministri Regij, nihil magis assequuntur, quam vt 
eorum constantia magis enitescat ; cum iactura 



Digitized by VjOOQ lC 



6 EPISTOLA. 

> Liter» tamen bonorum & libertatis, quam inuicta mente 

ApoatohOB « , * 

extant : ride perierunt. 

iooeiinumin Multa ce i e brantur huius Regni encomia : Quod 1 
Patricy, o. Insula sanctorum vocitata sacpe sit & sede Apos- 
«ionaein tolica : 2 Quod Christianas Religionis dignitate 
oSumb. florens : 8 Quod omnem vicinarum gentium fidem 
Nouonb! 21 ^xcellens : 4 Quod sanctis & mirabilibus viris plena :* 
« Manan. Quod locus sanctus ; foecundusque sanctorum ; & 

lib. 2. pag. . , m • * «» -1 

872. quasi mundatione facta, emmdens sanctorum ex- 

^Bemard. j^^ .6 q U0( j omnibus vicinis gentibus fide prae- 
•%Lodus in P°H ens '- 7 Quod stellarum numerum prop& aequans 
▼iua^Heiani patrociniis sanctorum : 8 Quod tota Insula, sicut 
Maij. n " ' omni terrarum gleba fcecundior, ita sanctorum 
iuSj! U8 ' L gloriosa simplicitate beatior : 9 Quod alijs honori- 
i 8 * ffiJJ^^Scentissimis titulis, a pluribus & vetustis, & 
«t. 14, c. 4." recentioribus sit insignita. 

rom, N ia^ Hoc vnum elogium pro re nata delegi, quod sit 
dorom, Poly " I^sula fidei Catholicoe tenacissima : & quam ver6 
H^ca^r' ^ 100 ^ ^ 11111 8 ^ ex sequentibus elucescet. Quae 
ioannem Umt omni cum humilitate, legenda offero, & consideranda 
2SE benignissima, dignationi vestne, quam summus 
Sum^Mai- ^eus 8 e cundet longa & foelici in terris sospitate, & 
meeberg. post hanc vitam, perenni in coelis beatitudine. 

Cambrenaem -^ * 

Houeden. 

Camden & 

alioe. 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOREM. 




|VNCIA veritatis Historica fides, trans- 
mittens ad posteros praeteritorum me- 
moriam, tant6 maiorem exigit atten- 
tionem, quant6 digniora sunt quae commemorantur : 
Qu6 enim vsui nostro, & instructioni insequentis 
aeui magis illa deseruire poterunt, e6 etiam magis 
infigi debent mentibus eorum qui mod6 supersunt, 
& Commentarijs celebrari mortalium, ad immor- 
talitatem quandam ijs quibus debetur conciliandam." 
Sicut enim nocumenta sunt documenta, & (vt apud 
Graecos scit£ dicitur) TraOrifiara sunt fiaOfifiara ; ita 
etiam monumenta sunt munimenta ; dumq ; istorum 
monemur quaB vel Maiores nostri f ortiter patrftrunt, 
velnostri etiam coseuipatientersustinentprovirtute, 
pro Religione, pro nonore Dei, causft omnium 
iusti8sim& ; munimur ipsi, & posteri quoque arman- 
tur ad parem patientiae laudem, & fortitudinis 
lauream promerendam. 

Itaque ne lateat nondum natos, sed aliquando 
victuros, quaB nunc viuentes, & ex Dei munere 
vincentes perferunt, non male nata est cogitatio, 
nec inutiliter visa collocanda haec opella consignandi 
posteris memoriam tenacitatis, & constantiae in 
Catholica fide Nationis Hibernorum ; indigitando 



Digitized by VjOOQ lC 



8 AD LECTOREM. 

per certos temporum articulos, & digerendo certas 
obseruatiunculas, (dum alij spissa parant volumina) 
per quas elucescat, & quibus illi artibus rapiuntur 
ad interitum animae, & nisi praeripi sibi patiantur 
Religionem diuinam, sine qua pie non viuitur, ea 
necesse habent amittere, sine quibus in hac 
interitura vita non viuitur. 

Sed cum feralis istius aDrumnarum annonae, qua 
vbertim diffluimus, semestria duntaxat Analecta 
Serenissimo Walliae Principi, optimo parenti suo, 
Regi nostro porrigenda, supplices iam antea 
obtulerimus ; atque #liud nullum inde experiamur 
emolumentum, quam vt nouo ingrauescentium 
calamitatum commeatu suffocemur potius quam 
vllatenus sustentemur ; eadem non modo fragmina, 
anniuersarijsNotationibusauctiora iam illustrioraq; 
sed & Paraenesin quoq ; ad martyres designatos ; 
cum processu martyriali quorundam fidei pugilum 
(quae secundao terriaBq; Analectorum parti argu- 
mentum suppeditant) celebriori nunc apparatu, 
vniuersis simul Orthodoxis principibus consecrare, 
£ re visum est : quO nimirum tot tantique Christianee 
ihcolumitatis Tutelarij, interuentu suo, amicum 
Regem, ipsis in ciuili foedere socium, miserando 
commoueant ad commiserationem ; neque sinant 
sudorem & sanguinem nostrum in terram amplius 
effluere, vulnera incrudescere, afflictiones aggrauari; 
vt non penitus exhauriantur spiritus nostri, & vitalia 
confodiantur ; dum alij in fortunis, alij in con- 
8cientijs vulnerantur ; alij flent, alij nuctuant ; 
omnes praxium stratagematumq ; densissimam 
quae impendet nubem, velut per rimulasobseruant; 
tri U HbrijSjjT. ^atque formidant. Quibus omnibus testimonium 
Qei iib. 14. perhibere possunt, non muti & mortui (quales olim 
consiliarios in summo pretio, meritoque habuit 
Alf onsus Rex) sed multo magis qui superstites sunt 
viui & veraces, atque in arena etiamnum positi 
pugilcs Catholicae veritatis. 



Digitized by VjOOQ lC 



PRIMA PARS 

ANALECTORVM. 

Continens semestrem grauaminum relationem 
nouis additamentis & notis illustratam. 



SERENISSIMO 

WALLIORVM PRI5CIPI 

C A R O L O 

BRITANNICARVM 
INSVLARVM 

Haredi conspiciw. 



jjXORIENTE verao sydere huius anni, 
quem excurrimus, oriebatur in r animo 
clientuli tiii Analectae horum fragmen- 
torum, & increscebat indies, pro re nata, desiderium 
adoriendi dixerim, an adorandi Celsitudinem T. 
aliquali tessera, ac testificatione clientelae suse, & 




Digitized by VjOOQ lC 



10 EPI8TOLA 

venerationis quam debet orienti radio Principatus 
tui. Et cum emensus hybernum rigorem iam 
nonnullas collegisset primulas veris, aperiebantur 
asstiui flores, areolarum acanthi, & lilia conuallium 
qusD fasciculi digestionem morabantur, si forte 
vario adflatu possent melius oblectare. Hisque 
carpendis dum opera subseciua impenditur, succedit 
ei ist. iud». autumnus ; quem ille veritus, ne arbor autumnalis 
bis mortua, sine f ructu honoris horrida, sine fronde 
decoris marcida, penitus aresceret ; vernos illos & 
aestiuos flosculos maceratos hiemali, quse praBcesse- 
rat, pruina, offerendos duxit si minus naribus tuis 
Lib. de recta delibandos, saltem oculis conspiciendos. " AgricolaB 
quidem (inquit D. Cyrillus ad Reginas) ex agris 
redolentissimos flores suo tempore demetentes, & 
in corbiculis ponentes, afferunt ad Dominos, iique 
valde hilariter de fructibus gaudent, & occasionem 
nacti accedunt. ' ' Ad quorum imitationem cliens iste 
tuiis cistellam suam inf arsit floribus illis (vtinam 
accessum huc tuum alliciant) quos Hibernia tua 
protulit constantias, sufferentiao, & longanimitatis 
m negotio fidei erga Deum, & fidelitatis erga Regem 
suum, Parentem T. Celsitudinis. Non ideo dis- 
pliceant illaB violas, quia redolent aliquam violationis 
auram in subditis, aKquam violentiam in Gubernar- 
chis conspicabilem : non ofEendat liliorum affl atus, 
quia £ conuallibus illa sunt conuulsa per manum 
hortulanorum, qui incrementum magis quam exter- 
minium cogitare debuerunt. Oderat sane* Alex- 
ander olitorem qui radicitus herbas exscinderet. 
Hic vero non odium, sed odorem bonum ingerimus; 
& pro malorum medela ingemiscimus. Sertum 
miseriarum & calamitatum, quas Hibernia tua 
patitur, vertici tuo admouendum porrigimus; vt 
per te, qui corona es capitis nostri, pateant aures 
patris ; pateant etiam tuae querimonijs patriaB 
nostraB : quem enim alium opportuniorem depre- 
catorem, quam filium ad patrem, pro patrianostra, 



Digitized by VjOOQ lC 



DBDICATORIA. 11 

& paterna haereditate sua praesentemus P Ecce 
tota animi demissione aduoluit se genibus tuis 
Hibemia, suspirat gemitu inenarrabili, vt alleues 
fastidium, & f astuosos oppressores eius, si qui adhuc 
inhiant, ab eius visceribus amoliaris. Mucronem 
Domini exacuerunt in nos peccata priora ; sed illis 
iamdudum, vt speramus, atx>litis, velitis, iubeatis 
non con8urgere duplicem tribulationem de trans- 
actis; quae vt in alios magna fuisse fateamur, 
tamen aduersus patrem tuum regem nostrum 
nullam cognoscimus praBuaricationem ; vel si vlla 
sit, illam maiorum nostrorum maxim£ agnoscendam 
credimus, qua nictantibus illis magis quam annuen- 
tibus, procusaB sunt quaedam leges comitiales sub 
Regina Patruele, quae Regi successori vexandi con- 
scientias rimam dederunt. Quam postea lato hiatu 
aperuerunt ad noxam innoxijs inferendam, qui 
insecuti sunt Iudices & Qubernatores. Quae quidem 
leges cum siluissent sub conditrice, iam incrude- 
scunt in vulnus nostrum : & f oeces illae, qusa 
exoletce videbantur, iterum inolescunt, occinenti bus 
aduersarijs fidei nostrae, & ingeminantibus pneteri- 
torum memoriam, ad inuidiam praesentium : Dum 
illi insusurrant vanos timores auribus Regijs, qui 
ex spolio nostrorum cupiunt ditescere. Supplicat 
ipsa patria Benignitati tuae, vt nutationi isti quam 
agnoscimus ignosci facias, nec asperneris nanc 
luctuosam semestrium notationem, asperam licet 
& incultam, admittere in conspectum tuum, vt 
per te innotescat Regi nostro quaenam grauamina, 
quorBum, & a quibus patiantur Catholici in Hiber- 
nia ; & quando nullum inde commodum reportat 
aliud quam carnificinam mentium, & fidelium 
subditorum expilationem, vt expleant suas cupi- 
ditates pauci quidam pollinctores, & funerarij 
curatores nostraB reip. iubeat tandem modum imponi 
inexplebili illorum libidini, & suos respirare Hiber- 
nos, lam primum confugientes sub alam & tutelam 



Digitized by VjOOQ lC 



12 EPISTOLA 

Altitudini8 T. Non despicies illos, quia in extremo 
angulo populorum tuorum, in extremo sunt lymbo 

v^nitf" 1 titulorum tuorum ; sed magis cum D. Basilio con- 
siderabis, " Digito pedis nostri impingente, capillos 
capitis mox in sublime ferri." Ita te efferes ad 
querelas nostras exaudiendas, & offerendas paternao 

Th«xkSj. pietati, de qua nobis sperare liceat, quod de Theo- 
dosio D. Ambrosius veraciter, & citra omnem 
assentationem & ostentationem, dixerat olim in 
haoc verba : " Beneficiuni se putabat accepisse 
augusta* memoriao Theodosius, cum rogaretur 
ignoscere. Et tunc proprior erat veniae, cum 
fuisset commotio maior iracundiaB. Praorogatiua 
ignoscendi erat indignatuin fuisse; & optabatur 
in eo quod in alijs timebatur, vt irasceretur. Hoc 
erat remedium reorum, quoniam cum haberet supra 
omnes potestatem, quasi parens cxpostulare male- 
bat, quam quasi iudex punire : saepe trementes 
vidimus quos obiurgabat, & conuictos sceleris cum 
desparassent solutos crimine. Vincere enim vole- 
bat non plectere, sequitatis iudex, non pocn© 
arbiter, qui nunquam veniam confitenti negaret. 
Aut si quid esset quod occulta conscientia inuo- 
lveret, Deo seruabat. Hanc vocem eius homines 
magis quam pcenam timebant, puod tanta Impera- 
torem ageret verecundia, vt mallet sibi homines 
religione quam timore astringere." Hoc instium 
est nationi nostrae, vt religio percellat, quos timor 
non potuit perf ringere ; idque euidenter ex decursu 
huius relationis elucescet, nullos carceres, nulla 
legum repagula, nullam suppliciorum acerbitatem 
perdomare potuisse efferatiora quorundam ingenia, 
quae ad omnem humanitatem pertraxit disciplina 
orthodoxa, & religionis cultura nostra^. Pro qua 
etiam, omnem calamitatem & contumeliam, ne eam 
deseruisseinueniantur, sustinendam sibiarbitrantur. 
Cicurata igitur cum sint, & secura satis ad Patris 
subiectionem (ac tuam eidem innexam) illa pectora, 



Digitized by VjOOQ lC 



DEDICATORIA. 13 

quae f erocula prius, & aduersus legitimum imperium 
rigidiuscula videbantur, vt non diffitemus aliorum 
operam valuisse ad istum rigorem edurandum, 
tamen fatendum est magna ex parte emollitum 
quoq; per Romanao educationis & religionis feru- 
lam, quam inuexit Catholicum magisterium ; 
tametsi istud publico pnesidio destitutum, folis 
clancularijs sit fretum adminiculis : Huius ver6 in 
hac gente auctoritatem, frustra laborat aduersa 
potestas labefacere. 

Et quia iam experimentum constantiao factum 
est ; per te, Serenissime Princeps, illucescat nobis 
Serenitatis auspicium : Fiat nobis praerogatiua 
ignoscendi, indignatum nobis fuisse parentem. 
Nunc propior sit veniao, cum commotio niaior ira- 
cundiae praDcesserit. Experti sumus in omni 
ordine, aetate, gradu huius commotionis teirorem. 
"Commota sunt superhminaria cardinum a ^ 006 »^- 
clamantis, & domus repleta est fumo :" a f remitu re« 4.' 
leonis concussi sunt anguli populorum, & reliqua 
plebs vel fimo obsita, vel fumo obsessa in squalore 
& aegestate contabescit. Verumtamen non deficit 
in spe, quin haec indignatio Regis conuertenda sit 
in beneficam dignationem & indulgentiam : Vt cum 
tempestas in summo fuerit, tunc pro foribus appro- 
pinquet nobis tranquillitas & malacia. Tua Alti- 
tudo nobis Alcedo sit in hac procella sedanda ; vt 
concessa malorum mitigatione, per interventum 
faustissimoD tuae nidulationis malit inclytuslacobus, 
instar Theodosij, sibi homines religione, quam 
timore astringere. Quam astrictionem vouemus 
& spondemus firmissimam in nostra Catholica pro- 
fessione, vt eam impunem nobis & indemnem in- 
dulgeat Sapientissimus Princeps, non innnemor 
pienti8simae matris sua3, quao in hac fide quam 
tenemus, prout ipsa semper vixit, moritura com- 
raendauit vnico filio, (quem iure materno regnan- 
tem proni veneramur) vt depositum hoc RomanaD 



Digitized by VjOOQ lC 



14 EPISTOLA. 

religionis, & obedientiaB eiusdem contesserationem 
arctissimo amplexu conf oueret, certus extra illius 
Ecclesiee gremium, nulli salutem contingere. Qud 
vt ille tandem inclinet, vota precesq ; iugiter offeret 
Deo tribulata Catholicorum in Hibernia cohors, 
cuius angustias & amictiones, in isto persecutionis 
breuiculo insinuatas magis quam descriptas C. T. 
considerandas exhibet, pro obsequij sui particula, 
Seruituti Sublimitatis T. 

Deditissimus ex animo, 
ANALECTES. 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOREM. 




jRAGfMLtf A quedam miseriarum, & afflicta- 
tionum, quibus atteritur Catholica Hiber- 
norum natio, in morem cuiusdam indiculi, 
congesta sunt in istum quem nunc damus tracta- 
tum. Qui dum edendus esset, pendulus erat 
Analectes, sub cuius tutela posset tutd lucem 
aspicere partus lucifugae, quem in tenebras, cum 
parente, compulerat innoxia professio fidei Catho- 
licsB. Sedtandemconsilioobstetricisilleadmonitus, 
post Tarias curas & cogitationes, quas pectore ver- 
sauit, de nuncupatione f acienda, vel solis domesticis 
fidei in patrio solo degentibus ; vel cert£ prof ectis 
peregre, ad ingenij cultum alumnis Collegiorum, 
quos & inf ormare voluit de statu rerum, & animare 
ad palsestram, quando iam instructi & muniti 
armatura fidei, alios instruendos & muniendos 
aggressuri essent: in illam demum sententiam 
concessit, vt dedicatio fieret sub auspicio nostri prfneipb c 
principis ; qui tametsi disparis educationis, ab ea jJ^Sm* 
quam praeferimus, tamen non habendus erat vtx 
hospes, aut extraneus, a notitia capienda de indole 
& innato studio populorum, quibus ipse aliquando, 
iure haereditario, dominaturus esset : Quorum vsui 
& necessitudini, etiam a teneris assuef aciendus erat, 
quo postea, factus adultior, sciret quibus mederi, 



}noiae inof. 



Digitized by VjOOQ lC 



16 



AD LECTOREM. 



Liuiut 
Dionys. 
Plutarcb. 
ride Valler 
Max. lib. 
fi. cap. 



Cur htec 
Analecta 
inscripta 
sint Wall. 
Prlncipi. 



Orat 1. in 
Iulian. 



Curhtpo 
narrntio 
•emestris 
dicta. 



quibus & misereri deberet. Cuius miserationis 
initium praDrogandum optamus in istd aotatis suaa 
teneritudine, per deprecationem ad Parentem ; vt, 
quemadmodum M. Coriolani teneraproles, comitante 
matre & auia, muto aspectu, iratura Patrem ab 
vrbis & patriae suac vastatione, ad lenitatem & 
indulgentiam transtulit : ita ille supplicibus Hiber- 
norum querelis exhibitis patri Regi, alieniorera ab 
eis mentem ipsius, ad mansuetudinem & placabili- 
tatem traduceret. 

Itaque firmiter stetit illa sententia inscribendi 
istam semestrem relationem de rebus Catholicorum 
in Hibernia, indubitato haoredi eiusdem Regni, tum 
ob alias causas, tum vel maximej vt ex eo appareret 
scribentis animus erga Regem obsequentissimus, 
qui nulla tinctus amaritudine, nullo seditionis 
studio motus, nulla malignitate tactus ; sed solo 
zelo honoris Dei, fidei, patriaB, ista conscripsit : Et 
quia proles regia praoludijs regendi paulatim insti- 
tuitur, vt cum aetatis incremento crescat peritia 
gubernandi haoreditatem, quam propitio numine 
aliquando aditurus est, aoquum erat hinc moneri, 
& humilter rogari ne vellet vllo modo audere (sed 
nec libenter quidem audire) non audenda, aduersus 
magnam Christi haereditatem, " magnam (inquam) 
illam, nec finemhabituram: verumlongius progres- 
suram altiusque assurrecturam : quam, vt Deus 
creauit, & vt homo haereditate consecutus est, 
quam lex figurauit & gratia expleuit, quam pro- 
phetae coagmentarunt, & Apostoli quasi vinculis 
constrinxerunt, & Euangelistae numeris omnibus 
absoluerunt (ex Gregorio Narianzeno loquor) ne 
bellum aduersus pacem suscipere, aduersus crucem 
trophaeum, aduersusmortem oppressionem, aduersus 
resurrectionem insurrectionem & rebellionem, 
aduersus veritatem calumniam velit admittere/' 

Semestrem dici hanc narrationem auctor voluit, 
quia semestri plus minus interuallo confecta, de 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOREM. 17 

oontintiatione semestrium dolorum & afflictionum 
quas in parturienda fidei professione deuorant 
nostri orthodoxi, potissime tractat. Qua> si ac- Trim^trii 
curatius reoognoscenda foret, trimestris potius SJSanmda. 
nominanda esset, quia terti6 quoque mense, vel 
etiam intra illum terminum, rccrudescunt tormina 
illa vexationum, quibus affliguntur Cathoiici, in 
tribunalibus hominum & iudicijs non admodum 
humanis & eequis (si dici fas est) quibus in crimen 
vocantur, & in discrimen magnum, & ipsi, & liberi, 
& fortunaB, et libertates eorum. 

Succrescit materia dilatandi augescente indiefli**nm 
solerti& vexantium illos. Dum enim acuta ingenia lefiiutom 
non desinunt excogitare nouos exagitandi modos, JjSSlJjJ^ 
vt lege agere videantur, legis aculeos latius distra- 
hunt, quam legislatoris progressa sit intentio. Id 
quod vno vel altero documento clarum fiet. Sunt 
duo Statuta, quibus piurimumoffenduntur Catholici 
in libertate, & fortunis. Vnum de Iuramento 
Primatu8 Regij in Ecclesiasticis, alterum de 
adeundis Ecolesijs Protestantium. Qui antehac in 
magistratu positi negabant Primatum quandopro- 
/ poneretur iurandus, deponebantur ab officio, nec 
l ali& plectendi erant poanft, ex tenore statuti. Sed 
v non contenti Ordines, & illi qui prasunt, hac depo- 
sitione, si oblatum iuramentum refugerit officiarius . 
quispiam, auocatur ad curiam Proregis, & ob con- 

(temptum detruditur in custodiam, nec prius eman- 
cipatur, quam mulctam pecuniariam persoluerit. \ 
Haec interpretatio, nouo lsto grauamine adaucta, ) 
aliquandiu obtinuit sub prorege Cicestrio, nec 
vltra in isto genere progressus est. Iam ver6 
noui GubernarchaD, vt aliquo acerbitatis addita- 
mento etiam ipsi signarent suum Gubernium, 
adinuenerunt nouum artificium, & siue offeratur 
iuramentum, siue secus, dummodo officium vllo 
modo administretur, eo ipso quod iuramentum non 
sit praBstitum ante admimstrationem, citantur Praa- 

Digitized by VjOOQ lC 



18 AD LECTOREM. 

tores Vrbani, & alij Officiarij ad Cameram cas- 

trensem, ibi multis contumelijs&opprobrijs excepti, 

si detrectent iurare, in carcerem ablegantur, non 

ipsi solum, sed alij etiam, qui illis eligendis suffra- 

gium dederunt ; atq; ita tam electi quam electores, 

(quod antea inauditum est) boc tempore patiuntur 

SiSn 1 ?^? dispendium libertatis & pecuniac. Hoc ver& fit, vt 

IlSudJJj?' nu ^ us omninft Catholicus potiatur qualicunque 

*"*- magistratu, in quacumque ciuitate, municipio, dis- 

trictu, siue vrbana, siue rurestri administratione. 

Et quid mirum, quando in nouis colonijs (vt iam 

nuper in Dirrhcnsi oppido) nemo admittendus sit, 

vel ad incolatum, vel ad commercium, qui non 

obstrinxerit se isto iuramento. Quo etiam nomine, 

honestus Mercator Catholicus, dum istius cautionis 

ignarus illic negotiaretur passus est nuper direp- 

insir^t tionem totius mercimonij, de quo contrectabat ; 

iniqtitu. nec mercem ipsam, nec pretium eius in hunc diem 

recuperare potuit ex vnguibus fisci. Hoc vero 

tolerabile est homines ab hominibus (licet subditos 

immanii a subditis) ita tractari ; sed quanta feritas, si in 

1 ***" homines demittantur ferac ; quod fide digno tamen 

to «nnitatu testimonio f ertur a quodam vicecomite f actitatum ; 

anno leiB. qui misellos colonos Catholicos damnatos in mulcta 

pecuniaria, quod non frequentarent templa Pro- 

testantium, dum relictis laribus & focis, illius 

fugerent rabiem exactoris, & in latebras se abderent 

ab ira persequentis, immissis in eos Molossis fero- 

citer insequebatur ipse, cum agmine praedabundo 

exauctoratorum militum. Nec adhuc subsistit tota 

illa immanitas, quac si vltra viuos non se porrigeret 

ad defunctos, excusari vtcunque posset ; Sed nec 

Cathoiioiin mortui sunt immunes. Nam quod sacrilegi j sum- 

SStur 1 ^ mum e8 ^ supglicium, hoc ad pietatis noxam tra- 

•dacto per hitur ; nempe Catholici qui JProtestantium vano 

{32 1118 * 1 " afflati sydere censurarum, noluerint se deuouere 

funestae eorum expiationi, vel in triuio sepeliendi 

sunt adacto per pectus stipite, vel si illis inscijs 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOREM. 19 

auitae sepultur® sint traditi, exhumandi «unt tan- DobUa 
quam Cnristiani gregis anathema: & hoc inter Houth ' 
extremas sit misenas, quia suprema ignominia est 
quse nobis possit irrogari : Quam cum iam experti 
sint nonnuili, in mult6 plures pcena recidisset, nisi 
Kegia in comitijs benignitas anomalis votis proe- 
tensorum Antistitum intercessisset. 

Et quod in ista causa clementer indulsit S. 
Maiestas, si ad alias perpessiones Catholicorum 
leniendas suam commiserationem dignaretur ex- 
tendere, amouendo mulctatitias illas muscas & 
sanguisugas, & quibus exsorbetur totus succus, & 
sanj^uis nostrao Beip. cerneret proculdubio pacatam 
& norentem Insulam, quae iam summa egestate 
contabescit : Cerneret viris & virtutibus emicantem, 
opibus & operibu8 effulgentem, f ructibus industriad 
& concordise abundantem, quae antea iurgijs, 
simultatibus, bellis, & (quao bellorum recrementa 
sunt) inedii, solitudine, vastitate, inertii, inscitii, 
squalore, orbitate sordescebat. 

Et quidni sordeat adhuc in pluribus Hibernia, 
quidni f oeteat odor eius, & color squaleat, in con- 
spectu politulorum & politicorum in ea dominan- 
tium; quando totus caetus Catholicorum inibi MoHbund* 
degentium, id est, tota propemodum indigenarum JSJj]^ - 
collectio, expungitur ab honorum, & munerum 
publicorum communicatione ; deinde etiam lenta 
nummorum & facultatum tabe, quasi incruento 
vulnere contrucidatur ; vt iam nec vultum lucentem, 
nec decora corporis lineamenta cernas, sed luridam 
in facie Regni maciem, pallorem ciuium, anhelitum 
populorum, frigidum sudorem plebis, pupillas 
caugantes Frocerum, nares subsiaentes equestris 
ordinis, stupescentemlinguamcausidicorum,manus 
rige8centes mercatorum, nigriscentes vngues opi- 
ficum atque Agricolarum, pulsum formicantem 
cleri Catholici, & omnia vicinaa mortis indicia 
poesis aduertere. 



Digitized by VjOOQ lC 



20 AD LECTOREM. 

soatonin Quod de Caio Caligula referunt illius ceui scrip- 

^** * **• tores, illum non temere in quemquam nisi crebris 

& minutis ictibus animaduerti passum, perpetuo 

notoque praecepto ita fieri, vt se mori sentiant ; 

habet quandam effigiem & simulachrum istius 

obuelato carnificinae, & occultaB f ortimarum stragis, 

JJjJjBJjL quam in hac mulctatione bonorum assidua, quasi 

tectissim& venarum sectione, perferunt nostri Or- 

Orat. 1. thodoxi. Inuehitur in Iulianum Theologus, quod 

mediunt* 6 Christianos insigni quodam honore spoliaturus, 

ante alia gloriam eorum honorisque celebritatem 

insectaretur. " Nec ver6 strenud (inquit ille) ac 

generoso animo, vt alijs persecutoribus moris erat, 

iuHanui nnpietatem profitetur; nec si non imperatorid, 

Aporta. tyrannice saltem de nobis consilium ini j t, vt insigne 

orthcSuzot atque honorificum ipsius scelus sit, orbis populo 

•doritur. y^ intulisse, doctrinamque omnibus doctrinis 

superiorem tvrannide oppressisse : verum turpiter 

admodum, & ignaud pietatem vexat, animique 

fraudes & versutias persecutione quam aduersus 

nos excitabat, inducit." Ita proxim6 elapsis men- 

sibus (& iam vno vel altero anno antegresso) hanc 

gentem lacessunt, surdo isto verbere, & reconditfi, 

fatigatione Qubernatores. Quibus accommodes, 

quao in eodem loco subiungit Theologus. Cum 

potentia in persuasionem & coactionem diuisa sit, 

lta se illi compararunt, vt quod inhumanius erat, 

Tymnnii vim & tyTanniaem popularibus administris, Vice* 

nvtfSoxibuik" comitibus, & mandatariJ8 executoribus atque ex- 

ploratoribus permitterent (vt quorum voesana 

audacia intolerabilior sit propter temerarios animi 

motus, atque praecipites ad omnia impetus) idque 

nequaquam ex pubtico edicto, verum ex eo quod 

impetum, audaciamque minime reprimerent, velut 

propositA quadam lege non scriptft id se velle pro- 

HumnnitM mulgantes ; quandoque etiam occulto praecepto 

JJJSJ^ n instigantes : Quod autem lenius, atque humanius 

«fferueftt erat, magisque Qubernatores decebat, id sibi vide- 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOREM. 21 

licet assumunt ; nempe suadendi atqne illiciendi 
partes, idque in publicis consessibus, in priuatis 
recessibus, in Camera castrensi, in foris & tri- 
bunalibus, intus & f oris moliuntur : Nec tamen id 
quidem vsquequaque retinent ; nam poenis pecu- 
niarijs velut creberrimis punctis excarnificant 
nostros, & emungunt totam eorum substantiam. 
Diceres hanc mulctandi assuetudinem esse veluti SSuu" ** 
suppliciumstimuleum cjuo furaces seruiin Comedijs JjgJJjE^ 
f odicantur, vt nec statim perimantur, nec tamen Mennoh. 
interitum effugiant. Qui zelo maiori pollent 
maxime commouentur publicis infortunijs ; alij Jj^J* 8, 
vero suis damnis & incommodis tanguntur, verum- 
que esse Annibalis effatum ad Carthaginenses 
assentiuntur : " Tantum, nimirum, ex publicis 
malis, homines sentire, quantum ad priuatas res 
pertinent; nec in eis quidquam acrius qu&m 
pecuniaB damnum stimulare/' Hic est ille aculeatus c^oh^- 
dolor, qui pungit intima viscera & exsiccat neruos, ^ oam,B " 
eliditartus,&vulneratpaulatim arterias, totumque 
statum reipub. macerando emaciat ; & ex venusto 
corpore, purulentum & deforme cadauer efficit. 
Nec potest negari quin huc proclinent istae tam 
subtile8, et exquisitse Catholicorum oppressiones 
istaa insensiles euiscerationes, & tam crebrao tam- 
que odiosao confiscationes, quac multis & minutis- 
simis ictibus perfodiunt ipsa pnccordia, & vitalem 
succum per occultas emittunt elices ; vt tandem 
deuentura sit Catholicorum Respub. tanquam stipes 
aridus, sine fructu, flore, fronde, vel cortice. Cuius 

3ui vellet imaginem cernere, fingat sibi seruulum 
lum infaelicem apud Apuleum, quem iratusDeAdno 
Dominus nudum ac totum melle " perlitum alligauit * ur8 ° L 8 * 
arbori ficulneae, cuius in ipso carioso stipite inhabi- 
tantium formicarum nidificia bulliebant, & vltro 
citroque commeabant multiuaga scaturigine ; quae 
simul dulcem ac mellitum corporis nidorem persen- 
tiscunt paruis quidem, sed numerosis & continuis 



Digitized by VjOOQ lC 



22 AD LECTOREM. 

morsiunculis penitus inhaerentes, per longi tem- 
poris cruciatum, ita carnibus atque ipsis visceribus 
adesis homine consumpto membra nudarunt, vt 
ossa tantumviduatapultis, nitorenimio candentia 
funestae cohaererent arbori." Ita credibile est euen- 
turum caBtui Catholico in Hibernia, per multitu- 
dinem exsorbentium hirudinum, & teredinum in 
illo corpore vermiculantium, & exedentium lignum 
in quo nascuntur, vel cui adhaerescunt. Quibus 
autem suctibus & morsibus id fiat, ex subiecta 
Narratione apparebit ; ad quam remitto beneuolum 
Lectorem ; quem obtestor, vt animum huc adf erat 
solutum & liberum ab omni anticipatso sententisB 
praeiudicio> vt Dei magnalia miretur, & admiretur 
magnam eius bonitatem erga hanc gentem, ob- 
noxiam hactenus ingentibus contumelijs & inuirijs ; 
quas si minuat in quibusdam, in alijs abstergat 
patef acta veritas, non erit vanus labor, nec irritus 
conatus Analectce. 



Digitized by VjOOQ lC 



SECTIO PRIMA, 

IN QVA 

MIRA ET VERA 

RELATIO STATVS CATHOLICORVM 

IN* 
HIBERNIA CONTINETUR. 




ARTICVLVS I. 

Vnde tam multa admiranda in Uibernia tam paucos 
habeant admiratores ? causa est paucitas, 8f par- 
citas eorum, qui illa conscriberent : Quam tacitur- 
nitatem patria dfiplorat. 

* N natione Hibernorum, sub Anglicana domi- 
natione, Corona, & sceptro degentium, 
multa obseruatu dignaincurrunt in oculos 
ipsos, & aspectum nostrum ; quin & in aures longin- 
quarum gentium irruunt forte per transennam, vt 
nisi illas in vultu nostro fenestras a natura posi- 
tas, ipsd inuitA, velimus claudere, necesse sit in 
ea intendere, & aduertere quao in prospectu nostro, 
adeo etiam in conspectu solis huius, indies in ea 
aduersus fidem diuinam, vt scimus, & humanam, 
vt conquerimur, geruntur, & fiunt. Et mirum 
est inter multa illius Insulao mirabilia, tam paucos, 
aut nullos, in ipsa, vel ex ipsa repertos hactenus 
(ex quo habena Dominij illius i veteri & debito 



Digitized by VjOOQ lC 



24 ANALECTA DE REBUS 

religionis cursu inflexa est) qui memoriam certam, 

& ex fide ac veritate compertam conseruarent, pos- 

terisque recolendam traderent : cum autem pauci 

fuerint horum admirandorum scriptores, mirum 

non est paucos etiam extitisse eorumdem admi- 

ratores. 

cnrttm Sed hoc cum aliis eius deplorandis infortunijs, 

ibemica vel calamitati temporum tribuatur, & minus aoquo 

^■^^regimini, ac nimiae solertiac gentis aduentitiao 

(quee vetera monumenta supprimendo, vel expor- 

tando interuerterat ; ne ver6 in lucem noua pro- 

deant, imperio absterret, & timore percellit ammos 

8cripturientium) vel oscitantiao adscribatur, & pu- 

sillanimitati incolarum ; vel occupationibus eonim 

grauioribus, quao acrius stimulabant ; vel deniquc 

(ne nimium grauemus afflictam gentem) iudicijs 

fbf* 6 v ? deputetur summi Dei, qui nunc etellas claudit sub 

»°io.' ' signaculo; nuncmandat nubibus ne pluant imbrem 

super terram; nunc iterum facit Arcturum, & 

Oriona, & Hyadas, & interiora Austri ; nunc de- 

nique facit magna & incomprehensibilia, & mira- 

bilia, quorum non est numerus. 

Supplicat ipsa nunc patria, ne surdis deinceps 

auribus, aut digitis arescentibufe ea praetereantur 

Hibemu Dei magnalia, quao sera posteritas madentibus legat 

S^nwdioo oculis ne vt nunc de inf erentibus grauamina, ita 

ftine lamen- lim de nobis silentibus, et ea non ref erentibus, 

iustam instituat querimoniam ; &se destitui doleat, 

lugeatque quod nec medicum, nec lamen tatorem sor- 

tiatur. Improperabiturnobis ingratitudo si conticu- 

erimu8,& merito sustinebimus inuidiam alienae lau- 

dis, nisi majorum gloriao minores consulamus: 

Neque enim sepultao inertiao, celata virtus multum 

distare multis videbitur, tametsi seuerius iudican- 

do, cum Sulpitio Seuero censeam ipse, Hominis offi- 

saipitiui s ^™ 1 e88e perennem potius vitam, quam perennem 

to Iroiogo' memoriam quaerere ; non scribendo aut pugnando, 

lurt ' vel philosophando, sed pie, 6ancte, religioseque 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 25 

viuendo. Veruntamen ipsa seueritas, & seria 
sanctitas, sicut veritati intuendso colendaoque 
vacare semper concupiscit ; ita veritatis fidam in- 
terpretem & nunciam non spernit, nec respuit 
tuendae eiusdem veritatis adminiculum. 

ARTICVLVS II. 

Difficulta8 aggrediendi scriptionempropterdiuenaSf 
aduersa hominum iudicia; qum omnia debet amar 
Patriw 8f studium veritatis peruincere. 

ARD VA quidem res est (vel Plinio teste) vetustis JJJJJJ^* 
nouitatem dare, nouis auctoritatem, obsoletis Hi8 *^* 
nitorem, f astiditis gratiam, obscuris lucem, dubiis J££ diffloni- 
fidem, omnibus vero naturam, & naturaD suae** 8 ' 
omnia. Ardua res, illustribus ornatum, claris ni- 
torem, arduis & praeclaris amorem, & audendi ar- 
dorem conciliare : Arduum & rarum in scriptore, 
decorum in omnibus a se conscribendis obseruare : 
Arduum, an potius insperatum prorsus & impos- 
sible, omnium palato satisfacere. Quod si om- 
nes omnium iudicia reformident, eueniet illud 
quod argute quispiam dixerat, vt plurimi plurima 
6cientes, se nesciendo senescant. 

Ca^terum inter tot censurarum pericula, suspi- 
rantis patriae vota non potui vnus inter omnes 
non audire, nec debui prao omnibus eam aspernari 
quiritantem ; vt quam non possum rebus nouis auc- 
toritatem tribuere, mea saltem commemoratione 
fidem, & veri testificationem tribuerem. 

ARTICVLVS III. 

Primum admirandum de Comtantia Ilibernorum in 
vera 8f auita religionc; 8f admirationis cama mul- 
tiplex expenditur. 

INTER caetera multa & mira Dei magnalia ver- 
sus meam nationem, admiror vel vnum illudde 



Digitized by VjOOQ lC 



26 ANALECTA DE REBUS 

quo omnibus constat, qui vel pusillum norunt de 
eius instituto, quam perpetud constans illa, quam 
2* clthJiiS ^i semper similis in Catholica Religione fuerit ; 
oootto&yA. ^ ua ^™^ i m butu8 cum plebe poprdus, dimoueri 
nunquampotuit derecta fidei sententia, & viscerali 
obedienti& sedis ApostolicaQ; qualitercunque in 
alijs vitao officijs vel claudicando cespitaret sponte 
sua, vel alieno praecipitar etur impulsu. 

Nihil hic commemoro de vrbana moUitie, de cultu 

& splendore aedificiorum, de magnificis Mausoleis, 

de fabricis ingentibus, theatris, amphitheatris, 

Capitolijs, fontibus, palatijs, de opipans lautitijs, 

gulao irritamenti8, de diuitijs, & deutijs vitiorum 

ulecebris, de enerui condimentorum apparatu, ves- 

timentorum luxu, hortorum pensilium, aqaoduc- 

tuum, arcium, & arcuum triumphalium fastuosa 

R«iirio m- 8tructura : In istis & alijs huiusce generis, con- 

stw om?~ cedat alijs Regnis & Dominijs (quanquam nec his 

ni,mi ' penitus destituta sit Hibernia) in hoc vno fere 

nulli secunda est, & plerisque etiam antecellit, 

3uod in Orthodoxa fide, & vnione Catholica me- 
ullitus retinenda & vniuerse* pro omni sexu, 
actate, ordine, gradu, conditione hominum amplec- 
tenda, & corde animoque colenda (quod omnes 
mecum admirari meritd, & Dei misericordiam 
exaltarepossint) omnia sibi postponenda existimet. 
Causas huius nostrao aamirationis nec pau- 
cas, nec leues, aut vulgares obseruo, nisi forte 
vulgares illas iure optimo dixerimus, quia 
pertingunt omnes, etiam infimam vulgi fecem, 
& si quid est in vili plebe, iudicio hominum ab- 
iectutn & contemptibile ; ipsam sellulariorum tur- 
bamaddo, & circumforanea mendicabula; omnes 
quippe suo quasi instinctu duci, & A bono £enio 
vtcwnque trahi *& hanc solam credendi normam ; vt si qui 
iiaant, o»- ex indiffenis in aduersum rapiantur, illi & paucis- 

tholkd mori . . .°. D , * ,..' ^Vx» • 

Hibemiom-simi sint, & plerumque non ahj quam politici 
§unt. ,ato " simulatores, aut dissimulatores Atheistao, qui etiam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORTTM IN HIBERNIA. 27 

ipsi sub vitae vesperam, quando alterius saeculi 
cogitatio remordet, & spes caeca huius mundi, cum 
viribus corporis in effseta senectute f atiscit, suam 
salutem non audentconcredere alijs quamRomanaa 
fidei depositariis. 

Prima cama admirationi* ex mtura doctrim. 

PRIMA igitur obstupesceendi, & constantiam ^JgJJJJJ 1 
eorum admirandi causa est, ipsa effraenata liber- S?uu dfa-*" 
tas, & summa disciplinae laxitas, morumque disso- dpUna - 
lutio, quam vel permittendo, vel etiam praecipiendo 
nutrit Nouatorum officina: carnis mdulgentia, 
sensuum oblectatio, appetituum fluxus & irritatio, 
& cum his omnibus falsd promissa conscientisc 
securitas, & certitudo salutis, dummodo ipsorum 
dogmati de sola fide iustificante mordicus adhaeres- 
cas; nulla ieiunia, vigiliae nullae, nulla cilicia, 
nulla corporis castigatio, nullus ciborum delectus, 
nullus caelibatus, nulla bonorum operum necessitas, 
omnia f omenta libidinis ; ac si homines nati essent 
abdomini f ouendo, & curandae cuti ; non ver6 
domandae, macerandaeque carni, quae vbi multa 
insolecit licentid sessorem excutit, ductumque ra- 
tionis eludit. Quidni enim ista dicantur ab ijs 
qui omnia nituntur pessum dare, & diuinum & 
humanum timorem, ex corde omnis creaturae hu- l^Rehg.SS- 
manae penitus auerruncare & extergere ; qui leges SSocT^fiub^ 
hominum nullius conscientiam posse obligare, li j£ a 2; 1 ® 1 7 J 
leges autem Dei & nullo posse obseruari pertinaci- vide etiom ' 
ter contendunt. Jjtfti** 

Alias nationes conspicimus huio nostrao Insulao 
circumiectas, quae hac sola libertatis illecebrft de- chrfat. 
ceptae, sese in reprobum sensum suopte nutu, nullo eomment de 
extrinsecus gubernantium instinctu tradiderunt ; {^^ 
quinimo nec legum repagulis coerceri, nec minis, f"J5jf H^* 
mulctis, aut supplicijs absterreri voluerunt, quo vide etiam 
minus in istud praecipitium ruerent ; solummodo JTJipt*' 



Digitized by VjOOQ lC 



28 ANALECTA DE REBUS 

SrSptSu delinite voluptatis esc&, quam afEatim suppeditat 
MeUmdi. nouarum caterua sectarum. 

Aaar.4. 28. Sed ista irritabula tentationum, Deo melius 
duidMn\5d.' prouidente, retundunt nostriCatholici,intuentesin 
*uL «p. 10" 5P 6111 &lteriu8 vitao & repromissionis superaoo, quam 
11.12. im-Deus reposuit his, qui reluctante licet carne & 

tabula Nou- • ± A ±'± ±* • A * 

atorum «b sanguine, satagunt appetitum ratiom, rationem 
SmSunturT ver ^ diuni© gratiaB obsequentem reddere : Qui 
considerant latam esse viam quae ducit ad perdi- 
tionem, & multos se conjicere in eam : arctam ver6 
semitam salutis, ac paucos illam inuenire, pau- 
ciores capessere, paucissimos in ea perseueranter 
insistere — 

VircU. Hb. ... Facilia descenaufl Auerni : 

2 JEneid. g e( j reuocare gradu, superaaq; euadere ad auraa, 

Hoc opua, hic labor est. 

Hla dogmata probe ab ipsis aduertuntur ex illo 
esse genere, & in illos exitus ducere, quos circa 
finem saeculi deuenturos predixerat Apostolus, & 
i Tin! a! illaqueaturos miseras animashominum auribuspru- 
rientium qui cauteriat& conscientia faotentes, ac 
repellentes vitae integritatem & innocentiam, circa 
fidem naufragauerunt. De quibus ipse alibi sic 
monuit ; " in nouissimis diebus instabunt tempora 
periculosa, quando erunt homines seipsos amantes, 
cupidi, elati, superbi, blasphemi, parentibus non 
obedientes ingrati, scelesti, sine affectione, sine 
pace criminatores, incontinentes, immites, sine 
rt^muina 11 oenignitate, proditores, proterui, tumidi, & volup- 
dMoriptia. tatum amatores magis quam Dei :" Quao omma 
quam apposite conueniunt noetrorum temporum sec- 
tarijs illi nostri Catholici satis considerant. 

Secunda causa admirationis ex conditione docentntm 
eam Sf vrgentium. 

SATAGIT ver6 aduersa potestas hanc in illis 
considerationem extinguere ; & quod de Mas- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 29 

colis Hebrceorum in Mgypto edixerat obstetricibus 
Pharao, statim vt in lucem editi essent, luoem & 
vitam illis exhaurirent : ita Daemon omni via, vi, 
& dolo, machinatur hanc masculam virtutem 
Hibernorum subneruare & elidere : Quid igitur 
non tentauit aduersarius vt hancconstantiamlabe- 
faceret? 

Edicta promulgauit, & spisse ingeminauit con- ^iKSSun 
tra Orthodoxae religionis assertores, & eorum re- rirtutem 
ceptatore8 ; quospartim regia voluntate, partim ex S»SSSi. 
auctoritate Comitiorum (quao dudum celebrata 
fuerant sub Elizabethae Reginoe gubernatione) pro- 
scribi oportere, & veluti pestes Reipub. exilio 
mulctan, f acultatibus priuari, in exitium ablegari, 
vel in perpetuos carceres mancipari certo & definito 
consilio decretum fuerat. Etiam exemplis ac 
documentis conplurium, qui grauia pro eadem 
causa passi sunt detrimenta, siue in libertatis dis- 
pendio, siue in iactura mundani honoris & ciuicaD 
existimationis, siue in pecuniaria pensitatione, satis 
luculenter id comprobatur. 

Haec ergo secunda causa est stuporis mei, & 
multsB admirationis, qua diuini erga eos beneficij 
magnitudinem, in tam multa & magna tribulatione 
constitutos, tremens ego & venerabundus suspicio. 
Animus mihi vtique non est percensendi omnia 
sigillatim quaB in hac turba vexationum enumerari 
possunt; 6pecimen tantummodo exhibebo, vnde 
prudens rerum sestimator caetera possit iudicare. 

ARTICVLVS IV. 

Tanguntur modi particulares trgendi, quon proximo 
semestri continwrunt Nouatorc* aduersus Catho- 

liC08. 

EXCVRIIAMVS saltem in retrospectum proxi- 
morum mensium quos praetergressi. sumus in 



Digitized by VjOOQ lC 



30 ANALECTA DE REBUS 

decursa presentis anni ; recogitemus illas praxes, 

& molimina tantilli temporis, renonabnnt nobis 

praeteritorum memoriam, oculisque nostris subij- 

cient quandam imaginem reliquae afflictionis, & 

opprobrij, ac ludibrij cui gentem hanc exposuit 

fidei, & vnionis Apostolicae obseruantia. 

subddinm His ipsis septimanis labentibus, quibus intenta 

MmSJln erattota natio, in erogando illo subsidio, quod in 

22J£ f <r<B0 " ostensionem grati, & erga Regem bene affecti 

animi, indictum in Regni comitijs, iam quoad 

primam eius pensitationem persolutum est ; quaa 

exultationis materia ? qusB laetitia, quod gaudium 

consecutum est? quae signa beneuolentisB Ordi- 

num Regni ? quod gratificandi studium ? quee 

propensio demerendi maiorem promptitudinem, & 

liberalius obsequium subditorum ? quaa benigna 

^^w«* compensatio omcij praestiti? forte an restituti 

exepduo »b- causidici his termmis autumnalibus, ad vsum & 

oSum reii- exercitium su® aduocationis, & qua citra formam 

* kmii ' iuris, iam plusculis annis, pro sola regentium volun- 

tate, nulM eis lege suffragante ablegati fuerant P 

pmu <w- An forte iustitiarij pacis, illi legitimi & idonei 

■iuabofldo irenarchg^ qui (surrogatis in eorum locum ineptis 

ctthoiid k nainistellis, & homuncionibus indoctissimis) in 

pubiica «d- despectum Catholicae Religionis depositi ab officio 

J^mUSr fuerant, iam tandem sunt reuocati ? Num f ort£ 

munia honorifica publicae administrationis, quae 

pridem intermissa sunt, iam denuo committuntur 

Catholicis incolis ; pref ecturaB agrariae, vicecomi- 

tatus, custodiee portuum, arcium, Assistentiae tri- 

bunalium, Procuratio fisci Regij, Prouinciarium 

Praesidatus aut Ghibernium P 

Tantum hoc abest, vt potius omnibus Prorex 
litteris felle & amaritudine tinctis, improper&rit 
magnam parcitatem & illiberalitatem, quod non 
effusius largirentur Regi subuentionem efflagi- 
tanti; cum tamen modum suarum facultatum, 
iust& aestimatione f act&, complures excesserint : 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUOORUM IN HIBERNIA. 31 

Sed hoc tolerabile foret, nisi etiam elapeo menae, i 



municipales & vrbani magistratus, quibua tam^Sro*" 
nouo quam veteri priuilegio faa erat, de suao com- ifejJStel^b 
munitatis corpore assumere ad ciuicam adminis- detneut^a 
trationem, & oppidanum regimen, iam nonnulli u*iu 
longinque euocati essent; & quia detrectarent Pr4mmtl,, * 
iuramentum Regij Primatus, restrictos prius, & & 
sua libertate coercitos, mox etiam officijsabdicatos 
vidimus remeare domum, cum illa depositionis con- 
tumelii; caeteris autem nondum citatis, insonuit 
grauis comminatio seuene in omnes secuturae anim- 
aduersionis, nisi quantocius se Kegis voluntati 
accommodent. In istis vero angustijs dicant illi 
cum illustri Centurione Gordio. Minae humanae Buii.homi). 
Bemina sunt nobis diuina, quibus immortalitatem tuSSH^ 
perpetuaque gaudia metamus. 

Praeter hanc ignominiamd eponendi Catholicos, 
non alio quam nominis ipsius titulo exosos, grauior 
ictus inhorruit nostris auribus & oculis, de Quaeai- QaMdtor^ 
toribus iuratis, qui in postremo conuentu iuridico<£!£u* car * 
(solet enim quolibet semestri per singulos comita- mukuli 
tus peragi) quod nollent, reclamante conscienti&, 
suos conciues de religionis consortio accusare, aut 
tanquam alicuius flagitij compertos prodere iudi- 
cibus castigandos, pro Catholica) professionis exer- 
citio ; alij grauibus mulctis onerati sunt, alij 
citationibus & mandatis compulsi se sistere Pro- 
regis, & sanctioris concilij conspectui, molestias 
longi & lutosi itineris hyeme perpessi : At post 
quam comparuissent, & sibi in sententia consti- 
tissent de non prodendis ciuibus, in carcerem 
innmum detrusi fuerunt ; vbi commorantibus re- 
nunciatum fuit, misso saepius apparitore a supremo 
Senatu, nisi denuncient, & scripto Catholicorum 
nomina, qui diebus Festis & Dominicis, abesse 
solerent ab Ecclesijs & officijs Schismaticis, vt ex 
pKC8cripto puniantur, palam, & cum publica per- 
lurij infamiaabducendosper plateasRegiae ciuitatis, 



Digitized by VjOOQ lC 



32 ANALECTA DE REBTJS 

cum inscriptione frontibus affixa, quod, quia pra- 
uaricatores essent iuramenti sui, & legum ac sta- 
tutorum Regni, ist& poen& plecterentur. Sed 
frustra haec lllis decantata & toties repetita canti- 
lena; perstabant enim omnes immotd, nec prius 
ex ergastulo dimissi, quam de poen& pecuniari& 
fisco Kegio pendenda in certum diem, idoneos 
fideiussores interposuissent : mitior his visa heec 
tractatio, quam quae alijs, pro consimili causa, 
aliquando inflicta ruit exactio. 

Erat his Terminis autumnalibus tam numero- 

sum lioc agmen Iuratorum, vt veluti haleces in 

dolio constipatae, sic in carcere compingerentur ; 

& cum ilK inter tenuiores Regni inquilinos com- 

icnieunm putari possent, tamen eousque increuerunt mulctae 

tjribui^lm- cum expensis, vt sumrnam 16,000. Scutatorum su- 

E^T" 11 perauerint; quid dixerim de sedecim millibus, 

cum in vno solo comitatu de Cauan, qui nec am- 

plissimus est, nec opulentissimus, sed minoribus & 

Trfgint» incultioribus totius Regni comit&tibus (qui nume- 

wgm^m- ro triginta sunt) accenseri non iniuri& potest; 

^*" 1 - tamen in vnico illo districtu, census ille mulctati- 

tius pro constantia in religione, vno anno pertinge- 

bat ad octo millia aureorum ; praeter alias exac- 

JcSSm* tiones aratrales, & stipendia collectorum, quae tan- 

muictatui quam vsurae vsurarum dependuntur. Et cum tota 

tho anno, In Am <• •,-. * ..<■./ 

s.ooo aoraoo. llla mulctarum collecta ex statuto comitiali (qua- 
litercunque introducto) deberet cedere in vsum & 
oo^d^tim- deemosynam egenorum cuiusque Parochiae, vt 
rum ooiiocta vbi pensitata fuisset & ditioribus, ibi rependeretur 
•genonun ad subleuandos pauperes, ex aedituorum, seu cus- 
Sjadbut * todum arbitrio ; idque ideo sancitum, ne religionis 
ministeiiii pretextus obumbraret negotium auaritiae : iam ab 

nuno oocu- *_. o 

patur. ahquot anms, per quosdam gradus mutata est 
iudicum sententia in ista mulctarum applicatione 
facienda ; nam initio quidem exclusi erant pau- 
peres CathoKci, ne ex CathoKcorum poena Catho- 
lici lucrum reportarent ; deinde exclusi sunt omnes 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HIBEBNIA. 33 

omnino pauperes, & in libros censuales Regis 
ref erri pratenditur ; sed k Regis & Reipub. com- 
modo, m priuatorum hominum crumenas, & ra- 
pacium ministrorum sacculos, ordine prsepostero, 
non sine ignominia Regis, & dedecore ordinum 
Regni, sordidd transfunditur vectigal hoc religio- 
nis, & lytrum conscientiarum. Cum verd pr»- 
teritis annis, non nisi semestribus cogerentur 
Catholici,|nunc trimestribus prouocantur Iusticiari- 
orum consessibus, ad respondendum in hoc fidei 
negotio. 

Est & alia non minus acerba quorundam ^»^»0- 
tribulatio, de censuri excommunicationis iammiuuin 
effulminatA aduersus nonnullos Catholicos, que- c • Ulolioo, • 
madmodum ab alijs alibi, ita in sua dioocesi ab 
Antistite Dubliniensi, quos ante quidem e&dem 
afflauerat, & in magnas miserias coegerat, proce- 
dendo contra eos tamquam contumaces, & in 
censur& insurdescentes, vt nec liberum commerci- 
um habere, nec suam exercere negotiationem 
liceret mercatoribus, nec domo egredi tutum Ia ntomm 
esset ; quin statim & publico apparitore prehensi, JJJji ^ ,ie 
in arctam custodiam recluderentur ; sio amoti ab Uum 
omni praeaidio iuris, vt prouocari quidem & in 
iudicio impeti possent, nullam vero de quacunque 
re, f as ipsis esset litem cuipiam intendere : sed cum 
isto vinculo iam plusculis annis (quadriennio vel 
circiter) innodati nonnulli & contrec tatione & quaostu 
faciendo impedirentur, inter alia quao in proximis 
comitijs transacta erant, hoc etiam habebatur, vt 
ex indulgentia Regis, ignosceretur etiam ipsis illa 
contumacia (Sic enim iflorum iudices Ecclesiastici 
interpretabantur) verum, quia in ipso indulto, 
clara de illis & expressa mentio non fieret, hinc 
multa discussione agitatum fuit, an sub apicibus 
generalis condonationis (quae multarum limitatio- 
num tendiculis circumsepta erat) ipsi censeren- 
tur comprehensi, necne ; sed nodosa hacc qugpstio, 

4 



Digitized by VjOOQ lC 



34 , ANALECTA DB BBBUS 

tanquam maceria interposita, ligone vt fertur 
argenteo pertusa tandem fuit ; Et nostri qui ex- 
communicati erant,post diuturnam rei agitationem, 
deolarati sunt, quod gaudere possint beneficio 
generalis indulti. 

Certe hoc illis breue gaudium fuit ; nam trimes- 
tri aut paulo amplius spatio liberati, rursus irre- 
titi, vt dixi, & ijsdem quibus antea vincti com- 
pedibus, modo patiuntur omnia illa incommoda, 
queo secum trahere solet Ecclesiastic® censurce 
districtio ; nisi quod sese in hoc illi solantur, se in 
causft iustA, poenam sustinere iniustac sententiae ; 
SMtvioraa interim in dbnscientijs suis securi,istas sectariorum 
«loBc&jigBii fulminationes esse tanquam ignem fatuum qui 
■unt frtnu*. fuigQpg 8U0 m agi8 perstringat oculos, quam valore 
constringatanimas,aut vllo vel tenuissimo vulnere 
feriat effulminatos ; quanquam illi, vt vmbris mo- 
tum & vitam addant, brachij secularis adminiculo 
se fulciant ; quo solo terrentur nostri excommunica- 
ti, de caetero nihil soliciti ; nec *se vnquam pe- 
tendee absolutioni subijciunt. 

Quid autem valuit nis miseris illa miserabilis 
absolutio, & Comitialis indulgentia, quam pro 
magno Regis beneficio & summa clementia vendi- 
tant quidam Regij parasiti P An non degustata 
libertas, statimque subtracta, tentamen & irrita- 
mentum accendendi appetitus, magis quam leni- 
▼tactoJum men ^ satiandum reputabitur P Ludicra potius 
Ubefatio. & ridicula censeri debet ista liberatio, qu& miserabi- 
liter vincti sic expediuntur, vt statim & sine vllo 
nouo piaculo, in nouum neruum & nexum retra- 
hantur; & qui videbantur liberi, suique iuris, 
nutla nou^ culp& admiss&, in eosdem quos exuerant 
casses rejncidantP 

Beneficium hoc an magis ludibrium est, occultis 
BenefActum ^ 116 ^ 8 iniplicare & subruere, quem te UberaUter 
piinoDii eruisse paulo ante gloriabarisP Benefactum 
SUl* *** Principis quia bene locatum preesumitur, deoet 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 36.* 

esse constans & diuturnum, vt nulli accepisse 
fraudi sit ; quao cert£ non effugitur, si absque 
reincidentia criminis semel expiati, relabaris in 
pcBnam prioris admissi. An hoc ipsissiinjim non est 
quod de Graecorum Prouerbio dicitur, Act/3f w&icai vide q^ 
paru xaAic- Accipe nihil, & tene fortiter. Aut ^gjjj^ 
verius, quod de Hippise f ratre Hipparcho ref ertur, du. 
Armodij sororem admisisse ad sacra Euleusina, 
ijsdem mitiandam, vt mox admissam & initiatam, 
cum dedecore suo, & fratris indignatione eijceret ex 
illo contubernio. 

ARTICVLVS V. • 

Breuis parallelus persecutionis reterum ac Noua- 
torum : eimque accommodatio quintuplex. 

VEBVM enimuero ista nimium premenda non 
sunt in tam copiosa iniuriarum enumeratione ; 
si liberet nobis, aut quippiam iuuaret causam 
nostram, omnium quao irrogantur nobis grau- 
aminum seriem pertexere. Quid enim est, 
aut vnquam extitit in quacunque procella, aut 
consiliorum aduersus Christi fidem prosecutione, 
cuius non degustauit aliquam particulam (nisi 
etiam quandoque plenum amantudinis calicem 
coacta sit epotare) afflicta Hibernorum natio ? 

Infideles contra Christianos multipliciter saouie- NeWf d^. 
bant ; primo eorum libertatem, facultates, vitam- ^JJJjJJJ^ 
que ipsam exhauriendo : Num ab isto triplici AwvUut, 
supplicio nostri Catfolici immunes fuerint, exs2SSI^ u * , 
secunda & tertia Analectorum parte magis eluces- yj^n^ 
cet ; & documenta quotidiana clarum hoc testa- ntoctotu- 
tumque f aciunt ; quando ali j libertate priuantur, SSJnuf. ** 
alij bonis alij etiam lucis vsura, vt quidam pater 
societatis Iesu N.N. nuperrim^ prehensus, & qui 
eumhospitio suscepit Illustris Baro de Insicoin,qui 
diu detentus in carcerali custodia tandem dimis- 



Digitized by VjOOQ lC 



86 ANALECTA DE REBUS 

aus est, non sine graui mulcta, sui cognati caus&, 

quem> iure sanguinis & religionis sibi propinquum, 

recenterque appulsum, non putauit excludendum 

& communi iure hospitalitatis, qusD passim in hac 

natione, & ad omnes vsurpatur. Qui vero Sacer- 

dotem aduexit Mercator, oonis omnibus spoliatus 

est & Praside. Alij diuersorum ordinum Sacerdo- 

tes, regulares, & Hierarchales ; laici etiam omnis 

generis abunde hoc testari possunt ; nec magis id 

celari queat qu&m sol in meridiana luce, qui 

abscondi non potest. 

Dioeietiunifl Secimdo ab infidelibus sccuitum fuerat in Chris- 

J^ojjf* tianos, Scripturam sacram comburendo, n£ qua 

scintilla nostraD Religionis viueret : quorum inge- 

nium perquam bene imitantur nostri sectarij, 

mutilando deprauandoque sacros codices, ex,termi- 

nando etiam, & incendijs dcuouendo Ritualia 

nostra, sacras Reliquias, & Sanctorum imagines 

Hb. » Ep. s. (quas idiotarum Scripturam eleganter appeflauit 

Ep^Si. ^* Gregorius magnus ille Anglorum Apostolus) 

vt omittam iuris canonci, & Sacrorum interpretum 

combustionem ; vasorum etiam & vestimentorum, 

sacrati cultus, in profanos vsus commutationem. 

Tertio sseuitum olim k Iuliano Apostata prohi- 

Jjjjj;" a b 7, bendo scholas Christianorum : in quo etiam se non 

i. c«p. 10. ' t prscbent illo segniores haeretici, edictis suis mina- 

i e. »i Ub "' cibus, tam domi prohibentes nostram iuuentutem 

& Catholica educatione, qu&m etiam in transmari- 

niscollegrjs, quaD nostri sortiti sunt in diuersis 

cShoiicak Regni 8 > <* Prouinciis CathoKcorum Principum; 

Vourum cum quibus tametsi Rex Britanniao pacem habeat, 

nmouni~ra& fcedus firmiter conciliatum (vt apparet) nobis 

*"**' tamen in hoc irreconciliabilis est, vt iniussu Pro- 

regis & Ordinum egredi non liceat ; licentiamque 

exeundi impetrare, nec fas, nec facile erit Catho- 

lico, nisi iuret in primatum Regis. Huc pertinet 

ablegatio nostrorum causidicorum & causarum pa- 

trocinio, & vsu tribunalium ; vt nec illi ex nostris 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 37 

qui iuri municipali Anglise, magno sumptu & 
labore studuerant, fructum studiorum oapere pos- 
sint ; neo ver6 illi qui nondum studu6re, se tut6 
reoipere possint ad studiorum domicilia, vt inge- 
nij cultum capessere valeant. Sed & in ipsa 
patrft, quanta adhibeatur restrictio magistrorum 
Catholicorum, tum ex alijs occasionibus, tum ex 
nuperrima visitatione Regalium Commissariorum 
abundd innotescit. 

Quarto iuuentutem Christianam, i teneris vn- Hl£H ? 
guiculis, imbuere nitebatur Iulianus corruptelis 4 *j*v jpj*- 
erroribus Gentilitijs: Pari prorsus conatu, nostri «JV 
heterodoxi machinantur subuersionem, & depraua- iSSSTi 4 ?. 
tionem nostra iuuentutis ; iam in quaiibet dioB-J^^ 1 * 
cesi institutA vn& aut pluribus scholis, cum opimo *«.*.' 
Magistrorum stipendio; erecto insuper in arce 
Imperij, lautissimo Gymnasio, instar studij Ge- 
neralis, seu Academico, cui prouentus est annuus 
ex fisco Regio attributus vltra redditus alios, & 
latifundia plurima, in alimentationem studiosorum, 
& honoranum Magistrorum didracmum largiter 
concessa. Quibus etiam in proximis Comitijs dS^SIi. 
gratia f acta est singularis, vt, cum caetera qua> jjj v* ™!*; 
cunque huiusRegni loca, seu praodia (siue laica illa, ltgu! 
siue Ecclesiastica eesent), omnia pensitando, sub- 
sidio subessent, solsa huius Gymnasij possessiones 
immunitatem & soluendo sint consecutu® : cui & 
hoc priuilegium accessit, quod duos nominare 
posait, & mittere <jui vocem habeant in Regni SSjJftu 
Comitijs. Porro his proximis diebus, quid non S^SSSto* 
tentatum, atque etiamnum pertendunt, vt totam ***** °* 
nobilitatem in fide corrumpant ? Et quia de adul- 
tioribus desperant, aggrediuntur teneram pubem, 
ceream illam & flexilem adolescentiam, quam for- 
mare ad suum institutum, omnique lenocinio 
pertrahere satagunt ad normam suaram Nouita- 
tum ; vnde 4 frequentibus rescriptis Senatus Re?i j 
euocantur, veluti ad Ephebium Iasonis, in Angli- 

Digitized by VjOOQ lC 



38 ANALECTA DE REBUS 

am fili j maiores Procerum, vt illic educati, combi- 
bant errores, quos haereticorum Symmistae propi- 
nauerint : quin & in tutela minorum demandanda 
Tutoribus, clausula inaeritur Regijslitteris (idque 
iam per totum septennium factitatum est) vt 
haeredes minorennes educentur in Gymnasio haere- 
tioo : id vero tutelaribus hisce custodibus, vt serio 
curent, seuere iniungitur. His adde laqueum 
intrusionis, quo plurimi suffocantur ; cum enim 
minorenne8 iUi ad legitimam aetatem peruenerint, 
ut iam emancipatis e cura & custodia tutorum, 
suo nomine & iure, haereditatem per leges Regni 
adire eis licitum sit, litteras suae liberationis, & 
emancipationis debent obtinere a publica potestate ; 
eae vero plerumque denegantur his qui nolunt 
iuramentum Begij Primatus emittere. Quod si 
abeque literis audeant possessionem capere, tam- 
quam intrusores mulctantur. Ideo nimirum, quod 
sine Begio diplomate se ingererent in suum patri- 
monium. Atque ex hoc intrusionis capite, negan- 
tibus Regem caput esse Ecclesiae nascitur intesti- 
num vlcus, cui resecando purgandoque impendi tur 
quotannis cura pecuniaria, qua mirum in modum 
attenuantur vires Recusantium, & facultates 

eorum abeorbentur. Ynde fit vt iugi caraificina 

j^p"» hirudinum, deuenire soleat haereditas exuoca in 

pluribus & exanguis : sed nec defuit nobilis haeres, 

qui vt intrusor sic eiectus est e sua possessione, vt 

nec potuerit admitti ad inquilinatum, seu conduc- 

tionem suorum fundorum, ob detrectatum iura- 

mentum ; cum hoc beneficium tenendi conductitie, 

non 8oleat negari extraneo censum iustum offe- 

rentL 

steckrii^ Quinto & vltimo (ne sim prolixus), quemad- 

toatkti modum Gentiles calumniabantur innocentiam 

to£VT£* Christianam varijs mendacijs, & criminationibus : 

"i?*%L *** nostri Aduersarij nituntur offuscare CathoH- 

tui imo» corum gloriam, diuersis contumelijs, eorumque 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 39 

integritatem deprauare confictis criminibus, AJtfJjJj^! 
calumnijs apertissimis ; nunc eos traducendo de inmnM u 
maleficijs & proditionibus turpissimis ; nuno ttm* tJcu. 
onerando eos iniquis suspicionibus ; nunc oommi- h n ' AnaBl 
niscendo indigna consilia & molitiones, quarum 
odio & inuidiae illos reddant obnoxios ; vnde etiam 
nuper, nouo exemplo, & modo inusitato, quidamSw^lwm- 
nobiles equuleo subiecti, & artubus suis attrociter jSbffllut 
luxati fuere ; alij suspensi & dissecti, ex indieio mupm*. 
infimi homuncionis, qui & infamis aleator, & in 
periculo capitis constitutus, quibuscumque com- 
mentis se lioerare posset, yitam certe quam veri- 
tatem haberet cariorem : nimc denique exprobran- 
do ipsis rusticanam pauperiem, ruditatem, & 
barbariem, infamare moliuntur natiuam gentis 
ingenuitatem. 

Et quidni haec natio prao ^liis multis inculta, Hiben>io« 
egena, & iners habeatur ; quando hi qui istam JJSSm**»- 
infamiam de illa spargere pruriunt, ipsi omnem Ji^j^JJ 
succum terreo vberrimae exsugunt auidissim&, & 
vetustos incolas ita pergunt lacessere diuersis 
iniurijs, vt vel eos ad inferos amandare ex tota 
insula, vel in ipsa consistentes ad inuia & inutilia 
loca, e propriis sedibus, & auitis haereditatibus 
omnes ablegare definito consilio statuerint ; & iam 
ante, plurimos expulerint. 



ARTICVLVS VI. 

De opulentia Hibernim, 8f egestate Hibernorum 
consideratio. De Natiuis terrce dotibus, 8f inco- 
larum vni/ormitate in rebusfidei. 

Hibmla 

NEGABI non potest regnum ipsum (si condi- JS^J^^ 
tionem soli, & situm loci spectes) ref ertum tion ? •J u 
esse iis naturao dotibus & bonis, quae auaras &n*tun»doti. 
ambitiosas mentes, terrenac opulentiae appetentes, SSirt»* 0018 

Digitized by VjOOQ lC 



40 AXALECTA DB REBFS 

exstimulare queant ad omnem laborem & indua- 

triam collocandam, vt tam laetam vberemque 

5j *ff£* glebam, cum fructu & foenore excolant: quod 

fatenturBritannicse coloniae huc nuper intromissa? ; 

fatentur etiam moderni vetustique scriptores ; dum 

m.TwotL ^j referunt "hoc zephiri Regnum, naturam 

benigniori oculo respexisse: " alij florente etiam- 

num Romano Imperio, "aditus portusque eius 

melius quam Britannia», per commercia, & nego- 

D^mi». tiatores cognitos " affirmant : Alij solo esse laetis- 

simo & maxime luxuriante ; adeo vt si quid ad 

Bedaii.1. fcBCundandum inijciatur quasi dedignatum alibi 

Jj*; ,f"* sterilescat : Alij " & latitudine sui status, & aalu- 

britate, ac Serenitate aeris multum Britannise 

Qmsi cu- prastare : " Alii vno verbo, " siue terrae foecundi- 

*"" tatem, siue maris & portuum opportunitatem, siue 

incolas respicias, qui bellicosi sunt, ingeniosi, 

im r.mC corporum lineamentis conspicui, mirifica carnia 

*■• mollitie & propter musculorum teneritudinein 

agilitate incredibili, & multis dotibus felicem 

insulam, merito nominarunt." £t haec vaque 

adeo vera sunt, siue commoda spectes, siue naturse 

iucunda ; vt etiam, rara & mira si attendas, non 

immerito dixerit Cambrensis testisoculatus: "Sicut 

Te- Orientales plagae proprijs quibusdam & sibi in- 

natis praeeminent & prcecellunt ostentis ; sic & 

Occidentales circumf erentiae, suis naturse miraculis 

illustrantur : quotieecunque quippe tanquam serijs 

& veris fatigata negotijs, paululum secedit & 

excedit, remotis in partibus, quasi verecundis & 

occultis, natura ludit excessibus. Ilinc & venas 

metallicas, argenti mineralia, ferrique fodinas, 

pretiosa marmora ; Parios & Lydios lapidee, & 

nitentia alabastra, atque eximij pretij vnionea 

Orientalibus haud multum dispares, chiysoelec- 

trum seu succinum, antimonii & aluminis venaa, 

lapidis incombustibilis pellucidas bracteas (quaa 

alij speculares vocant) & alias multas, tam reoan- 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 41 

ditas, quam expositas naturse opes, solerti industria, 
vel & visceribus elicias vel in superficie colligas, 
vt nisi iners aut mentis inops, nemo despiciat 
tam diuitem cornucopiam : " Quam astuti conantur niwmu 
infamare f amelici decoctores, qui ex eius pingue- JJJ*|J|^ 
dine indies ditescunt, & vere* Indiam sibi depre- i»L 
hendunl esse. Adeo vt ipse Gulielmus Caecuius 
AnglisD Thesaurarius, istorum iniuriam & maledi- 
centiam dissimulare non valens, aliquando non 
infacet£ dixerit, suos Anglos 'similes esse istis 
impudicis iuuenibus, qui scortationi & libidinibus 
dediti, damnant quas appetunt voluptates, & peli- 
ces cum quibus se turpiter oblectant, postquam se 
ingurgitauerint, conuicijs & opprobrijs proscin- 
dunt. 

Sed vno verbo immensam eius restimationem 
opulentiee cum neoterico scriptore circumscriba- 
mus ; eoque hoc libentius & promptius credamus, 
quod iste author sit Regis procurator, & magnus 
obseruator rerum admirandarum, qui dum in mri- 
dicis conuentibus ipse Assessor & secundarius iu- 
dex, lustr&sset omnia diligenti exploratoris oculo, 
ita demum de huius insulse commoditatibus pro- 
loquitur, detegendo veras causas, ex quibus acci- 
derat quod, ipso auctore, Hibernia nunquam 
hactenus plene* subiecta f uerit Anglicanee obedi- 
entiae. 

"Durante (inquit) meo seruitio inHibernia(quod J^JJ% 
cum ingressu huius Regis in suumRegnum incep- •uoUbr. d* 
tum est) omnes huius Regni prouincias, diuersis $£)*■ ££ 
itineribus iuridicae circuitionis obiui : vbi interim fi^jj» 
obseruaui clementiam aeris, & bonam temperiem, eiofium. 
vbertatem soli, iucundos & commodos habitandi 
situs, tutos & largos portus, ac fidas naui^antibus 
stationes, & traiectum in omnes occidui orbis partes 
liberrimum, longosfluuiorum nauigabilium tractus, 
& spatiosos lacus ac stagna Medit errane & (nullis 
per vniuersam Europam sccunda) opul en tam pis- 



Digitized by VjOOQ lC 



42 ANALECTA DE RBBUS 

cationem, & aucupium multiplex omnigenarum 

Yolucrum, corpora mentesque indigenarum raris 

& extraordinarijs naturae dotibus prsedita : quo- 

rum accurata obseruatio mihi ingenerauit appeti- 

tum inuestigandi veras causas, &c." Deinde mul- 

tis interiectis concludit suum tractatum hoo 

elogio. 

HibendA " Descriptio terree Canaan quae habetur Deuteron. 

uiB. 8. optime quadrat m omnem JlibermsB partem. 

Terra riuorum aquarumque & fontium, in cuius 

campis & montibus erumpunt fluuiorum abyssi : 

Terra frumenti, & hordei : Terra lactis & mellis ; 

vbi absque vlla penuria comedes panem tuum, & 

rerum abundantia perfrueris." 

Naturmiia Si ista terras opimitas, vnde igitur tanta egestas ? 

mtarnorum gj ^^ in^genarum ingenij dexteritas, vnde illos 

^***** 8 *» adorta est inscitia, vnde inuasit inertia ? obserua- 

tum est a curiosis rerum & gentium indagatori- 

bus, hanc gentem in vniuersum animo esse f orti 

& elato, ingenio bellaci & acri, vitac prodigam, 

laboris, frigoris, & inedi» patientem, amore con- 

stantem, inimicitiis fere implacabilem, hospitibus 

perbenignam, glorise auidam, contumeliee & iniu- 

riee impatientem, in omnes affectus vehementis- 

simam, & (quod de nobilissimae Italise populis 

quispiam olim dixerat) Qui mali nusquam peio- 

res, & bonis non temere meliores reperiantur, 

id suo quodam modo etiam de Hibernis verum 

habet. 

Mornm cui- Reperire est in hac gente, sicut & in aliis etiam 

m ouicropan! Europ» populis, magnam morum diuersitatem, & 

**• ingenii cultusque discrepantiam ; qu6d alii sint 

elegantioris & mitioris ammi, alii durioris & magis 

austeri : alii vrbani, alij agrestes ; alii fselicioris 

educationis, alii magis inconditi & rudes; alii 

vrbes & oppida magis incolant, alii delectentur 

agrario incolatu ; alii praedia ruralia, alii vero 

preeruptos colles, nemora, & saltus insideant : sed 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 43 

illud mirum, in quantacunque discrepantia mo- 
rum, in quantauis disparitate educationis, studii, 
officii, instituti, omnes tamcn indigenas conspi- 
rare, in eiusdem Catholicae Religionis, & Aposto- 
licae obseruantiae recognitionem. Quin porro Hibernu 
(quod magis obstupescendum est) quasi ex indole oSSofioot* 
ipsius Regionis hoc habetur, vt q^uos admisit JS^twmf-^ 
aduenas alienae professionis, & fidei, postquam 11 **- 
diutila habitatione incalescant in hoc genitali 
solo (cuius sacra gleba Catholicos quodammodo 
genninare videtur) vel ipsi, vel quas germinarunt 
soboles, in eandem orthcdoxae fidei vnionem coa- 
lescunt. Id quod in confesso est apud omnes 
nostrae conditionis non nescios : & persuasum 
prorsus ipsi Regi, non de hominibus modo, sed de ^.^ 
lpsis quodammodo iumentis : Nam cum generosis- «mio <u 
simum equum nuper illi donaret Cicestrius pro- hSS. *d 
rex, sciscitatus ille si ex Hibernia esset, vbi res- Sjom *S^ 
ciuit, protinus subiunxit, papistam esse oportere ; tione - 
significans omnibus ingenitam esse affectionem ad 
Bomanam fidem. 

Paucorum mensium curriculum praetergressi 
8umus, cum illustres in isto genere conuersiones 
intueremur : jEdituos, Ministros, Dignitarios, Iu- 
dices: etiam primae nobilitatis proceres morti 
propinquos vidimus resipuisse : sed alijs praeter- NJohoJld 
missis, vnus instar multorum nobis fuent N.V.^^^ 
Eques auratus, & inter primarios Regni Iudices, wjlLoentu!" 
in communium placitorum Tribunali Antesessor ; 
qui, postquam totam propemodum vitam exegisset 
in iudiciosanguinis exercendo, &per syncretismum, 
ac dissimulationem filiis huius saeculi perquam 
notam, ac familiarem, multa loquendo, scribendo, 
& aduersus Catholicae religionis cultores censorie 
iudicando, clam & palam actitasset ; tamen in ex- 
trema vitae periodo constitutus, circa festum pas- 
chatis proxim^ elapsi, Catholicum sacerdotem ad 
se aduocauit, & vitae suae flagitiosae pcenitudine 



Digitized by VjOOQ lC 



44 ANALECTA DE REBTJS 

ductus, in sacramentali conf essione exonerauit con- 

8cientiam, & eft plusculis vicibus iteratA, ac protes- 

tatione fidei coram pluribus edit&, nec non de 

emendatione promisso prsBstito, sacr& etiam com- 

munione refectus, animam suam, quam multis 

ante sceleribus contemerauerat, multisque per- 

fidiis, & simulationibus impiauerat, Catholic® 

EcclesiaB reconciliatus, & sacramentis expiatus, in 

manus sui redemptoris (vt credere par est) resig- 

nauit. Cuiusmodi resipiscentiam sororius eiusdem, 

SuSerfor- ^* ®" ^ m ^^ r ludex, & dissimulator, praeceden- 

diu*«&iuti tibus annis demonstrauerat. Quae vtraque vt 

•SSin^modo vera & syncera fuerit, nequaquam sera, aut f rus- 

p«*pexit tranea iudicari debet. Et sic, qui tota propemo- 

dum vitfi, sufi, absorbebantur & fluctibus fallacis 

sseculi, decepto in fine deceptore suo, absorpti 

p,, j4o t simt, iimcti petraB Iudices eorum : petra autem 

erat Christus, quam ilK apprehendenmt, & qui in 

i corinth. 4. pelago ambitionis suasmentes miseri demerserant, 

raiserante Dei clementia, emergentes ex profundo, 

JjJ&i. 1 ?- a( * pctram per quam liberatus est Petrus, per 

ApoL quam & ipse constitutus est petra, & fundamentum 

Ecclesiao, in eandem EcclesiaD vnionem, ex vtero 

iniquitatis, ad lucem verao pietatis expatauenmt : 

Nec praetereunda hic videtur incliti illius Ormonias 

Comitis Thomae Butleri tam conspicua resipis- 

centia: qui cum iam obtinuisset, quicquid fere 

honorum, dignitatumque vel princeps tribuere 

subdito, vel subditus tutd accipere posset & 

principe ; rem demum illara rarissimam in Aula 

opulentam senectutem inoffenso pede pertingens ; 

multo etiam rariori faelicitate, per tam densam 

errorum, saeculariumque curarum nubem eluc- 

tantes diuinae veritatis radios, in animam admit- 

tens, per temporalia haoc transitoriaque bona, 

Eweb. ub. transiuit (vt speramus) ad caDlestia interminabi- 

*•«•*• liaque. "Permagna, cert£, laetitia matri & virgini 

Ecclesiao exorta est, cum eos, cjuos abortu, tai^- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEKKIA. 45 

quam mortuos eiecisset, viuos, & incolumes re- 
cuperasset." 

Sed de viris adultis & consummatis, quibus 
longioris vitae spes omnis erat accisa, si exoleti, & JjJJ; ^ J- 
lassati in via saoculi, redirent prsouaricatores ad 
cor, non vsque .adeo fortasse mirum videbitur : hoc 
rarius & praoclarius est, si in viridi sotate, & 
flore iuuentutis, vel in ipso pueritiao flexu, aut 
ingressu adolescentiao, mundo lenocinante ; blan- 
dientibus amicis ; monentibus, & minantibus qui 
auctoritatem publicam, vel priuatum imperium, 
in suas proles obtinent parentibus ; contra eorum 
nutus, contra monita, mandata, & minas, teneri 
pueruli, aut molles adolescentulao, se ad eandem waiihai 
petram recipiant. Prioris istius Iudicis filiolus JJJJJiJ 
vnicus, & naores opimi patrimonij, desponsatus oontn pL 
puellao nobili, ex Anglicana propagine, fideique JSSmo». 
protestanticao, nullo terrore, suadelft, vel spe per- 8UnUa - 
celli voluit, aut deturbari de recta sententia: 
parens intonuit, socer admonuit, sponsa etiam 
muitauit ipsa (vtique nondum satis imbuta 
nondum exculta vomere Orthodoxao instructionis) 
omnes iunctis viribus (neque enim adhuc resipuit 
parens) adoriuntur puerulum; ipse vero imper- 
teritus, & in petra immotus, circumsonantes lllos 
fragores & fluctus excipiens frangit, nec f rangitur 
in proposito. Qu& tam insigni constantift pueri, 
& considerati soceri in extremis resipiscentia, 
sponsa etiam conuersa est ad fidem & qua vt auer- 
teretur postmodum, quid non adhibuit ardor & Hmtid 
inclementia parentisP qui aogerrime ferens adSSouemm 1 
meliora reductam filiao mentem, modis omnibus Jjilmtei- 
allaborauit, eam & suscepto consilio abalienare, ■«**«■• 
retrorsumqueimpellere; vnde&conuitijs ictibusque 
impetitam, & crinibus vellicatam, cum sibi eam 
lucrari non posset, solo ipsam prao furore allisit. 

Haoccine parentis prouidentia, haaccine mansue- 
rudo, comitas, & monun ciuilitas, exuere paternam 



Digitized by VjOOQ lC 



46 ANALECTA DK REBUS 

humanitatem, & belluinam feritatem induere? 
m " Monendo non minando, suadendo non in- 

Matth. c 16. saniendo fides Christiana seminari coepit, semi- 
nata creuit, adulta floruit, florens fructifi- 
cauit, fructificans perseuerauit, & contra infer- 
norum portas acternum pra>ualebit. ,, Sed quis 
digne admiretur illustrem Ephebum Ioannem 
Baronem de Curaghmore ; qui m Angliam aman- 
datus, vt palatinis moribus & institutis assuefac- 
tus, praxim vrbanam & consuetudinem aulicam 
illius nationis imbiberet: si in ista officina alij 
vetus prouerbium comprobarunt, Heroum fiKos 
noctem esse & noxam Reip. hic contra\ se pro- 
bauit Heroum sobolem, lucem & lucernam gentis 
suao ; qui lorica fidei indutus, & scuto fortitudinis 
munitus, aduersus multos ictus, & grauia tenta- 
menta quibus cxpositus fuit, in omnibus se con- 
seruauit integrum & illocsum. Londini & suorum 
conuictu abductus in Palatium Cantuariensis An- 
tistitis, ibique multa humanitate delinitus, omnibus 
etiam commodis circumfluens, atque vrgentibus 
colloquijs solicitatus ad eiurandum ritum ortho- 
doxum coram Rege ipso, coram pnctenso Archie- 
piscopo,&Regni optimatibus,non erubuit se profi- 
teri Catholicum, & inCatholica religione educaturc, 
nec salu& anim& posse recedere ab auita educatione. 
Intentio Archiepiscopi haec erat in tota illa 
sedulitate & benignitate qua illum fouebat, & 
mirificis complectebatur officijs vt in eo vno ad 
sua dogmata seducto exemplum statueret, & sig- 
num veluti ex alto praetenderet caoteris nobilibus 
ephebis, quos ex Hibernia eliciendos, & in Anglia 
instituendos definita sententift, & certo consilio 
decretum fuerat, in qua mente etiamnum persistit 
accersitis iam ex Hibernia multis ex prima nobi- 
litate adolescentibus : sed elapsus ille ex manibus 
insidiatoris, alijs etiam aperuit viam, qua itidem 
ipri elabantur. Diceres Baronem eodem spiritu 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 47 

praeditum fuisse, quo eximius ille martir Gordius 
apud D. Basilium describitur : Negem ego Deum 
in cuius cultu sum educatus ? Nonne caelum, sol, 
& astra omnia lumen mihi clauderent suumP 
credam profecto humum quam pedibus tero mihi 
ruituram : Hacc vtique mens est plurimorum in 
Hibernia Catholicorum : Haec diuinae erga ipsam 
nationem prouidentiao tessera. 

Ite nunc quotquot estis sectarii k veritate de- 
eerti, recognoscite mirificam Dei prouidentiam, & 
occulta eius consilia super indigenas Hiberniae; 
attendite mirabilia magna super eorum constan- 
ti&, & stabilitate in vera fide. Edocti tot exem- 
plis admittite, Durum esse contra stimulum calci- ^* 9 ' 
trare. Desinite exprobrare castris filiorum Israel, 
quos sibi Dominus elegerat in populum & sortem R©m. c 2. 
peculiarem. Nolite amplius vel pauperiem illis 
obiicere, vel inscitiam, qui diuitias bonitatis & 
sapientiac Dei, affluenter in fide consecuti sunt; 
"IJolite vobis thesaurizare iram in die irao, & 
reuelationis iusti iudicii Dei, qui nunc secundum 
duritiam vestram & impcenitens cor, despicitis 
tenuitatem nostram, & tanquam iubati & enerati 
leones, in fremitu conculcatis miseram gentem, 
insultando illi quasi k Deo derelictae, exultando Jjgta^o. 
autem veluti gigantes in viis vestris preefi- 
dentes vestris viribus, vestris copiis, opibus 
& fortunis; confidentes in consiliis vestris, in 
pace, prosperitate, prudentia : laetantes, & las- sJjSJi^ 8 j, 
ciuientes in stratis vestris, in vxoribus, liberis, & bocl c. 1. 
clientibus vestris, coronantes rosis capita vestra, 
magnificantes opera vestra, aedificantes domos, 
plantantes vineas, hortos & pomatia : extruentes 
piscinas aquarum vt irrigaretis syiuam lignorum 
germinantium ; possidentes seruos & ancillas, 
multamque familiam ; habentes armenta & mag- 
nos ouium greges; coaceruantes argentum & 
aurum, & substantias Regum ac Prouinciarum." 



Digitized by VjOOQ lC 



48 ANALECTA DE REBUS 

ARTICVLVS VII. 

In quo consktat vera opukntia Sffalicitm Christiana. 

Paai. H3. "DEATVM dixistis populum cui h89c sunt : nos 

JD vero beatum populum dicimus cuius Dominus 

Deus eius : IUa est Paganica beatitudo, quam & 

Turca, & jEthiops, & JPersa possit obtmere, qu& 

etiam supra multos, & f er6 omnes principes Chris- 

tianos potiuntur ; sed non est illa def oecata f oeli- 

ftom. o. 8. citas, ad quam filij Regni, haeredes Dei, & cohae- 

redes Christi, bom & fideles Christiani suspirant ; 

cui in suis operibus collimare, & sanctis desiderijs 

aspirare norunt. 

An* ex Se- "Nihil infoelicius fcelicitate peccantium, qu& 

uident* p i£ hostis interior roboratur, & concupiscentia nu- 

«mttunT* tritur, & virtus subruitur, & fides subuertitur, 

foiioitu. superbia gignitur, contumacia fouetur, nimia sui 

fiducia, cum caeterorum contemptu propagatur; 

qu& mens in terra defigitur, & ccelo abducitur : 

qu& denique gloriatur, & floret mundus; gloria 

ver& coelestis eiusque aestimatio in cordibus homi- 

num exare8cit. ,, • 

Non est illa via coeli ; non est porta Domini per 

quam iusti intrabunt ; sed via speciosa saeculi, & 

saecularium spatiosa ad interitum ; via quao lseta 

quidem videtur in ingressu, sed lutosa in pro- 

gressu, in egressu ver6 omnino luctuosa. 

▼i«Dei • Longo inter se diametro distant viae Dei, & viae 

num inmi hominum ; longo inter se discrimine separantur 

dituntfa. xixdicia. vtriusque, multo & se inuicem diuortio dis- 

terminatur diuini numinis, & mundani nominis, 

ooeli & terrse aestiniatio, multum discrepat vtrius- 

que calculatio. Alia est statera hominis, alia 

numinis : aliud pondus profanum ; aliud sanctua- 

gj^^^^rij. Pulchrd D. Gregorius. "Nolite, inquit, 

^ouiUw. pcnsaro quid habetis, sed quid estis : Ecce mundus, 



Digitized by VjOOQ lC 



Catholicorum in hirerma. 49 

qul diligitur fugit ; Sancti isti ad quorum tum- 
bam consistimus, florentem mundum mentis de- 
spectu calcauerunt ; Erat tunc vita longa, salus 
continua, opulentia in rebus, fcDcunditas in pro- 
pagine, tranquilitas in diuturna pace; & taincn 
cum in se ipso floreret, iam in eorum cordi- 
bus mundus aruerat : Ecce iam mundus in 
seipso aruit, & adhuc in cordibus nostris floret 
(loquitur in persona mundanorum) vbique mors, 
vbique luctus, vbique desolatio ; vndique percuti- 
mur, vndique amaritudinibus replemur ; & tamen 
cflBca mente carnalis concupiscentiao, ipsas eius 
amaritudines amamus, fugientem sequimur, laben- 
ti inh8^re^ms. ,, 

Illa prorsus deploranda caecitas est, & misera- JjJJJSlaMr 
bilis inscitia, ex istorum afluentitk bonorum, quas teu<»tttti» 
pessimisetiamhominibuscumbonis communia sunt, "^ 1111 * 110 - 
metiri Christianam fcelicitatem ; quam tamen nos- 
tri aduersarij sic trutinant in sua statera dolosa, Pwuer. n. 
vt nobis ora obstruere se posse putent splendidA 
commemoratione diuturnae pacis, & exundantiao 
illarum commoditatum, quas mundus solet suis 
communicare mancipijs. Quid enim in ore Pro- 
testantium crebrius sonat, quam illa Dei benedic- 
tio, illa prosperitas, illa quietis diuturnitas, quam 
sub Rege suo nunc obtinet Britannia ? f atemur AugU8 t. 1. 
illa bona esse, fatemur Dei dona esse, sed " bene dociuit r 
vtentibus sollummodo illa vtiliter & Deo donari. 
Quod si neglectis melioribus, quae ad supernam 
pertinent ciuitatcm, vbi erit aoterna victoria, in 
summa pace secura, bona ista sic concupiscuntur, 
vt vel sola esse credantur, vel his quaa meliora 
creduntur, amplius diligantur, necesse est miseria 
consequatur, & quao inerat augeatur : Coelum Cce- PsiU - ll3, 
li Domino : terram autem dedit filijs hominum. ,, 

IUi igitur fiKj hominum, qui non sunt veri filij 
Dei (quod sino vera fide & orthodoxa Rcligione esse 
nequeunt) accipiunt d Dco dc scabcllo pedum bona 



Digitized by VjOOQ lC 



60 analecta de rebus 

pS *w temporalia ; Sed qui per gratiam *fiunt consortes 
E*a.W diuinaB naturae, & in recta professione vnius sansB 
* ** *' doctrinaB, in gremio, pace, & vnione vnius Sancte, 
& Apostolicae Ecclesiaa fideliter Deo famulantur, 
illis uiamissibilis securitas in perpetuas ffiternitates 
possidenda, in Regno Dei conseruatur. 
Briumnica Sed nec illa prosperitas, qu& potiri sibi videtur 
SSTnlu^i- Britannia, adeo tribuenda est ri ouatorum in fide 
ttnuSSo.°° n " noue U° plasmati ; antiquior est & honorificentior 
illius Gubernij consideratio, cuius iam k multorum 
annorum centurijs inchoationem, & primaeuam 
originem repetendo, eiusque propagationem, & 
stabilitatem hucusque producendo ; quemadmodum 
auspicium tantae, & tam faustaa molis, Ecclesioe 
BomansB, & Catholicae religioni per eam illic prae- 
dicatao, & obedienter susceptse competit ; ita eiusdem 
continuatio, & (si ita velit) perpetuitas, ab eadem 
originaii motrice descendet. Impressit illa vitam, & 
vitaiem motum huic tam perpolitaemachinae, cuius 
adhuc reliquias ista retinet ; & primae impressionis 
vim virtutemque genitalem, quamdiu non amiserit, 
ex ipsa seminali ratione quam primitus accepit, po- 
terit tantisper durare in suo flore, donec vel restau- 
ret pristinum vigorem, redeundo ad matricem Ec- 
clesiam, vt reflorescat magis ; vel penitus abijciat 
nauf ragij tabulas, vt in exitium corruat irrepa- 
rabile. 
comtaati- Prorsus ita concipio cum Britannicis Dominijs 
CT* JfitK a P> quemadmodum olim cum Imperio Romano, 
SCT* 1 ▼» sub Constantio Ariano Imperatore. Pij siquidem 
iib«]?tor, r u & f oelicis Conetantini magni parentis sui (qui & 
2Hwr! 8 Re U iJ."I>ater Patriae, vindex, atque assertor imperij, & 
iniuurator. muictus eius rcstaurator merito habebatur) cum 
deseruisset filius Constantius vestigia, & nouam 
credendi f ormam ab Ario cusam, & & sequacibus eius 
recusam pessimo regiminis omine amplecteretur ; 
ex vi illius institutionis, & ionnk restaurationjs, 
quam vitali influxu Constantinua Imperio indide* 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HlfifcfcNIA. 61 

rat, quasi eagitta electa ex arcu missa, eiusdem 
manu tendebat recto curso ad destinatum Eeipub- 
licfiB scopum, qui in pace & victrice concordia, ac 
prosperitate consistit, sub Constantio iam mutato 
m deterius, nondum immutata fuit Imperii facies, 
quao adhuc, in fronte sua, foelicitatis quandam 
Imaginem habebat inscriptam. 

Itaque deuicto Magnentio tyranno apud Mursum 
Pannoniso, cum Orientali Monarchiao, quam acce- 
pit haDreditariam, adiiceret Occidentale Imperium, 
quod ex testamento Patris sortitus fuerat germanus 
eius frater Gonstans (quem Magnentius proditione 
sustulerat) blandientibus Arianis, & suum Csosa- ?*a. 8u1p 
rem roternum appelantibus, victoriam eius Aria- 
nao perfidise tribuentibus, quod ipsorum dogmata Amm. m»i- 
promoueret, in tantam venit arrogantiam, vt se 
totius orbis Dominum nominaret ; seque ipsum, ex 
formula ab Arianis accepta, JEternum Imperato- 
rem scriberet, suamque -rfEternitatem in pluribus s$S* oSi.- 
rescriptis subscriberet ; atque ita, qui filium Dei JSS^U^Ip. 
negabant aeternum, patriu£ consubstantialem &**•. 
coseternum ; turpissima adulatione & caecitate, 
filium hominis & hominem mortalem, elogio aoter- 
nitatis ornarunt. 

Ex illo igitur prospero victoriao successu, quem f£SJ r J , l m 
ad propagandum Arianismum astutd rapuerunt 8Uadoctri - 
Ariani, persuadebant infoelici Constantio suamSone. ^ 14 
doctrinam iam diuino calculo esse comprobatam ; 
vnde ille eidem errori, qiiam tenacissimi deinceps 
inhsesit, omnique conatu fimbrias eius dilatauit, 
quasi in eo magum Deo praestaret obsequium ; 
etiam ad modum Gentilium Catholicam Ecclesiam 

Esrsequens. Vt huius falsao persuasionis intuitu, 
ucifer Calaritanus Episcopus librum ad eum 
conscriberet de Begibus Apostaticis, qui cum im- 
piissimi fuissent, magn& tamen f aelicitate temporali 
potiti fuerant. " Vide Constanti (inquit) tametsi 
contingat tibi in summa feelicitate, in hac tempo- 



Digitized by VjOOQ lC 



62 ANALECtA DE REBtS 

raria versari vita; tamenmagis timere debes, quod 
Dei reserueris iudicio, &c." 



ARTICVLVS IX. 

Nouatonm nostrorum morem 8f furorem aduersus 
orthodoxos bellk conuenire cum veteri vm Ariano- 
rum. 

f£la£Brt- A VOD Ariani Constantio ; idem, nec dissimili 

tUunt pr °" ^ artificio suggerunt Ilegi Brittaniac nostri sec- 

nmuiiuitur. tarii : multis encomiis deprsedicant dulcedinem 

huius pacis, pacificum Regni ingressum, pacificam 

cum vicinis Principibus vnionem, & concordiam, 

prolem fructiferam, prosperitatem, & similia : Ex 

his instigant ad seduliorem obseruantiam nouellae 

sua) doctrinaB, & ad expugnationem nostri institu- 

ti. Hoc in conciliis, noc in concionibus, hoc in 

scholis & Academiis, hoc verbis suis & scriptis in- 

culcant, idque tanto ardore, & emphasi, vt in ea 

pro aris ac focis laborare videantur : vnus e cceteris 

modernus scriptor ita Regem alloquitur. 

vSriusin "Vnum adnuc superest quod votis omnibusd 

mf. uhri Maiestate tua expetunt omnes boni: vt populo 

Suc Kod. ^QstpQ pereunti propere succurrere, & peste ponti- 

fici& laboranti facere velis medicinam. Nolunt 

quidam, & repugnant, & exitium suum prona cu- 

pidate desiderant : Sed subuenito miseris, liberato 

2lS*w5Jd- pcreuntes. Ad hoc tibi Deus summus commisit 

!*• in iwni- Imperium, vt per te vulneris istius plaga curetur : 

doxorum facmoris eorum ponculum soimus, errons note 

* 00, ** ult * simt pcenfle : sed melius est vt liberes inuitos quam 

vt volentibus concedas exitium." 

Ecce nouiciorum ingenium quam belle conspirat 
cum antiquis hsereticis, quibus artibus & technis 
moliuntur impellcre suos Principes in perniciem 
Urtiiodoxorum : Ad hoc (inquiunt) concessum Im- 



V 




CATHOLICOKTTM IN HIBERNIA. 6? 

perium, victoria, pax, tranquillitas, vt debellent 
veram fidem ex cordibus Catholicorum. Ista est 
genuina suggestio nostrorum Protestantium, illa 
eadem fuerat persuasio veterum Arianorum. 

Nolo ego esse vates ad prosagienda futura; 
sed quicquid euenerit, vel prouidente Deo ad nos- 
trum solamen, vel permittente ad supplicium; 
vnum habeo quod Principis instigatoribus, alterum 
quod fidelibus subditis hoo loco insinuem. 

Quia iam multo vsu, multisque documentis com- §Jf SJIii" 
probatum, atque ipsa aduersariorum conf essione JJ^T °°" 
receptum est, omnes conatus gubernatorum, qui- 
bus fidem Catholicam radicitus euellere, & ab imia 
fundamentis concutere moliebantur, ita vanos & 
irritos fuisse, vt qu6 magis illi opprimerent, e6 
illustrius ista exsurgeret, atque instar palmse, su- 
peraddito ad radicem multo pondere, frondosius 
& floridius suos ramos diffunderet ; non se amplius 
fatigarent tam inutili & ingrato labore, vnde fruc- » tmctxu 
tum meuorem non contrahant, quam odium, mui- 
diam, & offensionem plurimorum : frustra enim 
niti, & nil nisi laborando odium quaerere, extre- 
maB insipientiaB est. 

Et quia populis HiberniaD, non alia in imis visce- 
ribus religio insidet, quam illa venerabili vetus- 
tate, & conspicua successione refulgens Apostolica 
Romana fides, qua primitus imbuti erant, quam & 
hactenus retinuerunt ; f acessat omnis in oppositum 
colluctatio ; ne contra torrentem niti, aut Deo ho- 
minibusque inuitis, caslestibus contraire consiliis, 
humana & falsa prouidentia videatur. 

Qui contra stimulum calcibus incurrit, calces 
cruentabit, stimulum vero non retundet. Sapien- ^* *- x - 
tes consiliarij Pharaonis, dederunt consilium insi- 
piens, de exterminandis Hebraoorum masculis ; in*ipien« 
quorum non obstante nimi& cautela, Moyses in JSSIphSi- 
fiscella vndis eripitur, & ipse populum seruituti g^* 
subiectum, diunio munitus auxilio, liberat & (Juro 



Digitized by VjOOQ lC 



54 ANALECTA DE REBUS 

opere, & luto, & latere f ornacis JEgyptiorum : Su- 

perbum autem Deoque rebellem tyrannum, cum 

lnsequente multitudine populorum, fluctibus ru- 

bri maris inuoluit, & inuolutos deuoluit ad inf eros. 

YjjctJM*»- Num diffidamus de benignitate & Clementia 

!mpra^t- Regis nostri, quin prudentiori consilio nixus, 

qxu^ oond- gjjjjJn n obiscum rationem sit initurus, qin\m qu8D 

& nouo Academico suggeritur, vt nos inuitos per- 

trahat in suum obsequium, si sponte nostr&, contra 

mentem & conscientiam nolimus esse obsequentes P 

Aliter theologatur D. Augustinus qu&m nouellus 

hic Doctor ; aliter gubernauit Augustus ; aliter 

Philippu8,aliter Constantinus, aliter Lucius, Ethel- 

bertus, Edouardus, quam hic politicus regendum 

proponit : voluntariam vult oblationem Deus, non 

vero coactitiam ; spontaneam & liberalem quaerit 

seruitutem, non fictam & ascititiam : in moralibus 

metus non solet esse diuturni magister officij ; in 

naturalibus nullum violentum est perpetuum ; in 

ciuilibus optimum satellitium est ciuium beneuo- 

lentia : in spiritualibus nec meritum est nec deme- 

ritum absque libertate. " Monendo (inquit Au- 

gustinus) non minando creuit religio Christiana : " 

Et alibi ait, " credere nemo potest nisi volens." 

Cur igitur inuitos, & repugnantes, putat iste Theo- 

logus orthodoxos nostros esse captandos p 

viro Bocie. Melius & humanius, viroque Ecclesiastico dig- 

nS^^onri?' niu8 consilium foret, vt mutatA gubernationis 

lmm. seueritate, qu& tamdiu adhibita, nufioque fructu 

secuto, nisi exacerbationis plurimorum; suaderet 

tandem rigorem istum in mansuetudinem trans- 

ferendum ; vt si forte hac deliniti, non traduceren- 

tur ad sententiam in fide diuersam, saltem pacatio- 

res & placatiores incumberent in terrenam ciuita- 

tem excolendam, & terreno Regi terrenum hono- 

rem promptioribus animis impendendum. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOOlUnC IN HIBERNIA. 66 



ARTICVLVS X. 

IUustratur officium tam Principis quam subditorum 
in hac diuersitate 8f dissonantia religioms. 

ERRANT in forma regiminis isti in religione seooriu* 
errones, qui saeuitiam Regi, & inclementiam JJSJjSSa. 
suggerunt; & inuitos expugnari posse sperant, 
quos clementia non superauerit, humanitas non 
deuicerit, amor non deuinxerit : Argutum & tutum 
consilium dedit olim magno Principi, magnus mo- Sanec» 1 1. 
rum magister Seneca Philosophus. " Cum ciui- t?%u mmi ' 
bus & ignotis atque humilibuseo moderatiusagen- 
dum, quo minoris est afflixisse eos ; " quare autem 
minoris, paulo superius rationem dedit, quia " se- 
curitas securitate paciscenda est. Errat si quis 
existimet tutum ibi esse Regem vbi nihil & Rege 
tutum. Tantum necesse est, vt timeat, quantum 
timeri voluerit, vnum est inexpugnabile muni- 
mentum amor ciuium.' 1 

Quod Plutarchus in moralibus de ciuili regi- Migiooii^ 
mine obseruauit, mutationes in statu firmiter ordi- nI»u e S^ 
nato, non carere turbationis periculo ; locum suum uu^Sn 1 " 11 " 
habet in mutatione religionis. Quando igitur 
Natio Hibernica tot saeculorum transactis curricu- 
lis, non aliam olim imbiberat, non aliam modo 
sapit, non aliam intendit amplecti, qu&in veterem 
illam, quam & Romanis prsedicatoribus exsuxerat,& 
in qua iam vsu inueterato conquieuit, in qua con- 
senuit ; si eam ab hac euellere contendas, funem 

S[uidem contentdosum ducere, sed ad optatum con- 
ormitatis fineoi, neutiquam perducere potueris. 

Vt diffic illimum ac periculosum est, annosas ar- MutarcM 
bores, qusB iam late spars6re " radices, reuellere loco, 
& alio transplantare : Ita Remp. longo tempore 



Digitized by VjOOQ lC 



56 * ANALECTA DE REBTJS 

suis inueteratam institutis, ad aliam vitae rationem 

traducere non licet, citra maximos rerum motus." 

Idemque est iudicium de quocunque populo, doc- 

trinae cuipiam ab antiquo addicto. 

importunius Salubrior itaque sobrietas in rogendo fuerit, 

hoSrti qu&m cum magn& austeritate velle dominari men- 

wtaiem, & tibus ad libertatem natis : quod si cum imperio & 

f ormW sua gummo riffore omnia perrumpenda putauerint, 

bilisinest. • • j i i. £ -i • K j l. 

meminisse debent non facile lrntandos esse crabro- 
nes, muscas habere splenem, & formicis suam 
bilem inesse. Quod non ea mente & me dictum in- 
telligi volo, quasi ad seditiones, tumultus, aut 
turbas f acem preef eram, qui ad pacem & quietem 
toto auimi nixu, & vocationis mece nexu procumbo ; 
ad quam etiam alios (si quando in diuersum procli- 
nantes nossem) omni sedulitate persuaderem; 
quippe quod consultius putem, & rebus ipsis mxd- 
t6 accommodatiu8, nostroque officio proprius sit, 
foro & tempori seruire, & imperij legitime consti- 
tuti ordinationibus non contrauenire ; nisi quando, 
& in quantum diuinra subiectioni, & sanctionibus 
fidei, atque obedientiae CatholicaB EcclesiaB nos 
abstrabere, & abstractis ab vberibus pifiB matris, 
nouercali odio prosequentes animas, venenum exi- 
tiale nouorum dogmatum nobis propinare vellent. 
Quid igitur de splene & bile, quid de crabronum 
irritatione, quasi ad terrorem incutiendum perco- 
quis? Timorem Domini vellem posse incutere 
violentis istis, & turbulentis sollicitatoribus nostro- 
rum grauaminum, qui indies suggerunt sanctiori 
Senatui, adeoque Regi ipsi, modos & artes exquisi- 
tas aggrauandi nostras miserias ; qui non contenti 
succo nostro, & sudore, ambiunt etiam sanguinem 
nostrum exhaurire & lambere : Despuunt nos tan- 
quam opprobrium hominum & peripsema totius 
mundi ; cum tamen ssepe fiat, iudicio Dei, quod in 
prouerbio circumf ertur, vt qui inspuerint in f ormi- 
carum agmen, illis labia intumescant. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 67 

Habent Hiberni suum asylum, habent suam uitono- 
areem, propugnaculum, & ciuitatem refugij, ha-JEJVm,* 
bent qu6 confugiant ab ira ventura, " a sagitta f^ ufn * c,l " 
volante in die, a negotio perambulante in tenebris, 
ab incursu & ctemonio me^idiano. ,, Arma eorum p»t «x 
sunt preces, & lachrymao ; turres fortitudinis, prae- 
sidium & patrocinium sanctorum suorum tutela- 
rium ; galese ver&,prouidentiaoDei constans fiducia ; 
scutum & gladius, vigiliflB, cilicia, ieiunia, discipli- 
nte, suspiria, fletus, carnis mortificationes, cum 
inuicta iniuriarum sufferentia. 

Sanguis Abel in terra fusus sine lingua cla- 
mauit ad coelum ; afilictio Hebncorum in fornace 
f errea pertigit ad aures sedentis in ccelo : Moysis, J«k ts, 
etiam cum mutus esset, vox mentis & Domino 
audiebatur. Nonne " lachrym© vidua3 ad maxil- 
lam descendunt, & exclamatio eius super deducen- 
tem eas ? A maxilla enim ascendunt vsque ad coe- vm« Hun- 
lum, & Dominus exauditor non delectabitur in Archw.'i. i, 
illis." Dici solet Hibernicos indigetes, vltrici Uut * m ' 
supplicatione solitos visitare eos, a quibus honor 
eorum lseditur : Et non timent vindictam Dei zelo- 
tis pugnaturi pro sanctis suis P quos cum exaltarit 
in gloria sua, quemadmodum " exaltationes Dei in 
gutture eorum : " ita " gladij ancipites in manibus 
eorum : Ad f aoiendam vindictam in nationibus, & 
increpationes in populis. Ad aUigandos reges 
eorum in compedibus & nobiles eorum in manicis 
ferreis ; Vt faciant in eis iudicium conscriptum. ,, 
iudicium Dei conscriptum & immaculatum, 
iudicium tremendum &-horribile super peccatores, 
qui opprimunt in iudicio pauperes, & trucidant 
rectos corde. 

Huius iudicij comminatione & terrore vtinam 
ilK percutiantur accelerat£, qui causam Catholi- 
cam, scelerata suggestione grauant, & prof essores 
eius de csetero innoxios, quasi grauissimi flagitij 
noxaaque inexpiabilis reos, omni despectui, confa- 



Digitized by VjOOQ lC 



58 ANALECTA J>E REBTTS 

meliee, opprobrio, & iniuriae obnoxios faciunt. Ve^ 

pb*i. n. runtamen confidimus quod " Disperdet Dominus 

vniuersa labia dolosa: & linguam magniloquam. 

Qui dixerunt linguam nostram magnificabinus, 

labia nostra & nobis sunt, quis noster Dominus 

estP Propter miseriam inopum & gemitum pau- 

perum, nunc exurgam dicit Dominu8. ,, 

Daniei9. Exurge Domine & respice nos, exaudi preces 

seruorum tuorum; illumina faciem tuam super 

8anctuarium tuum ; & propitius intende populum 

istum, super quem inuocatum est nomen tuum 

Quotidiana Deus. Respice vota & Orationes nostras ; Respice 

sacrificiaprovictimas labiorum, & quotidiana sacnhcia pro 

Bege, &c jjgge nostro, pro Concilio, pro Ghibernatoribus & 

Praf ectis eius, pro omnibus qui in sublimitate sub 

ipso sunt po8iti, vt cogitent cogitationes pacis & 

non afHictionis : & ipse super omnes diu & f oelici- 

ter regnans, sic gubernet populos sibi subiectos in 

temporaK tranquilitate, vt non impediat eos ab 

CBternft in coelis beatitudine consequenda. 

Duo erant quse gaulo ante cogitaui insinuanda, 
iterumque hlo subiicio (quia me nescientem dolor 
abripuit, vt propositum sermonem abrumperem) 
vnum his qui Regi proxim^ assistunt, in mandatis, 
lcgibus, edictis connciendis ; vt dignentur deinceps 
mitescere magis ; considerantes quam multa hu- 
cusque mouerint, quam parum autem in negotio 
promouerint, contra prof essionem Catholicam. Al- 
terum est de ipsis CathoKcis; vt in quancunque 
partem Regis ammus transf eratur, siue ad maiorem 
mansuetudinem exhibendam, siue ad seueritatem 
continuandam, seu flagella adhibeat, seu scorpio- 
^^^•"nes; non deficiant animo ex pusillanimitate, nec 
es»e muiti- ex desperatione aut impatienti^ se prsBcipitent. 
L^ioseph. His quidem qui prsesunt eruditum prabet docu- 
mentum doctissimus Philo I. " Sicut Gubernator 
pro ratione ventorum mutat nauigationis sub- 
sidia, non vno modo nauem dirigens : Et medicua 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HTBEHNIA. 59 

non vno acl oranes morbos vtitur remedio, sed ob- 
seroans intensiones, ac remissiones, repletiones, 
vacuationes, causarum mutationes, multa ad 
salutem uariat, nunc hoc, nunc illud experiens : 
sic opinor & Iteipub. moderator debet esse multi- 
formis, & multiplex ; alius in pace, alius in bello, 
aliter se paucis, aliter multis opponens aduer- 
sariis." 

Eademque est sententia de subditorum regi- 
mine : & quia Natio Hibernorum, cum pcrfectissi- 
ma subiectione quam Regi nostro polliciti incunc- 
tanter adimplent, omnes officij sui numeros & 
partes exequendo, nuM tamen industri& se si- 
nunt abduci & fide & reKgione, quam in vniuersum 
profitentur ex ductu & doctrina Romanao Petri 
sedis ; in postcrum permittantur iuxta mentis 
8U8D dictamen incedere: Et quia veteree populi, 
nouis de religione legibus nesciunt accommoaari, 
sciat Princeps per suum Basilicum, iudicij & 
prudentise temperamento adhibito, leges suas iux- 
tapopuli conditionem moderari. 

Interim vero, adeoque omni tempore & statu, Matt. 11 
pergant subditi se subditos ostendere ; in omni £££ 20! 
licitd, & necessarid, obedientiH ; reddentes 
Ctesari quao Ca>saris sunt, quando quod suum est 
Deo non subtrahitur. In quo quid omnes moneat 
D. Augu8tinus, in persona vmus Bonifacij, libet Epi>f 70 
subijcere ipsius verbis. " Aut bona, inquit, reci- 
pisti ab Imperatore Romano, noli reddere mala : 
aut mala recepisti, noli reddere mala pro malis, 
&c., Veruntamen vt Deum diligas, non diligas 
mundum, & in ipsis bellis (si adhuc in eis te ver- 
sari opus est) fidem teneas, pacem quaaras : vt ex 
mundi huius bonis facias opera bona, & propter 
mundi bona non facias opera mala." 



Digitized by VjOOQ lC 



SECTIO SECVKDA, 

IN QUA TRACTATUR MIRA & VERA IMAGO, SIUE 
IDEA IACTATIONIS, AC TREPIDATIONIS CATHOLI- 
CORUM IN HIBERNIA. 




riun. 



Ann. 1615. 



Articvlvs I. 

Eoppediuntur comiderationes disrupti, 8f inopinatk 
intermi Parlamenti. 

JEXPEDITA iam sunt, & conclusa Regni 
Comitia ; sed citius conclusa quam spera- 

batur ; nec tamem citius quam expediebat 

Cauaacomi- illa concludi : Multis vtique de causis id expedie- 

oiudend&r bat ; sed vna praef erebatur in publico edicto, quo 

illa dissoluta esse, & de Hegis voluntate, & man- 

dato dissolui promulgabatur in Octobri iam 

elapso : Nimirum, vt publicis sumptibus parcere- 

tur. Iusta certe causa, praosertim in Regno non 

optime nummato, multis grauaminibus attenuato, 

nouis onerato ^vectigalibus, bellorum incommodis 

non ita pridem exhausto ; &, quod grauiter tule- 

PeouniB nm * i inquilini, subtractA legitim& pecuni&, pluri- 

lentim» morum f acultatibus exsufflatis per vilem monetam, 

subtnotio. p . j i i j. p • 

& aeruginosa randuscula, qu» adaucto & mox un- 
minuto valore (exeuntibus diuersis edictis) in 
locum puri argenti & auri subintrauerunt, non 
sine maximo subditorum tum dolore tum dispendio, 
sub extremum Elizabethao Regnum. Sed & in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN ttlBEKKIA. 61 

his ipsis Comitijs, vix dum reualescente ex tantA 
& tam multiplici BBgritudine corjjore huius 
Reipub. cum alijs quao praecesserant tributis, sub- 0rtuiiri . 
sidium impositum per vniuersum Rcgnum, vt mo- ■»» ****- 
bilium quasi septima, immobilium vero, agrorum, rXcSSm 
&fundorum annuiprouentus,quinta pars solueretur Ke * num - 
duabus pensitationibu8, ad gratificandum Regi, 
eiusque necessitatibus subueniendum. Quibus 
consideratis, non iniurifi, factum est, vt prolixiores 
expensao abrumperentur, & ijsdem preecauendis 
Gomitia praescinderentur, solemnitate consuetA, & 
ritu concludendi solito praetermisso : Nam & comittomm 
Statuta de titulo Regis in temporalibus recognos- JjJJ^jJj^ 
cendo ; de confiscatione Dynastiarum Tironiac, pwcipu*. 
Tirconalliae, aliorumque in Vlidi& latifundiorum ; 
ac noufi, Britannorum in ijsdem territorijs planta- 
tione, iam scita & sancita erant oomitiorum auc- 
toritate ; consensu & approbatione in quibusdam, 
in alijs silentio & trepidatione pneualente. 

Articvlvs II, 

Discrepantia mffragiorum in Comitys mde orta, 8f 
quomodo se gesserint Catholici. 

SED praoter has causas, alia nobis ratio suberat 
optandi, vt quantocius illa finirentur : palpi- 
tabant nobis viscera, ne forte obruerentur nostn & 
multitudine exterorum, qui de Scotiao, Angliac, & 
Cambriao partibus recenter aduentantes, qu& vi, 
quo iure, qu& industrift, consilio, iniuri&, admitte- 
bantur ad ius suffragij, in Comitijs huius Regni; 
verebantur, n6, si contingeret causam religionis 
agitari, male nobis consulerent noui suifragatores. 

Hoc nos e6 stimulabat acrius, qudd in elencho Kienoms 
Statutorum quae conscripta ferebantur, in Comitijs ^Jll^r" 11 
proponenda, multi inerant tituli contra orthodoxup "um. 
reiigionis cultores ; de primatu Ecclesiastico ; de 



Digitized by VjOOQ lC 



62 



ANALECTA DE REfttJS 



Nouorum 
et reterum 
suffragato- 
rum oomi- 
tialiumdis- 
paritas. 



Hagoufl 

commiBsa- 

riatus. 



matrimonio ; de proscribendis Ecclesiaaticis nostris, 
& regularibus ; de mulctandis eorum receptatori- 
bus ; hsec & his similia pauorem nobis, & poen& 
consternationem inijciebant, ne vinceremur suffra- 
giorum numero, quando res venirent in comitialem 
disceptationem. 

In superiori Aula, nostrorum Procerum numerus 
non adffiquabat aduersam partem, propter Antis- 
titum multitudinem, qua illi prsepollebant : in 
Aula ver6 inferiori quand6 impares essemus, quid 
spei superesse nobis poterat P Addo quod in hoc 
ipso Domicilio, Magnus commissariatus (qui ex 
prsBcipuis, & quasi flore Comitiorum deligi solet, 
ad ea omnia discutienda, & pertractanda, quae 
maiori8 momenti videri possent, de quibus aliqua 
contentio, aut discrepantia inter Vocales accideret 
oriri) cum ex vnft, & viginti vocibus consturet, 
nostri ex illo numero plures quam septem non 
sunt sortiti. Veruntamen in tanta votorum dis- 
paritate, & partium studio, hoc a nostris summa 
contentione elaboratum est, & vel euictum con- 
stantia, vel supplici assiduitate & solicitudine im- 
petratum, vt (quia multis geminatis querimonijs 
instabant contra 83quitatem, & iuris formulam: 
contra institutum Comitiorum, & libertatem multa 
fieri obtentu Regiae praerogatiuse, tam in multi- 
plicandis municipijs, ad augendum numerum 
suSragiorum, quajn in admittendis alienigenis, & 
aduenis, ad iura, immunitates, & priuilegia huius 
Regni ; quajn deniq; in obtrudendo longo agmine 
domesticorum Proregis, consiliariorum, & Iudi- 
cum, contra morem Malbrum, & contra ordinem, 
ac normam receptam gubernandi hanc politiam ; 
ne posteros lateret, qua vi&, res tota gesta fuisset) 
solennis protestatio Catholicae partis, in actis 
publicis conscriberetur, & in manuscripto Codice 
VeiercRirt- Parlamenti, ad perpetuam rei memoriam exstaret 
vnMd. consignatum, vuteres mdigenas vun passos fuisse ; 



Regie pne* 

rogatann 

portanU. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOMCORtJM IN HIBERNIA. 63 

quando & in ipso atrio atque aditn domicilii Par- 
lamentarij, ad terrorem mgredientium coflocato 
militum satellitio, cum hastis, sclopetis, & i^niarijs 
restibus accensis; tormentis quoque maioribus» 
per aream dispositis ; aduocatis etiam 6 longinquo 
praesidiarijs cohortibus, ad pauorem augendum ; & 
cum isto militari apparatu, ipsi noui Coloni gladijs 
accincti, quasi in arenam gladiatorum, sio m 
curiam hanc (quaa deberet esse asyium pacis) 
descenderent : contra quos sic tumultuarie mtru- 
sos, excipiebant indigen®, tanquam contra illegi- 1^*1^0. 
timo8 iuris patrii inuasores; eorum noua muni- nun in*nu 
cipia (quse m multis mama tantum nomma erant, 
& vanao sine viris aut viribus umbrao) in fraudem 
excitata fuisse, ad mancipandos ingenuos homines, 
& libera Hibernorum ingenia edomanda. 

Ex quo ortum est' tam ingens dissidium, vt 10 *? " 00 - 

j« •,• . ° A , . ,. mitiornm 

pnmo die comitiorum, facta vtnusq; partis dinidium. 
separatione, illis egressis, nostri per aliquot horas 
retinuerint suum locum impermixte ; nec deinceps 
in vnam cum illis societatem coire, aut vnum inire 
caetum voluerunt; donec Imperio Regio, quasi 
Alexandri gladio, nexus Gordius scindi magis, 
quam solui placuisset. 

Itaque oppositio illa inscripta est Comitialibus 
monumentis; nec debet in obliuionem abire vel 
illa, vel alia non minus insignis eorum solertia, 
qua viriKter obtinuerunt ne Statutum quoddam Jjjjjjg^jj *>- 
sanciretur de exigenda subuentione a pratenso obuiand» 
clero totiu8 Regni; e6 quod in eius praoambulo Snf oUmm 
inspersao essent malignae aliquot vociuaD, contra mi " 
summum pastorem, & approbatam Regularium 
societatem (quam Antichristi sobolem fals6 & 
inuidios£ sugillabant), ne igitur tam foeda macula, 
& infamia tam indigna, hominibus innocentissimis, 
& integerrimis operariis inureretur, efEectum est, 
vt statutum ipsum exploderetur. 

Sed in tota hac, tam diuersa & aducrsa votorum, 



Digitized by VjOOQ lC 



16 



AD LECTOREM. 



Liuius 
Dionya. 
Plutarch. 
ride Valler 
Maz. lib. 
6. cap. 



Curhroc 
Analecta 
inscripta 
■int Wall. 
Principi. 



Orat. 1. in 
Iulian. 



Cur heo 
narrntiu 
eemestris 
dicta. 



quibus & misereri deberet. Cuius miserationis 
initium praerogandum optamus in ista\ aetatis suae 
teneritudine, per deprecationem ad Parentem ; vt, 
quemadmodum M. Coriolani teneraproles, comitante 
matre & auia, muto aspectu, iratum Patrem ab 
vrbis & patriae suoc vastatione, ad lenitatem & 
indulgentiam transtulit : ita ille supplicibus Hiber- 
norum querelis exhibitis patri Regi, alieniorem ab 
eis mentem ipsius, ad mansuetudinem & placabili- 
tatem traduceret. 

Itaque firmiter stetit illa sententia inscribendi 
istam semestrem relationem de rebus Catholicorum 
in Hibernia, indubitato haeredi eiusdem Regni, tum 
ob alias causas, tum vel maxime; vt ex eo appareret 
scribentis animus erga Regem obsequentissimus, 
qui nulla tinctus amaritudine, nullo seditionis 
studio motus, nulla malignitate tactus ; sed solo 
zelo honoris Dei, fidei, patriae, ista conscripsit : Et 
quia proles regia praoludijs regendi paulatim insti- 
tuitur, vt cum aetatis incremento crescat peritia 
gubernandi haDreditatem, quam propitio numine 
aliquando aditurus est, aequum erat hinc moneri, 
& humilter rogari ne vellet vllo modo audere (sed 
nec libenter quidem audire) non audenda, aduersus 
magnam Christi hfereditatem, " magnam (inquam) 
illam, nec finemhabituram : verumlongius progres- 
suram altiusque assurrecturam : quam, vt Deus 
creauit, & vt homo haereditate consecutus est, 
quam lex figurauit & gratia expleuit, quam pro- 
phetae coagmentarunt, & Apostoli quasi vinculis 
constrinxerunt, & Euangelistae numeris omnibua 
absoluerunt (ex Gregorio Narianzeno loquor) ne 
bellum aduersus pacem suscipere, aduersus crucem 
trophaeum, aduersusmortem oppressionem, aduersus 
resurrectionem insurrectionem & rebellionem, 
aduersus veritatem calumniam velit admittere." 

Semestrem dici hanc narrationem auctor voluit, 
quia semestri plus minus interuallo confecta, de 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOKEBI. 17 

contfnuatione semestrium dolorum & afflictionum 
quas in parturienda fidei professione deuorant 
nostri orthodoxi, potissime tractat. Qua) si ac-TrimMtrit 
curatius recognoscenda foret, trimestris potius SSoSmimU. 
nominanda esset, quia terti6 quoque mense, vel 
etiam intra illum terminum, recrudescunt tormina 
illa vexationum, quibus affliguntur Catliolici, in 
tribunalibus hominum & iudicijs non admodum 
humanis & aequis (si dici fas est) quibus in crimen 
vocantur, & in discrimen magnum, & ipsi, & liberi, 
& fortunse, et libertates eorum. 

Succrescit materia dilatandi augescente indie8i**nm 
solertii vexantium illos. Dum enim acuta ingenia IJSiuklrilT 
non desinunt excogitare nouos exagitandi modos, IJoSSSJ*"* 
vt lege agere videantur, legis aculeos latius distra- 
hunt, quam legislatoris progressa sit intentio. Id 
quod vno vel altero documento clarum fiet. Sunt 
auo Statuta, quibusplurimumoffendunturCatholici 
in libertate, & fortunis. Vnum de Iuramento 
Primatu8 Regij in Ecclesiasticis, alterum de 
adeundis Ecclesiis Protestantium. Qui antehac in 
magistratu positi negabant Primatum quando pro- 
/ poneretur iurandus, deponebantur ab officio, nec 
l ali& plectendi erant poBnA, ex tenore statuti. Sed 
v* non contenti Ordines, & illi qui prsesunt, hac depo- 
sitione, si oblatum iuramentum ref ugerit officiarius . 
quispiam, auocatur ad curiam Proregis, & ob con- 

(temptum detruditur in custodiam, nec prius eman- 
cipatur, quam mulctam pecuniariam persoluerit. \ 
Hax5 interpretatio, nouo isto grauamine adaucta, ) 
aliquandiu obtinuit sub prorege Cicestrio, nec 
vltra in isto genere progressus est. Iam ver6 
noui GubernarchaD, vt aliquo acerbitatis addita- 
mento etiam ipsi signarent suum Gubernium, 
adinuenerunt nouinn artificium, & siue offeratur 
iuramentum, siue secus, dummodo officium vllo 
modo administretur, eo ipso quod iuramentum non 
sit praestitum ante admimstrationem, citantur Pro- 

3 



Digitized by VjOOQ lC 



18 AD LECTOREM. 

tores Vrbani, & aKj Officiarij ad Cameram cas- 
trensem, ibi multis contumeKjs&opprobrijs excepti, 
si detrectent iurare, in carcerem ablegantur, non 
ipsi solum, sed alij etiam, qui illis eligendis suffra- 
gium dederunt ; atq; ita tam electi quam electores, 
fquod antea inauditum est) hoc tempore patiuntur 
Mdmini«tai dispendium Kbertatis & pecuniac. Hoc ver6 fit, vt 
ixdudon?' nu ftus omninft Catholicus potiatur quaKcunque 
*«**• magistratu, in quacumque ciuitate, municipio, dis- 

trictu, siue vrbana, siue rurestri administratione. 
Et quid mirum, quando in nouis colonijs (vt iam 
nuper in Dirrhensi oppido) nemo admittendus sit, 
vel ad incolatum, vel ad commercium, qui non 
obstrinxerit se isto iuramento. Quo etiam nomine, 
Huniin. honestus Mercator Catholicus, dum istius cautionis 
ignarus illic negotiaretur passus est nuper direp- 
inflir* 1 » tionem totius mercimonij, de quo contrectabat ; 
iniquit*». nec mercem ipsam, nec pretium eius in hunc diem 
recuperare potuit ex vnguibus fisci. Hoc vero 
tolerabile est homines ab hominibus (licet subditos 
immtnii 4 subditis) ita tractari ; sed quanta feritas, si in 
ttntM. h om i nes demittantur f erac ; quod fide digno tamen 
MeSSEri** 11 ^stimonio f ertur k quodam vicecomite f actitatum ; 
anno 1618. qui misellos colonos CathoKcos damnatos in mulcta 
pecuniaria, quod non frequentarent templa Pro- 
testantium, dum reKctis laribus & focis, iUius 
f ugerent rabiem exactoris, & in latebras se abderent 
ab ira persequentis, immissis in eos Molossis fero- 
citer insequebatur ipse, cum agmine praodabundo 
exauctoratorum miKtum. Nec adhuc subsistit tota 
illa immanitas, quoo si vltra viuos non se porrigeret 
ad defunctos, excusari vtcunque posset ; Sed nec 
c«thoiiciin mortui sunt immunes. Nam quod sacrilegi j sum- 
Suntur 1 *" mum est suppKcium, hoc ad pietatis noxam tra- 
adacto per hitur ; nempe CathoKci qui Protestantium vano 
^ 1 * " afflati sydere censurarum, noluerint 8e deuouere 
funestae eorum expiationi, vel in triuio sepeKendi 
sunt adacto per pectus stipite, vel si ilKs inscijs 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECT0REM. 19 

auito sepulturae sint traditi, exhumandi «unt tan- Dotw* 
quam Christiani gregis anathema : & hoc inter ****** 
extremas sit miserias, quia suprema ignominia est 
quae nobis possit irrogari : Quam cum iam experti 
sint nonnulli, in mult6 plures poena recidisset, nisi 
Regia in comitijs benignitas anomalis votis prae- 
tensorum Antistitum intercessisset. 

Et quod in ista causa clementer indulsit S. 
Maiestas, si ad alias perpessiones Catholicorum 
leniendas suam commiserationem dignaretur ex- 
tendere, aroouendo mulctatitias illas muscas & 
sanguisugas, & quibus exsorbetur totus succus, & 
sanguis nostrao Keip. cerneret proculdubio pacatam 
& norentem Insulam, quao iam summa egestate 
contabe8cit : Cerneret viris & virtutibus emicantem, 
opibus & operibus effulgentem, f ructibus industriao 
& concordiaa abundantem, quao antea iurgijs, 
simultatibus, bellis, & (quaB bdlorum recrementa 
sunt) inedia\, solitudine, vastitate, inertiA, inscitiA, 
squalore, orbitate sordescebat. 

Et quidni sordeat adhuc in pluribus Hibernia, 
quidni f ceteat odor eius, & color squaleat, in con- 
spectu politulorum & politicorum m ea dominan- 
tium; quando totus caetus Catholicorum inibi M oribund » 
degentium, id est, tota propemodum indigenarum ^SJJ^* 
coflectio, expungitur ab honorum, & munerum 
publicorum communicatione ; deinde etiam lenta 
nummorum & facultatum tabe, quasi incruento 
vulnere contrucidatur ; vt iam nec vultum lucentem, 
nec decora corporis lineamenta cernas, sed luridam 
in f acie Regni maciem, pallorem ciuium, anhelitum 
populorum, frigidum sudorem plebis, pupillas 
caugante8 Procerum, nares subsidentes equestris 
ordinis, stupescentem linguamcausidicorum, manus 
rigescentes mercatorum, nigriscentes vngues opi- 
ficum atque Agricolarum, pulsum formicantem 
cleri Catholici, & omnia vicinae mortis indicia 
possis aduertere. 



Digitized by VjOOQ lC 



20 AD LECTOREM. 

sattonin Quod de Caio Caligula referunt illius seui scrip- 

Caio c si, to re8> illum non temere in quemquam nisi crebris 

& minuti8 ictibus animaduerti passum, perpetuo 

notoque praecepto ita fieri, vt se mori sentiant ; 

habet quandam effigiem & simulachrum istius 

obuelatflD carnificinae, & occultae f ortunarum stragis, 

SS^SiSt Q 10 ** 1 * n ^ ac uiulctatione bonorum assidua, quasi 

tectissimft, venarum sectione, perferunt nostri Or- 

o»t 1. thodoxi. Inuehitur in Iulianum Theologus, quod 

meSnS* Christianos insigni quodam honore spoliaturus, 

ante alia gloriam eorum honorisque celebritatem 

insectaretur. " Nec ver£> strenuS (inquit ille) ac 

generoso animo, vt alijs persecutoribus moris erat, 

luiianm impietatem profitetur; nec si non imperatorid, 

Aposta. tyrannice saltem de nobis consilium ini j t, vt insigne 

JJSodoxoa atque honorificum ipsius scelus sit, orbis populo 

•doritur. y^ m tulisse, doctrinamque omnibus doctrinis 

superiorem tyrannide oppressisse : verum turpiter 

admodum, & ignaud pietatem vexat, animique 

fraudes & versutias persecutione quam aduersus 

nos excitabat, inducit. ,, Ita proxim6 elapsis men- 

sibus (& iam vno vel altero anno antegresso) hanc 

gentem lacessunt, surdo isto verbere, & reconditfe 

fatigatione Gubernatores. Quibus accommodes, 

quae in eodem loco subiungit Theologus. Cum 

potentia in persuasionem & coactionem diuisa sit, 

lta se illi compararunt, vt quod inhumanius erat, 

TyrMinis vim & tyrannidem popularibus administris, Vice- 

n»3oT?buik" comitibus, & mandatarijs executoribus atque ex- 

ploratoribus permitterent (vt quorum vcesana 

audacia intolerabilior sit propter temerarios animi 

motus, atque praecipites ad omnia impetus) idque 

nequaquam ex publico edicto, verum ex eo quod 

impetum, audaciamque minime reprimerent, velut 

propositA quadam lege non script& id se velle pro- 

HumaaitM mulgantes ; quandoque etiam occulto praecepto 

SSriJjT ** instigantes : Quod autem lenius, atque humanius 

efferaaeat erat, magisque Gubernatores decebat, id sibi vide- 



Digitized by VjOOQ lC 



AD LECTOREM. 21 

licet assumunt ; nerope suadendi atqno illiciendi 
partes, idque in publicis consessibus, in priuatis 
recessibus, in Camera castrensi, in foris & tri- 
bunalibus, intus & f oris moliuntur : Nec tamen id 
quidem vsquequaque retinent ; nam poenis pecu- 
niarijs velut creberrimis punctis excarnificant 
nostros, & emungunt totam eoruni substantiam. 
Diceres hanc mulctandi assuetudinem esse veluti SjJu" ** 
suppliciumstimuleum quo furaces seruiin Comedijs 9j2j2ite 
f ooicantur, vt nec statim perimantur, nec tamen n«*tofa. 
interitum efEugiant. Qui zelo maiori poilent 
maxim& commouentur publicis infortunijs; «dijJ^iJ** 8 * 
vero suis damnis & incommodis tanguntur, verum- 
que esse Annibalis effatum ad Cartbaginenses 
assentiuntur : "Tantum, nimirum, ex publicis 
malis, homines sentire, quantum ad priuatas res 
pertinent; nec in eis quidquam acrius qu&m 
pecuniaa damnum stimulare. Hic est ille aculeatus cJthJfii- 
dolor, qui pungit intima viscera & exsiccat neruos, J^ oam,i * 
eHditartus,&vulneratpaulatim arterias, totumque 
statum reipub. macerando emaciat ; & ex venusto 
corpore, purulentum & deforme cadauer efficit. 
Nec potest negari quin huo proclinent istao tam 
subtiles, et exquisitao Cathohcorum oppressiones 
ist® insensiles euiscerationes, & tam creor® tam- 
que odiosao confiscationes, quao multis & minutis- 
simis ictibus perfodiunt ipsa praocordia, & vitalem 
succum per occultas cmittunt elices ; vt tandem 
deuentura sit Catholicorum Respub. tanquam stipes 
aridu8, sine fructu, flore, fronde, vel cortice. Cuius 
qui vellet imaginem cernere, fingat sibi seruulum 
illum infaolicem apud Apuleum, quem iratusDeA^no 
Dominus nudum ac totum melle "perlitum alligauit auwo L 8 * 
arbori ficulneao, cuius in ipso carioso stipite inhabi- 
tantium formicarum nidificia bulliebant, & vltro 
citroque commeabant multiuaga scaturigine ; quaa 
simul dulcem ac mellitum corporis nidorem persen- 
tiscunt paruis quidem, sed numerosis & continuis 



Digitized by VjOOQ lC 



22 AD LECTOREM. 

morsiunculis penitus inhaerentes, per longi tem- 
poris cruciatum, ita carnibus atque ipsis visceribus 
adesis homine consumpto membra nudarunt, vt 
ossa tantum viduata pultis, nitorenimio candentia 
funestae cohaererent arbori." Ita credibile est euen- 
turum caetui Catholico in Hibernia, per multitu- 
dinem exsorbentium hirudinum, & teredinum in 
illo corpore vermiculantium, & exedentium lignum 
in quo nascuntur, vel cui adhaerescunt. Quibus 
autem suctibus & morsibus id fiat, ex subiecta 
Narratione apparebit ; ad quam remitto beneuolum 
Lectorem ; quem obtestor, vt animum huc adf erat 
solutum & liberum ab omni anticipatae sententiae 
praeiudicio» vt Dei magnalia miretur, & admiretur 
magnam eius bonitatem erga hanc gentem, ob- 
noxiam hactenus ingentibus contumeliis & inuirijs ; 
quas si minuat in quibusdam, in alijs abstergat 
patef acta veritas, non erit vanus labor, nec irritus 
conatus Analectce. 



Digitized by VjOOQ lC 



SECTIO PEIMA, 

1N QVA 

MIRA ET VERA 

RELATIO STATVS CATHOLICORVM 

IN 

HIBERNIA CONTINETUK. 



ARTICVLVS I. 

Vnde tam multa admiranda in llibcrnia tam paucos 
habeant admiratores ? causa est paucitas, 8f par- 
citas corum, qui illa conscribcrent : Quam tacitur- 
nitatem patria d^orat. 

j^N natione Hibernorum, sub Anglicana domi- 
natione, Corona, & sceptro degentium, 
multa obseruatu dignaincurrunt in oculos 
ipsos, & a8pectum nostrum; quin & in aures longin- 
quarum gentium irruunt forte per transennam, vt 
nisi illas in vultu nostro fenestras & natura posi- 
tas, ips& inuita, velimus claudere, necesso sit in 
ea intendere, & aduertere quao in prospectu nostro, 
adeo etiam in conspectu solis huius, indies in ea 
aduersus fidem diuinam, vt scimus, & humanam, 
vt conquerimur, geruntur, & fiunt. Et mirum 
est inter multa illius Insulao mirabilia, tam paucos, 
aut nullos, in ipsa, vel ex ipsa repertos hactenus 
(ex quo habena Dominij illius a veteri & debito 




Digitized by VjOOQ lC 



24 ANALECTA DE REBUS 

religlonis cursu inflexa est) qui memoriam certam, 

& ex fide ac veritate compertam conseruarent, pos- 

terisque recolendam traderent : cum autem pauci 

fuerint horum admirandorum scriptores, mirum 

non est paucos etiam extitisse eorumdem admi- 

ratores. 

Cnrtam Sed hoc cum alrjs eius deplorandis infortunijs, 

lbernica vel calamitati temporum tnbuatur, & minus sequo 

^"^"^regimini, ac nimia> solertiao gentis aduentitiao 

(queB vetera monumenta supprimendo, vel expor- 

tando interuerterat ; ne ver6 in lucem noua pro- 

deant, imperio absterret, & timore percellit animos 

scripturientium) vel oscitantiae adscribatur, & pu- 

sillanimitati incolarum ; vel occupationibus eonim 

grauioribus, quaB acrifts stimulabaiit ; vel denique 

(ne nimium grauemus afflictam gentem) iudicijs 

fT'* 6 v -' ^P 11 ^^ 111 * summi Dei, qui nunc stellas claudit sub 

»? io.' ' '* signaculo ; nunc mandat nubibus ne pluant imbrem 

super terram; nunc iterum facit Arcturum, & 

Oriona, & Hyadas, & interiora Austri ; nunc de- 

nique facit magna & incomprehensibilia, & mira- 

bilia, quorum non est numerus. 

Supplicat ipsa nunc patria, ne surdis deinceps 

auribus, aut digitis arescentibu^ ea praetereantur 

Hibernia Dei magnalia, quae sera posteritas madentibus legat 

Jln^mSdico oculis ne vt nunc de inf erentibus grauamina, ita 

iiine lamen- olim de nobis silentibus, et ea non referentibus, 

iustam instituat querimoniam ; &se destitui doleat, 

lugeatque quod necmedicum, nec lamentatoremsor- 

tiatur. Improperabitur nobis ingratitudo si conticu- 

erimus,& merito sustinebimus inuidiam aliense lau- 

dis, nisi majorum gloriae minores consulamus: 

Neque enim sepidte inertiaD, celata virtus multum 

distare midtis videbitur, tametsi seueriis iudican- 

do, cum Sulpitio Seuero censeam ipse, Hominis offi- 

suipithu 8 cium esse perennem potius vitam, quam perennem 

ip Iroiogo' memoriam quaerere ; non scribendo aut pugnando, 

Jiurt* ' vel philosophando, sed pi^, sancte, religioseque 

Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0BUM IN HIBERNIA. 25 

viuendo. Veruntamen ipsa seueritas, & seria 
sanctitas, sicut veritati intuendao colendaoque 
vacare semper concupiscit ; ita veritatis fidam m- 
terpretem & nunciam non spernit, nec respuit 
tuendae eiusdem veritatis adminiculum. 

ARTTCVLVS II. 

Difficultas aggrediendi scriptionem propter diuersa 8f 
aduersa hominum iudicia; quw omnia debet amor 
Patriw 8f studium veritatis pemincere. 

AED VA quidem res est (vel Plinio teste) vetustis ^gjELSj 
nouitatem dare, nouis auctoritatem, obsoletis Hl8 *£j" 
nitorem, fastiditis gratiam, obscuris lucem, dubiis Sm dinumi- 
fidem, omnibus vero naturam, & naturao suae*** 
omnia. Ardua res, illustribus ornatum, claris ni- 
torem, arduis & praeclaris amorem, & audendi ar- 
dorem conciliare : Arduum & rarum in scriptore, 
decorum in omnibus a se conscribendis obseruare : 
Arduum, an potius insperatum prorsus & impos- 
sible, omnium palato satisfacere. Quod si om- 
nes omnium iudicia reformident, eueniet illud 
quod argute quispiam dixerat, vt plurimi plurima 
scientes, se nesciendo senescant. 

Caeterum inter tot censurarum pericula, suspi- 
rantis patriao vota non potui vnus inter omnes 
non audire, nec debui prao omnibus eam aspernari 
quiritantem ; vt quam non possum rebus nouis auc- 
toritatem tribuere, mea saltem commemoratione 
fidem, & veri testificationem tribuerem. 

ARTICVLVS III. 

Primum admirandum de Constantia Hibernorum in 
vera 8f auita religionc; 8f admirationis causa mul~ 
tiplex expenditur. 

INTER caetera multa & mira Dei magnalia ver- 
sus meam nationem, admiror vel vnum illud de 



Digitized by VjOOQ lC 



26 



AXALECTA DE REBUS 



quo omnibus constat, qui vel pusillum norunt de 
eius instituto, quam perpetu6 constans illa, quam 
S 1 clthSiS ^i semper similis in Catholica Religione fuerit ; 
w,igion S*. *l ua 8eme ^ inibutus cum plebe populus, dimoueri 
nunquam potuit de recta fidei sententia, & viscerali 
obedientiS. sedis Apostolicse; qualitercunque in 
alijs vitao officijs vel claudicando cespitaret sponte 
sua, vel alieno praecipitar etur impulsu. 

Nihil hic commemoro de vrbana mollitie, de cultu 
& splendore aedificiorum, de magnificis Mausoleis, 
de fabricis ingentibus, theatris, amphitheatris, 
Capitolijs, fontibus, palatijs, de opiparis lautitijs, 
gulao irritamentis, de diuitijs, & deutijs vitiorum 
lllecebris, de enerui condimentorum apparatu, ves- 
timentorum luxu, hortorum pensilium, aqeoduc- 
tuum, arcium, & arcuum triumphalium fastuosa 
Raiicio m- structura : In istis & alijs huiusce generis, con- 
SSomi* cedat alijs Regnis & Dominijs (quanquam nec his 
***»• penitus destituta sit Hibernia) in hoc vno fere 
nulli secunda est, & plerisque etiam antecellit, 
quod in Orthodoxa fide, & vnione Oatholica me- 
dullitus retinenda & vniuersd pro omni sexu, 
retate, ordine, gradu, conditione hominum amplec- 
tenda, & corde animoque colenda (quod omnes 
mecum admirari meritd, & Dei misericordiam 
exaltare possint) omnia sibi postponenda existimet. 
Causas huius nostrao admirationis nec pau- 
cas, nec leues, aut vulgares obseruo, nisi forte 
vulgares illas iure optimo dixerimus, quia 

rrtingunt omnes, etiam infimam vulgi fecem, 
si quid est in vili plebe, iudicio hommum ab- 
iectuta. & contemptibile ; ipsam sellulariorum tur- 
bamaddo, & circumforanea mendicabula; omnes 
quippe suo quasi instinctu duci, & & bono £enio 
vtemnqne tra k ^ ^anc sol am credendi normam ; vt si c^ui 



thoEa moii ex ^ 11 ^? 01 ^ 8 ^ 1 aduersum rapiantur, illi & paucis- 
Hiberniom-8imi sint, & plerumque non alij quam politici 
funt Mta " simulatoree, aut dissimulatores Atheisteo, qui etiam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 27 

ipsi sub vitffi vesperam, quando alterius saeculi 
cogitatio remordet, & spes caoca huius mundi, cum 
viribus corporis in effseta senectute fatiscit, suam 
salutem non audent concredere alijs quamRoman» 
fidei depositariis. 

Prima causa admirationk ex tiatura doctrim. 

PRIMA iffitur obstupesceendi, & constantiam ^f* 4 *!^ 
eorum admirandi causa est, lpsa effrsenata li ber- »iuu die- 
tas, & summa disciplinao laxitas, morumque disso- dpUM - 
lutio, quam vel permittendo, vel etiam praocipiendo 
nutrit Nouatorum officina: carnis uidulgentia, 
8ensuum oblectatio, appetituum fluxus & irritatio, 
& cum his omnibus fals5 promissa conscientiac 
securitas, & certitudo salutis, dummodo ipsorum 
dogmati de sola fide iustificante mordicus adhceres- 
cas; nulla ieiunia, vigiliao nullao, nulla cilicia, 
nulla corporis castigatio, nullus ciborum delectus, 
nullus caelibatus, nulla bonorum operum necessitas, 
omnia f omenta libidinis ; ac si homines nati eesent 
abdomini fouendo, & curandao cuti; non ver6 
domandae, macerandaeque carni, quao vbi midta 
insolecit licentii. sessorem excutit, ductumque ra- 
tionis eludit. Quidni enim ista dicantur ab ijs 
qui omnia nituntur pessum dare, & diuinum & 
humanum timorem, ex corde omnis creaturao hu-iosReiig.de^ 
manae penitus auerruncare & extergere ; qui leges 2SUj ,l J>5|I 
hominum nullius conscientiam posse obligare, JjJ^Jj 1 * 1 ^ 
leges autem Dei sL nullo posse obseruari pertinaci- vide etiajn ' 
ter contendunt. JittW 

Alias nationes conspicimus huic nostrao Insulao 
circumiectas, quao hac sola libertatis illecebrft de- gjj**- 
ceptao, sese in reprobum sensum suopte nutu, nullo oomment de 
extrinsecus gubernantium instinctu tradiderunt ; ESm^. 
quinimo nec legum repagulis coerceri, nec minis, f^jff*^ 1 ** 
mulctis, aut supplicijs absterreri voluerunt, quovideetiem 
minus in istud praecipitium ruerent ; solummodo d?«ipt. b ' 



Digitized by VjOOQ lC 



1. Tlm. 7. 



28 ANALECTA DE REBUS 

JJ2Jt£ delinitae voluptatis esc&, quam affatim suppeditat 
Meguicb. nouarum caterua sectarum. 

Au »r. 4. 28. Sed ista irritabula tentationum, Deo melius 
2uJd«m<5L prouidente, retundunt nostri Catholici, intuentesin 
•St. c* Vo 5P 6111 a lterius vitaD & repromissionis supernao, quam 
n. 12. ini- Deus reposuit his, qui reluctante hcet carne & 

tabula Nou- • r A x i», i' 

atorum ab sanguine, satagunt appetitum ratiom, rationem 
taJSJS}^ ver& diuinao gratiaB obsequentem reddere : Qui 
considerant latam esse viam quse ducit ad perdi- 
tionem, & midtos se conjicere in eam : arctam ver6 
semitam salutis, ac paucos illam inuenirc, pau- 
ciores capessere, paucissimos in ea perseueranter 
insistere — 

Virgfl. lib. . . . Facili8 de&ceusua Auerni : 

2 Mnei&. § e( j reuocare gradu, superasq; euadere ad auras, 

Hoc opii8, hic labor eat. 

Hla dogmata prob£ ab ipsis aduertuntur ex illo 
esse genere, & in illos exitus ducere, quos circa 
finem saeculi deuenturos predixerat Apostolus, & 
i'. tSd! s. illaqueaturos miseras animashominum auribuspru- 
rientium qui cauteriatA conscientia faotentes, ac 
repellentes vitae integritatem & innocentiam, circa 
fidem naufragauerunt. De quibus ipse alibi sic 
monuit ; " in nouissimis diebus instabunt tempora 
periculosa, quando erunt homines seipsos amantes, 
cupidi, elati, superbi, blasphemi, parentibus non 
obedientes ingrati, scelesti, sine affectione, sine 
pace criminatore8, incontinentes, immites, sine 
Noa»tornm benignitate, proditores, proterui, tumidi, & volup- 
dewripun. tatum amatores magis quam Dei :" Quao omnia 
quam apposite conueniunt nostrorum temporum sec- 
tarijs illi nostri Catholici satis considerant. 

Secunda causa admirationk ex conditione docentium 
eam 8f vrgentium. 

SATAGIT ver6 aduersa potestas hanc in illis 
*«,*«» considerationem extinguere ; & quod de Mas- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IX HIBERNIA. 29 

culis Hebrseorum in iEgypto edixerat obstetricibus 
Pharao, statim vt in lucem editi essent, lucem & 
vitam illis exhaurirent : ita Daemon omni via, vi, 
& dolo, machinatur hanc masculam virtutem 
Hibernorum subneruare & elidere: Quid igitur 
non tentauit aduersarius vt hancconstantiamlabe- 
faceret ? 

Edicta promulgauit, & spissd ingeminauit con- hJJJJJJJJ^ 
tra Orthodoxae religionis assertores, & eorum re- Tirtuwm 
ceptatores ; quospartim regia voluntate, partim ex SiESSKL 
auctoritate Comitiorum (quaQ dudum celebrata 
fuerant sub Elizabethso Regina) gubernatione) pro- 
scribi oportere, & veluti pestes Reipub. exilio 
mulctari, f acultatibus priuari, in exitium ablegari, 
vel in perpetuos carceres mancipari certo & definito 
consilio decretum fuerat. Etiam exemplis ac 
documentis conplurium, qui grauia pro eadem 
causa passi sunt detrimenta, siue in libertatis dis- 
pendio, siue in iactura mundani honoris & ciuic© 
exi8timationi8, siue in pecuniaria pensitatione, satis 
luculenter id comprobatur. 

Hsec ergo secunda causa est stuporis mei, & 
multae admirationis, qu& diuini erga eos beneficij 
magnitudinem, in tam multa & magna tribulatione 
constitutos, tremens ego & venerabundus suspicio. 
Animus mihi vtique non est percensendi omnia 
sigillatim quae in hac turba vexationum enumerari 
possunt; specimen tantummodo exhibebo, vnde 
prudens rerum cestimator caetera possit iudicare. 

ARTICVLVS IV. 

Tanguntur tnodi particulares rrgendi, quos proximo 
semestri continuarunt Nouatores aduersm Catho- 
licos. 

EXCVRRAMVS saltem in retrospectum proxi- 
morum mensium quos praetergressi. sumus in 



Digitized by VjOOQ lC 



30 ANALECTA DE REBUS 

decursu prsesentis anni ; recogitemus illas praxes, 

& molimina tantilli temporis, renouabnnt nobis 

preeteritorum memoriam, oculisque nostris subij- 

cient quandam imaginem reliquae afflictionis, & 

opprobrij, ac ludibrij cui gentem hanc exposuit 

fidei, & vnionis Apostolicae obseruantia. 

Sttbddinm His ipsis septimanis labentibus, quibus intenta 

nembSfoVnOrattota natio, inerogando illo subsidio, quod in 

g 6 *™ ■*"- ostensionem grati, & erga Eegem bene affecti 

animi, indictum in Regni comitijs, iam quoad 

primam eius pensitationem persolutum est ; qu» 

exultationis materia P quee leetitia, quod gaudium 

consecutum est? quse signa beneuolentifie Ordi- 

num Regni ? quod gratificandi studium P quee 

Eropensio demerendi maiorem promptitudinem, & 
beralius obsequium subditorum ? quae benigna 
caaddid ab compensatio omcij praestitiP forte an restituti 
exerdtio ab- causidici nis termmis autumnalibus, ad vsum & 
o2um riu- exercitium suse aduocationis, & qua citra f ormam 
gionit, iuris, iam plusculis annis, pro sola regentium volun- 
tate, null& eis lege suffragante ablegati fuerant P 
£ZdB deio- An forte iustitiarij pacis, illi legitimi & idonei 
Mti * boAdo Irenarchfie, qui (surrogatis in eorum locumineptis 
cathoUoi a rau^toUis, & homuncionibus indoctissimis) in 
pubiioa ad- despectum Catholicse Religionis depositi ab officio 
Se^xSuS " fuerant, iam tandem sunt reuocati ? Num forti 
munia honorifica publicae administrationis, quae 
pridem intermissa sunt, iam denuo committuntur 
Catholicis incolis ; prefectura agrariee, vicecomi- 
tatus, custodiae portuum, arcium, Assistentiee tri- 
bunalium, Procuratio fisci Regij, Prouinciarium 
Prsesidatus aut Ghibernium ? 

Tantum hoc abest, vt potius omnibus Prorex 
litteris felle & amaritudine tinctis, improper&rit 
magnam parcitatem & illiberalitatem, quod non 
effusius largirentur Regi subuentionem efflagi- 
tanti; cum tamen modum suarum facultatum, 
iu8t& fiestimatione factA, complures excesserint: 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEBNIA. 31 

8ed hoc tolerabile foret, nisi etiam elapeo menae, - 



municipale8 & vrbani magistratus, quibus tam ^Sum *" 
nouo quam veteri priuilegio f aa erat, de suao com- I^SSI^ 
munitatis corpore assumere ad ciuicam adminis- J*w«utum 
trationem, & oppidanum regimen, lam nonnulli R*»y 
longinque euocati essent; & quia detrectarent Primmto "* 
iuramentum Regij Primatus, restrictos prius, & & 
sua libertate coercitos, mox etiam officijs abdicatos 
vidimus remeare domum, cum illa depositionis con- 
tumeli&; caeteris autem nondum citatis, insonuit 
grauis comminatio seuerae in omnes secuturae anim- 
aduersionis, nisi quantocius se Regis voluntati 
accommodent. In istis vero angustijs dicant illi 
cum illustri Centurione Gordio. Minae humanae Bo&homii. 
8emina sunt nobis diuina, quibus immortalitatem ^ff " 
perpetuaque gaudia metamus. 

!r raeter hanc ignominiamd eponendi Catholicos, 
non alio quam nominis ipsius titulo exosos, grauior 
ictus inhorruit nostris auribus & oculis, de Quaesi- Qu»«it©rm 
toribus iuratis, qui in postremo conuentu iuridico i <JUlalf * r * 
(solet enim quolibet semestri per singulos comita- mukutL 
tus peragi) quod nollent, reclamante conscientift, 
suos conciues de religionis consortio accusare, aut 
tanquam alicuius flagitij compertos prodere iudi- 
cibus ca8tigandos, pro Catholica) professionis exer- 
citio ; alij grauibus mulctis onerati sunt, alij 
citationibu8 & mandatis cornpulsi se sistere Pro- 
regis, & sanctioris concilij conspectui, molestias 
longi & lutosi itineris hyeme perpessi : At post 
quam comparuissent, & sibi in sententia consti- 
tissent de non prodendis ciuibus, in carcerem 
infimum detrusi fuerunt ; vbi commorantibus re- 
nunciatum fuit, misso sacpius apparitore & supremo 
Senatu, nisi denuncient, & scripto Catholicorum 
nomina, qui diebus Festis & Dominicis, abesse 
solerent ab Ecclesijs & officijs Schismaticis, vt ex 
prescripto puniantur, palam, & cum publica per- 
lurij infamiaabducendosper plateasRegise ciuitatis, 



Digitized by VjOOQ lC 



32 ANALECTA DE REBTJS 

cum inscriptione frontibus affixa, quod, quia prse- 
uaricatores essent iuramenti sui, & legum ac sta- 
tutorum Regni, ist& pcenft plecterentur. Sed 
f rustra hsoc ulis decantata & toties repetita canti- 
lena; perstabant enim omnes immoti, nec prius 
ex ergastulo dimissi, quam de poeni pecuniarift, 
fisco Kegio pendenda in certum diem, idoneos 
fideiussore8 interposuissent : mitior his visa haoc 
tractatio, qudm quae alijs, pro consimili causa, 
aliquando inflicta fuit exactio. 

Erat his Terminis autumnalibus tam numero- 

sum hoc agmen Iuratorum, vt veluti haleces in 

dolio constipatse, sic in carcere compingerentur ; 

& cum illi inter tenuiores Regni inquilinos com- 

Mniotanm putari possent, tamen eousque increuerunt mulct® 

tonbui im- cum expensis, vt summam 16,000. Scutatorum su- 

£J mm £ un perauerint ; quid dixerim de sedecim milKbus, 

cum in vno solo comitatu de Cauan, qui nec am- 

plissimus est, nec opulentissimus, sed minoribus & 

Trfgint» incultioribu8 totius Regni comit&tibus (qui nume- 

S^i totU Hi- ro triginta sunt) accenseri non iniuri£ potest ; 

*•"• tamen in vnico illo districtu, census ille mulctati- 

tius pro constantia in religione, vno anno pertinge- 

bat ad octo millia aureorum ; prseter alias exac- 

SbcSum* tiones aratrales, & stipendia collectorum, quae tan- 

Sw^mn^in ^l 11 * 111 V8ur ^ e vsurarum dependuntur. Et cum tota 

siworaraoe. illa mulctarum collecta ex statuto comitiali (qua- 

litercunque introducto) deberet cedere in vsum & 

SSUSSi- eleemosynam egenorum cuiusque Parochi», vt 

ooiiecta vbi pensitata fuisset & ditioribus, ibi rependeretur 



rum 
in ti 
egenorum 



i» Tium ^j g^bie^a^Qg pauperes, ex sedituorum, seu cus- 



SjSSbui k todum arbitrio ; idque ideo sancitum, ne religionis 
ministoiiii pretextus obumbraret negotium auaritiae : iam ab 

nuno ooou~ *, . . . *< 

patur. aliquot anms, per quosdam gradus mutata est 
iudicum sententia in ista mulctarum applicationc 
faciend& ; nam initio quidem exclusi erant pau- 
peres Catholici, ne ex Catholicorum poena Catho- 
lici lucrum reportarent ; deinde exclusi sunt omnes 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 33 

omnino pauperes, & in libros censuales Regis 
ref erri prrotenditur ; sed sL Regis & Reipub. eom- 
modo, m priuatorum hominum crumenas, & ra- 
pacium ministrorum sacculos, ordine propostero, 
non sine ignominia Regis, & dedecore ordinum 
Regni, sordid£ transfunditur vectigal hoo religio- 
nis, & lytrum conscientiarum. Cum verd prse- 
teritis annis, non nisi semestribus cogerentur 
Catholici Jnunc trimestribus prouocantur Iusticiari- 
orum consessibus, ad respondendum in hoc fidei 
negotio. 

Est & alia non minus acerba quorundam Bxoommn- 
tnbulatio, de censura excommunicatioms iam m in*uin 
effulminatA aduersus nonnullos Catholicos, que- ^* 11101 ^ 
madmodum ab alijs alibi, ita in sua dioocesi ab 
Antistite Dubliniensi, quos ante quidem eadem 
afflauerat, & in magnas miserias coegerat, proce- 
dendo contra eos tamquam contumaccs, & in 
censur& insurdescentes, vt nec liberum commerci- 
um habere, nec suam exercere negotiationem 
liceret mercatoribus, nec domo egredi tutum, n tteom . 
esset ; quin statim & publico apparitore prehensi, "JJJJS^ "* 
in arctam custodiam recluderentur ; sic amoti ab tium "^* 
omni praBsidio iuris, vt prouocari quidem & in 
iudicio impeti possent, nullam vero de quacunque 
re, f as ipsis esset litem cuipiam intendere : sed cum 
isto vinculo iam plusculis annis (quadriennio vel 
circiter) innodati nonnulli & contrectatione & qucestu 
faciendo impedirentur, inter alia quao in proximis 
comitijs transacta erant, hoc etiam habebatur, vt 
ex indulgentia Regis, ignosceretur etiam ipsis illa 
contumacia (Sic enim ifiorum iudices Ecclesiastici 
interpretabantur) verum, quia in ipso indulto, 
clara de illis & expressa mentio non fieret, hinc 
multa discussione agitatum fuit, an sub apicibus 
generalis condonationis (quso multarum limitatio- 
num tendiculis circumsepta erat) ipsi censeren- 
tur comprehensi, necne ; sed nodosa hsoc qugpstio, 

4 



Digitized by VjOOQ lC 



34 , ANALECTA DE REBUS 

tanquam maceria interposita, ligone vt fertur 
argenteo pertusa tandem fuit ; Et nostri qui ex- 
communicati erant,post diuturnam rei agitationem, 
deelarati sunt, quod gaudere possint beneficio 
generalis indulti. 

Certe hoc illis breue gaudiumfuit ; nam trimes- 
tri aut paido amplius spatio liberati, rursus irre- 
titi, vt dixi, & ijsdem quibus antea vincti com- 
pedibus, modo patiuntur omnia illa incommoda, 
qusB secum trahere solet EcclesiasticaB censura 
districtio ; nisi quod sese in hoc illi solantur, se in 
caus& iustA, pcenam sustinere iniustaB sententiae ; 
seetariomm interim in dbnscientijs suis securi,istas sectariorum 
tion«? a ignii fulminationes esse tanquam ignem fatuum qui 
■nnt fatuua. fuigore g^o magis perstringat oculos, quam valore 
con8tringatanimas,aut vllo vel tenuissimo vulnere 
feriat effulminatos ; quanquam illi, vt vmbris mo- 
tum & vitam addant, bracbij secularis adminiculo 
se fulciant ; quo solo terrentur nostri excommunica- 
ti, de caetero nihil soliciti ; nec *se vnquam pe- 
tendaB absolutioni subijciunt. 

Quid autem valuit nis miseris illa miserabilis 
absolutio, & Comitialis indulgentia, quam pro 
magno Regis beneficio & summa clementia vendi- 
tant quidam Regij parasiti P An non degustata 
libertas, statimque subtracta, tentamen & irrita- 
mentum accendendi appetitus, magis quam leni- 
▼hJSSrum men ^ satiandum reputabitur P Ludicra potius 
uwt«tio. & ridicula censeri debet ista liberatio, qu& miserabi- 
liter vincti sic expediuntur, vt statim & sine vllo 
nouo piaculo, in nouum neruum & nexum retra- 
hantur; & qui videbantur liberi, suique iuris, 
nulld. nou& culpa admis8&, in eosdem quos exuerant 
casses reincidant? 

Beneficium hoc an magis ludibrium est, occultis 
B«nef»ctum ^ 126 ^ 8 implicare & subruere, quem te liberaKter 
piinmpii eruisse paulo ante gloriabarisP Benefactum 
qtmi. eoot prj nc jpj g q^j^ k ene locatum praesumitur, deoet 

Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 36.' 

e68e constans & diuturnum, vt ntdli accepisse 
fraudi sit ; quao certd non effugitur, si absque 
reincidentia criminis semel expiati, relabaris in 
posnam prioris admissi. An hoc ipsissiimam non est 
quod de Graecoruin Prouerbio dicitur, Aa/3e /uti&kcu V ide ow 
paru xaXwc- Accipe nihil, & tene fortiter. Aut Jjfgfjjgj', *• 
verius, quod de Hippiro f ratre Hipparcho ref ertur, du. 
Armodij sororem admisisse ad sacra Euleusina, 
ijsdem mitiandam, vt mox admissam & initiatam, 
cum dedecore suo, & fratris indignatione eijceret ex 
illo contubernio. 

ARTICVLVS V. • 

Breui* parallelm persecutionis reterum ao Noua- 
torum: eimque accommodatio quintuplex. 

VERVM enimuero ista nimium premenda non 
sunt in tam copiosa iniuriarum enumeratione ; 
si liberet nobis, aut quippiam iuuaret causam 
nostram, omnium quso irrogantur nobis grau- 
aminum seriem pertexere. Quid enim est, 
aut vnquam extitit in quacunque procella, aut 
consiliorum aduersus Christi fidem prosecutione, 
cuius non degustauit aliquam particulam (nisi 
etiam quandoque plenum amantudinis calicem 
coacta sit epotare) afflicta Hibernorum natio ? 

Infideles contra Christianos multipliciter sseuie- Nef0f d^. 
bant ; primo eorum libertatem, f acultates, vitam- JJJJJJ^ 
que ipsam exhauriendo : Num ab isto triplici Au»uut. 
supplicio nostri Cattalici immunes fuerint, ex BSSS^^•, U,, 
secunda & tertia Analectorum parte magis eluces- vlS&nui, 
cet ; & documenta quotidiana clarum noc testa- ntocietia- 
tumque faciunt ; quando alij libertate priuantur, munu». 
alij bonis alij etiam lucis vsura, vt quidam pater 
societatis Iesu N.N. nuperrim^ prehensus, & qui 
eumhospitio suscepit Illustris Baro de Insicoin, qui 
diu detentus in carcerali custodia tandem dimis- 



Digitized by VjOOQ lC 



86 ANALECTA DE REBUS 

sus est, non sine graui mulcta, sui cognati caus&, 

quem> iure sanguinis & religionis sibi propinquum, 

recent£rque appulsum, non putauit excludendum 

& communi iure hospitalitatis, qusD passim in hac 

natione, & ad omnes vsurpatur. Qui vero Sacer- 

dotem aduexit Mercator, oonis omnibus spoliatus 

est & Preeside. Alij diuersorum ordinum Sacerdo- 

tes, regulares, & Hierarchales ; laici etiam omnis 

generis abunde hoc testari possunt ; nec magis id 

celari queat qu&m sol in meridiana luce, qui 

abscondi non potest. 

DioeiettaniM Secundo ab infidelibus saouitum fuerat in Chris- 

* P 8. d c ^^ b ' tianos, Scripturam sacram comburendo, n£ qua 

scintilla nostr© Religionis viueret : quorum inge- 

nium perquam ben£ imitantur nostri sectarii, 

mutilando deprauandoque sacros codices, ex,ternn- 

nando etiam, & incendijs deuouendo Ritualia 

nostra, sacras Reliquias, & Sanctonmi imagines 

lib.tEp. 5. (quas idiotarum Scripturam eleganter appeflauit 

"Ji. T)* Gregorius magnus ille Anglorum Apostolus) 

vt omittam iuris canonci, & Sacrorum interpretum 

combustionem ; vasorum etiam & vestimentorum, 

sacrati cultus, in prof anos vsus commutationem. 

Tertio saeuitum olim sL Iuliano Apostata prohi- 

soim^^ib' ^® 1 ^ sctolas Christianorum : in quo etiam se non 

i. ojp. io. \ prebent illo se^niores haeretici, edictis suis mina- 

i c s2. Ub '' cibus, tam domi prohibentes nostram iuuentutem 

& Catholica educatione, quam etiam in transmari- 

niscollegiis, quee nostri sortiti sunt in diuersis 

S?hSu£k I^eg 1 ^ 8 » <* Prouinciis Catholicormn Principum; 

voMrum cum quibus tametsi Rex Britanniae pacem habeat, 

nm *w &tm & fcedus firmiter conciliatum (vt apparet) nobis 

tamen in hoc irreconciliabilis est, vt iniussu Pro- 

regis & Ordinum egredi non liceat ; licentiamque 

exeundi impetrare, nec fas, nec facile erit Catho- 

lico, nisi iuret in primatum Regis. Huc pertinet 

ablegatio nostrorum causidicorum & causarum pa- 

trocinio, & vsu tribunalium ; vt nec illi ex nostris 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEBNIA. 37 

qui iuri municipali Anglice, magno sumptu 4 
labore studuerant, fructum studiorum oapere poe- 
sint ; nec ver6 illi qui nondum studufire, se tut6 
recipere possint ad studiorum domicilia, Tt inge- 
nij cultum capessere valeant. Sed & in ipsa 
patrift, quanta adhibeatur restrictio magistrorum 
Catholicorum, tum ex alijs occasionibus, tum ex 
nuperrima visitatione Regalium Commissariorum 
abundd innotescit. 

Quarto iuuentutem Christianam, & teneris vn- jjjJw? 
guiculis, imbttere nitebatur Iulianus corruptelis 4 SjJ.Jfrt 
erroribus Gentilitijs: Pari prorsus conatu, nostriotp.4. 
heterodoxi machinantur subuersionem, & depraua- rSKSJTifj. 
tionem nostrao iuuentutis ; iam in qualibet di<B- *ff^ ffi 
cesi institut& vnd. aut pluribus scholis, cum opimo *»*.*• 
Magistrorum stipendio; erecto insuper in arce 
Imperij, lautissimo Gymnasio, instar studij Ge- 
neralis, seu AcademisD, cui prouentus est annuus 
ex fisco Regio attributus vltra redditus alios, 4 
latifundia plurima, in alimentationem studioeorum, 
& honoranum Magistrorum didracmum largiter 
concessa. Quibus etiam in proximis Comitijs pJSSSSl. 
gratia facta est singularis, vt, cum caatera qu^^^riJlL 
cunque huiusRegni loca, seu prsedia (siue laica illa, i«tu. P 
siue Ecclesiastica eesent), omnia pensitando, sub- 
sidio subessent, solae huius Gymnasij possessiones 
immunitatem & soluendo sint consecutuaB : cui 4 
hoc priuilegium accessit, quod duos nominare 
possit, & mittere qui vocem habeant in RegniS^^^ 
Comitijs. Porro his proximis diebus, quid non £ bM JJjJ at 
tentatum, atque etiamnum pertendunt, vt totam 
nobilitatem in fide corrumpant P Et quia de adul- 
tioribus desperant, aggrecuuntur teneram pubem, 
ceream illam 4 flexilem adolescentiam, quam for- 
mare ad suum institutum, omnique lenocinio 
pertrahere satagunt ad normam suaram Nouita- 
tum ; vnde 4 frequentibus rescriptis Senatus Regij 
euocantur, veluti ad Ephebium Iasonis, in Angli- 



Digitized by VjOOQ lC 



38 ANALECTA DE REBUS 

am fiHj maiores Procerum, vt illic educati, combi- 

bant errores, quos haereticorum Symmistse propi- 

uauerint : quin & in tutela minorum demandanda 

Tutoribus, clausula inseritur Regijslitteris (idque 

iam per totum septennium factitatum est) Tt 

hseredes minorennes educentur in Gymnasio hsere- 

tico : id vero tutelaribus hisce custodibus, vt seri6 

curent, seuere iniungitur. His adde laqueum 

{2jJ5J5U n,a intrusionis, quo plurimi suffocantur ; cum enim 

minorennes iUi ad legitimam actatem peruenerint, 

ut iam emancipatis & cura & custodia tutorum, 

suo nomine & iure, haereditatem per leges Regni 

adire eis licitum sit, litteras suao liberationis, & 

emancipationis debent obtinere a publica potestate ; 

e® vero plerumque denegantur his qui nolunt 

JJ^*J2iera iuramentum Regij Primatus emittere. Quod si 

oonditio absque literis audeant possessionem capere, tam- 

quam intrusores mulctantur. Ideo nimirum, quod 

sine Regio diplomate se ingererent in suum patri- 

monium. Atque ex hoc intrusionis capite, negan- 

tibus Regem caput esse Ecclesiae nascitur intesti- 

num vlcus, cui resecando purgandoque impenditur 

quotannis cura pecuniaria, qua mirum in modum 

ReousantM attenuantur vires Eecusantium, & facultates 

qunBagMit eorum absorbentur. Vnde fit vt iugi carnificinA 

•J^jjj^p^ hirudinum, deuenire soleat hsereditas exucca in 

mm. pluribus & exanguis : sed nec defuit nobilis heeres, 

qui vt intrusor sic eiectus est e sua possessione, vt 

nec potuerit admitti ad inquilinatum, seu conduc- 

tionem suorum fundorum, ob detrectatum iura- 

mentum ; cum hoc beneficium tenendi conductitid, 

non soleat negari extraneo censum iustum offe- 

renti. 

stocigirti- Quint6 & vltimo (ne sim prolixus), quemad- 

buidicti 11 "modum Gentiles calumniabantur innocentiam 

"SS^^pSit Christianam varijs mendacijs, & criminationibus : 

jjjj^^ Ita nostri Aduersarij nituntur offuscare Catholi- 

tuLAmob. corum gloriam, diuersis contumelijs, eorumque 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 89 

integritatem deprauare confictis criminibus, &J^J^ 
calumnijs apertissimis ; nunc eos traducendo de JjJ""*]** *• 
maleficijs & proditionibus turpissimis ; nuno vrbta Tadt. 
onerando eos iniquis suspicionibus ; nunc commi- ,# u ' Ann * L 
niscendo indigna consilia & molitiones, quarum 
odio & inuidiae illos reddant obnoxios ; vnde etiam 
nuper, nouo exemplo, & modo inusitato, quidam nouo «•«- 
nobiles equuleo subiecti, & artubus suis attrociter SJjuSuT 
luxati. fudre ; alij suspensi & dissecti, ex indicio »»p«i. 
infimi homuncionis, qui & infamis aleator, & in 
periculo capitis constitutus, quibuscumque com- 
mentis se lioerare posset, vitam certe quam veri- 
tatem haberet cariorem : nunc denique exprobran- 
do ipsis rusticanam pauperiem, ruditatem, & 
barbariem, infamare moliuntur natiuam gentis 
ingenuitatem. 

Et quidni haec natio pnc pliis multis inculta, Hn»niSo» 
egena, & iners babeatur ; quando hi qui istam %E£ U U- 
infamiam de illa spargere pruriunt, ipsi omnem J^^JJJJ. 
succum terrao vberrimaB exsugunt auidissim£, & 
vetustos incolas ita pergunt lacessere diuersis 
iniurijs, vt vel eos ad inferos amandare ex tota 
insula, vel in ipsa consistentes ad inuia & inutilia 
loca, e propriis sedibus, & auitis haoreditatibus 
omnes ablegare definito consilio statuerint ; & iam 
ante, plurimos expulerint. 

ARTICVLVS VI. 

De opulentia Hibernice, 8f egestote Hibernorum 
consideratio. De Natiuis terrce dotibue, Sf inco- 
larum vni/ormitate in rebusfidei. 

Hibtrnla 

NEGAM non potest regnum ipsum (si condi- Jj^**^ 
tionem soli, & situm loci spectes) ref ertum ^J b JJ U 
esse ijs naturae dotibus & bonis, quao auaras & n*tur» doti- 
ambitiOBas mentes, terrenao opulentiae appetentes, SSlrtL b<mi " 



Digitized by VjOOQ lC 



40 ANALECTA DE REBIJS 

exstimulare queant ad omnem laborem & indus- 

triam collocandam, vt tam laetam vberemque 

^bJSSSa 8 gkbam, cum fructu & foenore excolant: quod 

prioooncs. fatenturBritannicae coloniae huc nuper intromissae ; 

f atentur etiam moderni vetustique scriptores ; dum 

conuiiwit *&} referunt "hoc zephiri Regnum, naturam 

benigniori oculo respexisse: " alij florente etiam- 

num Romano Imperio, "aditus portusque eius 

melius quam Britanniae, per commercia, & nego- 

SeuoaUB. tiatores cognitos " affirmant : Alij solo esse laetis- 

simo & maxime luxuriante ; adeo vt si quid ad 

Bedaiit fcecundandum inijciatur quasi dedignatum alibi 

Sp.' h ng ' sterilescat : Alij " & latitudine sui status, & salu- 

britate, ac Serenitate aeris multum Britanniae 

Guii. c«n- pracstare : " Alii vno verbo, " siue terrae foecundi- 

^*®* tatem, siue maris & portuum opportunitatem, siue 

incolas respicias, qui bellicosi sunt, ingeniosi, 

ins guta do- corporum lmeamentis conspicui, mirinca carnis 

*••• mollitie & propter musculorum teneritudinem 

agilitate incredibili, & multis dotibus felicem 

insulam, merito nominarunt. ,, Et haec vsque 

adeo vera sunt, siue commoda spectes, siuenaturae 

iucunda ; vt etiam, rara & mira si attendas, non 

immerit6 dixeritCambrensis testisoculatus: "Sicut 

niDerniare-Orientales plagae proprijs quibusdam & sibi in- 

pt«tio«u«u natis praeeminent & pracellunt ostentis ; sic & 

S5™ m cor- Occidentales circumf erentiae, suis naturae miraculis 

nuoopia. illustrantur : quotiescunque quippe tanquam serijs 

& veris fatigata negotijs, paululum secedit & 

excedit, remotis in partibus, quasi verecundis & 

occultis, natura ludit excessibus. Hinc & venas 

metallicas, argenti mineralia, ferrique fodinas, 

pretiosa marmora ; Parios & Lydios lapides, & 

nitentia alabastra, atque eximij pretii vniones 

Orientalibus haud miutum dispares, chrysoelec- 

trum 8eu succinum, antimonii & aluminis venas, 

lapidis incombustibilis pellucidas bracteas (quas 

alij speculares vocant) & alias multas, tam recon- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBKRNIA. 41 

ditas, quam expositas naturae opes, solerti industria, 
vel & visceribus elicias vel in superficie colligaa, 
vt nisi iners aut mentis inops, nemo despiciat 
tam diuitem cornucopiam : " Quam astutA conantur nn*niu 
infamare f amelici decoctores, qui ex eius pingue- JjJiJ^ 
dine indies ditescunt, & ver6 Indiam sibi depre- t»L 
hendunl esse. Adeo vt ipse Gulielmus Ccecuius 
Angliee Thesaurarius, istorum iniuriam & maledi- 
centiam dissimulare non valens, aliquando non 
infacetd dixerit, suos Anglos 'similes esse istis 
impudicis iuuenibus, qui scortationi & libidinibus 
deaiti, damnant quas appetunt voluptates, & peli- 
ces cum quibus se turpiter oblectant, postquam se 
ingurgitauerint, conuicijs & opprobrijs proscin- 
dunt. 

Sed vno verbo immensam eius aostimationem 
opulentieo cum neoterico scriptore circumscriba- 
mus ; eoque boc libentius & promptius credamus, 
quod iste author sit Regis procurator, & magnus 
obseruator rerum admirandarum, qui dum in luri- 
dicis conuentibus ipse Assessor & secundarius iu- 
dex, lustrftsset omnia diligenti exploratoris oculo, 
ita demum de huius insulap commoditatibus pro- 
loquitur, detegendo veras causas, ex quibus acci- 
derat quod, ipso auctore, Hibernia nunquam 
hactenus plen£ subiecta f uerit AnglicaneB obedi- 
entiae. 

"Durante (inquit) meo seruitio inHiberniafquod *£*?*}* 
cum mgressu huius Kegis m suumKegnumincep- •uoiibr.de 
tum est) omne8 huius Regni prouincias, diuersis ginJ!) t " 2! 
itineribus iuridicse circuitionis obiui : vbi interim $££$£ 
obseruaui clementiam aeris, & bonam temperiein, eiofium. 
vbertatem soli, iucundos & commodos habitandi 
situs, tutos & largos portus, ac fidas naui^antibus 
stationes, & traiectum in omnes occidui orbis partes 
liberrimum, longos fluuiorum nauigabilium tractus, 
& spatiosos lacus ac stagna Medit erranea (nullis 
per vniuersam Europam secunda) opul^tem pis- 



Digitized by LiOOQ lC 



42 ANALECTA DE REBUS 

cationem, & aucupium multiplex omnigenarum 

volucrum, corpora mentesque indigenarum raris 

& extraordinarijs naturse dotibus prsedita : quo- 

rum accurata obseruatio mihi ingenerauit appeti- 

tum inuestigandi veras causas, &c." Deinde mul- 

tis interiectis concludit suum tractatum hoc 

elogio. 

SterTcL. " ^escriptio terreB Canaan quae habetur Deuteron. 

bmh. 8. optime quadrat in omnem Hiberniaa partem. 

Terra riuorum aquarumque & fontium, in cuius 

campis & montibus erumpunt fluuiorum abyssi : 

Terra frumenti, & hordei : Terra lactis & mellis ; 

vbi absque vlla penuria comedes panem tuum, & 

rerum abundantia perfrueris." 

NaturmiiB Si ista terrae opimitas, vnde igitur tanta egestas ? 

Hibw-norum gj ^^ j^^g^^rm^ ingeni j dexteritas, vnde illos 

dexterius a d or ta est inscitia, vnde inuasit inertia ? obserua- 

tum est a curiosis rerum & gentium indagatori- 

bus, hanc gentem in vniuersum animo esse forti 

& elato, ingenio bellaci & acri, vitae prodigam, 

laboris, frigoris, & inedi» patientem, amore con- 

stantem, inimicitiis fere implacabilem, hospitibus 

perbenignam, glorisB auidam, contumelise & iniu- 

risB impatientem, in omnes afEectus vehementis- 

simam, & (quod de nobilissimee ItaliaB populis 

quispiam olim dixerat) Qui mali nusquam peio- 

res, & bonis non temere meliores reperiantur, 

id suo quodam modo etiam de Hibernis verum 

habet. 

Morom <mi- Reperire est in hac gente, sicut & in aliis etiam 

m diacnpan. Europae populis, magnam morum diuersitatem, & 

**** ingenii cultusque discrepantiam ; qu6d alii sint 

elegantioris & mitioris ammi, alii durioris & magis 

austeri : alii vrbani, alij agrestes ; alii faelicioris 

educationis, alii magis inconditi & rudes; alii 

vrbes & oppida magis incolant, alii delectentur 

agrario incolatu; alii praedia ruralia, alii vero 

preeruptos colles, nemora, & saltus insideant : sed 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 43 

illud mirum, in quantacunque discrepanti& mo- 
rum, in quantauis disparitate educationis, studii, 
officii, instituti, omnes tamen indigenas conspi- 
rare, in eiusdem Catholic® Religioms, & Aposto- 
licaB obseruantiee recognitionem. Quin porro Hibarn J* b 
(quod magis obstupescendum est) quasi ex indole catSoficos* 
ipsius Regionis hoc habetur, vt quos admisit SS^JSmf. " 
aduenas aiien® professionis, & fidei, postquam** 1 * 
diutil^L habitatione incalescant in hoc genitali 
solo (cuius sacra gleba Gatholicos quodammodo 
germinare videtur) vel ipsi, vel quas germinarunt 
soboles, in eandem orthodoxae fidei vnionem coa- 
lescunt. Id quod in confesso est apud omnes 
nostrsB conditionis non nescios : & persuasum 
prorsus ipsi Regi, non de hominibus mod6, sed de j^., 
ipsis quodammodo iumentis : Nam cum generosis- «uwio d* 
simum equum nuper illi donaret Cicestrius pro- h&t. «d 
rex, sciscitatus ille si ex Hibernia esset, vbi res- Sm «S£ 
ciuit, protinus subiunxit, papistam esse oportere ; tion * 
significans omnibus ingenitam esse affectionem ad 
Romanam fidem. 

Paucorum mensium curriculum protergressi 
sumus, cum illustres in isto genere conuersiones 
intueremur : iEdituos, Ministros, Dignitarios, Iu- 
dices : etiam primae nobilitatis proceres morti 
propinquos vidimus resipuisse : sea alijs praeter- Nioholal 
missis, vnus instar multorum nobis fuent N.V.^aUhin 
Eques auratus, & inter primarios Regni Iudices, wp* *** 
in communium placitorum Tribunali Antesessor ; 
qui, postquam totam propemodum vitam exegisset 
in iudiciosanguinis exercendo, &per syncretismum, 
ac dissimulationem filiis huius saeculi perquam 
notam, ac familiarem, multa loquendo, scribendo, 
& aduersus Catholicae religionis cultores censorie 
iudicando, clam & palam actitasset ; tamen in ex- 
trem& vitse periodo constitutus, circa festum pas- 
chatis proxim£ elapsi, Catholicum sacerdotem ad 
se aduocauit, & vitae suae flagitiosae poenitudine 



Digitized by VjOOQ lC 



44 ANALECTA DB REBTJS 

ductus, in 8acramentali conf essione exonerauit con- 

scientiam, & eft plusculis vicibus iteratA, ac protes- 

tatione fidei coram pluribus editft, nec non de 

emendatione promisso praastito, sacr& etiam com- 

munione refectus, animam suam, quam multis 

ante sceleribus contemerauerat, multisgue per- 

fidiis, & simulationibus impiauerat, Catholicae 

Ecclesiee reconciliatus, & sacramentis expiatus, in 

manus sui redemptoris (vt credere par est) resig- 

nauit. Cuiu8modi resipiscentiam sororius eiusdem, 

SwmSrfor- ^* ^* 8 ^ m ^^ r ludex, & dissimulator, preeceden- 

diunaiutT tibus annis demonstrauerat. Quee vtraque vt 

JS5un°modo vera & syncera fuerit, nequaquam sera, aut frus- 

wowfo tranea iudicari debet. Et sic, qui tot& propemo- 

dum vitA suft absorbebantur & fluctibus fallacis 

saeculi, decepto in fine deceptore suo, absorpti 

p,, l40t sunt, iuncti petroa Iudices eorum : petra autem 

erat Christus, quam illi apprehenderunt, & qui in 

1 corinth. 4. pelago ambitionis suas mentes miseri demerserant, 

miserante Dei clementift, emergentes ex profundo, 

Sjtt-i 1 ^ ad petram per quam liberatus est Petrus, per 

Apoi. quam & ipse constitutus est petra, & fundamentum 

Ecclesiae, in eandem Ecclesiao vnionem, ex vtero 

iniquitatis, ad lucem verao pietatis expatauerunt : 

Neo praetereunda hic videtur incliti illius Ormoniae 

Comitis Thomae Butleri tam conspicua resipis- 

centia: qui cum iam obtinuisset, quicquid fere 

honorum, dignitatumque vel princeps tribuere 

subdito, vel subditus tutd accipere posset a\ 

principe ; rem demum illam rarissunam in Aula 

opulentam senectutem inoffenso pede pertingens ; 

multo etiam rariori faelicitate, per tam densam 

errorum, saoculariumque curarum nubem eluc- 

tantes diuinao veritatis radios, in animam admit- 

tens, per temporalia haec transitoriaque bona, 

K«Mb. ub. transiuit (vt speramus) ad caolestia interminabi- 

*• * l * liaque. "Permagna, certe, laotitia matri & virgini 

Ecclesiae exorta est, cum eos, quos abortu, tan- 



Digitized by VjOOQ lC 



3. ▼. 7. 
XM.46.T.S. 



CATHOLlCORtJM IN HIBERNIA. 45 

quam mortuos eiecisset, viuos, & incolumes re- 
cuperasset." 

Sed de viris adultis & consummatis, quibu* 
longioris vitao spes omnis erat accisa, si exoleti, & *** 
lassati in via saeculi, redirent praouaricatores ad 
cor, non vsque adeo fortasse mirum videbitur : hoc 
rarius & praeclarius est, si in viridi aetate, & 
flore iuuentutis, vel in ipso pueritiao flexu, aut 
ingressu adolescentiae, mundo lenocinante ; blan- 
dientibus amicis ; monentibus, & minantibus qui 
auctoritatem publicam, vel priuatum imperium, 
in suas proles obtinent parentibus ; contra eorum 
nutus, contra monita, mandata, & minas, teneri 
pueruli, aut molles adolescentulao, se ad eandem waiihai 
petram recipiant. Prioris istius Iudicis filiolus JJJJJjgft, 
vnicus, & naeres opimi patrimonij, desponsatus «mtr» p»- 
puellao nobili, ex Anglicana propagine, fideique ^ionl^o. 
protestanticae, nullo terrore, suadelft, vel spe per- ,Untta - 
celli voluit, aut deturbari de recta sententii: 
parens intonuit, socer admonuit, sponsa etiam 
muitauit ipsa (vtique nondum satis imbuta 
nondum exculta vomere Orthodoxao instructionis) 
omnes iunctis viribus (neque enim adhuc resipuit 
parens) adoriuntur puerulum; ipse vero imper- 
teritus, & in petra immotus, circumsonantes lllos 
fragores & fluctus excipiens f rangit, nec f rangitur 
in proposito. Qu& tam insigni constantifl. pueri, 
& considerat& soceri in extremis resipiscenti&, 
sponsa etiam conuersa est ad fidem & qua vt auer- 
teretur postmodum, quid non adhibuit ardor & Hmtid 
inclementia parentisP qui aegerrime ferens adSmocnam 
meliora reductam filiao mentem, modis omnibus JJJJX^ 
allaborauit, eam & suscepto consilio abalienare, v*nif* 
retrorsumque impellere ; vnde & conuiti j s ictibusque 
impetitam, & crinibus vellicatam, cum sibi eam 
lucrari non posset, solo ipsam prao furore allisit. 

Haoccine parentis prouidentia, haBCcine mansue- 
rudo, comitas, & morum ciuilitas, exuere paternam 



Digitized by VjOOQ lC 



46 ANALECTA 1)K REBUS 



Aug 



humanitatem, & belluinam feritatem induereP 
" Monendo non minando, suadendo non in- 
Mattb. c 1«. saniendo fides Christiana seminari coepit, semi- 
nata creuit, adulta floruit, florens fructifi- 
cauit, fructificans perseuerauit, & contra infer- 
nonun portas aeternum praeualebit." Sed quis 
dign& admiretur illustrem Ephebum Ioannem 
Baronem de Curaghmore ; qui m Angliam aman- 
datus, vt palatinis moribus & institutis assuefac- 
tus, praxim vrbanam & consuetudinem aulicam 
illius nationis imbiberet: si in ista officina alij 
Tetus prouerbium comprobarunt, Heroum filios 
noctem esse & noxam Reip. bic contrd se pro- 
bauit Heroum sobolem, lucem & lucernam gentis 
SU80 ; qui lorica fidei indutus, & scuto fortitudinis 
munitus, aduersus multos ictus, & grauia tenta- 
menta quibus expositus fuit, in omnibus se con- 
seruauit integrum & ilkcsum. Londini & suoruni 
conuictu abductus in Palatium Cantuariensis An- 
tistitis, ibique multa humanitate delinitus, omnibus 
etiam commodis circumfluens, atque vrgentibus 
colloquijs solicitatus ad eiurandum ritum ortho- 
doxum coram Rege ipso, coram practenso Archie- 
piscopo, &Regni optimatibus,non erubuit se profi- 
teri Catholicum, & inCatholica religione educaturc, 
nec salud animd posse recedere ab auita educatione. 
Intentio Archiepiscopi hecc erat in tota illa 
sedulitate & benignitate qua illum fouebat, & 
mirificis complectebatur officijs vt in eo vno ad 
sua dogmata seducto exemplum statueret, & sig- 
num veluti ex alto praetenderet caeteris nobilibus 
ephebis, quos ex Hibernia eliciendos, & in Anglia 
instituendos definita sententi&, & certo consilio 
decretum fuerat, in qua mente etiamnum persistit 
accersitis iam ex Hibernia multis ex prima nobi- 
litate adolescentibus : sed elapsus ille ex manibus 
insidiatoris, alijs etiam aperuit viam, qua itidem 
ipsi elabantur. Dicercs Baronem eodem epiritu 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 47 

praeditum fuisse, quo eximius ille martir Gordius 
apud D. Basilium describitur : Negem ego Deum 
in cuius cultu sum educatus P Nonne caelum, sol, 
& astra omnia lumen mihi clauderent suumP 
credam profecto humum quam pedibus tero mihi 
ruituram : Haec vtique mens est plurimorum in 
Hibernia Catholicorum : Haec diuinac erga ipsam 
nationem prouidentiae tessera. 

Ite nunc quotquot estis sectarii & veritate de- 
serti, recognoscite mirificam Dei prouidentiam, & 
occulta eius consilia super indigenas Hiberniae; 
attendite mirabilia magna super eorum constan- 
ti&, & stabilitate in vera fide. Edocti tot exem- 
plis admittite, Durum esse contra stimulum calci- ^26.** ** 
trare. Desinite exprobrare castris filiorum Israel, 
quos sibi Dominus elegerat in populum & sortem Rom. c i 
peculiarem. Nolite amplius vel pauperiem illis 
obiicere, vel inscitiam, qui diuitias bonitatis & 
sapientiac Dei, affluenter in fide consecuti sunt; 
" Nolite vobis thesaurizare iram in die irac, & 
reuelationis iusti iudicii Dei, qui nunc secundum 
duritiam vestram & impcenitens cor, despicitis 
tenuitatem nostram, & tanquam iubati & enerati 
leones, in fremitu conculcatis miseram gentem, 
insultando illi quasi & Deo derelictee, exultando JHS^ ; 
autem veluti gigantes in viis vestris praefi- 
dentes vestris viribus, vestris copiis, opibus 
& fortunis; confidentes in consiliis vestris, in 
pace, prosperitate, prudentia : laetantes, & las-^^^ 6 ^ 
ciuientes in stratis vestris, in vxoribus, liberis, & bocl c. i 
clientibus vestris, coronantes rosis capita vestra, 
magnificantes opera vestra, aedificantes domos, 
plantantes vineas, hortos & pomatia : extruentes 
piscinas aquarum vt irrigaretis syluam lignorum 
germinantium ; possidentes seruos & ancillas, 
multamque f amiliam ; habentes armenta & mag- 
nos ouium greges; coaceruantes argentum & 
aurum, & substantias Regum ac Frouinciarum." 



Digitized by VjOOQ lC 



48 ANALECTA DE REBUS 

ARTICVLVS VII. 

In quo comktat vera opulentia 8ffalicita$ Chmtiana. 

p«»l 143. "DEATVM dixistis populum cui heec sunt : nos 

-D vero beatum populum dicimus cuius Dominus 

Deus eius : Illa est Paganica beatitudo, quam & 

Turca, & -3Cthiops, & Jrersa possit obtinere, qu& 

etiam supra multos, & fer6 omnes principes Chris- 

tianos potiuntur ; sed non est illa defoecata foeli- 

Rom. o. 8. citas, ad quam filij Regni, haeredes Dei, & cohae- 

redes Christi, boni & fideles Christiani suspirant ; 

cui in suis operibus collimare, & sanctis desiderijs 

aspirare norunt. 

Ang ex Se- "Nihil infcelicius fcelicitate peccantium, qu& 

Sident* p i£ hostis interior roboratur, & concupiscentia nu- 

cMtfuiir tritur, & virtus subruitur, & fides subuertitur, 

fcBiioius. superbia gignitur, contumacia f ouetur, nimia sui 

fiaucia, cum caeterorum contemptu propagatur; 

qua mens in terra defigitur, & ccelo abducitur : 

qu& denique gloriatur, & floret mundus; gloria 

ver6 coelestis eiusque aestimatio in cordibus homi- 

num exarescit." • 

Non est illa via coeli ; non est porta Domini per 

quam iusti intrabunt ; sed via speciosa saeculi, & 

saecularium spatiosa ad interitum ; via quae laeta 

quidem videtur in ingressu, sed lutosa in pro- 

gressu, in egressu verd omnino luctuosa. 

ViaDei * Longo inter se diametro distant viae Dei, & viae 

num ingenf hominum ; longo inter se discrimine separantur 

distaatb. ixidieia ytriusque, multo & se inuicem diuortio dis- 

terminatur diuini numinis, & mundani nominis, 

coeli & terrae aestimatio, multum discrepat vtrius- 

que calculatio. Alia est statera hominis, alia 

numinis : aliud pondus profanum ; aliud sanctua- 

gwn^to rij. Pulchr& D. Gregorius. "Nolite, inquit, 

Aokiu^!! pensaro quid habetis, sed quid estis : Ecce mundus, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEftNIA. 4d 

qui diligitur fugit ; Sancti isti ad quorum tum- 
bam consistimus, florentem mundum mentis de- 
spectu calcauerunt ; Erat tunc vita longa, salus 
continua, opulentia in rebus, fcecunditas in pro- 
pagine, tranquilitas in diuturna pace; & tamcn 
cum in se ipso floreret, iam in eorum cordi- 
bus mundus aruerat : Ecce iam mundus in 
seipso aruit, & adhuc in cordibus nostris floret 
(loquitur in persona mundanorum) vbique mors, 
vbique luctus, vbique desolatio ; vndique percuti- 
mur, vndique amaritudinibus replemur ; & tamcn 
caec& mente carnalis concupiscentieo, ipsas eius 
amaritudines amamus, f ugientem sequimur, laben- 
ti inh8Bremu8. ,, 

IUa prorsus deploranda csecitas est, & misera- JjJJJJS^,^ 
bilis inscitia, ex istorum afluentia bonorum, quae foiiatuti* 
pessimis etiam hominibus cum bonis communia sunt, ** 
metiri Christianam fcelicitatem ; quam tamen nos- 
tri aduersarij sic trutinant in sua statera dolosa, rrouer. n. 
vt nobis ora obstruere se posse putent splendidft 
commemoratione diuturnae pacis, & exundantiae 
illarum commoditatum, quas mundus solet suis 
communicaremancipijs. Quid enim in ore Pro- 
testantium crebrius sonat, quam illa Dei benedic- 
tio, illa prosperitas, illa quietis diuturnitas, quam 
sub Rege suo nunc obtinet Britannia ? f atemur AuKUSt . 1. 
illa bona esse, fatemur Dei dona esse, sed " bene <fccinit. 
vtentibus sollummodo illa vtiliter a Deo donari. 
Quod si neglectis melioribus, qua) ad supernam 
pertinent ciuitatcm, vbi erit a>terna ^dctoria, in 
summa pace secura, bona ista sic concupiscuntur, 
vt vel sola esse credantur, vel his qua3 meliora 
creduntur, amplius diligantur, necesse est miseria 
consequatur, & quac inerat augeatur : Ccelum Cce- PsiU - ,13, 
li Domino : terram autem dedit filijs hominum. ,, 

Illi igitur filij hominum, qui non sunt veri filij 
Dei (quod sino vera fide & orthodoxa Rcligione esse 
nequeunt) accipinnt & Dcodc scabello pedtim bona 





Digitized by VjOOQ lC 



50 analecta de rebus 

p£i 2 w temporalia ; Sed qui per gratiam *fiunt consortes 
E«a.W diuinae naturae, & in recta professione vnius sansB 
8 ***** L doctrinae, in gremio, pace, & vnione vnius Sanctae, 
& Apostolicae Ecclesiae fideliter Deo famulantur, 
illiB inamissibilis securitas in perpetuas aeternitates 
possidenda, in Regno Dei conseruatur. 
Britannia Sed nec illa prosperitas, quA potiri sibi videtur 
SdTrib^ Britannia, adeo tribuenda est Jf ouatorum in fide 
Snu^o^nouello plasmati; antiquior est & honorificentior 
illius Gubernij consideratio, cuius iam & multorum 
annorum centurijs inchoationem, & primaeuam 
originem repetendo, eiusque propagationem, & 
stabilitatem hucusque producendo ; quemadmodum 
auspicium tantae, & tam faustaB molis, Ecclesiae 
Komanae, & CatholicaB religioni per eam illic prae- 
dicatae, & obedienter susceptae competit ; ita eiusdem 
continuatio, & (si ita velit) perpetuitas, ab eadem 
originali motrice descendet. Impressit illa vitam, & 
vitalem motum huic tam perpolitae machinae, cuius 
adhuc reliquias ista retinet ; & primae impressionis 
vim virtutemque genitalem, quamdiu non amiserit, 
ex ipsa seminali ratione quam primitus accepit, po- 
terit tantisper durare in suo flore, donec vel restau- 
ret pristinum vigorem, redeundo ad matricem Ec- 
clesiam, vt reflorescat magis ; vel penitus abijciat 
nauf ragij tabulas, vt in exitium corruat irrepa- 
rabile. 
constaoti- Prorsus ita concipio cum Britannicis Dominijs 
«" wiuquul *£*> quemadmodum olim cum Imperio Romano, 
d&* TM,hl b "^ C^^tantio Ariano Imperatore. Pij siquidem 
iibeS"tor, r " & f celicis Constantini magni parentis sui (qui & 
3Hl©r!* rS j!" pater Patriae, vindex, atque assertor imperij, & 
initaurator. inuictus eius restaurator merito habebatur) cum 
deseruisset filius Constantius vestigia, & nouam 
credendi f ormam ab Ario cusam, & a sequacibus eius 
recusam pessimo regiminis omine amplecteretur ; 
ex vi illius institutionis, & form& restaurationjs, 
quam vitali influxu Constantinua Imperio indide» 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBfcRNIA. 61 

rat, quasi sagitta electa ex arcu missa, eiusdem 
manu tendebat recto curso ad destinatum Reipub- 
lic® scopum, qui in pace & victrice concordia, ac 
prosperitate consistit, sub Constantio iam mutato 
ui deterius, nondum immutata fuit Imperii f acies, 
quae adhuc, in fronte sua, foelicitatis quandam 
Imaginem habebat inscriptam. 

Itaque deuicto Magnentio tyranno apud Mursum 
Pannoniae, cum Orientali Monarchiao, auam acce- 
pit haereditariam, adiiceret Occidentale Imperium, 
quod ex testamento Patris sortitus fuerat gcrmanus 
eius frater Constans (quem Magnentius proditione 
sustulerat) blandientibus Arianis, & suum Ceesa- f e i 8u1p 
rem aeternum appelantibus, victoriam eius Aria- 
nae perfidiao tribuentibus, quod ipsorum dogmata Amm. Mai- 
promoueret, in tantam venit arrogantiam, vt se *** L l5 ' 
totius orbis Dominum nominaret ; seque ipsum, ex 
formula ab Arianis accepta, iEternum Imperato- 
rem scriberet, suamque -<Eternitatem in pluribus syiS' oiV- 
rescriptis subscriberet ; atque ita, qui filium Dei jSS^jJi^p. 
negabant aoternum, patriud consubstantialem &*•• 
coseternum ; turpissima adulatione & caecitate, 
filium bominis & hominem mortalem, elogio aoter- 
nitatis ornartmt. 

Ex illo igiturprospero victoriae successu, quem ££™Jf JJ™ 
ad propagandum Arianismum astut£ rapuerunt« uadoc,ri - 
Ariani, persuadebant infceKci Constantio suam SonS ropn8u 
doctrinam iam diuino calculo esse comprobatam ; 
vnde ille eidem errori, qilam tenacissimi deinceps 
inhaesit, omnique conatu fimbrias eius dilatauit, 
quasi in eo magum Deo praestaret obsequium ; 
etiam ad modum Gentilium Catholicam Ecclesiam 
persequens. Yt huius falsae persuasionis intuitu, 
Lucifer Calaritanus Episcopus Kbrum ad eum 
conscriberet de Regibus Apostaticis, qui cum im- 
piissimi fuissent, magn& tamen faelicitate temporaK 
potiti fuerant. " Vide Constanti (inquit) tametsi 
contingat tibi in summa faeKcitate, in hac tempo- 



Digitized by VjOOQ lC 



62 ANALECTA DE REBUS 

raria versari vita ; tamen magis timere debes, quod 
Dei reserueris iudicio, &c." 



ARTICVLVS IX. 

Nouatorum nostrorum morem 8f furorem aduerms 
orthodoxos belli conuenire cum veteri vsu Arianc- 
rum. 



to!uu2TSi- A VOD Ariani Constantio ; idem, nec dissimili 
£Jtii!t pr °" ^ artificio suggerunt Regi Brittaniae nostri sec- 



_ Q 

nmuUutur. tarii : multis encomiia deprsedicant dulcedinem 

huius pacis, pacificum Regni ingressum, pacificam 

cum vicinis JPrincipibus vnionem, & concordiam, 

prolem fructiferam, prosperitatem, & similia : Ex 

nis instigant ad seduliorem obseruantiam nouellae 

8U80 doctrinae, & ad expugnationem nostri institu- 

ti. Hoc in conciliis, noc in concionibus, hoc in 

scholis & Academiis, hoc verbis suis & scriptis in- 

culcant, idque tanto ardore, & emphasi, vt in ea 

pro aris ac f ocis laborare videantur : vnus e caoteris 

modernus scriptor ita Regem alloquitur. 

v 00 ^ 18 " Vnum adnuc superest quod votis omnibus 4 

mf. ubri Maiestate tua expetunt omnes boni : vt populo 

• suo Eoci. no8 ^ ro pereunti propere succurrere, & peste ponti- 

ficift. laboranti facere velis medicinam. Nolunt 

quidam, & repugnant, & exitium suum prona cu- 

pidate desiderant : Sed subuenito miseris, liberato 

roo^priSd- pereuntes. Ad hoc tibi Deus summus commisit 

JT" in r J_ li " Imporium, vt per te vulneris istius plaga curetur : 

doxorum facinoris eorum periculum scimus, erroris notsB 

• 00Wldunt ' sunt pcenao : sed melius est vt liberes inuitos quam 

vt volentibus concedas exitium." 

Ecce nouiciorum ingenium quam belte conspirat 
cum antiquis haereticis, quibus artibus & technis 
moliuntur impellcre suos Principes in perniciem 
Urtiiodoxorum : Ad hoc (uiquiunt) concessum Im* 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORFM IN HIBERNIA. 6? 

perium, victoria, pax, tranquillitas, vt debellent 
veram fidem ex cordibus Catholicorum. Ista est 
genuina suggestio nostrorum Protestantium, illa 
eadem fuerat persuasio veterum Arianorum. 

Nolo ego esse vates ad prsesagienda futura; 
sed quicquid euenerit, vel prouidente Deo ad noa- 
trum solamen, vel permittente ad supplicium; 
vnum habeo quod Principis instigatoribus, alterum 
quod fidelibus subditis hoo loco insinuem. 

Quia iam multo vsu, multisque documentis com- SSJf {JJJS* 
probatum, atque ipsa aduersariorum confessione JJUJjj* «>- 
receptum est, omnes conatus gubernatorum, <jui- 
bus fidem Catholicam radicitus euellere, & ab imis 
fundamentis concutere moliebantur, ita vanos & 
irritos fuisse, vt qu6 magis illi opprimerent, e& 
illustrius ista exsurgeret, atque instar palmso, su- 
peraddito ad radicem multo pondere, frondosi&s 
& floridi&s suos ramos diff underet ; non se amplius 
fatigarent tam inutili & ingrato labore, vnde f ruc- ** jJJ£j?|V 
tum meliorem non contrahant, quam odium, inui- m 
diam, & off ensionem plurimorum : frustra enim 
niti, & nil nisi laborando odium queerere, extre- 
mflB insipientisB est. 

Et quia populis HibernisD, non alia in imis visce- 
ribus religio insidet, quam illa venerabili vetus- 
tate, & conspicui successione refulgens Apostolica 
Romana fides, qua primitus imbuti erant, quam & 
hactenus retinuerunt ; f acessat omnis in oppositum 
colluctatio ; ne contra torrentem niti, aut Deo ho- 
minibusque inuitis, c&elestibus contraire consiliis, 
humana & falsa prouidentia videatur. 

Qui contra stimidum calcibus incurrit, calces 
cruentabit, stimulum vero non retundet. Sapien- **<*- h 
tes consiliarij Pharaonis, dederunt conailium insi- 
piens, de exterminandis HebrsBorum masculis ; lndpien* 

i * • »a . i •*■• • conrilUTio- 



quorum non obstante nimifc cautela, Moyses in JJJf «££>. 
fiscella vndis eripitur, & ipse populum seruitutigj 
subiectum, diunio munitus auxilio, liberat & (JtVO 



Digitized by VjOOQ lC 



54 ANALECTA DE REBtfS 

opere, & luto, & latere f ornacis JEgyptiorum : Su- 
perbum autem Deoque rebellem tyrannum, cum 
lnsequente multitudine populorum, fluctibus ru- 
bri maris inuoluit, & inuolutos deuoluit ad inf eros. 
vm«tu pi»- Num diffidamus de benignitate & Clementia 
fmpSSmi. Regis nostri, quin prudentiori consilio nixus, 
qu^ ooiwi- ^qjjj nobiscum rationem sit initurus, qu&m quae 
& nouo Academico suggeritur, vt nos inuitos per- 
trahat in suum obsequium, si sponte nostr&, contra 
mentem & conscientiam nolimus esse obsequentes P 
Aliter theologatur D. Augustinus quetm nouellus 
hic Doctor ; aliter gubernauit Augustus ; aliter 
Philippus, aliter Constantinus, aliter Lucius, Ethel- 
bertus, Edouardus, quam hic politicus regendum 
proponit : voluntariam vult oblationem Deus, non 
vero coactitiam ; spontaneam & liberalem qucerit 
seruitutem, non fictam & ascititiam : in moralibus 
metus non solet esse diuturni magister officij ; in 
naturalibus nullum violentum est perpetuum ; in 
ciuilibus optimum satellitium est ciuium beneuo- 
lentia : in spiritualibus nec meritum est nec deme- 
ritum absque libertate. " Monendo (inquit Au- 
gustinus) non minando creuit religio Christiana : " 
Et alibi ait, " credere nemo potest nisi volens." 
Cur igitur inuitos, & repugnantes, putat iste Theo- 
logus orthodoxos nostros esse captwdos P 
viro Eocia. MeKus & humanius, viroque Ecclesiastico dig- 
^^nJj!" nius consilium foret, vt mutatA gubernationis 
lium. seueritate, qu& tamdiu adhibita, nulloque fructu 

secuto, nisi exacerbationis plurimorum; suaderet 
tandem rigorem istum in mansuetudinem trans- 
f erendum ; vt si f orte hac deliniti, non traduceren- 
tur ad sententiam in fide diuersam, saltem pacatio- 
res & placatiores incumberent in terrenam ciuita- 
tem excolendam, & terreno Regi terrenum hono- 
rem promptioribus a#imis impendendum. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOKTTW IN HIBERNIA. 65 



ARTICVLVS X. 

IUustratur offlcium tam Principis quam subditorum 
in hae diuenitate 8f disaonantia religionis. 

ERRANT in forma regiminis isti in religione seonritu 
errones, qui saDuitiam Regi, & inclementiam JSllSd*. 
suggerunt; & inuitos expugnari posse sperant, 
quos clementia non superauerit, humanitas non 
deuicerit, amor non deuinxerit : Argutum & tutum 
conmlium dedit olim magno Principi, magnus mo- 3m«* 1 1. 
rum magi8ter Seneca Pnilosophus. " Cum ciui- ^tu^ 1, 
bus & ignotis atque humilibuseo moderatiusagen- 
dum, quo minoris est affiixisse eos ; " quare autem 
minoris, paulo superius rationem dedit, quia " se- 
curitas securitate paciscenda est. Errat si quis 
existimet tutum ibi esse Regem vbi nihil & Rege 
tutum. Tantum neoesse est, vt timeat, quantum 
timeri voluerit, vnum est inexpugnabile muni- 
mentum amor ciuium.' 1 

Quod Plutarchus in moralibus de ciuili regi- P 011 * 100 ^ 4 
mine obseruauit, mutationes in statu firmiter ordi- nuu «m>ru 
nato, non carere turbationis periculo ; locum suum^SlIm! 1111, 
habet in mutatione religionis. Quando igitur 
Natio Hibernica tot saeculorum transactis curricu- 
lis, non aliam olim imbiberat, non aliam mod6 
sapit, non aliam intendit amplecti, qu&m veterem 
illam, quam & Romanis prsedicatoribus exsuxerat,& 
in qua iam vsu inueterato conquieuit, in qua con- 
senuit ; si eam ab hac euellere contendas, funem 

S[uidem contentiosum ducere, sed ad optatum con- 
ormitatis fineu, neutiquam perducere potueris. 

Vt diflicillimum ac periculosum est, annosas ar- ""tj^* 11 
bores, qu» iam latfi sparsfire " radices, reuellere loco, Ter 
& alio transplantare : Ita Remp. longo tempore 



Digitized by VjOOQ lC 



56 * ANALECTA DE REBUS 

suis inueteratam institutis, ad aKam vita3 rationem 

traducere non licet, citra maximos rerum motus." 

Idemque est iudicium de quocunque populo, doc- 

trina) cuipiam ab antiquo addicto. 

importunius Salubrior itaque sobrietas in regendo fuerit, 

hUwta qu&m cum magn& austeritate velle dominari men- 

SYenOT, «b tibus ad libertatem natis : quod si cum imperio & 

formicis' 8ua summo rigoro omnia perrumpcnda putauerint, 

bihsmeat. • • j i x j? -i • K j *u 

meminisse debent non iacile lrntandos esse crabro- 
nes, muscas habere splenem, & formicis suam 
bilem inesse. Quod non ea mente 4 me dictum in- 
telligi volo, quasi ad seditiones, tumultus, aut 
turbas f acem preef eram, qui ad pacem & quietem 
toto animi nixu, & vocationis mese nexu procumbo ; 
ad quam etiam alios (si quando in diuersum procli- 
nantes nossem) omni sedulitate persuaderem; 
quippe quod consultius putem, & rebus ipsis mul- 
t6 accommodatius, nostroque officio proprius sit, 
foro & tempori seruire, & imperij legitime consti- 
tuti ordinationibus non contrauenire ; nisi quando, 
& in quantum diuinse subiectioni, & sanctionibus 
fidei, atque obedientiae Catholicra Ecclesi» nos 
abstrahere, & abstractis ab vberibus pice matris, 
nouercali odio prosequentes animas, venenum exi- 
tiale nouorum dogmatum nobis propinare vellent. 
Quid igitur de splene & bile, quid de crabronum 
irritatione, quasi ad terrorem incutiendum perco- 
quis? Timorem Domini vellem posse incutere 
violentis istis, & turbulentis sollicitatoribus nostro- 
rum grauaminum, qui indies suggerunt sanctiori 
Senatui, adeoque Regi ipsi, modos & artes exquisi- 
tas aggrauandi nostras miserias ; qui non contenti 
succo nostro, & sudore, ambiunt etiam sanguinem 
no8trum exhaurire & lambere : Despuunt nos tan- 
quam opprobrium hominum & peripsema totius 
mundi ; cum tamen saepe fiat, iudicio Dei, quod in 
prouerbio circumf ertur, vt qui inspuerint in f ormi- 
carum agmen, illis labia intumescant. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEKNIA. 57 

Habent Hiberni suum asylum, habent suamHib«mo- 
arcem, propugnaculum, & ciuitatem refugij, ha- xIJjfiunA 
bent quo confugiant ab ira ventura, " & sagitta J^ 0111 * 00 " 
volanto in die, k negotio perambulante in tenebris, 
ab incursu & daemonio meridiano." Arma eorum fml 90. 
sunt preces, & lachrymae ; turres fortitudinis, prae- 
sidium & patrocinium sanctorum suorum tutela- 
rium ; galea) ver6,prouidentiaeDei constans fiducia ; 
8cutum & gladius, vigiliae, cilicia, ieiunia, discipli- 
naB, suspiria, fletus, carnis mortificationes, cum 
inuicta iniuriarum sufferentia. 

Sanguis Abel in terra fusus sine lingua cla- 
mauit ad ccelum ; afllictio Hebraeorum in fornace 
f errea pertigit ad aures sedentis in ccelo : Moysis, ^ w » 
etiam cum mutus esset, vox mentis & Domino 
audiebatur. Nonne " lachrymae viduaB ad maxil- 
lam descendunt, & exclamatio eius super deducen- 
tem eas ? A maxilla enim ascendunt vsque ad coe- J^^™ 11 " 
lum, & Dominus exauditor non delectabitur inArehid.i. 1, 
illis." Dici eolet Hibernicos indigetes, vltrici Uut m ' 
supplicatione solitos visitare eos, & quibus honor 
eorum laeditur : Et non timent vindictam Dei zelo- 
tis pugnaturi pro sanctis suis ? quos cum exalt&rit 
in gloria sua, quemadmodum " exaltationes Dei in 
gutture eorum : " ita " gladij ancipites in manibus 
eorum : Ad faciendam vindictam rn nationibus, & 
increpationes in populis. Ad alligandos reges 
eorum in compedibus & nobiles eorum in manicis 
ferreis ; Vt faciant in eis iudicium conscriptum." 
iudicium Dei conscriptum & immaculatum, 
iudicium tremendum &-horribile super peccatores, 
qui opprimunt in iudicio pauperes, & trucidant 
rectos corde. 

Huius iudicij comminatione & terrore vtinam 
illi percutiantur acceleratd, qui causam Catholi- 
cam, sceleratA suggestione grauant, & prof essores 
eius de caetero innoxios, quasi grauissimi flagitij 
noxaeque inexpiabilis ?eos, omni despectui, contu- 



Digitized by VjOOQ lC 



58 ANALECTA DE REBTTS 

meliaD, opprobrio, & iniuriae obnoxios f aciunt. Ve^ 

Pwi.11. nintamen confidimus quod "Disperdet Dominus 

vniuersa labia dolosa: & linguam magniloquam. 

Qui dixerunt linguam nostram magnificabinus, 

labia nostra & nobis sunt, quis noster Dominus 

est P Propter miseriam inopum & gemitum pau- 

perum, nunc exurgam dicit Dominus. ,, 

Dani«i9. Exurge Domine & respice nos, exaudi preces 

seruorum tuorum; illumma faciem tuam super 

sanctuarium tuum ; & propitius intende populum 

istum, super quem inuocatum est nomen tuum 

guotidinnft Deus. Respice vota & Orationes nostras ; Bespice 

socriflciaprovictimas labiorum, & quotidiana sacnncia pro 

Bege, &q, jiQgQ nostro, pro ConciKo, pro Gubernatoribus & 

Praof ectis eius, pro omnibus qui in sublimitate sub 

ip80 sunt positi, vt cogitent cogitationes pacis & 

non afHictionis : & ipse super omnes diu & f oelici- 

ter regnans, sic gubernet populos sibi subiectos in 

temporaK tranquilitate, vt non impediat eos ab 

ffiternft in coelis beatitudine consequenda. 

Duo erant quse gaulo ante cogitaui insinuanda, 
iterumque hto subiicio (quia me nescientem dolor 
abripuit, vt propositum sermonem abrumperem) 
vnum his qui Regi proximS assistunt, in mandatis, 
legibus, edictis connciendis ; vt dignentur deinceps 
mitescere magis ; considerantes quam multa hu- 
cusque mouerint, quam parum autem in negotio 
promouerint, contra, prof essionem Catholicam. Al- 
terum est de ipsis Catholicis; vt in quancunque 
partem Regis ammus transf eratur, siue ad maiorem 
mansuetudinem exhibendam, siue ad seueritatem 
continuandam, seu flagella adhibeat, seu scorpio- 
^^ d ™^"ne8; non deficiant animo ex pusillanimitate, nec 
nn rauiti- ex desperatione aut impatientia se prsecipitent. 
L^ioieph. His quidem qui prasunt eruditum pr»bet docu- 
mentum doctissimus Philo I. " Sicut Qubernator 
pro ratione ventorum mutat nauigationis sub- 
sidia, non vno modo nauem dirigens : Et medicus 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0MC0RUM IN HIBETWIA. 59 

non vno ad omnes morbos vtitur remedio, sed ob- 
sernans intensiones, ac remissiones, repletiones, 
vacuationes, causarum mutationes, multa ad 
salutem uariat, nunc hoc, nunc illud experiens : 
sic opinor & Reipub. moderator debet esse multi- 
f ormis, & multiplex ; alius in pace, alius in bello, 
aliter se paucis, aliter multis opponens aduer- 
sariis." 

Eademque est sententia de subditorum regi- 
minc : & quia Natio Hibernorum, cum perfectissi- 
ma subiectione quam Regi nostro polliciti incunc- 
tanter adimplent, omnes officij sui numeros & 
partes exequendo, nulla tamen industria se si- 
nunt abduci a fide & religione, quam in vniuersum 
profitentur ex ductu & doctrina Komanao Petri 
sedis ; in posterum permittantur iuxta mentis 
susd dictamen incedere: Et quia veteres populi, 
nouis de religione legibus nesciunt accommodari, 
sciat Princeps per suum Basilicum, iudicij & 
prudentise temperamento adhibito, leges suas iux- 
ta populi conditionem moderari. 

Interim vero, adeoaue omni tempore & statu, Matt. 11 
pergant subditi se subditos ostendere ; in omni ^ 20! 
licitd, & necessaria obedientia ; reddentes 
Crosari quco Caesaris sunt, quando quod suum est 
Deo non subtrahitur. In quo quid omnes moneat 
D. Augustinus, in persona vnius Bonifacij, Kbet E,,i,t 70 
subi jcere ipsius verois. " Aut bona, inquit, reci- 
pisti ab Imperatore Romano, noli reddere mala : 
aut mala recepisti, noli reddere mala pro malis, 
&c., Venmtamen vt Deum diligas, non diligas 
mundum, & in ipsis bellis (si adhuc in eis te ver- 
sari opus est) fidem teneas, pacem quxras : vt ex 
mundi huius bonis facias opera bona, & propter 
mundi bona non facias opera mala." 



Digitized by VjOOQ lC 



SECTIO SECVNDA, 

IN QUA TRACTATUR MIRA & VERA IMAGO, SIUE 
IDEA IACTATIONIS, AC TREPIDATIONIS CATHOLI- 
CORUM IN HIBERNIA. 




Articvlvs I. 

Expediuntur considerationes di&rupti, Sf inopinatk 
interci8i Parlamenti. 

JjEXPEDITA iam sunt, & conclusa Regni 

Comitia ; scd citius conclusa quam spera- 

batur ; nec tamem citius quam cxpediebat 

Cauiacomi- lllo, vuuuiutu ; iiiuitis vtique de causis id expedie- 

ciuSendo^" bat ; sed vna praef erebatur in publico edicto, quo 

rum - illa dissoluta esse, & de Regis voluntate, & man- 

dato dissolui promulgabatur in Octobri iam 

"^ * elapso : Nimirum, vt publicis sumptibus parcere- 

tur. Iusta certe causa, praosertim in Regno non 

optime nummato, multis grauaminibus attenuato, 

nouis onerato ^vectigalibus, bellorum incommodis 

non ita pridem exhausto ; &, quod grauiter tule- 

Peouni» run ^ i^q^ili^* subtractA legitimfi, pecunift, pluri- 

leffitim» morum f acultatibus exsufflatis per vilem monettfm, 

& aeruginosa randuscula, quce adaucto & mox im- 

minuto valore (exeuntibus diuersis edictis) in 

locum puri argenti & auri subintrauerunt, non 

sin& maximo subditorum tum dolore tum dispendio, 

sub extremum Eli^abethao Regnum. Sed & in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0MC0RUM IN ttlBEHKIA. 61 

his ipsis Comitijs, vix dum reualescente ex tantA 
& tam multiplici aegritudine corpore huius 
Reipub. cum alijs quao processerant tributis, sub- G r«ui*i- 
sidium impositum per vniuersum Regnum, vt mo- ■"«» «*bd- 
bilium quasi septima, immobilium vero, agrorum, rnluemn 
&fundorum annuiprouentus,quinta pars solueretur Ka * nunL 
duabus pensitationibus, ad gratificandum Regi, 
eiusque necessitatibus subueniendum. Quibus 
consideratis, non iniurift factum est, vt prolixiores 
expensao abrumperentur, & ijsdem prsecauendis 
Comitia pracscinderentur, solemnitate consuetA, & 
ritu concludendi solito praotermisso : Nam & comitfonim 
Statuta de titulo Regis in temporalibus recognos- Jjjj^jjj^ 
cendo ; de confiscatione Dynastiarum Tironiao, prodpu*. 
Tirconalliao, aKorumque in VlidiS, latifundiorum; 
ac nou& Britannorum in ijsdem territorijs planta- 
tione, iam scita & sancita erant oomitiorum auc- 
toritate ; consensu & approbatione in quibusdam, 
in alijs silentio & trepidatione pncualente. 

Articvlvs II. 

Discrepantia snffragiorum in Cotnitys tnde orta, 8f 
quotnodo se gesserint Catholici. 

SED praoter has causas, alia nobis ratio suberat 
optandi, vt quantocius illa finirentur : palpi- 
tabant nobis viscera, ne fort£ obruerentur nostn & 
multitudine exterorum, qui de Scotiao, Angliao, & 
Cambriao partibus recenter aduentantes, qu& vi, 
quo iure, qu4 industri&, consilio, iniuri&, admitte- 
bantur ad ius suffragij, in Comitijs huius Regni; 
verebantur, ne, si contingeret causam religionis 
agitari, mal£ nobis consulerent noui suffragatores. 

Hoc nos e6 stimulabat acrius, quod in elencho Eienchus 
Statutorum quao conscripta ferebantur, in Comitijs ^ m : i l i£! um 
proponenda, nmlti inerant tituli contra orthodoxup >»">«• 
religionis cultores ; de primatu Ecclcsiastico ; de 



Digitized by VjOOQ lC 



62 ANALECTA fcE RElUJS 

matrimonio; de proscribendis Ecclesiasticis nostris, 
& regularibus ; de mulctandis eorum receptatori- 
bus ; hsec & his similia pauorem nobis, & poend 
consternationem inijciebant, ne vinceremur suffra- 

S"orum numero, quando res venirent in comitialem 
sceptationem. 
Nouorum In 8uperiori Aula, nostrorum Procerum numerus 
Siffr^ti^ non adaequabat aduersam partem, propter Antis- 
tiahuSdii. titum multitudinem, qu& illi prsepollebant : in 
parita». Aula ver5 inf eriori quandd impares essemus, quid 
spei superesse nobis poterat ? Addo quod in hoc 
ipso Domicilio, Magnus commissariatus (qui ex 
Magnus pracipuis, & quasi nore Comitiorum deligi solet, 
JSJJJJJ* 88 *" ad ea omnia discutienda, & pertractanda, quae 
maioris momenti videri possent, de quibus aliqua 
contentio, aut discrepantia inter Vocales accideret 
oriri) cum ex vn& & viginti vocibus constaret, 
nostri ex illo numero plures quam septem non 
sunt sortiti. Veruntamen in tantA votorum dis- 
paritate, & partium studio, hoc & nostris summa 
contentione elaboratum est, & vel euictum con- 
stantifc, vel supplici assiduitate & solicitudine im- 
petratum, vt (quia multis geminatis querimonijs 
instabant contra aequitatem, & iuris formulam: 
contra institutum Comitiorum, & libertatem multa 
^ttuaT 3 " ** er * obtentu Regiee praerogatiuae, tam in multi- 
portent». plicandis municipijs, ad augendum numerum 
suffragiorum, qu&m in admittendis alienigenis, & 
aduenis, ad iura, immunitates, & priuilegia huius 
Regni ; qu&m deniq; in obtrudendo longo agmine 
domesticorum Proregis, consiliariorum, & Iudi- 
cum, contra morem Malbrum, & contra ordinem, 
ac normam receptam gubernandi hanc politiam ; 
ne posteros lateret, quft vi&, res tota gesta fuisset) 
solennis protestatio Catholicae partis, in actis 
publicis con8criberetur, & in manuscripto Codico 
d.genw l ^ m Parlamenti, ad perpetuam rei memoriam exstaret 
\>***i. conaignatuui, veteres indigenas vim passos f uisse ; 

Digitized by VjOOQ lC 



CATttOLICORtJM IN HIBERNIA. 63 

quando & in ipso atrio atque aditu domicilij Far- 
lamentarij, ad terrorem mgredientium couocato 
militum satellitio, cum hastis, sclopetis, & ijjniarijs 
restibus accensis; tormentis quoque maioribus, 
per aream dispositis ; aduocatis etiam £ longinquo 
prsesidiarijs cohortibus, ad pauorem augendum ; & 
cum isto militari apparatu, lpsi noui Goloni gladijs 
accincti, quasi in arenam gladiatorum, sio m 
curiam hanc (quaa deberet esse asylum pacis) 
descenderent : contra quos sic tumultuarie mtru- 
sos, excipiebant indigen», tanquam contra illegi- Munidp^ 
timos iuris patrii inuasores; eorum noua muni- rum iaanu 

• • * • * j* • • • • noniiuL 

cipia (qua3 m multis mama tantum nomma erant, 
& vana) sine viris aut viribus umbrao) in fraudem 
excitata fuisse, ad mancipandos ingenuos homines, 
& libera Hibernorum ingenia edomanda. 

Ex quo ortum est' t4m ingens dissidium, vt In *««<»- 
primo die comitiorum, facta vtnusq; partis dinidiuin. 
separatione, illis egressis, nostri per aliquot horas 
retinuerint suum locum impermixte ; nec dcinceps 
in vnam cum illis societatem coire, aut vnum inire 
caDtum voluerunt; donec Imperio Regio, quasi 
Alexandri gladio, nexus Gordius scindi magis, 
quam solui placuisset. 

Itaque oppositio illa inscripta est Comitialibus 
monumentis; nec debet in obliuionem abire vel 
illa, vel alia non minus insignis eorum solertia, 
qu& viriliter obtinuerunt ne Statutum quoddam {Jjg^ *>" 
sanciretur de exigenda subuentione & prsotenso otmiand» 
clero totius Kegni; e6 quod in eius praoambulo Sfm Snf£" 
inspersao essent malignaB aliquot vociuffl, contra m *"- 
summum pastorem, & approbatam Regularium 
societatem (quam Anticnristi sobolem falsd & 
inuidios£ sugillabant), ne igitur t&m fceda macula, 
& infamia tim indigna, hominibus innocentissimis, 
& integerrimis operarijs inureretur, effectum est, 
vt statutum ipsum exploderetur. 

Scd in tota hac, tam diuersa & aducrsa votorum, 



Digitized by VjOOQ lC 



64 ANAtECTA IN HEBtTS 

& vocalium coitione, cum nec legitima ab illegi- 

timi8 separari, nec conuenas & colonos, ab indi- 

genis & inueteratis inquilinis, tanquam paleas 4 

Depwca- totico, expurgari posse, Rege obnitente, conside- 

tores inius- rent; & iam desperatum esset de ipsa innouatione 

S^Jm deprecanda ; nostrosque procuratores in Angliam 

rotrud. destinatos ad conspectum Regis, nec faciles 

aditus, nec mollia tempora fandi consecutos intel- 

ligeremus ; & qui & nobis abierant veluti depre- 

catores iniustitiaD, paul6 mitiorem censuram & 

Rege meruisse, qu&m vt criminatores, & publicae 

quietis perturbatores haberentur (ex quorum 

numero nonnulli in diuersos carceres retrusi erant, 

vt vel consensum,. vel submissionem prcestarent) 

quanta nobis interea trepidatio & metus, quanta 

cordis palpitatio & horror ! 



Articvlvs III. 

Describitur metus Catholicorum Sf pietas eorum. 

/^MNES propemodum insulares Catholici, ad 
\J consUeta sibi in aduersis arma, ad preces, & 
Numinis deuotam supplicationem recurrunt, spe 
subnixi diuince prouidentise, vt, quod olim ad suos 
Alexandrinos Athanasius, in magno eorum moc- 
rore & luctu, de exilio & fuga, quam Imperator 
^ edicto prseceperat pio Antistiti, " Bono," inquit, 
mTi4." "aniino estote. Nebula enim est, & breui euan- 
escet," Id vicissim ipsi ad se rapercnt ; & humana 
prsesidia cum languerent omnia, in sola Dei 
bonitate & clementia, tota illorum fiducia recum- 
bebat. 

Quamprimum insonuerat certa prcecepti notitia 
de Comitii8 conuocandis, quia conglobata anto 
oculos oinnium obuersabatur spissa illa moles arti- 
ficiorurn, qu» prseparauerat aduersarius, quibus 



ZoEOtn. 1 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM TN HIPERXIA. 65 

& viam sibi proemunierant illi qui proesunt, ad ea 
cert6 concludenda, quaecunque sibi ipsi prsestitue- 
bant sancienda ; pendebant animo omnes Catholici; 
non secus, quam pusillus ille Hebraeorum populus, 
quem impius Aman ad internecionem designaue- 
rat, cum Assueri edictum penderet in Susan. 

Sed Mardoceei diligentia, & Reginae Hester sup- Heitw. «. s. 
plicatio dissipauit illam nubem, & odium inf oelicis 
Aman reuoluebatur in ipsius ceruicem. Tota^cSStu 
Hibernia qui Catholica, humiliabat se in conspectu in«untium 
Dei, & quasi respersa cinere, induta cilicio ; sacco * M * , * Ui ' 
circumdata, in ieiuniis & orationibus prostrata ; in 
eleemosynas etiam solito effusior, peregrinationi- 
bus addictior, & frequentior in Sacramentis perci- 
piendis ; laici cum clericis, hi cum Regularibus, 
omnes inter se semulantes charismata meliora ; si 
fortt Deum placare, & impendentem procellam 
possent amokri. Huius deuotionis eflBgiem & 
subiecta disce historia. 

Theodosius Iunior, expetenti populo, cum exhi- ^J*^ 1 - 
beret aliquando spectacula in circo ; & tempestas 
horridior incumberet, per prceconem hortatus estThoododiad 
eundem populum ad precandum Deum, omissis no^fiSmun 
spectaculis, vt ab immmente turbine liberarentur. J^JJrSS© 
Cui annuens populus in preces se dedit, sic vt 
tota Ciuitas quasi vna esset Ecclesia; ex quo, & 
aer serenus factus, & caritas in affluentiam com- 
mutata est: Ita concipiamus Hiberniam quasi ^"Jjj^ 
vnam ciuitatem factam; quasi vnum Templum Im^m. 
Hierosolymitanum in f esto Paschse, Pentecostes, 
aut tabernaculorum ; quasi Basilicam vaticanam, 
in f esto Apostolorum Petri & Pauli ; quasi Con- 
stantinopolitanam S. Sophiae Ecclesiam, glomeran- 
tibus, & se mutuo oonstipantibus populis : sic 
nostri in suis recessibus, in illis suis clanculariis 
oratoriis resonantes suas preces, reboantes prse- 
conia diuinae misericordiae, flectentes quodammodo 
& inclinantes ccelos ad exaudiendum gemitus com* 

6 



Digitized by VjOOQ lC 



66 ANALECTA DE REBFS 

Hibemu peditorum. Anlmo conspiciamus sacram Insulam 
ir e §uiiL (sic eam prisci appellabant) veluti vnum Sanc- 

tuarium, diuersis interstinctum tabernaculis, & 
FestuaAui^gacrariis, in quibus, inter vestibulum & altare 
oris manti- plorabant sacerdotes, plorabat m attrio populus, 
a Ewch ' plorabant omnes & implorabant diuinam opem ; 

& ne plebem suam, sortemque sanctorum inae ter- 

num aesereret, vnanimes complorabant. 

Praeter hanc domesticam deprecationem, alios 

etiam adhibebant de longinquo supplices, & exo- 
SSf^ia- rando Numini comprecatores. Illi quorum Majores 
ment «ub olim adierant Imperij culmen, & Principum huius 
EfiSbetb^ mundi patrocinium exopt&rant, vt religionis & 
^ 0, patriae tutelam suscipientes, vim vi repellerent, & 

armi8 armatos propugnarent ; iam demum consi- 

derantes altitudinem consilii Dei, super salute sui 
Eaa. o. 36. i . • m J . r • 

4. Reg. 18. popuh, non m viribus, non rn equis ; non m 

iudic.5. arundineo baculo jEgypti, non in brachio carnis 

mortalis; sed in dextera excelsae virtutis Dei, 

& Domini Sabaoth confidendum esse, noua bella 

elegerunt, noua castra posuerunt, nouos exercitus 

conscripserunt. 

Diueraum Itaque suos oratores libellosque supplices illi 

modS^o 1 ^ 111 miserunt, ad amicos & notos, per praecipuas EuropaD 

q^rom^m- partes, quibus Ecclesia Catholica diffusa est, ad 

bemorum. vrbem Cristiani orbis matrem, Ecclesiaticae Mo- 

narchice sedem ; ad fih'as eius, & sorores suas, in 

Italia, Hispania, Gallia, Belgio, Germania ; perue- 

nerat sonus eius ad Pannonios, Sarmatos, & polo 

viciniores populos ; oranium orabat opem vt pre- 

cibus suis, alijsque pietatis officijs, Deo propitiando 

operarentur. 

Oenos. c. 18. Et, qui Pentapoli pepercisset & sulphure & in- 

cendio, si vel decem iusti in quinque lpsis Ciuita- 

tibus reperirentur, putas nostraa non parceret 

inopiae, tot millium Sanctorum intercessionibus suf- 

fultae ? paul6 etenim pauciora vota nobis suppete- 

bant, quain sunt deuotas, ac zelosae personac, in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LI00RT7M IN HTBERNIA. 67 

omnibufl illis quas enumerauimus regiouibua; 
paul6 pauciora expiacula, qu&m sunt in claustrii 
ulis, conuentibus, & capitulis qui sacrificent; 
quando etiam aliqui inter eos duplicabant, quin & 
complures, quod credimus, centuplicabant pro nobis 
sacnficia. 

Magna merces, magnum est solamen, maxi-Hifnum 
mumque subleuamen Catholicao Communionis, in SltSJSL 
cuius sanctissima conpage viuentibus, tot influen- J 
tiao meritorum, tot orationum, aliorumque operum 
est consociatio ; vt qui singuli sibi sunt inopes, 
& auxilii consilijque impotes ; aliorum munimine 
tuti sint, & eorum diuitijs circumfluant. Non 
sunt illa prrasidia in compugnantibus Schismati- 
corum coUibus ; qui, cum se diuiserint ab vnione 
totius corporis, & Sacramentum vnitatis viol&rint, 
cum non possint palmites f ructum f erre nisi man- 
serint in vite, precisi ipsi eL vitali radice, & stipite 
exarescunt. Hoc de omnibus sectis semper verum 
fuit, eritque in sempiternum ; siue illi veteres sint, 
siue noui ; siue Ariani, Macedoniani, Pelagiani ; 
siue Protestantes, Familisteo, Puritani. 



ARTICVLVS IV. 

Describttur confum Comitiorum similitudine pugnce 
naualis : 8f de querelis per Catholicos exhibitis. 



s 



ED ante ingressum Comitiorum quanta con- 
fusio fuerit, quispiam fortassis aueat cognos- 
cere ? nec tam f acile erit plenam, & veram eius 
imaginem contemplari. 

IHuersse erant gentes ; & diuersa ingenia, diuer- Ad eomiti* 
8issimaque studia earum. Erant Hiberni, erant SiuS» D u- 
Angli, erant Scoti ; erant Catholici, Protestantes, J^.* 1 
Puritani : nec coiituntur IudfiBi Samaritanis. Ca- 
tholicorum summa solicitudo fuit, ne quod detri- 



Digitized by VjOOQ lC 



68 ANALECTA DE REBUS 

mentum pateretur religio Oatholica; ni quam 
iuris aut honoris sui iacturam f aceret ipsa Ites- 
publica: Anglorum non exigua fuit anxietas de 
Scotorum consortio ; nonnulla etiam de ipsorum 
tantilla sublimatione eemulatio. Scoti contra in 
nullo se inferiores Anglis, & de consanguinei 
Regis fauore prafidentiores, & in Comitiorum 
iuribus, & in Coloniarum sectis, & in omnium 
titulorum, dignitatum, & officiorum communione, 
pari passu incedendum sibi rati, nihil de suo 
spiritu remittere statuerunt. 
comituunm Orihodoxi, quibus sua religio, & conscientiarum 
tm°$£?' teneritudo praeiudicium magnum faciebat, cum 
v***** iam animo praesagirent sibi omnia deteriora; 
ancipites erant preestaretne se omnino subducere 
ab illa diuersarum gentium & sectarum societate, 
an potius in eandem cum ijs coitionem & consessum 
descendere; verebantur enim obrui multitudine 
dissidentium ab ipsis, in negotio fidei : Itaque 
primi dies considendi erant turbatissimi. Cuius 
m diuersa causa turbationis ideam, expressisse 
videtur, his verbis, D. Basilius de suo loquens 
tempore. 
1. de s. " Cui igitur comparabimus prsBsentem statum P 
8piritu.a80. p^Qf^^ similis beilo nauali, quod ex multo odio, 
p^^ ex veteribus ofiensis, inter ipsos per longum 
^MxahM. tempus alito naumachi quipiam ac bellaces insti- 
tuerunt. Nunc igitur, m hac imagine, mihi 
specta terribilem vtrinque concursum, mox, ira 
iam e& erumpente, vt sit immedicabilis, vtramque 
caiigo. partem simul prostratam confici; Pone, si vis, 
violento turbine circumagi classem, caliginemque 
densam 6 nubibus incumbere, adeoque obscurare 
rerum visibilium species, vt nulla sit amicorum & 
hostium discretio, propterea quod ob confusionem 
symbola militaria sint ignota, huic imagini, prop- 
TempMtaa. ter euidentiam, addamus etiam mare intumescere, 
atque ab imo subuerti, rapidumque Aquilonem 6 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LI00RT7M IN HIBBRNIA. 69 

nubibus deorsum erumpere, horribilcmque pro- 
cellam ingentibus fluctibus, quos trycinias vocant, 
exurgere : posthsec, ventis vndique concursantibus, 
totam cla8sem inter se cum f ragore oollidi, atque 
in conflictu, alios quidem veluti sui proditores, ad 
ipsam desperationem vltro transfugere ; alios cogi 
vt pariter & Scaphas impellant & ventis actas, & 
occurrant irrumpentibus, seseque mutuo per sedi- 
tionem trucident : quam seditionem, partim iam ad 
extremum prouecta inuidia, partim quae singulis 
adest vincendi cupiditas excitauit. Ad haDC, oogita 
oonfusum quendam & indiscretum clamorem, per 
vniuersum illud mare resonantem, partim & ven- 
torum strepitu; partem & collisione nauium; 
partim ex vociferatione praliantium, varias voces, 
pro singulorum affectibus emitti, vt neque nau- 
cleri, neque gubernatoris vocem exaudire liceat : 
sed prodigiosam quandam mixturam, confusionem- 
que incredibilium malorum ; dum, ob omnem vite 
spem ereptam prorsus non timent peccare. Adijce 
ijsdem, & immedicabilem quendam morbum, ao 
insanabilem prao glorioo cupiditate insaniam, vt 
cum nauis iam in fundum maris deferatur, tamen 
nautici duces primam assequendi laudem, conten- 
tionem non remittant." 

Transi iam ab imagine ad ipsuin mali Archeti- 23ESn«- 
pum : considera mihi domum Parlamentarem in tTri» ▼•jut» 
eius auspicio pnmoque consessu, veluti nauem m tuant. 
pelago fluctuantem, & vectores, nautas, Nauma- 
chos inueterato inter se odio dissidentes ; considera 
terribilem vtrimque concursum, dum inter se de 
Prolocutore desi^nando concertant; mox illam 
altercationem in lram prorumpere, dum per vim 
detrahitur is, quem catholici m sede colloc&runt : 
Deinde circumagi classem ab eo qui gubernaculum 
tenebat, clauumque Reipub. quand6 quaestionibus 
adhuc indecisis, & lite pendente, ad promiscuum 
consessum, & suffragiorum legalium, atque illega- 



Digitized by VjOOQ lC 



70 ANALfeCtA DE REBUS 

lium concretionem, varijs artibus, & industrijs 
inuitat ; vt nulla remaneret hostium & amicorum 
discretio ; sed omnes cogcA caligine inuoluerentur, 
& vera eufEragandi symbola incognita remanerent : 
Iam ver6 quaB illa maris intumescentia P vera cer- 
td, non vmbratilis, quam illos subire oportebat 
qui caeterorum nomine, pro vtraque parte, in Ang- 
fiam traijcere debebant, ad iudicium Regis audien- 
dum : sed nostri stridentem Aquilonem, alij Aus- 
trum leniter afflantem experti sunt, dum contro- 
uersia ipsa ex Regis voluntate terminaretur. Quae 
postea collisio classis, quao proditio, quae ventorum 
concursatio, quia odiosum esset occulta omnia 
rimari, aut etiam multis cognita propalare, satis 
sit innuere classem hanc in multas partes, iuxta 
modos insuperabiles dissectam fuisse; vt, partim 
ob publicam semulationem, partem ob peculiarem 
suspicionem, odium esset irreconciliabile : Et 
latens in visceribus priuata simultas plus quan- 
doque officit, qu&m commune publicumque bellum. 
Fasd«r»to- Porro is qui gubernaculo praBsidebat, vel qui ei 
opSflitfo* proxime assidebant, varijs cuniculis oppugnabant 
iajderatorum in fide constantiam ; qu& su& impug- 
natione si amouere possent & grege custodiam 
mollosorum, ouiculas pracdao exposuissent ; promis- 
sis tentabantur arietes, vt forte eos & grege sepa- 
rari sic contingeret, Caesaris gratia spondebatur ; 
caBterorum qui Regi grati liabentur amicitia offe- 
rebatur ; vnicus amicitiaD finis erat ad gratiam 
loqui ; ac sufficiens inimicitiao causa opinionibus 
dissentire : Alij impacti in arenas, vel sub aqua 
latentibus scopulis illisi, naufragium fecisse, & 
periJ8se ; alij, naufragis non absimiles, & vndis 
immer8i, vix ad littus euadere potuisse ref ereban- 
tur. Et, quae inter nostros de primo recubitu 
contentio f eruebat, maioris mali sensum in quibus- 
dam minuebat, in alijs penitus adimebat. Volue- 
bantur insuper, & quassabantur omnia putri basi 



Digitized by VjOOQ lC 



rana. 



CATH0LIC0RUM 1N HIBEHNIA. 71 

innitentia ; dunque alij, in alios vicissiin impetum 
faciuut, alij ab alijs subuertuntur. Mouent Hi- 
berni pro mitigatione ; mouent Scoti pro officiorum 
communicatione ; Angli nec iUos promouere, & 
istos remouere vellent ; nec poterant acquis intueri 
oculis, vt vel primarij Magistratus consortes fiant 
Scoti ; vel ne tolerationis in religione exsortcs 
maneant Hiberni : In quo vtroque majmo moli- 0°*? <»*»- 
mine laboratum est a Jrrorege, cum suis purpura- in oomitiji 
tis. Sed & ijjud 8euere prohibitum ab ipso fuerat, oonUmderit ' 
idque publicis edictis vsquequaquo transmissis no 
qua pecuniarum collectio fieret in sumptus eorum, 
quos nostra Respub. Proceres, Equites auratos, 
& Iurisconsultos adornauerat, vt causam coram 
Rege perorarent. 

Sic lgitur ablactati ab omni penitus spo melio- c*thoiid ab 
rum temporum; nulla etiam freti expectatione SuSS» 
maioris indulgentiae, lenitatis, suspensionis, sedjjggjj^ 
nec conniuentue quidem, in statutis sub Elizabe- 
tha R. contra Orthodoxae fidei cultores dudum 
editis ; tantum abest vt illa refigi posse sperarent 
his ComitiJ8 ; vel de hoc lceti qu6d vetera graua- 
mina non sint nouis adaucta coroUarijs : desidera- 
bant mirum in modum nostri ne Comitia ipsa 
protraherentur, qu® multis, & exquisitissimis 
argumentis extraxisse Proregem, complures opi- 
nabantur, vt illis non intermissis, ipse diutius 
posset dignitatem illam rctincre, quam hactenus 
nemo ab Anglorum huc introitu, tot annis inof- 
f enso gressu, & sine interpolatione obtinuit. 

Nunc ver6, Comitiis hnitis, non desinunt in- subro&ati 
terpellatores pro iUo officio, viri sanguine clari, & ^wnJSw 
honore conspicui : nec ipsi ardentius ambiunt iUum JJ^JJJS™ dc 
Magistratum, quam subditi plerique ambiunt o^™**- 
huius abscessum : quod etiam vt exambiant, spem xpoitrop. 
facit susuiTus iUe tenuis, qui ipsorum auribus in- **• 
sonuit de iUo iam in Angliam reuocato. Sed 
caueant ne votum Siculae viduso pro Dionisio, 



Digitized by VjOOQ lC 



72 ANALECftA DE fcEBtS 

non secuto meliore successore, in ipsos contingat 

cf^Sij vsurpari. Quidquid autem euenent, mutari prse- 

renutia. sentem optant ; & siue id fiat taodio seueritatis, 

siue studio nouitatis, siue etiam odio vel pauore 

v*i. mix. yfo versatissimi in rebus politicis, & accuratissimi 

omnium exploratoris, qui multo iam vsu prapol- 

lens, personarum, locorum; negotiorum notitiam 

assecutus, & Catholicos non segniter persecutus, 

vnum est omnium votum, vt in eius locum surro- 

getur alius, de quo minus periculum esset degene- 

randi in abusum potestatis, qu6 minus comprehen- 

sam haberet artem & formam sic dominandi. 

touiom Neque enim aliunde magis descendit audentia 

oocMio. ssBuioris Imperij, quam ex fiducia notiti® indus- 

trise, & ingenij proprij, coniuncta cum auctoritato, 

facultate, & viribus omnia peragendi pro arbi- 

trio. Estque proprium domicilium, & quasi 

Tvpaweiov atrocitatis in regendo, summa peritia, 

cum summ& auaritia mixta ; ex illa oritur fulgor, 

ex ista ardor, ex vtraque simul iuncta, furor & 

fulgur potestatis ex Imperio Despotico gerendae ; 

vt si f alces non sufficiant, secures subsequantur : 

Leandri quin & (ex consilio illius Leandri) si leonina pellis 

0OMUium * non pertingat, vulpina pellis assuatur ; e6 nempe 

irrepere potest astutia, qu6 non valet irrumpere 

violentia. 

Habuit Hibernia suas vices patiendi iniquos 
gubernatores ; habuit etiam suas lites & molestias 
deferendi eosdem ; habuit denique & lachrymas & 
moerorem intuendo qudm exiguo, aut nullo emolu- 
mento, suos questus exposuisset, & sine quaestu 
supplica8set pro emendatione, & dolorum suorum 
medelfi, adhibend&. 
iiuto Hitwr- Diffesserunt nostri procuratores, in diuersa ca- 
rimoni». pita, praBcipuas Kegni quenmomas, & pressuras, 
tam in ciuui quam m miltari administratione ; vio- 
lentiam, fraudem, corruptelam, concuesionem sub- 
ditorum, largitionem prefectorum detexerunt; 



Digitized by VjOOQ lC 



CATttOLtCORtJM Tti ttlBBRNlA. 7<J 

vomicas & apostema Reipub. aperueruut; caus& 
autem morbi cognitA, & ipsfl, conspectA segritudine, 
medicamenpoterat inprocinctu esse,nisi medicus ab 
ista occupatione ad auas cogitationes deuocaretur : ini<n» 
Non expedire gentem hanc seditionibus assuetara, SS^«S? 
tumultibus agnatam, nouitatibus addictam,inrevlla toti0 * 
audire contra suos gubernatores : non esse dehones- 
tandos Magistratus Regios, Prassides, aut Procura- 
toresProuinciarum; multominusipsum Proregem, 
cui si detur subditis refragandi aditus, aut anunus 
opponendi, frangi neruos Imperij, & Begiam elidi 
authoritatem. Itaque destinatis cognitoribus ex 
Anglia, qui de voluntate Concilij, ac Regis man- 
dato, perdiscerent veritatem querelarum quao ex- AccusatM 
hibite fuerunt, primarius ipse contra quem defe- S£t«f!i©- 
rebantur, in ista cognitione capienda prsBsidebat *■* 
arbiter, & sequester: Ipse nimirum Prorex desig- 
natus est antecessor, & in commissione prsDcipuus. 

Vt autem hominum opinioni satisfieret, & que- 
rulorumvoces reprimerentur, suppurantibus istis 
vulneribus, aliqua superficie tenus obducenda vide- 
batur cicatrix : administratores ipsi non tantum 
impunes, sed etiam inculpati erunt ; subministri 
ver6, & accensi viles, semisses homines ex triuio, 
& plane triobolares, sustinebunt inuidiam omnium 
earum querelarum quso def erebantur ; & ipsi aKo- 
rum vice, instar spinarum ardebunt & tribulorum, 
qusB malignitate & expilationibus suis exulcerant 
miserum populum. Et quod de legibus quorun- Leges An$u- 
dam Anacharais similes esse dicebat aranearum J^eanim* 
telis, quae muscas & similia insecta tenebant irreti- ***"■ 
ta ; animalcula ver6 paul5 validiora dimittebant ; it& 
videbatur gestum rn hac causa Gubernatorum : 
Quod datur accipiunt nostri, & in quo non audiun- 
tur, obmutescunt. 

Ita in his, ita in alijs necesse habent se submiss£ 
gerere : vnum est in quo nulla debet, nulla potest 
ab eis extorqueri submissio, vel conf ormitas ; in 



Digitized by VjOOQ lC 



74 ANALECTA DE fcEBTTS 

his quao ad cultum Dei, & statum conscicntiarum 
pertinent : in aKjs deiectos esse concedamus, in hoc 
eos erectos esse iuuat, & solitam retinere constan- 
tiam. 

Mirum videbitur cuipiam locorum & temporum 
ignaro, qul fiat, vt haoc inclyta Hibernorum natio 
(siquidem inclyta) non potuerithactenus aequabilio- 
rem obtinere gubernationis f ormam ; si non inclyta, 
quomod& tamdiu potuerit conseruare religionis 
integritatem & honorem. 



ARTICVLVS V. 

Illmtratur praxem conditio Catholicorum in Hibcr- 
nia ex comidcratione vetmtissimarum vrbium rcl 
JRerump. ex D. Augmtim. 

in quibui TTAQVE erens haec in ijs quae ad Deum sunt, 

Hiberni in- I • • °i . . J . >. , , 

dyti -*- magis mclyta est, quam m ijs quae ad saeculum. 

In quo illi ver& se comprobant Regni terrestris 
tanquam aduenas & peregrinos; ciues autem & 
inquilinos Hierusalem caelestis, pro cuius honoro 
decertant, magis quam pro mundi rerumque mun- 
danarum acquisitione : Gratifc Dei peregrini 
deorsum, Gratifc Dei ciues sursum. 

SSmuu ^uo celebrantur conditores ciuitatum famosissi- 

oomparatio. nri : impius Cain, qui iustum Abelem in prima 
propagatione humani generis interf ecit : & infidelis 
Romulus, qui infidelem Remum in origine impe- 
rij trucidauit. Vterque fundamenta suae ciuitatis 

^gJ^- 6 fraterno sanguine cruentauit ; " Hic, qui Rempub. 
gentium regnatricem solus instituere volebat, 
fratrem sustulit, quia ambo eam tantam, quantam 
si vnus esset, habere non poterant. Qui enim 
volebat dominando gloriari, minus vtique domina- 
retur, si eius potestas viuo consorte minueretur : 
vt ergo totam dominationem haberet vnus, ablatus 



Digitized by VjOOQ lC 



CATflOLIOORtJM IN fclBERNlA. 75 

est socius, & scelere creuit in peius, quod innocen- 
ti& minus esset & melius. Iste vero Cain, non ob 
hoc peremit fratrem, quod eius dominatus fieret 
angustior si ambo dominarentur : Abel quippe 
non quaerebatDominationem inea ciuitate qu© con- 
debatur & fratre ; sed inuidentia illa Diabolica qua 
inuident bonis mali, nulla alia causa, nisi quia llli 
boni sunt, hi mali. Nullo enim modo fit minor SSSuHuV 
accedente, seu permanente consorte, possessio •> meUlM - 
bonitatis : imo possessio bonitatis tanto fit latior, 
quanto concordior eam indiuidua sociorum possidet 
charitas : Non habebit denique istam possessionem, 
qui eam noluerit habere communem ; & tanto eam 
reperiet ampliorem, quanto amplius ibi potuerit 
amare consortem. IUudigitur quod inter Kemum 
& Komulum exortum est, quemadmodum aduersus 
seipsam terrena ciuitas diuidatur, ostendit : quod 
autem inter Cain & Abel, inter duas ipsas ciuitates 
Dei & hominum, inimicitias demonstrauit." 

Vtriusque dissidij, conditionem, in populo Hi- JJjJ 6 *!* £ 
berniao dominatore comperiemus obumbratam, «n» pomi- 
tam de coclesti quam de terrena ciuitate altercantc. pre^U- 
Terrenoe dominationis pncrogatiuam sic habero ^i^V^J? 11 
volunt, vt in ea exercenda consortem ferre non 1 " 1 *- 
possint ; sed quod nos prohibeant & municipatu, 
& iuYe coelestis Hierusalem, absque summa iniurift 
& inuidia fieri non videtur : liuoris est & extremse 
impietatis recte incedentium semitas velle peruer- 
tere; & in erroris contubernium adducere velle 
inuitos, quos a tenebrarum caligine, discreuerat 
diuinae coruscationis radius. 

Pugnent igitur inter se (quando ita lubet) g^fJJJ 
mali & mali, de malarum rerum cupiditate : pug- 3"J* t 
nent boni cum malis, ne inficiantur earum f oeditate : maiis. 
boni autem cum bonis, ad fontem perennis boni 
adspirantibus, nulla possxmt malignitate pugnare ; 
sed cum malis etiam subterfugiunt pugnare, ma- 
luntque ab ipsis malum perpeti, quam de malitia 
contendere. 

Digitized by VjOOQ lC 



76 ANALECTA t)E HEBtS 

An non hominibus ratione prseditis iustum vi- 

debitur, & rationi consentaneum, his terrenis 

implicari nolle, nisi vt coelestibus deseruiant P Et 

vbi resistendo non possis dignitatem tuae causae in 

propatulo tueri, reluctantibus, & circumfrementi- 

bus his, qui veritatem gratis oderunt, reuocando 

iudith8. fo q^ calculos tuos, & ascendendo ad superiora 

domus tuae, cum prouida Iudith, in occulto praes- 

tat illam conseruare incolumen. 

££n7ui u ^3 ^i non Pp 88 ^ tantillum ex aequitate obtinere a 

in oocuito Dominatoribus terrae, vt vnam Basilicam palam 

oonaeruan- accommodes pf^ Catholico in ea celebrando, vnum 

ccenobium, vnam parochialem Ecclesiam, vnum 

Gymnasium publicum iuuentuti erudiendao, ex 

certa & secura permissione ; satius est carptim illa 

arripere, & raptim exercere inclancularijs domun- 

culis, tumultuario opere excitatis, cum tremore 

epiritu8, & pace conscientiae ; quam opntra ius 

piinius. fasque adire Synaffogam malignantium, 4 assidere 

cathedris pestilentaae. " Canes in j33gyptp exares- 

centibus prae siti faucibus, accedunt ad Nilum, 

fluenta bibunt, sitim restingunt, non vno loco 

morantes, sed cursim praetereuntes, ligunt^aquam 

praeterlabentem, ne si pedem figerent, dum lingua 

tamberent, a Crocodilo ad praedam excubai^te ra- 

perentur in profundum : Assultu ergo, & tranpultu 

' repetito, deludunt hostis insidias, & suae proppi- 

ciunt incolumitati. ,, 

HiUffnfsi- Hanc prudentiam & sagacitatem, necesse habent 

miiw eani- nostri multoties imitari, augente se vel remittenttf 

"* l ' persecutorum industria, crescente vel decrescente 

capturae periculo. Sed in maximis angustijs, 

maximum leuamen est, qu5d populus cum sit 

vniuersus f ere Catholicus (extra nouas colonias) 

Sraebere sibi possint mutuam operam, ad captan- 
um effugium : si quando importunitas exagitan- 
tium, & insequentium sacerdotes praeoccupare 
vellet inopinatos. In quo hi qui recenter appulsi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 77 

non eatis noscentes euadendi praxes, & nota recep- 
tacula, subitaneo metu superueniente, quandoque 
capiuntur cum mure rustico, muribus vrbanis in 
tutum subductis, & in suas cauernas recedentibus. 

Et liac sibi succedente occasionum vicissitu- Mima 
dine, vt se palam efferant, vel in angulos prori- Sl?^" 
piant ; nimirum vel liberiori regressu sese illi ^** 0, 

rrunt, vel in priuatis domicilije, vel in saltibus 
antris, vel intra paludum septa, aut conuallium 
repagula : vt, iuxta necessitatem charitatis, & intri 
securitatis iactum, vel appareant hominibus, vel *****- «• 
dispareant. In quo sequuntur doctrinam Magistri 
sui, qui monuit abeundum ex vna in aliam ciuita- 
tem, quando in vno loco prae alijs ingrueret perse- 
cutio. 

Concedunt hodie Agareni tributariis suis, vt JjgJ*^» 
lege publicd fruantur quibusdam sibi proprijs *«•*& in 
sanctuarijs diuino cultui dedicatis : Concesserunt J^oS 
Ariani Principes, subditis Homousijs; Concessit 
Theodoricus Eex ; Concessit Rothans : concess£re SSSJSi, 
ali j Proceres, & Dynastce ; eoncessit Ethelbertus Nicwphor. 
Rex etiamnum Paganus Berthce ReginsD de gente ' 
Francorum, cum Luithardo suo Episcopo ; Conce- B«uiib. i. 
dunt etiam hodie Catholici Principes, oommoran- 5£5m "i*V" 
tibus in eorum Dominijs diuersarum sectarumdeiic^b. ' 
hominibus : Nobis ver6 hoc non conceditur,nec qui- tiSJa. r"** 
dquam in hoc genere permittitur, nisi quod inuitis ****** 
quodammodo extorquetur, contra statuta,contra so- 
lertiam persequutorum ; eiue per interpolatas vioes ; 
siue per interpolationem, & inundationem nouorum 
subsidiariorum, qui non infrequentes ex transma- 
rinis aduentant, nec f rigent in procuranda proxi- 
morum salute; sed illo pleni & quo missi sunt, 
audent exponere animas suas, vt lucrentur alienas ; 
ita suum zelum temperantes cum moderamine 
inculpatse industri©, vt plerumque neo pracipites 
haberi velint, nec pusillanimes. 



Digitized by VjOOQ lC 



78 ANAIECTA E KEBTTS 



ARTTCVLVS VI. 

Hieroglyphico nautili pisdis exponitur modm viuendi 
Catholicorum in Hibernia. 

EcoieriMtid Tjl sunt nostri nautili terrestres (cum Nazian- 

q^S^ 1 -H zeno loquor) per quos mare ac terra, continens 

omt. 2, de & Insularis, popidarium commoditatibus, & com- 

*° loe ' mercijs pietatis inter se vinciantur ; atque ad vsum 

Insulae coniungantur, quaB naturft, & situ conti- 

Prou. 3i. nentis adeo inter se distincta sunt. Hi sunt iUi 

institores de longe panem portantes, quem fran- 

gant & distribuant esurientibus populis, qui labo- 

rantes fame verbi Dei, reficiuntur illo caelesti 

pabulo, per ministerium suorum alumnorum: & 

quibus vitalem auram impertiti sunt, ab illis cccles- 

tem respirationem, & vitae vitalis alimoniam acci- 

piunt. 

Nautili snnt, & insigniliieroglypliico sicpossunt 
nominari : quod enim faciunt maritimi in aquis, 
hoc faciunt nostri terrestres nautiK in terra firma, 
si bene consideremus ingenia vtriusque, quod non 
pigebit ex Plinio producere. 
Hb. 9, c. 29, " Inter praecipua, inquit, miracula est piscis qui 
NttuJlSs vocatur Nautilus, ab alijs pompilus: supinus in 
pw««. 8umma BBquorum peruenit, lta se paulatiin subri- 
gens, vt emis8& omni per fistulam aqu&, velut exo- 
neratus sentina facile nauiget ; postea prima duo 
brachia retorquens, membranam inter illa miras 
tenuitatis extendit : Qua velificante in aura, cae- 
teris subremigans brachijs, medio vt gubernaculo 
86 regit : Ita vadit alto, liburnicarum ludens 
imagine, & si quid pauoris interuenit, haust& se 
mergens aqu&." 

Delio Natatore opus est qui nobis in profundum 
vrinando, inde in lucem cruat, oculisque exponat 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBEKNIA. 79 

symbolum hoc nautili piscis, se in gurgitem im- 
mergentis, dum pauore ooncutitur; metu autem 
excusso, supinus ludit in superficie maris ; erec- 
toque tubulo exonerat aqualiculum suum marina 
salsugine ; mox inter reductos brachiorum stipites 
velifluam expandit membranulam, quA, instar an- 
tennarum, spirantem in carbasis auram suscipit, 
c&terisque lacertis (octo enim habet in vniuersum) 
remos lentat in vndis, & remigio pariter, & velifi- 
catione se prouehens, medio temone se gubernat» 
quencumq; in portum velit inuehi. 

Me quidem mterprete, in ista nauigantis pisci- ^JJ^Jj, 
culi subiecta imagine, fas erit effigiem intueri eiiifk». 
huius nostrae EcclesiaD, & ccetus Catholicorum 
Hibemiee, sub turbine sectariorum in ea domi- 
nantium : Si qua detur serenitas, si qua maris 
malacia, si qua intercapedo vexationum, videtur 
illa cymbula vectoribus suis plena gestire, volare 
super vndas, ludibunda fluitare, natu prospero 
velificari : sed reflante persecutionis procellA, 
luctu & fluctu absorbetur, vt vix appareat vesti- 
gium eius, vix indicium reperiatur. Paul6 antd 
gregatim accurrebant ad eam filij eius & filiae ; sed 
vbi sseua tempestas oboritur, concursus ille, & 
occur8us dissipatur, nec iam laeta facies agminum 
ad nota sibi ouilia venientium; ad peccatorum 
exomologesim, ad sacram sinaxim, ad pias con- 
ciones, & alia sibi consueta munia, se mutuo pre- 
mentibus turbis, aduentantium. 

Iam vela altarium dimittuntur, iam psalmodia 
omittitur; nec symphonia vocum admittitur in 
solemnibus celebranais : Et qui paul6 antA velis 
remisque vtendum sibi rati, Pontincijs ornati in- cubmum 
dumentis, eo meliori modo quo poterant, cum suis JJJJJ^jJ 
incedebant infulis & mvtris intra suorum cubilium ^ 1, 
septa, quse pro oratorijs, & vice basilicarum prae- 
parabant ; iam iamque in occultos recessus se 



Digitized by VjOOQ lC 



80 ANALECTA T)B REBTTS 

coguntur abdere, neo nisi paucis, & selectieribus 

patet ad eos aditus. 

Eocie>ittduo I 8 * 3 © antennae, & carbasa extensa inter duo 

&****> priora Nautilorum brachia possunt obijcere nostris 

obtutibus memoriam duorum in Ecclesia graduuro, 

Hierarchici nimirum, & Regularis, inter quorum 

lacertos protensa ChristianaB nauigationis arma- 

menta, Religionis Catholicse instrumenta, & aplus- 

tria huius nauicute, sinu suo continent auram 

Thom. da illani ccelestis gratieo, quam per diuina Sacra- 

Kempk, menta nobis inspirant ; f oeliciter namque nauigant, 

quos gratia Dei subuehit; foeliciter euacuantur, 

quos sentina poBnitentise exonerat salsedine pecca- 

torum ; f ooliciter subremigant, " qui curam omnem 

2. Petr. l. subinferente8 ministrant in fide sua virtutem, in 

virtute scientiam, in scientia abetinentiam, in ab- 

stinentia patientiam, in patientia pietatem, in 

pietate amorem fraternitatis, in amore fraterni- 

tatis charitatem:" foaKciter medio gubernantur 

clauo, qui eius obtemperant voci & imperio, quem 

Christus loco suo constituit Ecclesieo Nauarchum, 

cui clauum huius nauiculao commisit, quando 

M»tt. 16. tradidit ei " claues Regni Co^lorum. ,, 

Hoc semper cordi fuit, nec velle solum, sed 
facere etiam gratum fuit isti Catholicorum caetui, 
qua data via & oportunitate se probandi obedien- 
tes Ecclesiao Catholicse filios. Hoc illi nitebantur 
comprobare tum alijs occasionibus, tum etiam in 
comiti» Comitijs Henricianis, quand6 prima inhorruit 
Henrioiana. saouissima tempestas contra Orthodoxos Christi 
cultores, sub Rege, viribus quidem potente, sed 
appetituum suorum impotentissimo ; dum foedo 
schismate perforaret cymbam Britannicam, vsur- 
pando quam non potuit Ecclesiasticam Nauar- 
chiam. 

Sed illam mal^ assutam, peius assumptam, pes- 
simeque occupatam ab Henrico potestatem, rectd 
dissuebat, religios^ deponebat, et prudenter 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HIBEBNIA. 81 

abstergebat Catholica eius filia Maria, Regina lon- **ru aq. 

S'or6 digna sbuo, & Regno, vsb autem nobis quod * u * B * ina ' 
i praemature & viuis sublatce, & in caelestibus, 
quod speramus, collocate successit altera Henrici 
nlia, sorori dissimilis, patri non absimilis, quce 
incidit in eandem vsurpationem, ijsdemque se 
casibus induit schismaticsD hierarchiaD sibi arro- 
gandse; vt ipsa clericatus exsors, oleri tamen 
totius apex, & caput haberi vellet. Hoeo pertur- 
bauit omnia quae Regina soror ante restaurauerat. 
Quft demum concedente f ato, quamprimum de eius $*** o****- 
decessu fama deferebatur in Hiberniam, Ortho- owtUm 
doxi incolsB per vrbes & agros gaudio tripudiare, ^ 1 * 1 * 1 ** 11 *' 
gratias Deo coeli magnincas persoluere, omnia 
ritu Catholico celebrare, & in locis debitis omnia 
peragere ; Ecclesias quasdam postliminio recupe- 
rando, purgando, ornando; de Rege successore, 
matri8 CatholicaB & Martyris filio, optimd epe-sp^deu- 
rando, se in omnibus ita gerere gestiebant, vtSStnSE! 
notum orbi Christiano f acerent, non aliam sibi in 
praecordijs infixam esse quam Catholicam reli- 
gionenx 

Arridebat illis hsBC publica ostensio, & fidei suaa 
tam aperta professio, sed, post plusculas septi- 
manas perceptA notitiA de Regis voluntate in 
aduersum nitente, tristitift & moerore absorpti, 
vela contrahebant, & caput suum paul6 ante vici- 
num nubibus, iam fluctibus obnubere compelle- 
bantur : Et ne rursus se in altum eif erre auderent 
tot afflictionibus atterebantur, vno & fere altero 
lustro subsequente, vt demersam in profundum 
nauiculam putares. Nec tamen omnino demersa, 
sed mcerebat tamen, & manebat in suis antris lit- 
toralibus, donec iam nuper indicta & Rege Comitia, 
nouam prseberent occasionem demonstrandi suum 
zelum, & fidem quam profitebantur : de quo in 
superiorjbus nonnulla, & alibi opportuniori loco V!d « ^- 
plura no bis & alijs dicenda erunt. * »wt «. aii 

7 

Digitized by VjOOQ lC 



82 ANALECTA DE RBBTTS 



ARTIOVLVS VII. 

In quo comistat vera gloria Catholici hominis : Et 
quis proprii vrbanus, quis barbarus sit. 

SES^btwo- T?ANT minc obtrectatores nostri, veri Misopa» 

totio. Jlj trides; moliantur gentis nostr® gloriam 

obscurare; nobis obijciant, vel inopiam census, 

vel angustos lares, vel amictum leuidensem, 

s.oorint. ve l alias, si ita volant, quisquilias & nsBUOS. 

1. ▼. 12. « Haeo e8 t gloria nostra, testimonium conscienti» 

nostrse. Domini est assumptio nostra, & sancti 

p»un. 68. j grae j jj^gig nostri. In ipso," ex Apostoli mente, 

Aots, 17, "gloriamur, quoniam in ipso viuimus, mouemur, & 

▼• 28. ' sumus, gloria huius mundi praeterit cum figura 

eius ; " siue illa in diuitijs ; siue in voluptatibus, & 

lenocinijs carnis; siue in ventris ingluuie, & 

mensarum apparatu; siue in luxu vestimentorum, 

in tela byssina vel bractea : heec omnia, & honor 

M>rf ^ etiam ac celebritas seeculi, velvt stercora vermium 

i.M»chab.2. gun ^ vel ipsa " stercus & vermis." 

chrwtianiin Vera Christiani hominis dignitas, vera gloria 

Mnririat in vera virtute consistit ; quam si quaeras citri 

********- veram & orthodoxam fidem, vmbras & laruas con- 

sectaris ; &, vbi te inutili labore f atigaueris, nihil 

s. cor. ii nisi vanitates & somnia consequeris. " Nos igitur 

Rom! 1 *.' qui, cum Apostolo, gloriamur in infirmitatibua 

^ 5 - nostris ; pacem cum his qui oderunt pacem habi- 

turi ; & lustificati ex fide (quaa per dilectionem 

operatur) pacem habebimus ad Deum, per Domi- 

num nostrum, Iesum Christum; per quem & 

habemus accessum per fidem, in gratiam istam in 

qua stamus ; & gloriamur in spe ^loriaa filiorum 

Dei : Non solum autem, sed & glonamur in tribu- 

lationibus, scientes quod tribulatio patientiam 

operatur, patientia autem probationem, probatio 

ver6 spem, spes autem non confundit." 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORTJM IN HIBBBNIA. 88 

Quod 8i propter diff erentiam lingusB, aut dis- 
crepantiam habitus, aut ingenij nostrorum, vel 
etiam morum ABritannicis dissonantiam, despi- SXSoST 
catui nos ducant, aut contemnendos existiment; jffg^y 
oonsiderare debent, quanto diuortio distat & Qal- dLtauuitiA.: 
licana lingua Britannica; quanto dissidio k 
moribus & dialectis Hispanicis, mores & dia- 
lecti Gallicani; quanto ab vtrisque, Germano- 
rum consuetudo viuendi pariter 4 loquendi 
separetur; & ab omnibus enumeratis italo- 
rum ingenia ritusque non exiguo discrimine 
abiunguntur ; & ab his caeterisque, Poloni, Pan- 
nonij, Daci, Dalmatse; quorum diuersitatem in 
loquela, accentu, institutis, legibus, moribus, in- 
genijs, affectionibus, studijs, indole, educatione, 
multis & f ere innumeris modis inuicem discrimi- 
natis, possis obseruare (de quibus prater alios, 
etiam Iohannes Boemus Aubanus tractatum con- 
scripsit) nec ob banc vocis, aut veetitus, aut aliam 
huiusmodi varietatem, nostri tam seuerd arguendi 
sunt, aut damnandi ; nisi omnes omnino nationes 
damnare, & suppeditare velimus. Nostras quan- 
tumcunque exues maculas, Rhadamanthift seueri- iowm. o. n. 
tate culpant, & stringunt stilo ferreo in vngue 
adamantino ; suas autem labes, quas habent non 
paucas, non tam detergunt quam oblinunt. Ipsi 
sibi vrbani admodum, & ciuiles habebuntur, & 
prce se, alios rudes habebunt & Barbaros: sic ub. s. «m. 
apud Cyrillum Iulianus Apostata, Barbarum D.J^J 111 ** 
Iohannem vocat, eo quod fortasse extern» linguae 
erat; fuit enim Hebrous, ex Hebrois, & non deLin$u»ex- 
regione & terra Graecorum. Sic Michael Impera- aSmm 
tor, Eomanorum linguam calumniabatur vt TJar- 
baram; de quo eum grauiter accusat Nicolaus 
Magnus, & primus ilHus nominis Pontifex, in 
epistola ad eundem. " In prinoipio," inquit, " Epis- 
tolffi, Imperatorem vos nuncupastis Romanorum, & 
tamen Romanam linguam barbaram appellare non 



Digitized by VjOOQ lC 



84 



ANALECTA. DE BEBU8 



Lingua 
Hiberaioe 
prterogv 
tiua. 



Camdenni 

in sua 
Chorogr. 
Hibernia 
▼ide I, n, 66. 

Barbaries 
retorta in 
Anglo* 



Ouldiua. 



Niillns ho. 
fnu abeolutd 
bi 



Agathiae. 
Franei anti- 
qui qualee. 



veremini: Eoce quotidie, imo ver6 in praecipuis 
f estiuitatibus, inter Grsecam linguam, vefuti quid- 
piam pretiosum, hano quam barbaram & Scythicam 
linguam appellatis, miscetis/' Nec nobis nefas 
esse debet ljsdem nos munire sententijs, contra 
maledicas obtrectatorum linguas. 

Nam ei Anglicanum idioma illi genti videatur 
elejjantius & melius ; habeant sibi suam sine riuali 
optionem : nobis nostra lingua non videtur despi- 
cabilis, im& in multis prserogandam putamus; 
puta, & ob antiquitatem originis, & characteris 
proprietatem, & sermonis copiam; addo & quod 
archetypa quodammodo sit Aiiglicanse linguae, & 
qua, vtpotd prsBcellentiore, olim mutuata est ra- 
tionem formandi suas literas, & elementa, cum 
antea characteribus destituta esset. 

Quod si Angli vocitauerint Hibernos, ex con- 
tumelia barbaros, quia eorum linguam non in- 
telligunt: vicissim Hiberni non iniuriH Anglos 
barbaros dicent, quia eorum idioma non capiunt 
Sio Ouidius apud Getas exulans : 

u Barbarus hio ego snm, quia non intelligor vlli. ' 

Sio Paulus de linguarum dono loauens : 
" Si nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor 
barbarus, & qui loquitur mihi barbarus." Sio 
denique Anacharsis Philosophus, Scvthas bar- 
baros esse apud Athenienses, sed & Athenienses 
itidem barbaros apud Scythas. 

Argutt igitur nostri Theologi, omnia ad viuum 
resecantes, obseruant, quod esse barbarum est 
relatiuum, ac nullum hominem esse absolut£ bar- 
barum ; videlicet, quia non est, qui non cum . 
aliquibus in idiomate communicet: vera autem 
huius nominis & notionis ratio, non t&m & lingua» 
qu&m & vitsB instituto debet accipi. 

Quod & Agathias eruditus historiaB scriptor, 
contra Procopij de Francis calumniam, merit6 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 85 

annotauit: "Sunthiomnes (inquit) Christiani: & 
rectissimaB inter csBteros opinionis ; habent pr®- 
terea per ciuitates Antistites, Sacerdotesque ; 
festos insuper haud secus ao ipsi nos, peragunt 
dies. Et sane hi mihi etsi csetera barbari, mori- 
bus tamen videntur quam optimis praediti, & 
maximum in modum ciuiles, nec quidquam habere 
quod & nobis hos faciat alienos, prseter vestitus 
barbariem, & vocis innatae sonumque linguee: 
Quos quidem, cum ob eorum virtutes, tum ob 
SBquitatem in caeteros, interque se concordiam, 
mirum in modum admiratione ac laudibus perse- 
quor : " haec ille. 

Cum quo & nos signanter aduertimus, non inndd ttmo 
asperitate aut mollitie sermonis ; nec in exiguo, 57^2*"' 
vel magno vestitus pretio ; aut in vrbana vel exo- jjffiff£j, td " 
tica eius forma (quam tamen, vbicunque inhonesta 
8it aut indecens, corrigendam potius quam sugil- 
landam opinor) sed in fidei, ac morum rectitudine, 
veram ciuilitatem statuendam esse. De quo-j 
cunque enim verd dici poterit, quod de Barlaam 
martyre D. Basilius dixerat, " mores hominis non 
fuisse cum organo linguae Barbaros ; nec rationem 
cum syllabis claudicare visam fuisse ; " hunc ego 
ex ^uaKcunque gente, natione, vel populo, quamSJ.?*!*^ 
maxime vrbanum & ciuilem autumabo. LudoT* 

Quinam igitur erunt hi quos absolut^ barbaros 
nuncupare p6ssumus P Saluianus Massiliensis duo 
tantum genera barbarorum agnoscit : vnum Paga- PtgMli rt 
norum ; alterum Haereticorum : illi fidem Chris- Hewtid »0. 
tianam; isti Catholicam incessunt &persequuntur: loSbarbui. 
vtrique se aduersus Deum efferunt, & aduersus 
homines' non tam dat4 quam arreptft occasione 
efferantur: Et quia illo aeuo, in ipsis Bomanis 
legionibus, complures reperire erat praeferocis 
ingenij milites, asperos, exleges, & efferatoshomi- 
nes; & quibus vastati pauperes, viduae contris- 
tatae, & orphani proculcata fuerant ; vt multi 



Digitized by VjOOQ lC 



86 ANALECTA DB REBUS 

eomm, & non obscuris Natalibus editi, & liber- 
aliter instituti, necesse haberent ad hostes fngere, 
nd persecutionis publicaB afflictione morerentur: 
Inde Saluianus de illis perhibet, "quaBsiuisse hos 
profugos, apud barbaros Romanam humanitatem ; 
quia apud Romanos barbaram inhumanitatem 
ferre non poterant." 

Quam sane f eritatem, quicunque sunt, ex qua- 

cunque gente, qui inconditis moribus aemulantur, 

illi neutiqam vrbano cultu praediti, sed brutali 

barbarie praepediti, & f erinae saBuitiaB inurendi stig- 

mate, indigni humano consortio amandari meren- 

tur ad saltus & lustra f erarum. 

Angiorum Non sum testis oculatus multorum quse ref erun- 

JSSUjf 1 *" tur in hoc genere, sed plures mecum reperientur 

*•**•■• auriti testes (nisi etiam ex ipsis aliqui viderint, 

quia viuit in memoria plurimorum) quanta clade 

rmulorum, puellarum, innocentium, viduarum, 
orphanorum, AnglicanaB militiaB rabies, pra- 
sertim ver6 preesidiariorum armatus furor, in 
sexum promiscuum, & inermem saeuire consueue- 
rit; quorum immanitas vsque e6 eruperat vt 
multorum scriptis, quae adhuc supprimuntur, satis 
iniqjwm superque sit decantanda. Quin & ipse Iacobus 
^tai?H*o ^ 6 *' ^ 1 aus F c i° re gp ^» & Monarchiae BritannicaB 
m*e twte. aditu, quando supplices querimonias mal£ adminis- 
tratae huius InsiuaB nostri procuratores ei por- 
rexissent, dicere non dubitauit ; prouinciales 
hactenus male habitos, & spondere in posterum se 
auctore, potituros aequabiliori regimine. Quod vt 

Juantocyus nobis concedatur, "Tempus faciendi 
tomine, quia dissipauerunt legem tuam." 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 87 



ARTICVLVS Vm. 

De Antiqua ffibernorum dignitate, 8f ghria : 1. 
Quid ei ofotiterit. 2. Quibus gradibus increuerit. 

CiETERVM, vt admittamus multo tempore 
hanc gentem immunem non fuisse, & communi 
mnltarum nationum igaominia, qoas dudum de- B*rUri«i 
tinuit compeditas, illa qu» iam profligata est, i "" 1 »- 
exoleta barbaries ; altius petenda est eius origo, 
& ex origine propagatio : queo mihi sane, vbicun- 
que inoleuit, vel orta, vel aucta, vel confirmata 
videtur, ex disoordia, bello, vastitate ; quibus in- 
oommodis etiam Hibernia diu multumque, & per 
multa quidem sscula conflictata fuerat, & enor- 
miter conquassata. Nam quod olim de ^^o **«*«<»• 
Pertinace lmperatore Romano, propter variam nebnxdu» 
sortifl mutationem, multamque eius iactationem, 2jJ^ i * IMM •* 
ab illius SBui scriptoiibus dicebatur, " pilam for- 
tunsa merito nuncupari potuisse;" id non inscitd 
dixerit quispiam, in Hiberniam competere, totmbemu 
motibus & tumultibus attribulatam ; tot ictibus, J2£ m * 
iactibus, concussionibufl, eiectionibus, reiectioni- 
bus, quasi pilam palmarem exagitatam: idque 
veritati consonat, siue antiquioris »ui, siue medij 
temporis, siue modernra eetatis cursum respex- 
eris. 

Gerne mihi priscos dies ; quid in bistorijs nostris camtem. d. 
densius, quid rrequentius quam migrationes gen- Hiriar? m& 
tium, & earum diuers® in nano Insulam impres- 
siones, & inter se dimicationes, certamina, 
oonflictusP Quid referam de Bartbolano Ser® oentium 
filio, ex Iapbeti stirpe, cum filijs suis Languino mbe^dun 1 
Salano, Ruturueo; cum exercitibus, & prsBlijs ^x* 8 " 10 - 
orum aduersus Giganteos Aborigines, per annos 



Digitized by VjOOQ lC 



88 ANALECTA DE BEBUS 

fere trecentos; vtnostri tradunt Antiquarij. Quid 

de Nemedo Scythico, Agnominii fifio, cum sua 

virili sobole Statio, Gerbuuele, Amimo, Fenjusio, 

& eorum atrocibus ac sanguinolentis bellis, prun&m 

contra piratas Hiberniam grauiter depopulantes, 

fortiter gestis; deinde contra gigantes, per du- 

centos & amplius annos, vsque ad internecionem 

fere vtriusque partis; nisi quod pauci quidam 

residui, & quasi gentis reliquise, tot malorum in- 

DuoentiB commoda fugae prsesidio declinantes, partim in 

Saiximiit^ Scythiam, partim in Grseciam nauigio peruenis- 

sent ; vt ducentis ipsis postmodum anms Insula 

cultore vacauerit ; doneo tandem de eadem Nemedi 

stirpe, quae in GrsBciam secesserat, quinque duces 

Germani fratres, Delee principis filij, vaouam 

in quinque Insulam inuenientes, in quinque eequales portiones 

G^cfmte totam diuisissent, Gandius, Genantius, Sagandius, 

d.sc.5,6,7. R u theragus, & Slanius. 

Qui tamenipsi, cum eorum successione (Slanio 
tandem obtinente Monarchiam & principatum 
totius) tantum triginta annos regnauerunt : De- 
lat& siquidem magna ex parte, & plurimum debi- 
litatA natione, tumvarijs inter se confliotibus, tum 
eo potissimum bello, quod cum ali& quadam Ne- 
medi posteritate, quae de partibus Scytni© superu- 
enerat, graui cum dispendio gesserant: Demum 
HUpani m- aduenerunt de HispaniaB partibus in sexaginta 
^dlcitfunt nauium classe, quatuor nobiles Melesij Hispani 
Satrapae filij, qui totam Insulam sibi vendicarunt ; 
quorum duo nominatissimi Heberus, & Herimon, 
duas in partes sequales terr& inter se diuisft, tan- 
tisper potiti regno, concorditer, prosperS, & foelici- 
ter, " donec cseca malorum mater ambitio, fraterna 
paulatim disrumpens f cedera (Ex Gyraldo loquor) 
omne pacis vinculum in breui dissoluisset ; & 
IsBtis se rebus unmiscens discordia cuncta peruertit 
& perturbat." 
Post varios igitur fratrum conflictus, & ambi- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORTJM IN HIBERNIA. 8$ 

guos semper bellornm euentus, tandem Herymoni 51*5^. 
cessit victoria ; & in bello quodam interf ecto He- j*n»j» mo- 
bero fratre suo, totum Regnum Herymon solus 
obtinuit ; qui, & Hiberniensis populi, qui vsque in 
hodiernum diem Insulam habitant, primus Monar- 
cha extitit de cuius stirpe, vsque ad sancti Pa- 
tricii aduentum, regnante Loegerio Nelli magni 
filio 131. Reges; & inde ad Kudericum Regem 
(quo principante intrauit Henricus II.) 60. Reges JJJrJJS 
sibi muicem successerunt ; & multis inter se siw inuio«a 
cladibus, multa populorum strage digladiati, variA ' 
fortunee aleft, vanisque bellorum iactibus pilam 
huius Insulse sic agitarunt, tanquam in ludicro 
Sphaeristerio ; aut verius in pugn® & luctaminis 
pakestra, vt nfhil incertius, ninil desertius, & in- 
cultius isto gladiatorio principatu potuerit esse: 
Quousque f entatem hanc, & dominandi libidinem 
edomuit Euangelium, coecas mentes illustrauit 
Catholicae veritatis radius, fideique Christian» 
receptio, quae per Apostolicos prsecones, Roma ad 
hanc gentem transmissos, communicata nobis fue- 
rat, & f celiciter seminata. 

Ex hac enim, & per hanc detersa fuit paganica J___ 
ruditas ; & illa Barbaries, quse huio nationi cum wSSgio c«- 
aliis Regnis, & Dominiis, ante Euangelii suscep- toiit* ab *" 
tionem, communis erat, sio abolita & expurgata 
fuit ; vt ipsa in lucem aliarum gentium vltrA, 
citrA, adeoque intri vicinam Britanniam & Deo 
prouisa, & magno populorum beneficio concessa 
xuisse videatur. 

Quod ne tribuatur nimio patrii honoris afif ectui 
meo, aut priuato studio, id ipsum, cum addita- 
mento, subiiciam verbis Neoterici scriptoris, & 
accuratissimi chorographi; qui, tametsi & nobis 
discrepat in sacra fidei professione, delusus spe 
huius seeculi, & mundani honoris lenocinio illectus ; 
tamen, vtcunque in aliis sapiat nouitates prsesen- 
tium errorum, & eructet neoterismos Dogmatista- 



Digitized by VjOOQ lC 



rudiutem 



InHibam. 



90 ANALECTA DB RBBUS 

rom, in hoc agit fide HistoricA ; vbi ex recondita 
antiquitate eruit tam originem, quam progressum 
illius prsBdicationis, quam noster Thaumaturjrus, 
& primarius fidei propagator in hoc regno na- 
buerit. 

" Hic (inquit) natione Britannus in Cluydfldalia 
natus, & Martino Turonensi affinitate coniunctus, 
& sancti Germani discipulus, Palladio defuncto, 
& C®lestino subrogatus, tanto suocessu Christianam 
religionem per Hiberniam propagauit, vt longe 
maximam InsulsB partem (vniuersam plenius & 
Hib^5 ,M ractius dixisset) ad Christum conuerterit, 4 Hiber- 
norum Apostoli nomen meruerit. De quo vetus 
auctor Henricus Antisiodorensis in libro de sancti 
Germani miraculis : " Quoniam gloria patris in 
suorum clarescit moderamine filiorum, 6 multis 

Es in Christo filios, in religione creditur habuisse 
ipulos ; vnius tantum eiusdemque famosissimi 
castigata breuitate sufficiet inseri mentionem. Pa- 
tricius (vt gestorum illius series prodit) Hiberni» 
peculiaris Apostolus regionis, sanctissimo eius 
disciplinatui octodecim addictus annis, non medio- 
crem & tanti vena f ontis in scripturis coeleetibus 
hauait eruditionem. Quemque in religione mag- 
nftTiiTmiTn ^ in virtutibus excellentem, m doctrina 
strenuum diuinissimus considerans Pontif ex ; inej> 
tumque ducens robustissimum agricolam in Domi- 
nicsa segetis torpere cultura ; ad Sanctum Coelesti- 
num vrbis Rom» Papam,per Segetiumjjresbyterum 
suum, eum direxit ; qui viro prostantissimra pro- 
bitatis, Ecclesi» testimonium apud sedem f erret 
Anostolicam ; cuius iudicio approbatus, authoritate 
fultus, benedictione denique roboratus, Hiberniae 
partes expetiit gentique illius datus jproprid Apos- 
tolus : tum quidem ex doctrina & miraculis ; nunc 
quoque, & in per perpetuum, mirificis Apostolatus 
sui ulustrat priuilegijs. 
"Patricij discipufi tantos progressus in re Chris- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUH IN HIBBRNIA. 91 

tiana fecerunt, vt, subsequenti SBtate, Hibernia SjJJj^^* 
sanctorum patria diceretur ; & Scotis in Hibernia |n *• <**<•■ 
& Britannia monachis, nihil sanctius nihil erudi- gnjr 
tius fuerit, & in vniuersam Europam sanctissi- 
morum Yirorum examina emiserint : quibus Luxo- 
uium Burgundi», Bobiense Itali», Herbipolis 
Franconise, S. Gallus Heluetise, Malmesburia Lin- 
disfarn», & quam plurima alia in Britannia 
monasteria originem aebent suam. Ex Hibernia 
enim f uerunt Caelius Sedulius presbyter, Columba, 
Columbanus, Colmannus, Aidanus, Gallus, Kilia- 
nus, Maidulphus, Brendanus, & alij plures vit» 
sanctitate & doctrina inclyti. De nis Monachis 
intelligendus Henricus ille Antisiodorensis cum ad 
Carolum Caluum scribit : Quid Hiberniam memo- 
rem, contempto pelagi discrimine, pcene totam, 
cum grege Phuosophorum, ad httora nostra 
migrantem P quorum quisque peritior est, vltr6 sibi 
incucit exilium, vt Salomoni sapientissimo famule- 
tur ad nutum. 

"Anglosaxones etiam nostri, illa sstate, in Hiber- ™SSS» 
niam, tanquam ad bonarum literarum mercaturam ut «*^ 
vndique confluxerunt : vnde de viris sanctis ssepis- rw ""~ **" 
mmi nostris scriptoribus legitur : Amandatus est 
ad disciplinam in Hiberniam ; & in Sulgeni vita, 
qni ante 600 annos floruit. 

1 Bxemplopatrum commotus amore legendi, 
Iuit ad Hibernoa sophia mirabile clarW 

Indeque prisci Angli maioree nostri, rationem f or- 
mandi literas accepisse videantur, quod eodem 
plane charact&re vsi fuerint, qui hodie Hibernicis 
est in vsu : " haec ille. 



Digitized by VjOOQ lC 



92 Analecta »e rebus 



AETICVLVS IX. 

Quibus pambus iUa gloria Eibernorum 
decre&ceret. 

SED quomodo de coelo cecidisti quse mane orieba- 
ris Hibernia, lucem per tot gentes & populos 
circumf erens P quomodo corruisti in terram ex illa 
glorira celsitudine, & solio doctrinse ac sanctitatis P 
qu89 tam sanctis, piis, & splendidis ingeniis abun- 
dasti, eo saeculo quo bonarum literarum cultura, per 
orbem Christianum neglecta & semisepulta iacuit P 
PrimaoanM Duas causas affert huius occasus, idem qui 
ffibwnSr 1 * supra eruditus Chorographus : externa bella; & 
internas simultates. De priori causa hsBC eius 
verba sint : 
Camd«n. in " Hsec sanctitatis, & humaniorum literarum 
StfLondjk studia, paulatim restinxit bellorum rabies. Anno 
Bedl^L 7 i. &rim sexcentesimo quadragesimo quarto, & Christo 
o. 16. ' nato, Egfridus Nordamhumbrorum Rex, csBdibus 
& incendiis Hiberniam Anglis amicissimam confu- 
dit ; quo nomine & Beda grauissimis verbis subac- 
xjjj^* * cusatur. Inde Noruegi, Turgesio duce, re^ionem 

Ser triginta annos indignissimis populationibus 
euastauerunt ; sed illo demum ex insidijs sublato, 
Norregi in Norvegos csede atroci grassati sunt mcolee, vt 
vix nunoius tante cladis superfuerit. Norvegi hi 

Jrocul dubio Normanni illi fuerunt, qui (vt inquit 
Lhegino) Caroli magni temporibus Hiberniam 
Scotorum Insulam aggressi, & Scotis in fugam 
conuersi erant. 
OMtmanni «PosteA Oastmanni, id est viri Orientales, 6 
maritima Germania, in Hiberniam venerunt, qui, 
cum, magnaB & copiosae mercatursB specie, quasdam 
vrbes occupassent, difficillimum beUum breui con- 
citarunt. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LI00RT7M IN HIBERNIA. 93 

"Eodem feretempore Eadgams, Rex Anglorum ucma. 
potentissimus, magnam Hiberniaa partem deuicit ; 
sic enim in eius auodam diplomate legitur : Cui 
conce8sit cum Anglorum imperio propitia diuinitaa 
omnia regna Insularum Oceani, cum suis f erocissi- 
mis Begibus, vsque Norvegiam, maximamque 
partem Hiberni®, cum sua nobilissima ciuitate 
Dublina Anglorum imperio subiugare." 

Ex quibus liquet bella haec extera Anglis & 
Noruegis accepta ref erenda esse ; hosque Noruegos 
alios Orientales siue Oastmannos, alios Aquilo- 
nares siue Normannos dici solitos : de quibus, & 
vastitate per eos Hibernis allata, vetustior quidam 
Chronographus ita meminit. 

"In Felmidij Re^is tempore Norvegienses &<*■»*»«*• 
magna classe Hibermca littora, anno 838. appul- Topo^r. * 87 ' 
erunt ; qui & in manu f orti terram occupantes, & 
gentili furore debacchantes, Ecclesias f ere omnes 
destruxerunt." 

Ab Anglis ver6, quos & literatura, & sanctdmo- Angiomm 
nia imbuerant, meliorem vicem & grati animi SS^h^JJ. 
dignius hostimentum exspectare Hiberni pote- not> 
rant, quam vt sic ab Egfrido & Edgaro Begibus, 
preedse & populationi exponerentur ; Sed debito 
beneuolentiBB & amoris talione in reduplicatam 
hostilitatem conuersa, sero didicerunt, sed tamen 
didicerunt, " pro hordeo quandoque rubum, pro iob. si. 
tritioo egredi vrticam." 

Neque vero assentiri possumus (quia neo volu- 
mus assentari) Edgari Begis nimis ambitioso diplo- 
mati; dum se omnia Regna Insularum Oceani suo 
tenuisse imperio gloriatur : hoc enim non multum 
diuerso sensu accipiendem putamus, ab eo loquendi x _. 
tropo, & supergressione quA Cyrus Persarum Rex, a l* 
omnia Regna terrse sibi a Deo concessa dixit; vel 
qu& Constantius Arianus Imperator, deuicto Mag- 1^^ 1 ' 
nentio, se Dominum totius orbis inscripsit : vtique <Wumtiu« 
sic solent Principum parasyti, omnia principatusaexiptii.**' 
insignia falsis conspicuijs ampliare. 

Digitized by VjOOQ lC 



94 ANALECTA DE REBUS 

Iam de simultatibus & domesticis altercationibis 
cii2S^\(qu© seounda causa est inclinationis Hiberniae) 
Hibawi» idem <jui supra testatur, his verbis, in sua Choro- 
graphica descriptione. 

"Has externorum beUorum procellas, grauior 
intestinsB seditionis tempestas excepit, quae Anglo 
camdeiL ad debellandam Hiberniam viam patefecit. Ex 
regulorum Hiberni® simultatibus & prauis eemula- 
j^^SSEtionibus, Henricus II. Bex Angli® occasione 
Jj^- 111 - arrepta, seri5 agitauit Anno salutis 1155 cum 
Proceribus Angliae, de Hibernia expugnanda, in 
vsum fratris sui Ghiilielmi Andagauensis ; sed ex 
oonsilio matris eius Mateldis Imperatricis, res in 
aliud tempus dilata : Nec multis mteriectis annis, 
Dermicius Murchardi filius, qui Orientali Hibernias 
parti cum imperio pwefuit, ob tyrannidem & libi- 
dinem Regno exturbatus (Ororicij enim Midiae 
Beguli vxorem rapuerat) ab Anglorum Rege 
Henrico secundo, vt auxiliaribus armis inBegnum 
restitueretur, impetrauit." 

Ista Henrici de inuadenda Hibernia, & fratri 

suo Guilielmo subiicienda deliberatio, quam Impe- 

ratrix non tam abijciendam quam differendam 

putauit, in Pontificatum incidit Adriani IIII. qui 

oonscius regij consilij f actus, f acile induci potuit 

n^mber. *& annuendum, & adiuuandum eius aditum vnde & 

^jj^p^^literas Dominij concessit; quas & populari suo 

ooooeMit. impetratas, ille reseruauit in tempus opportunum ; 

neo propalare temere voluit, quousque ex occasione 

restituendi Dermicio Begni ab eo amissi, totam 

Insulam occupare statuisset : tunc enim concensum 

Oleri & Procerum, qui resistere non poterant, his 

ostensis elicuit, adiuncto nouo diplomate quod in 

confirmationem prioris tituli ab Alexandro tertio 

obtinuit. 

J^SJS^ Tertia causa decidentis glorisB, & dejectionis 

uibmte. Hibernorum, a multis tribuitur isti ipsi Anelican» 

inuasioni; de qua nolo multum altercan, cum 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBBENIA. 95 

satius esse putem (4 tutius saltem) in his silere, 
quam inutili sermone in odium vel offensam in- 
ourrere ; & s»pe etiam fieri videamus quod nimimn 
altercando ventas amittitur : Quid autem hoo tem- 
porede ea, poetinnouationem in Beligione plerioue 
boni cenaeant, sequenti sectione referam. Neo 
omnino illisassentior qui in hao tota gente, si quid 
laudis, aut honoris ; si quid honestatis, aut virtutis; 
si quid ingenij, cultus, aut literatur»; si quid 
vrbani, deoori, splendidi reperire sit, id totum 
refundunt in Anglicani imperi j moderamen & 
prudentiam. 

Id enim prsBterquam quod ex superius diotis 
abund£ refellatur, vel inde euidenter reijcitur, 
quod ceeteris non concedant in bona educatione, hi 
qui nullum habent cum illis qui presunt oommer- 
eium, cuiusmodi sunt occulti. noetri Nioodemi, 
omnesque illi Eoclesiastici orthodoxi, quos conti- 
nu6 persequuntur Prcesides Prouinciarum, pr®- 
tensi Antistitee, c&terique omni tempore Guber- 
natoree & Proreges. 

Qui tamen, quanquam sic vexati & exagitati Bn*n**m 
vt non poeeint caput attolere (cum ipsi omni vrban- JUw. 11 ** 
itate jproditi, & morum ao doctrinee cultu sint 
conspicabiles) nullam prsBtennittuntindustriam, aut 
diligentiam, vt suos erudiant conterraneoe ; & non 
solum eoe timore Domini imbuunt, sed etiam dis- 
ciplina & lege Dei imbutos, ad honestatem huius 
sfficuli traducunt, cjuatenus illa non pugnat cum 
officio hominis Chnstiani. 

In quo oertd genere, eo dociliores inueniunt Ab onmi 
auditores suos, <ju6 magis ipsi doctores ab omnilJS^J ,UI * 
fraudis, odij, & lnuidiee suspioione sunt liberi ; <&, "***• 
quod cum periculo capitis sui, studeant alienee salu- 
ti & vtilitati procurandae : quod vtinam eo candore 
quo ipai ad hoc allaborant, eorum studia & labores 
aociperentur, ab his qm hano Remp. politiod mode- 
rantur ; qui si recte mcumbunt ipsi publioo bono 



Digitized by VjOOQ lC 



06 ANALECTA DB REBU8 

uSSfoK 6 " prouehendo, iniquum videtur si non perf erant tam 

tionem strenuos adminioulatores, qui parati sunt iustam 

pantt fidelitatis sura cautionem preestare, dummodo ad- 

mittantur ad securitatis benefioium, quod illis 

cum omnibus bonis subditis commune esse debet. 

oathoUoi Neque enim sibi persuadere possunt, vllos 

qS» SdX- seruire suo Principi fidelius qu&m Catholicos, qui 

**"*• non intuitu tantum poen® temporalis, quam sub- 

inde euadere possunt flagitios^ viuentes, sed mul- 

t6 magis metu conscienti® & supremi iudicis, cuius 

sententiam, & potestatis amplitudinem nullus ho- 

minum, aut Angelorum potest effugere, suis siue 

Regibus, siue Bectoribus obtemperant. 

Roman. 6. Itaque firmiter illi decreuerunt non deesse su® 

p»um. 7«. congtantifiB, & potius solum exilio vertere, quam 

mentem consilio : & in hac spe glorira filiorum 

Dei, exspectant mutationem dextr» excelsi : vt in 

hao patria sua possint aliquando conspioere vm- 

bram illius glonra, qu& olun floruisse legunt ; & 

in ea virtutum omnium & scientiarum Iaudem 

resplenduisse, in eius vniuersitatibus, Dunensi 

vniueni- preesertim, Gassellensi, & Ardmachana; vt iam 

£»! mb0P " sepultA, & in visceribus conditA tam immensfc luce, 

laboremus eam in aprioum eruere, & adstruere 

claritudini eius fidem. 

Sed in hao re multum iuuamur ab Oxoniensi 

vniuersitate, vnde prodiit non ita pridem illustre 

monumentum, in quo huius de qua loquimur 

claritatis insignitum perhibetur testimonium, de 

Academia Ardmachana olim Academia ; nimirum tanta mul- 

n^Jn^tf^ui titudine studiosorum illam abund&sse, vt census 

■piendor. ex matricula initu8 peruenerit vna vioe, ad nume- 

rum sejptem millium : cuius assertionis auctorem 

habeo ulustrem virum D. F. C. in suo discurso 

Ms. de Gentis & lingu» origine. 

l. *, De na- Quo etiam pertinet quod Alexander Necham 

*«* **™*» gcribit: " Iuris ciuilis peritiam sibi vendicat Italia: 

sed coslestis scriptura, & liberales artes ciuitatem 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORTTM IN HIBERNIA. 97 

Parisiensem cseteris praeferendam esse conuincunt. SdjSSSI 
Iuxta vaticinium etiam Merlini, viguit ad vada 
Boum sapientia, tempore suo ad Hi Derniad partes 
tranfiitura." 

ARTICVLVS X. 
Quibus vys 8f modispomt illa gloria reuiuiscere. 

HVIVS ego tranaitionifl praesagium accipio, ex {gjjjjg* 
illa iuuentutis nostrse commigratione, quacathoik»' 
cateruatim inundant in Catholicas regiones, non SJdpiXii" 
obfltantibufl edictis, alijsque prohibitionibus, qui- ^"^- 
bus & ipeis ne egrediantur, & parentibus atque 
amicifl ne subueniant egressis seuerd interdicitur. 
Exeunt tamen, & postquam studijs ac pietati 
gnauiter incubuerint in illis terris, quas magni 
uli Doctores fidei, Maiores ipsorum, vel sanctitate 
excoluerant, vel eruditione illustrauerant, cum 
magno educationis susb fructu, ex Italia, Germa- 
nia, Hispania, Gallia Celtica pariter & Belgica, 
necnon Aquitanica regressi, quidquid doctrin», 
industrise, vrbanitatis, religionis, modestise, sedu- 
litatis, honestatis, prudentiae haurire poterant, vel 
delibare, per amcena illa viridaria, & cultissimos 
regionum hortos, totum libenter infundunt in illas 
oeOulas natalitij sui aluearis, quas, instar solertissi- 
marum apum, melle & cera, tam ad condiendum 
quam ad illuminandum contendunt adimplere. 
Neque enim alia excogitari potest vel commodior, J^h-JJJl 
vel efficacior via perdomanai hano gentem, & in no 8 in omcio 
officio perseueranter continendi, quam vt condoce- £tio? en 
fiant per tales institutores, quorum & beneuolen- 
tia ipsis non suspecta, fides erga Deum comperta, 
& erga Regem explorata sit fidelitas. Hac regen- 
di arte, & solertia, magis illi mouebuntur ad impe- 
rata facienda, quam per armatam militiam, vel 
per ferreas leges mumcipales, vel per cruenta co- 

8 



Digitized by VjOOQ lC 



98 ANALECTA DE REBUS 

mitiorum statuta. Hoc ipsi agrestiores liber& 
SSJSS^XJg pronunciant, plus se terreri k furto, latrocinio, ra- 
Jj^um pina, incendio, vltione, homicidio, per Sacerdotum 
Mntentijs. nostrorum censuras, qu&m per sententiam Iudicum 
capitaKum ; plusque formidare interdictumEcclesi- 
asticum, qii&m ab igni & aqua interdictionem Re- 
galium ; plus abstentionem & diuinis & suspensio- 
nem, quam corporalem in carcere detentionem vel 
suspendium. Aliae illae minae, aures eorum feri- 
unt, corda vix penetrant ; iste vero qu» Presby- 
terorum ministerio fiunt, praocordia vulnerant, & 
intima eorum viscera contrucidant : leges illae 
abigunt lucifugas, & contemptores in montes & 
saltus, atque efferatos abdunt in antra ferarum ; 
Paaim, 18. " lex autem Domini immaculata conuertens animas, 
& testimonium Domini fidele sapientiam prsestans 
paruulis," & feritate& lasciuia, deducit ad numani- 
tatis officia, & ciuilem societatem. 
Exod. 19. Et, quod k sanctis Patribus obseruatum est dis- 
"* * crimen inter legem veterem in monte datam, cum 
igne, tonitru, fulmine ; ac legem nouam in ciui- 
Act otp. 2 ^ ^-^^^ 111 cum linguis igneis, sono, & motu 
* terras; quod illa desertos, & incultos reliquit ; haec 
vero homines cultissimos efficit : illa metu mortis 
accessum remorata est : hsoc in virtute Dei operan- 
tis, per locutionis energiam, attraxit ex omni 
natione populos, qui parati obedire dicerent : "quid 
faciemus viri fratresP" ad designandum per 
veterem legem homines iniquiores fieri, & remo- 
tiores & Deo, per nouam vero reddi coniunctiores : 
Idem fere discrimen detegitur, inter leges Angli- 
canas quas nunc obtinet ; & illam Romanae discip- 
linaQ normam qu& se f acillim^ imbui patitur natio 
Hibernorum ; cum ab istis, eo potissimum modo 
quo nunc traduntur, incredibile dictu estquantum 
abhorreant. 

Non aliunde potius quam ab vrbe Roma, vt 
religionis Christiance, ita vrbanitatis & ciuilis com- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IX ttlBERNIA. 99 

mercij communicatio pertractata, & in reliquas .**£***- 
Enropse partes deuenisse credenda est. Et quod BuropL om 
de imperatrice Roma triumphante olim dixerat SSttctr"" 
eleganter Rutilius. oommmio. 

" . . . legiferis mundum complebca triumohis 
Fcedere coramuni viuere cuncta facit. 

Et idem alibi de eadem. 

" Fecisti patriam diuersis gentibua vnam 
Profuit iniustis te dominante capi, 
Dumque offers victis proprii consortia iuris, 
Vrbem fecisti quod prius orbis erat." 

Hoc idem multo f ortiori ratione locum habet in 
Boma matrice & institutrice omnium Ecclesiarum ; 
quae in eius gremio, & sub eius in spiritualibus 
dominio, per leges & praocepta eius, in obedientia 
vnius Ecclesiastici principatus foelicissime con- 
tinentur. 

Vt enim olim florente Imperio Romano, per 
omnes prouincias, etiam in Britanniam traductis 
coloniis, & conuocatis in ciuilis vitao societatem 
indigenis, quascunque deuicerant nationes legibus 
ilK sui8 temper&runt, & moribus excoluerunt : Ita i 
etiam Ecclesiso Romanao illud imprimis institutum lnsutatam 
fuit, vt cum recta fide rectos etiam mores & vrba- 
nam conuersationem imbiberent, quicimque se in 
eius disciplinam contraderent : vtique illa mure- 
nulas sic conficit aureas, vt pariter sciat easdem cant c 1. 
argento vermiculare ; & cum ccelestem doctrinam 
fidei pectoribus transfundit, bumanitas adsciscitur, 
barbaries eijcitur, exuitur feritas, & plerumque 
omnia bona pariter cum ea veniunt. 

Id quod verissimum esse deprehendit RexEthdber- 
Angliae Ethelbertus, qui ante conuersionem multis ^ P rt£xm» 
bellis implicitus, nec multis potitus victorijs, ****** ""• 
postquam iugo Christi collum subdidit, omnes 



Digitized by VjOOQ lC 



100 ANALECTA DE REBUS 

f ere* nationes Anglorum subiugauit suo Imperio. 
Quo verfc progressu, & quibus id gradibus conf ec- 
Lib. l.de tum sit, optime post venerabilem Bedam expressit 
**&>* Ghiillel. Malmesburiensis. " Vt externorum ' (in- 
quit ille de hoc Rege) " famiKaritatem ascisceret, 
Kegis Francorum* affinitatem filiae eius Bert® 
nuptijs conciliauit. Tum vero Francorum contu- 
bernio, gens eatenus barbara ad vnas consuetudines 
conf oederata, sjluestres animos inde exuere, & ad 
leniores mores declinare. His addebatur Lethardi 
Episcopi, qui cum Regina venerat, ccelebs ad- 
modum vita, qua Regem ad Christi Domini 
cognitionem etiam tacens inuitabat : quo factum 
est, vt posted B. Augustino prsedicanti, Regis 
animus lam emollitus f acil£ cederet, & primus de 
numero patrum suorum, sacris sacrilegis renun- 
ciaret : vt quos Regni praeminebat potentia, fidei 
quoque obumbraret gloria : Haec est, profectd, 
clara nobilitas, & haec superna virtus, honestate 
vincere quos honore vincas: Quinetiam curam 
extendens in posteros, leges patrio sermone tulit, 
quibus bonis praemia decerneret, improbis per 
remedia seueriora, occurreret, nihil super aliquo 
negotio in futurum relinquens ambiguum." 
cathS" 11 " *** pl 811 ^ ^ CBCunda virtutis mater, & humanitatis 
«iiwequa 1 * 6 " procreatrix Religio CathoKca, pedissequas habet 
prudantia. ciuilem prudentiam, vrbanitatem, industriam, mo- 
rum honestatem, officiorum consonantiam, bonarum 
legum & institutionum f ormam ; barbaras consue- 
tudines eliminat, f erinos abstergit ritus, & f oeda 
efferatorum hominum commercia commutat poli- 
tissimis institutis, & studio Reipub. conseruandae ; 
quam non tueri solum, sed & amplificare, atque 
exornare contendit. Nec tantum necessaria vitse 
humanae adminicula, sed etiam commoda, & 
iucunda communibus officijs in societate retinen- 
dis subsidia procurat suis locis & temporibus, iuxta 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBBKNIA. 101 

conditionem personarum, & rerum exigentiam 
appositissim£ omnia dispensans. 

Quae quidem dispensatio non lattdt magnum Aj^JJJ^ 
illum JEthiopaB Monarcham Dauidem Abessinorum #t D^mian. 
Imperatorem ; qui Patrum nostrorum aeuo literis SSmJ* 
ad Romanum pontificem scriptis inter caetera sic 4 
ait. " Vehementer postulo vt mihi viros sacrarum 
literarum doctos, atque etiam artifices mittatis, 
qui imagines fabricent, atque ita enses & arma 
bellica omnis generis: itemque ccelatores auri atque 
argenti, & fabros lignarios : praecipue* architectos, 
qui domos ex lapide construant, & tegulas ex 
plumbo cuproque ducere sciant, quibus domorum 
tecta protegantur ; ad bos etiam nobis admodum 
cbari erunt, qui vitrum conflare, organaque musica 
scite* f acere, & docte pulsare sciant ; itemque fis- 
tulatores, & tibicines. Hos vero artifices ex domo 
vestra prsecipud mibi mitti vellem ; vel si borum 
domi vestrse exigua erit copia, ab alijs Regibus 
filijs vestris, eos sanctitas vestra poterit impetrare, 
quoniam vestris imperijs & nutibus facu^ obe- 
diunt. Hi cum ad me peruenerint, pro meritis in 
summo bonore babebuntur, ex liberalitate mea 
mercedem amplam accipient, & si domum aliquis 
redire concupiscet, prsemijs abund£ ornatus abibit 
vti placuerit ; quando nec inuitum quemquam sim 
retenturus, quum fructum aliquem ex eius indus- 
tria pjercepero :" heBC ille. 

Cuius ldeo verba retuli, vt omnes aduertant, 
qua fiducia petendi, qua mentis submissione, quo 
ordine, & solicitudine petendorum, primo loco 
Doctores sacros, deinde statuarios pro sacris 
imaginibu8; ccelatores, & exclusores pro vasis 
sacns faciendis; aedium sacrarum fabros, & Archi- 
tectos, Vitriarios ; Organistas etiam, & tibicines, 
qui simul immixti canentium choris, harmoniam 
redderent solemniorem : sed ijdem illi opifices 
<jui Ecclesiae ex primario instituto deseruirent. 



Digitized by VjOOQ lC 



102 ANALECTA DE BEBUS 

quid impedit quo minus secundariA ministratione 

etiam Principis aulam, & nublicam Politiam 

vtilibus reficiant, amcBnis refocillent, & ingenij 

sui monumentis, atque artis opificio ornent, atque 

illustrent suam quisque ciuitatem & Remp. 

s. Benedio- Sic Angliam suam Benedictus Abbas non so- 

liuag& pietate solum, sed etiam sociali industri& 

if aimesimr. promouerat. Nam sicut vtrasque Vuirae ripas 

Mb. i. d# Ecclesijs insigniuit, & Monasteria ibidem con- 

struxit, alterum Petri, alterum Pauli nomine, 

charitatis & regulee vnione non discrepantia : Ita 

etiam commendabili solertia, copiam librorum 

aduexit, & artifices lapidearum sBaium, & vitrea- 

rum fenestrarum primus omnium in Angliam 

induxit. " Totum pcene 8Buum" (inquit Malmesb.) 

" talia transigendo peregrinatus. Quippe studio 

aduehendi cognatis aliquid insolitum, amor patrise, 

& voluptas eleganti» asperos fallebant labores. 

oinUos. Neque enim ante Benedictum lapidei tabulatus 

po? diit *i. domus in Britannia nisi perrar6 viaebantur, neque 

J^-^j^perspicuitate vitri penetrata lucem 8Bdibus solaris 

au. Meue- iacebat radius." 



Sic & Hiberniam nostram S. Dominicus Osso- 

riensis, mellificio locupletauit : cum enim (teste 

Solino) Insula haec non haberet apes suo tempore, 

postquam illas inuexit sanctus ille Ciuis Ossoriae, 

sic abundare cepit melle & cera, vt praBter solita 

receptacula aluearium, quaB ibidem sine numero 

reperiuntur, etiam in terraB cauernis, & cario- 

sis arborum truncis ne sine tecto sint, & 

inhospitae, multa sedulitate & vbertate mellifi- 

s.m*uoUm. cant nostrae in Hibernia apiculae. Quid dicam de 

Berthoido ^ 31 * 1 " 11101,6 ! 8 Oratorijs, quaB Sanctus Malachias ad 

sohuarta in- exemplum aliarum regionum, in ista natione, non 

poTyd. vire. sine indignatione quorundam aemulorum suorum 

oirtfjf' frimu8 excitauitP Quid de illa fulminatrice 

momSt" in muen ^ one pulueris tormentarij, ipsorumque tor- 

Coamo. ker- mentorum : quas vtinam bene vertat omnibus ea 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOEUM IN HIBERNIA. 103 

vtentibus, nec conuertatur inperniciem Christian- pJJ^J; 1L 
orum, quae a Christianis & Catholicis, & Monachis putiiu. et 
quidem excogitata est in Germania : accommodata *^' 
sane machina ad iustitiae def ensionem, & vltionem q^^ 
iniquitatis per vniuersam Europam transfusa, sed 
iniquissim£ tradita inimicis Cnristian» fidei per Fuifot c s 
quosdam transfugas a fide, illosque vt perhibent 
ex Anglicana gente, qui iuratos hostes nostros 
primi armarunt isto fulmine, & porro conficiendi 
peritiam docuerunt. Item acicula siue pixis 
nautica a Flauio Amalfitano reperta circa ann. o«&eb. 
1303. Ars etiam impressoria iuuenta vel expolita 
a Ioanne Guttenbergio, aut a Fetro Fausto Mo- 
gunt. anno. 1452. 

ARTICVLVS XI. 

De iniqua conditione Hibernorum; 8f sponsionejuk- 
litatk eorum citra prwiudkium Religionis. 

SED quod magnopere mirandum est (vt hocMeiiorc*- 
etiam obiter a me annotetur) cum ipse Turca i^udiK? 1 
profligatissimus exterminator religionis, & imperij XSSo^oSa- 
Christiani, nihil ardentius appetat, aut violentius «utio. 
prosequatur quam exitium nostrum, & extinc- 
tionem fidei nostrce : tamen non sic omnem 
humanitatem exuit, vt nos homines esse obliuis- 
ceretur, quibus proinde volentibus in ipsius com- 
morari ditionibus, vel commercij causa, vel 
quocunque peregrinandi aut negotiandi studio, non 
denegat securitatem pacificd habitandi, & colendi 
Deum iuxta nostrum institutum ; dummodo tribu- 
tum pendamus, & alia praestemus, quse salua 
conscientia possumus & promittere & praestare. At 
verfc nobis licitum non est in Patria nostra, sub 
Principe nostro (pio si placet & pacifico) securfi 
degere cum professione fidei nostrae; quantum- 
cunque profiteamur ciuilem obedientiam; nisi 



Digitized by VjOOQ lC 



104 ANALECTA DE REBUS 

prorsus renunciemus nostro instituto, & ampleota- 
mur eiusmodi principia religionis, qu» non dubi- 
tamus sectatores suos, eequa lancis inclinatione, 
ducere adTurcismum, vel Atheismum, vel ad quam- 
cunque nouam sectam quam Nouatoribus liouerit 
producere, ad captandum sibi nomen, vel ad suum 
abdomen satiandum. 

Turcarum Imperator aut sponte sua, aut prece 

Christianorum Principunl indies concedit lstam 

An P ioromLa ^^^tatem. At nos hactenus id impetrare non 

catkoiioos meruimus, vel ex indole Principis & indulgentia ; 

,erit ** ve i ex prece & solicitatione Cnristianorum Prin- 

cipum, cum quibus est coniunctus foedere; vel 

pretio quod supra facultates nostras parati sumus 

exsoluere ; vel qu&cunque cautione iuratorift, fide- 

iussoria, aut alia quauis securitate, quam promptd 

spondebimus, si digni esse possumus a quious illud 

acceptetur. Quod si ille pro sua dignatione vel- 

let, nobis quid amplius f acto opus sit proscribere 

(si totum ipsi quod debemus & expedit non 

ofEerimus), hac vna vice pro omnibus voue- 

oinffiiobft- mus, spondemus & ofEerimus, quidquid illud 

■p^iio. fuerit, quod.Christiani subditi alibi preBstiterint, 

quod prsBuaricationem non contineat, & recessum 

ab instituto religionis nostrse, d iure gentium, & 

lege natursB (de qua quid attinet dicere, cum sit 

omnibus ab origine ipsa & nascendi, viuendique 

conditione insculpta, quam nemo principum,nedum 

Ghristianus violare debet) de caeteris quee imperata 

nobis fuerint, fideliter morem geremus. 

Sin autem quispiam ex numero nostro (quod 
absit) nobiscum dissentiens in hac nostr» prof es- 
sionis, & sponsionis substantia, se praebere filinTn 
Belial, aut ex inconsulta temeritate, vel pertur- 
bata mentis praDcipitantia commoueri veflet, ad 
impia vel indigna contra Regem, aut prolem 
Regiam, aut legitima Regni iura, aut contra pub- 
licampacem audenda (quod non dubitamus 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 106 

nobis illicitum, vtpote contra EccleeiflD Catholicao 
sensum, oontra vnanimem oonsensum nostrorum, 
& contra officmm fidelis subditi) si nobis quidem 
f as esset f oro vti, & publicum adire tribunai ; aut 
nobis ipsis concederetur illa iudici j seueritas, quain 
sacri canones, & concilia sanciunt aduersus re- 
belles & seditiosos, eam impigrd exequendam 
curaremus; sin minus, libenter patiemur trans- 
gressorem plecti debito supplicio, qualecumque 
fllud fuerit quod tali delicto luendo iura Regni 
statuerint. Neque aliud scimus quod in hac causa 
offerre possimus; hoc tantum permittatur vt 
secur6 secundum Deum viuere valeamus. Sed per- 
gamus ad reliqua. 



Digitized by VjOOQ lC 



SECTIO TERTIA. 

DE 

MERA EFFIGIE MIE^ 

ADMINISTRATIONIS, BT REGIMINIS TAM ECCLESIASTICI 
QUAM POLITICI IN HIBERNIA. 




ARTICVLVS I. 

Susannce angustys assimilatur Catholicorum 
afflictio. 

|X ijs quae in duabus praecedentibus seo- 
tiunculis, breuiter perstricta sunt, coniec- 

tura facile fiet quam non immerito 

assimilata sit haec Insula, vel nauiculae iactatae 
fluctibus, vel pilae palmariae vltrd citr&que agitatae: 
sed nulla eam iactatio, nulla prorsus agitatio 
grauius habet aut dolentius, quam quae religionis 
ergo infligitur ; in qua, cum non possint indi- 
genae se accommodare voluntati Regis, & eorum 
qui vices ipsius in primarijs officijs & dignitatibus 

8ustinent, nisi laesa maiestate Dei, & Ecclesiae 

SKSic? auctoritate imminutA ; constricti Susannae angus- 

oozutriotL tijs, inter Deum & hominem, inter coelum & 

terram, inter diuinum & humanum iudicium, velut 

equuleo distracti, & subacti fidiculis, gementes 

& suspirantes coguntur exdaxnare cum sanctissima 



Digitized by VjOOQ lC 



Siuanne 



CATH0LI00RTTM TN HIBERNIA. 107 

illa f oemina, & sublata voce intonare ipsius thre- ^- * w - 
num & dicere : Angustice sunt nobis vndique si 
enim hoc egerimus mors nobis est : si autem non 
egerimus, non effugiemus manus vestras. Si 
iuramentis & Sacramentis vestris nos obstrinxeri- 
mus ; si conciones vestras, si conuenticula, si 
templa adierimus; si vobiscum in ritibus com- 
municauerimus ; si profanam coenulam & emendi- 
catam Acharistiam vestram perceperimus ; lethale 
vulnus est, & piaculum conscientijs nostris hor- 
rendissimum: sin ista respuerimus, & meliori 
consilio defixi, velimus detrectare obsequium vobis 
inutile, nobis non innoxium, Deo autem execra- 
bile; iam non effugiemus potestatem vestram, 
contumeliam, carcerem, mulctam irrisionem. 

Sed melius est absque opere incidere in manus >>•&• «p. 
vestras, quam peccare in conspectu Dni: mult6 
melius subimus sententiam indignantis hominis, 
quam vindictam irati Dei ; multd tolerabilior est 
poena breuis, & cit6 peritura, quam incendium 
seternsD combustionis. Tu minaris spolium bono- 
rum, libertatis, etiam vitee : Ulius est spoliarium 
salutis, cum gehennse nunquam finiendo cru- 
ciatu. 

Itaque quamdiu perstant in hac mente Hiberniae J^^ti» 
CathoKci (perstabunt autem propitiA diuinitate°° 
dum vita superstes, & meta sit interituri huius 
sseculi ; prsDter illos paucos degeneres, & reiec- 
taneos filios perditionis, qui a vento exsuflSantur), 
tam diu manent obnoxij auaritiae,libidini,& direp- 
tioni sibi aduersantium. De quibus autem illi 
nobis in religione aduersantur, lippis est & 
tonsoribus notum, & origo discrepantise pland 
ridicula. 



Digitized by VjOOQ lC 



108 ANALECTA DE BEBTJS 



ARTICVLVS II. 

Detegitur origo qffHctionis : 8f vmbra eius in Aurel 
Commodo exprimitur. 

LVOlVS Aurelius Commodus, cum celeberri- 
mam editionem ludorum exhiberet ; ipse Im- 
cwSJ^bS perator, dum vellet yideri Deus, & & sjpectatoribus 
■Jjj- ** naberi Hercules, & eius quasi induuijs ornatus, 
pellem clauamque gestaret, risum mouebat nouus 
Deaster, sed capitalem ijs quos ille aduertere 
poterat, quippe m quos & sententiA mortis ani- 
maduertat; eoque nomine & occasione plures 
Christiani martyrio affecti fuerant ; in quibus 
etiam Iulius Proculus Senator fuerat occisus. 
JJ» «jjtt* Bella erat h©c Deificatio, & ludicra Apotheosis 
AugmtL Commodi Imperatoris ; nisi tam luctuosa fuisset 
& incommoda ijs, qui rem serio excogitatam, & 
SSSSff^ in theatro editam, pro ridiculo & theatrali ioco 
Deifiottio. habuerant : Et quis compos sanae mentis commo- 
diori sensu posset interpretari ludum illum, quem 
in theatro orbis terrarum, spectantibus Christianis 
principibus, indiznantibus hsereticis, deplorantibus 
Catholicis, omnibus despicientibus, laruatus ille 
Primatm Hercules Anglicanus, in Cothurno suo tragioo 
^^^JJ 11 " Ecclesiastici Primatus exhibuit, & coelo, tenique 
inniitu. reclamantibus, pellitus clauiger, in suo pellicatu 
obfirmatus, inuitis bonis omnibus, vt seruiret 
libidini, ysurpauit ; & ad mortem ysque renitente 
conscientift. retinuit, ne sibi non constaret depo- 
nendo quem semel inuaserat iurisdictionis Eccle- 
siastic® principatum. 

In quo occupando continuandoque dolemusplus 
yaluisse apudr Iacobum Begem sapientissimum, 
yel insipientis populi Anglicani proconceptum 
errorem, yel assistentis sibi concuij humanam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 



10» 



prudentiam ; & in f errea fronte Politicorum plum- 
beas rationes impugnantium veritatem; quam 
materni sanguinis honorem, auit» & proauitae 
pietatis obseruantiam, omniumque maiorum suo- 
rum imitationem. 

In quorum omnium exactissima enumeratione, ^g^JJf* 
si eorum seriem retrogrado velis obtutu percen- nm in io- 
sere, nullum omnino reperies, quimanum iniicere obliwlnu». 
Tellet his ccelestibus infulis : quippe illi nihil nisi 
reuerentiam diuinis sanctionibus, nihil nisi tuitio- 
nem, honorem, & obsequelam Ecclesiasticaa digni- 
tatis summo in terris rrincipi, Christique vicario 
debere se omni retro cetate crediderunt. 

Neque enim vel schismaticorum Regum, cum 
Ozia m iura altaris inuolante, & sacrificare volen- ,, 2" 1L lg 
te (sed diuinitus lepra percusso) : Neque Ethnico- et 10. 
rum Imperatorum, qui cum Imperij f ascibus, SJS'^,,, 
summum Pontificatum ambiebant : neque Aposta- Xfj!Sf ltta » 
tarum luliani, & mmihiiTn fas est Unristiano *«"»■, 
Principi ingenium mor&ue imitari; ne parem Iuli * n,l- ' Ac# 
poenam & exitum, par impietas sortiatur. Dis- 
tincta sunt officia; distincti gradus; distincta 
munia vtriusque potestatis; ucet vna sit al-^*; 1, 
teri subaltema : Posuit Deus in firmamento coeli gii. "• 
& luminare maius vt prseesset diei, & lumi- ioa*. u. 
nare minus vt preeesset nocti : posuit in sole taber- 
naculum suum ; posuit in curia & domo sua iani- 
torem : posuit in grege agnos, oues, & arietes ; & 
omnibus pastorem vnum ; Ipsum praefecit vniuer- 
sis vnum, vt commendaret nobis vnitatis sacra- 
mentum & custodiam pacis. 

Qua non obstante prsefectura sic diuinitus &i^|fl£iii 
Christo stabilita ; Quemadmodum Iulianus (quem ***<*& 
Libanius Sophista Deorum Assessorem appellauit) 
sese Paganorum Pontificem, iam refuga, & Chris- 
tiansB religionis exlex f actus solebat nominare : 
ita subditorum suorum Dialis & Pontificalis Prin- 
ceps, ac sacrorum omnium veluti Archiflamen, 



Digitized by VjOOQ lC 



116 ASALECTA DE REBtS 

socrat i. 3. cum pleno & absoluto primatu Ecclesiastico in 

*ik TriiwS? 1, suis ditioiiibus & domimjs, Rex Britanniae cele- 

mo. °" ***" bratur & suis, & pleno ore depraedicatur : A quo 

tam aegre exculpseris huius praerogatiuae culmen, 

& quasi claues coelestes nescio vnde consignatas, 

qu&m HercuK Prodicio suam clauam extorqueas. 

Sed prodigiosa haec potestas tamdii subsistet, 

quamdiil peccatis nostris irritatus Deus, permiserit 

Eba. i. t». 8. iniquitatem sedere in loco sancto : " Vt derelin- 

quatur filia Sion tanquam vmbraculum in vinea, 

& sicut tugurium in cucumerario, & sicut ciuitas 

quae vastatur. Nisi enim Dominus exercituum 

reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, 

& quasi Gomorrhae similes e88emu8. ,, 

Archiflami- ^ ac jwtestate prmcipali, ceu fonte totius 

nu Britan- iurisdictionis, profluunt suae scaturigines, & riuuK 

mSU! 1 * 111 *" per vniuersas ditiones Imperij Britannici, & in 

nanc Insulam Hiberniam deriuantur duo rami: 

Nam profligalA iam pridem omni legitim& authori- 

tate Sedis Apostolicae, per Herculeum illum Hen- 

ricum, qui nouum & inauditum anted Flaminatum 

sibi constituerat ; quotquot deinceps ei successe- 

rant in illa vsurpatione, suos habere sufflamines 

EodedAs- gestiebant, vt pari plenitudine authoritatis, rege- 

Jjjfj^ rent habenas vtriusque potestatis, tam Ecclesias- 

iurisdictio- ticae quam Politicae, ac si eodem iure illae niterentur : 

TndSeaoen- cum tamen Ecclesiasticae iurisdictionis apex Chris- 

to praerogante descenderit de ccelo, & ccelic& desig- 

natione attributa Petro fuerit, eiusque legitimis 

successoribus ; Politicae vero administrationis au- 

thoritas, quae terrenam Rempub. dirigit ad tem- 

poralem foelicitatem, in hac lubrica & mortali 

vita hominibu8 concessa, ab hominibus trahatur, 

& inter ipsos contrahatur diuerscl originis vi&, & 

diuersd. regiminis form& per vnum vel plures, 

prout illi inter se conuenientiiis fieri iudic&runt. 



derint. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORtJM IN IlIBERXIA. 111 



ARTICVLVS III. 

Declaratur inueterata altercatio statm Scclesiastici 
Sf ciuilis, vnde orta 8f aucta fuit Schkmatis ma- 
teria. 

ET quia nostra Respub. ex quo subiecta Christo, Rdpub. 
quemadmodum & caeterao ordinatao hominum {?™ Wpftr " 
societates, semper fuerat formao bipartitaB in exer- 
citio gubernationis ; vt altera esset spiritualis, 
altera corporalis; quemadmodum ipse homo ex 
spiritu & corpore componitur : non abs re erit 
altiuB repetere altercationem, quae inauspicat^ 
inter vtramque hanc potestatem intercedere con- 
sueuit, ab ipso temporis articulo, quo praeualuit 
Anglicana Dominatio, in hac nostra Natione ; vt 
nescio quo f ato bellacis Insulae parum conuenirent 
Regij procuratores, & Regni custodes, atque ad- 
ministratores, cum PraesuHbus EcclesisD, & Pas- 
toribus populi quantumuis sanctis, & omni virtute 
conspicuis. 

Nam a primo ingressu Anglorum multa inter inuetwmta 
vtrumque ordinem iurgia, multae lites & conten- «i^Scum et 
tiones intercesserant, quas nec Viuianus ipseJ^J^. 
Romanae sedis legatus, in Vltoniam appulsus sopire *w»tio. 
potuit ; qui de pace formanda, de tributo quoque 
Anglis annuatim soluendo (dum tamen a nnibus 
illis exire, & ad sua reuerti vellent) multa quidem 
verba suasoria, nec persuasoria proponebat : ex Gyraw. i. x, 
Synchrono scriptore loquor, qui haec non audiuisse ^** * 
solum, sed vidisse potuerat. 

Sanctus etiam Laurentius 0'Tohil, Dublinien. ?*• **£*?}: 
Archiepiscopus, & eius proximus successor vene- a.d. iiw. 
rabilis Iohannes Cyminus Archiepiscopus, & pres* 
byter Cardinalis, multa de gubernantium imqui- 
tate, sed frustra conquesti : Ille ex Hibernis, iste 



Digitized by VjOOQ lC 



112 ANALECTA DB REBTJS 

exAnglis oriundus; vterque grauiter exacerbatus 
ob iniurias, & damna Ecclesiae irrogata, contra 
fidem tabulis & pactis obsignatam. Laurentius 
quidem Sedi Apostolicae summoque eius Pontifici 
Alexandro tertio causam detulit; & quo etiam 
cautionaria diplomata impetrasse creditur: Io- 
liannes verfc ad curiam Anglicanam profectus, 
Begi & Proceribus exposuit suas querelas, sed 
nullo secuto remedio, maluit exul manere & suo 
Episcopio, quam redire vt videret mala quae fie- 
bant. 

QuaB omnia luculenter tradunt eius aeui scrip- 

pnBibt. s. toree, eorum conciues, qui has. calamitates intule- 

hTfSKr. nm t' : prodeat primo loco Syluester Gyraldus, is 

vSSLiind; ^t"! 116 Meneuensis & Brechionensis Archidiaco- 

etiui.in nus & Henrico secundo & secretis, atque ab 

i ** v ?' eodem iam conquestore, cum Iohanne filio, & 

primo Hiberniae Domino, & latere suo in Hiber- 

niam transmissus, & Tutor assignatus; ibidem- 

que per biennium commoratus ; qui & materiam 

scriptionis inde in Britanniam reportans, vatici- 

nalem Historiam, & Topographiam Hiberniae, 

quam quinquennali studio digerens, historiam 

quidem biennio, Topographiam triennio compleuit, 

Juam & ipse author (ne quod erratum surrepsisset) 
txonise per tres dies, iuxta triplicem eius distinc- 
tionem summa cum auditorum delectatione, anno 
1200. recit&ssse commemoratur. 
dS^pw? Huius igitur tam locupletis & fide digni scrip- 
j^» «jip- toris verba sequuntur : " Laurentius Dublinien. 
sco. «i Hi- ' Archiepiscopus, vir bonus & iustus, ob priuilegia 
**• in Lateranensi concilio (cui intererat) contra Ee- 

S* ae dignitatis honorem, zelo suse gentis, vt f ere- 
tur, impetrata, Anglorum Kegi suspectus, & 
ob hoc tam in Anglicanis, quam transmarinia 
Galliae partibus diu detentus, tandem apud Augum 
NormaniaB Castrum 18. Kal. Decembris, laborio- 
sum viee & vitae istius cursum, foelici fine comple- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNU. 113 

uit. De quo inter varia miracula, quibus in hoc 
suo sancto, se mirabilem vsque in hodiernumJj^JJ* 
Deus ostendit, & hoc in partibus illis primilm Jjgjj» 
emicuit, quod in Abbatis-villa vir sanctus lethali mo«. ^ 
morbo correptus, contra suorum monita quiescere 
recusauerat, dicens, locum suum ibi non esse. Et 
transiens inde versus Augense Castrum, qu&m 
cito in Ecclesiam sanctae Mariao Virginis oculos 
iniecit, audiens Beatae Yirginis Basilicam esse, 
versum hunc propheticum prophetice depromens, 
ait : haec requies mea in saBcula saeculorum, hig 
habitabo quoniam elegi eam. Qui eodem in 
castro inf ra dies paucos rebus humanis exemptus, 
& in maiori Ecclesia debitis Exequiis est tumula- 
tus: & & Domino quoque, qui lucernam suam 
abscondi non sinit, multis illico signis & virtutibus 
declaratus." 

Ex quibus verbis a^quum lectorem expendere 
velim, testimonium hoc tam amplum & luculen- 
tum scriptoris Britannici, describentis historiam 
illius temporis, & f ormam expugnationis EcclesiaB ; 
ipso iniuria8 cernente, nec tamen decernente, sed 
multum indolente, & redarguente popula^pres 
compatriotas suos. His ille testatur nobis Lauren- 
tij sanctitatem, quae non pateretur iniustam de- 
f erre querimoniam ; paratior semper contumeliam 
sufferre quam inferre calumniam: Testatur An- 
glorum Itegi suspectum, Sedi Apostolicae obse- 
quentem, apud summum Pontificem in generali 
concilio praesidentem, zelo suae gentis inductum ex- 
postulasse contra Regem, & contra eum, vt fereba- 
tur, priuilegia impetrasse, qu6d nationem Romanao HibcTni» 
Ecclesiae vectigalem modis indebitis exulcerasset : £^3» 
testatur &Rege diudetentum in transmarinisGalliaD Tecti * alil ' 
partibus virum bonum, sanctum & iustum, n£ qua> in 
Concilio remedia prouiderat contra abusum ad- 
ministrationis, in notitiam vsumue afflicti populi 
aliquando venirent ; testatur in exilio vitam 

Digitized by VjOOQ lC 



114 ANALECTA DE REBTJS 

finiuisse, & cum sanctitatis opinione finiuisse, quae 

Eostea miraculorum testificatione confirmata fuit : 
aec omnia ipse testatur : sed quid de successore P 
Eimdem contemporaneum & conterraneum eius 
audiamus de eo sic loquentem. 
ioannet " Successit eidem Iohannes agnomine Cyminus 

SubSSen. ^* 1 Anglicus natione, & in Anglia apud Euesham, 
Epiaoopus. 4 clero Dublinensi, Regi& procurante industrift, 
consone satis & concorditer electus, & & Romano 
Pontifice Lucio, apud Velletrium, presbyter Cardi- 
nalis ordinatus & consecratus : litteratae vir eloqu- 
entise, qui iustitiae zelo, debiteque adeptae dignita- 
tis officio Ecclesiae HiberniaB statum egregie 
sublimasset ; nisi semper gladius gladio, Sacerdo- 
tium Regno, virtus inuidii reprimeretur : sicut 
enim caro aduersus spiritum, sic carnales ad- 
uersus spirituales, sic Caesaris ministri aduersus 
Christi milites indesinente malitid, militare con- 
Angi^cCTU tendunt," hactenus ille. Vbi mecum non pigebit 
beraiun " obseruare, gentem expugnatricem, quae certa 
'•i 1 * -4 ' lege & pacto obtinuit admissionem & ingressum 
in hanc Insulam, ut Ecclesiam exaltaret; in ipso 
aditu, & quasi auspicio sui conquestus, strenu^ 
oppugnasse Ecclesiam ; & Ecclesiasticam disoipli- 
nam ita sufEodisse, vt proceres Ecclesiasticos, 
eosque exploratissimi zeli & sanctimoniae, quorum 
omne studium & industria desudabat pro salute 
gregis, tfflderet vitae, & exilium voluntanum elige- 
rentsibi,ne exitiumcernerent populi sibi commissi. 
u. 2. Htb. Sed & idem alibi deplorans huius Insulae statum, 
^* 85 - & occasiones sinistrorum in Hibernia casuum 
commemorans : cum multa dixisset de inf oelici & 
iniusta gubernatione, & inter caetera quod terras 
Hiberniensium, qui 4 primis StephanidiSe, & Comi- 
tis Richardi aduentibus, cum ipsis fideliter stete- 
rant, nouis suis hominibus contra promissa contu- 
lissent : Deinde quod curam regiminis cum militiee 
principatu suscepissent viri nec subditis fideles, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOKTTM IN HIBERNIA. 115 

nec hostibus formidabiles : tandem addit in hscc 
verba : 

" Accessit & incommodum omnium maius, quod ^ri^" 1 
Ecclesiae Christi in nouo Principatu nostro nihil ^ 1 ^™^ 
de nouo conf erentes, non tantum Principali lar- oeperunt. 
gitione debitoque dignam honore non iudicauimus, 
quin imo terris statim sublatis, & possessionibus, 
pristinas eidem dignitates & antiqua priuilegia, 
vel mutilare contendimus, vel abrogare. Cum lgi- 
tur super vniuersis quoo nobis acciderant, mecum 
non mediocriter anxius extiterim, & prsecipu^ 
super hac saluatoris iniuria suspiciosae mihi cogi- 
tationes multoties in animum ascenderint ; nocte 
quadam in somnis (ex reliquiis fortasse cogitatio- sunestri 
num) visionem vidi, quam & in crastino 8tatim?£&. etica 
venerabili Dubliniensium Archipraesuli Iohanni, 
non absque vtriusque admiratione propalaui. Vi- 
sus enim sum mihi videre filium Regis Iohannem 
in viridi quadam planitie, tanquam Ecclesiam 
fundaturum ; Cumque metantium more cespitem 
vndique signando, teme faciem linealiter aperu- 
isset, f abricam archetypam sensili quodam modo 
supponens; tandem corpus EcclesiaD signatione 
posteriori aliquantulum capax; Presbyterium 
autem enormiter arctum apparuit & informe ; 
tanquam laicorum in Insula partem non modicam, 
Cleri vero minimam efficere potuisset. Cumque 
satis ibidem, vt videbatur, super eidem adiicienda, 
tam amplitudine maiore, quam forma digniore, 
frustra tamen disputauerim, ipsa tandem conten- 
tionis anxietas experrecto somnum excussit." 

Quam non vana fuerit haec dormientis anxietas, 
quao soporem Gyraldo dispulerit, ipse postmodum 
manifestauit, quando & Henrico patre, & fratre 
Bichardo intermortuis, ipsi Iohanni ad Solium 
Regni euecto, salubre & fidele consilium sugge- 
rendo, insinuauit quid facto opus esset in meliori 
procurando regimine ; Nam postea quam varias 



Digitized by VjOOQ lC 



116 



ANALECTA DE BEBTJS 



In Procem. 
2. Editionii 
expug. Ui- 



Quibui oon 

ditionibus 

Anglis 

concessa 

Uibernia. 



Pactonun 

violatomm 

pcena. 



enormitates circa illud ipsum grauiter ponderasset, 
ita demum Begem alloquitur. 

" Porro 8i propter haBC omnia, vel aliqua horum 
induci fortepossitis, vt terr» vestrae toties dictae " 
(videlicet Hiberniae) " desolatae dudum, & quasi 
desertae, misereri cum efEectu velitis, eamque in 
statum redigere laudabilem, vobisque & vestris 
non inutilem affectetis, hoc k nobis Itegiae Maies- 
tati consilium detur. Quatenus ea duo, quae 

Eater vester Adriano Papae pepigerat olim propter 
centiam impetrandam intrandi Hiberniam (pru- 
denter & discrete sibi suisque prouidens, cum 
supremam in terris tanti tamque cruenti in 
Christianos aggressus authoritatem sibi compa- 
ruit) scilicet Ecclesiam Dei in finibus illis exaltare, 
& denarium annuum de singulis domibus Beato 
Petro, sicut in Anglia, sic & in Hibernia dare. 
Iuxta tenorem priuilegij eiusdem Papae super hoc 
4 patre vestro prudenter & circumspect^ proqui- 
siti, & in Archiuis VvintoniaB fideliter repositi : 
Ad exonerandam tamen patris vestri, qui haec 
promiserat, animam, quoniam, vt ait Salomon in 

Erouerbiis, Nihil minus principem decet quam 
ibium mendax : praecipueque cum Deo mentiri, 
& creaturam suo creatori sponte transgredi, peri- 
culosum existat & plectibile; quam ad vestram 
quoque & vestrorum liberandam, qui Clypeum 
aLium aut def ensionem contra districtum iudicem 
tanti fidelium cruoris effusi, & adhuc forsan 
effundendi, vobis & vestris non habetis, deuota 
complere voluntate satagatis. Quatenus si de 
hoc conquestu (sicut decet & debet) Deus honore- 
tur, & prosperitas vobis ac vestris in terris augea- 
tur, & perpetua denique foelicitas qusB superat 
omnia, subsequatur. 

" Propter hacc etenim promissa, sed hactenus 
omissa, duos ibi, tanquam vltione diuinft, credibilo 
est defectus accidisse; quod scilicet tamdiu effica- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBBRNIA. 117 

cia conquestus illius & consummabilis vtilitas est 
dilata; Et quod primi ac praecipui terrae illius 
expugnatores (verbi gratia, Robertus filius Ste- 
phani, qui primus ex nostris terram illam intrauit, 
& tanquam aliis viam aperuit atque ostendit : 
Herveius de monte Marisco, & Reymondus, Io- Eoded» 
hannes de Curcy, & Meylerius) legitimam de£j££^ 
carne sua prolem suscipere non meruerunt. Nec hJJJJJ^ 
mirum; Mendicat enim miser in insula Clerus; 
lugent Ecclesiae Cathedrales, terris suis, & pnediis 
amplis quondam sibi fideliter & deuote collatis, & 
praodictis, & alijs cum ipsis vel post ipsos aduectis 
spoliatSB : Et sic Ecclesiam exaltare versum est in 
Ecclesiam spoliare vel expilare. 

" Hsbc igitur emendet Princeps bonus, ad cuius 
spectat honorem (quamuis Deus quoque in cau- 
sa minim£ f oret^ vt in terris suis Clerus vbique, 
qui ei inconsilijs suis, cunctisque Begni negotiis 
magis arduis, & rebus agendis principalibus fide- 
liter assistere debet, honore debito loBtetur & 
subleuetur. Et vt in aliquo, tam cruenti qua)stus 
& conquestus particeps, & placatus Deus existat, 
promissu8 census ille modicus satis atque modestus 
(omnes quippe liberans & neminem grauans) de 
caetero detur." Hucusque Gyraldus norum tem- 
porum testis oculatus. Cuius ego verbis nihil 
adiicio: ipsa enim satis exprimunt calamitatem 
illiu8 temporis. 

Est & alter probatissimaB fidei, si quis aUusAnnaLiMut 
huius 8Bui Historicus, Rogerius Houeden, & Regiis ESoS^i. 
Tipo^raphis nuper editus, <jui Gubernatorum 
imurias, & Ecclesiae querimomas, paucis quidem, 
sed acribus verbis comprehendit. 

"Eodem," inquit, "annoHaimo de Volonis, &cyminus 
cflBteri custodes HiberniaB homines Comitis Iohan- S^S»»* 
nis fratris Richardi Regis Angliae, iniurias ^ 001 ^»- 
maximas fecerunt Iohanni Cymin Dubliniensi 
Archiepiscopo ; vnde idem Archiepiscopus malens 



Digitized by VjOOQ lC 



118 ANALECTA DE REBTJ8 

exulare, qtiani enormitates illas sibi & Ecclesiae 
suae factas diutius sustinere impunitas, excommu- 
nicauit praBdictos praesumptores, & indicti senten- 
tiam dedit in Archiepiscopatum suum, & abijt ; 
prascepitque cruces & imagines Cathedralis Eccle- 
siae in terram deponi, & spinis circumdari, vt sic 
malef actores illi terrerentur, & & voluntate saeuien- 
di in bona EcclesiaB reuocarentur. 
imapnia "Sed dum adhuc in proposito malignandi perse- 

^Snodiim. uerarent, contigit miraculum nostris temporibus 
inauditum : Erat siquidem in CathedraK Ecclesia 
de Diuelin quaedam crux, in qua imago Christi 
expressius incisa, quam omnes tam Hibernienses, 
quam caBteri in maxima veneratione habebant. 
Cum autem haec imago crucifixi esset prostrata, 
& spinis circumsepta feri& sexta f acta est in agone, 
& apparuit facies eius suffusa rubore vehementi, 
velut essetin camino ardenti ; & sudor magnus exiuit 
& f acie eius, & ab oculis eius cadebant guttulae, ac si 
fleret : hora autem diei illius sexta & dextro illius la- 
tere, & dextraillius mammilla exiuit sanguis & 
aqua : quae ministri Ecclesiae diligenter colligentes, 
miserunt legationempost Iohannem Cymin Archi- 
episcopum suum, mandantes ei huius rei euentum 
sub sigillorum venerabilium virorum testimonio, 
Domino Papae insinuandum, &c. 

" Iohannes vero Dublinensis Episcopus exulans 
venit adRichardum Regem Anglias, & adlohannem 
comitem Moretoni j , fratrem eius : sed nullam potuit 
habere iustitiam, vel ablatorum restitutionem : cae- 
teriautemEpiscopi Hibernia9,licet saBpiuslegissent, 
En tua res agitur paries cum proximus ardet : 
Tamen clausis oculis transierunt damna & 
iniurias, quae ministri praefati Iohannis Comitis 
Moretonij, Coepiscopo suo fecerunt, & facti velut 
arietes non habentes cornua, cedebant & facie 



CaBterum vti haec interpellatio f acta ab Archi- 

Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 119 

eplflcopo cassa omnino & irrita fuit: ita etiam 
consilium 4 Gyraldo datum : vnde & Vvalterus 
Maap Archidiaconus Oxoniensis, & Regius (vt^^Jj- to 
apparet) Ecclesiastes, cnm & conciones suas, &££dTid£ 
caeterorum scriptionem, nihil apud Regios profi- S^Jj^ 
cere sentiret, solitA verborum faceti& & vrbanitate 
pluries dicere, & Gyraldum in hunc modum con- 
uenire solebat : " Multa magister Gyralde scrip- 
sistis & multum adhuc scribitis, & nos multa 
diximus : vos scripta dedistis, nos verba." 

Atque insecuta tempora maiorem semper molem 
grauaminum intulerunt, quod non siluerunt Hi- 
berni de Edoiiardo Rege pronepote huius Iohannis, SJJfSun 
de quo apud sedem Apostolicam grauiter suntdrat u 
conquesti : vnde Iohannes PP. 22. cum eodem ^' 
Bege vehementer expostulauit, vt apparet ex 
literis Apostolicis ad eum scriptis in quibus inter 
alia haec habentur. 

"Vidimus inter ceotera contineri, quod cum 
f oelicis recordationis Adrianus 4. Papa praedeces- 
sor noster, sub certo modo & forma distinc- 
tis, apertius in literis Apostolicis inde factis, 
clarae memoriae Henrico 2. Jiegi Angliao progeni- 
tori tuo Dominium Hiberniaa concessisset ; Ipse 
Bex ac successores ipsius Reges Angliae, usque 
ad haec tempora, modum & formam huiusmodi 
non conseruantes, quinimo eos transgredientes, in- 
debit£ afflictionibus & grauaminibus inauditis im- 

g)rtabilium seruitutum ipsos durius oppresserunt." 
t paulo post : " vnde talia f erre nequeuntes vlterius 
coacti sunt se & Dominio tuo subducere, & alium 
in suum regimen aduocare." 

Graue erat Anglicanis Dominatoribus istorum Dominii 
grauaminum dilationem multiplicari apud illamJd^^J^ 
sedem, & qua Dominij illius ducta fuit origo; vnde Jjj!^ ucto 
& transfusa est in posteros haereditaria successio, 
iisdem innixa conditionibus, quibus ipsa initialis 
concessio nitebatur. 



Digitized by VjOOQ lC 



120 ANALECTA DE BEBTJS 

Quid igitur facerent vt omnem praecluderent 

conquerendi viam? post multam vtriusque potes- 

tatis colluctationem post multas expostulationes 

& certamina, post accerbissimas digladiationes 

vtriusque Bracnij, Ecclesiastici nimirum & ssecu- 

laris, magna fuit adhibita solertia conciliandse 

inter vtrumque concordise; ea ver6 quia ardua 

admodum & difficilis conseruatu videbatur, quam- 

Hibernorum diu pateret aditus ad Petri Cathedram, vt satis 

i^oSJSSnn c<mstat ex inita pacificatione cum Henrico II. 

appeiiatio. cum Ioanne eius filio, cum Edoiiardo & alijs suc- 

cessiu^ Regibus AngUae (quibus multa iurgia 

intercedebant cum clero ; ad quae dirimenda ne- 

cesse fuit ad primae sedis authoritatem recurrere) 

nouo consilio, nouum remedium adinuentum est, 

sacriiegrum vt perpetuus iste recursus vna obice impediretur. 

remedium. Nam quod contra Salomonis haeredem & rebelli 

Ieroboam, in Dan & Bethoron, aureorum vitulo- 

3. R«g. 12. rum stropha; & contra montem Sion, & arcem 

Dauid, transuersa in Garizim semita olim excogi- 

AntS.'c.'8.'tatum fuerat ; id nunc, conuersis tabulis, audac- 

et e aiij! ard ' te* attentatum, & saeculo iam properante ad 

interitum, ausa est saecularis potestas, coecft amoris 

caligine obnubilata, per meretriciam copulam sibi 

Henric. 8. asciscere, & cum Regali corona coniugare Pontifi- 

!£{ m** 1 ^ 8 Insulas, maritando Ecclesiasticae iurisdictionis 

apicem, cum diademate laicaK ; quo fieret, vt in 

vnam personam, adeo & in vnius personae arbi- 

trium, coalita omni authoritate sacr& & profana, 

diuinS, & humanft, Ecclesiasticft & saeculari, nulla 

in posterum contingeret inter vtramque potesta- 

tem disceptatio. 

Henrfciw 8. Ita plan£ acta est heec catastrophe; & ex Impe- 

f^cepT 8 ra *ore commodissimo Reip. derepente exortus est 

tanquam Hercules Prodicius, prodigiosissimus 

Ecclesiae Princeps, opere praeceps, munere biceps, 

qui & Ecclesiae caput esset, & Reip. temporalis : 

& vt omnia complanaret suo arbitrio, euersa "rota" 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 



121 



illa quam Propheta viderat " in medio rote," *■** «• «• 

postquam in suum eueniculum conuasauit omnia 

quaecunque opima & optima concupisceret, nouam 

sibi rotauit mixti prmcipatus machinam, quam 

sibi ille finxit, & descnpsit in sua mente, non Eiod.c. 2.4. 

" secundum exemplar quod " Moyses " in monte 

viderat," sed in mensuram angeli tenebrarum 

constituit fundamenta noui operis, & cuiusdam 

f abricae versatilis, quam posset gyrare & regyrare 

ad libitum ; cuius basis subsisteret in placito Par- 

lament&ri. 

ARTICVLVS IV. 

De continuatione Schistnatis, 8f inter Nouatores 
dissidio, cui per conferentiam Regalem medela 
quceritur. 

HMG noua machina sic posita, & suis librata SjJS^^. 
ponderibus, vt in omnem partem se voluere, rfti» a PP a- 
& ad omnem ventum accomodari posset, omnis 
amouenda erat obex, quae cursum eius sufflamina- 
ret : debuit igitur cessare omnis metus, & paterna 
obedientia supremi pastoris : nec iam amplius vel 
Petri manu, vel ad retri nutum, stringendus erat 
ille, vel iste gladius, quem binario numero pree- 
paratum in defensionem Domini contra impetum **«. * ** 
malignantium, dum vtrumque suffecisse ipse pro- 
nunciat ; neutrum redundasse colligimus. Kedun- 
dabit autem in vnius manu posita tam diuersa & 
anceps armatura; nec minus orbi noxium hoc 
moderamen vtriusque potestatis, in vnius laici 
manu constitutum, qu&m (quod in fabulis est) 
habenae Phoebei currus in iuuenili dextra Phae- 
thontis : sic tamen visum est Regi mulieroso 
omnia vnius dominatu esse tenenda, qui iam in 
brachio extento, possit nobis referre, & Iouis ful- 
men, & Heroulis clauam, & Neptuni tridentem; 



Digitized by VjOOQ lC 



122 ANALECTA DE REBUS 

quin & innuptam Mineruam, ac Yenerem Vulcano 

enuptam, & Marte constupratam, vna vice eodem- 

que vultu repraesentare. 

AngUPri- Ex ista portentos& scena, & obscoen& fabula 

oeptio yutL profluxit omnis haec Laicocephala Anarchia, quae 

dura seruitute coercuit hactenus Britannici Ln- 

perij ditiones : cuius & seminalis ratio, per tot 

saecula ex iniustA cleri oppressione protuberans, & 

suscepta in vtero Iunomae libidinis, procreauit 

tandem hoo immane monstrum, cuius experimur 

modo inconcinnitatem & dissonantiam. 

g^T* 1 * Afflat enim & adurit iste laicalis Flaminatus 

omnem florem & virorem huius Imperij, dumque 

ipse Archiflamen delinitus Syrenio cantu Politico- 

rum, sinit se abduci & recto tramite, quem longa 

Regum serie Progenitores calcauerant, laeuo nobis 

omine, ex aliorum tantum (vt credere fas est) 

assentatione & abdomine, cogitur Ecclesiasticam 

istam dominationem non respuere; cuius cum ipse 

cariem & saniem introspiceret, paulo post Regni 

auspicationem, instituit solennem conferentiam 

cum praetensis Episcopis, & Catharorum procura- 

toribus, interuenientihus consiliarijs Regiis: in 

a^^L q^a notum & ajgnitum fuit, & vel ipso Rege 

£jj™£^ iudice recognoscitur, scripturam quam hactenus 

vendit&runt pro diuina & sacra Protestantes, in 

qu& contineri etiam asserebant vitam & animam 

religionis, ita erroribus 8cat6re, vt etiam manifes- 

tum sit egere legitima traductione ; seque nullam 

hucusque versionem bonam vidisse, omnium autem 

deterrimam fuisse Geneuensem, qua tamen vte- 

bantur primi illi buccinatores nouellae fidei, & 

Barioua. i. sacramentariae disciplinae in Anglia : idque ita se 

tu KegS^" habere Rex noster pleno ore pronunciauit in illo 

Regali colloquio. 
^?^rip, Si igitur inf ormis eousque & inanimis remansit 
^J^JJJ!™" & adhuc remanet Anglicana religio, absque verft 
scripturft & verbo Dei, quae basis est omnium cre- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORXJM TS HIBBRNIA. 123 

dendorum; si nulla reperta vulgaris translatio 
qu» vel Regi satisfaceret, vel veritati consonaret, 
vel ab errore ac deprauatione immunis esset ; si 
omnis illa quae hactenus emanauit, ita mendis & 
maculis scateat, vt noua egeat repurgatione, eaqu& 
tali pro qua omnes Academici debeant suos Cory- SJJSb 1 ^ 
phsBos adunare, & scripturam hactenus receptam, eompanen- 
& publica authoritate approbatam, ad incudem 5S2S^S 
reuocare, nouamque excudere, quam Episcopis & 
alijs de clero offerant, nouis tunsionibus expolien- 
dam ; tum ver6 expolitam rursus tradere expen- 
dendam coetui laicorum in sanctiori Senatu Regis, 
quorum omnium calculo comprobatum, Rex ipse 
tanquam supremus Hierarcha, ad Lydium lapidem 
sui iudicij examinet, omnesque apices excutiat 
(quod nondum factum audiuimus, cum tamen 
oculis cerneremus, & manibus ipsis tractaremus 
quanta dimicatione contra nostros pugnatum sit 
ab aduersa parte, non sine magna cruoris Chris- 
tiani profusione, & Catholicorum rediuiua afflic- 
tione) si fundamentum hoc tam putre & cariosum, 
nouo indigeat fulcimine, vt opus sit noua officina, 
nouo malleo, noua incude, ad extundendam nouam 
versionem; quousque illa plasmetur, qu8B Regi 
vndequaque placere possit, non deberet aduersa- 
rijs nimium displicere nostrorum constantia, qui 
libenter non subeunt illam societatem cum tam 
manifesto errandi periculo. 

Sed non placet sectarijs ista nostra renitentia, Hibemire- 
quam Rex ipse tam seuera notat censura, vt nisi SJbSSi - " 111 
sub8trauerint animas omnes, reputet ri^ittvSpog, 
& semisubditos tantum, non plen^, & perfect£ suos; 
cum tamen illi sesquiseruos se esse credant. 

Itaque vt totos & vndequaque suos faciat dedi- 
titios, quotquot in Hibernia subiectos habet, sic 
omnium mentes & voluntates suo mancipare 
obsequio nititur, vt rebus etiam ad Deum perti- 
nentibus, quando suas non prostituerent conscien- 



Digitized by VjOOQ lC 



124 ANALECTA DE REBUS 

tias, & alience voluntatis coBca mancipia non 
deuenirent, refractarij censerentur & obstinati. 

Mirum non immerito ducimus, sic irritum fuisse 
molimen illud tam serium & diuturnum, quo labo- 
ratum est, & quidem strenuissim^ decertatum, in 
expugnanda firmitate & constantia huius nationis, 
quam tamen, etiamnum hodie, non msi semisub- 
iectam suo imperio existimat Bex Brittanise, 
quia corporum non animorum se compotem 
cernit. 
rom «°°" - Iatndudum proscripta & ablegata est ex onmi 
naiid» oon- foro, tribunali, & iudicio legibus Begni stabilito, 
uJu^ mo " authoritas Apostolica ; quam tamen cordibus in- 
colarum pronindissime inscriptam, nulla vis potuit 
exterere, nullus metus obliterare ; Introducta est 
alia iuris, disciplinae, regiminis f orma, ad quam 
tamen amplectendam in his qu® spectant ad 
religionem, nullo artificio induci, nullA violentifi, 
illi pertrahi potuerunt: adhibitus est fucus ad 
decipiendum, lenocinium ad alliciendum, irrita- 
mentum ad prouocandum, indago ad solicitandum, 
minffi ad perterrendum, munera ad molliendum ; 
premunt, promunt, viam sibi prsestruunt, aditum 
preemuniunt, cuniculo simul & ariete oppu^nant, 
omnemque machinam adhibent; sed omma in- 
cassum, neque hilum proficiunt; Etma^is illos ad 
nos attrahimus quam attrahimur ab ipsis. 
cndiij dea- Id quod summam admirationem peperit magno 
£u«rt«mdi8^ Polypragmoni, & Anglican» politiaD sub 
mbenii*. Elizabetna columini Guliekno CaBCuio, summo 
illius Begni Thesaurario, qui stupore defixus, & 
plane attonitus de constantia Hibernorum, omnem 
operam & oleum perdi dixit in Hibernia con- 
foederanda Ecclesiee Britannicse; quando hi qui 
in eum finem mittebantur operarij, adeo nihil in 
isto opere promouerent, vt ipsi potius permoue- 
rentur ab Hibernis ad eandem cum ipsis fidem 
colendam. V t ita impleretur quod diuinitus pre* 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 125 

nunciatum est. "Venerunt structores tui de-J" 1 / - 40 - 
struentes te : " & capientes eos qui se ceperant, vt i R««. * w. 
quod de Saule scriptum est, in cuneo Prophetarum 
prophetasse, & quos prsemiserat lictores & nuncioe 
ltidem f ecisse ; rf ec Dauid aut Samuelem & satel- 
litibus captos, sed qui missi fuerant, & qui miserat 
a spiritu Domini comprensos fuisse: ita de his 
qui ex Anglia missi erant administri, quotidiano 
vsu venire conspicimus. 

Admirabuntur hanc mutationem dextr® excelsi, iJ^SndyS 
omnes eequi Iudices, quando ipsi etiam inimici {JJg™ °*" 
nostri sic obstupescunt, vt Prorex Ciceetrius, 
nobis alioqui non admodum benignus, palam & 
nuperrim£ dixerit, se nescire vnde ista proueniat 
Romanao religionis tenacitas in preecordijs Hiber- vw£ J U PJ£ 
norum, nisi vel gleba sit inf ecta ; vel pollutus e, D . 87. 
aer ; vel ipsum clima constupratum immunditijs, 
& fsecibus fidei Pontificiae ; cui csetera omnia post- 
habenda, & fidelitatem erga regem, & obseruan- 
tiam erga eius ministros, & curam posteritatis, 
totumque statum suum summa pertinacitate de- 
creuerint. 



AfeTICVLVS V. 

De supplantatione fidei 8f explantatione indigenarum. 

EX quo Eegni huius gubernaculum deuenerat in ^jJJ-JjJJJd. 
sortem AnglicansB coron», neminem facile bus sui« ab- 
comperiemus qui summi Gubernatoris vicem (siue 132*" T0 " 
illum Proregem nuncupauerimus, siue Deputatum 
generalem, siue Custodem aut Iustitiarium) diu- 
tius obtinuit, & ardentius exercuit, & liberius 
seueriusque administrauit, quam Arthurus C. vt 
omnia manu sua continere voluisse, omnia in sinu 
congerere, omnia faucibus obsorbere videretur, 



Digitized by VjOOQ lC 



126 ANALECtA DE REBTJS 

lob, c. 40, « habens fiduciam qu&d influeret Iordanis in os 
eius. 

Omnia erant pacata & tranquilla, domi forisque 
otium & quies, nullus interne tumultus, nullum 
externe beUum resonabat, vbique pax & securitas ; 
siluerunt arma, conticuerunt fitui, tubas & turmaB 
obmutuerunt; nullaB turbaB, nulla fere turbatio, 
nisi quam ipsi qui cum Imperio praeerant, vel 
suscitando conciuerunt, vel concitatam nutriuerunt 
in nostrsB professionis homines. 
JJjJjg^ Antehac dum litui concreparent, & gladij vi- 
moiimina. brarentur, lites, & legum laqueos nemo extimes- 
cebat ; iam ver6 quid aliud f acimus, quid patimur, 
quam inextricabiles quasstiones, de religione auita, 
& auitis possessionibus ; de fide, fundls, & lati- 
fundijs ; de plantatatione & supplantione ; denoua 
facie & vultu Reip. inducendo ; de nouis Colonijs 
hominum extendendis; nouo cultu Dei propa- 
gando ; nouo titulorum & hsBreditatum iure san- 
ciendo; de nouis iniurijs incolarum cumulandis. 

In hasc itur velis & equis, bigis & quadrigis ; 
omnis industria, vigilantia, & studium in his poni- 
tur, ab hifi qui positi sxmt ad clauum huius Keip. 
in vnum conspirant omnes prasfecti, Prassides, 
Antistites, & Prorex, & tota gubernationis machina 
in hoc nititur, & pertendit, vt cum omnia, instar 
fulguris coruscantis, imperio suo peruaserint, 
nihil penitus inconcussum relinquant. Huc per- 
tinet Proregis tot antea circuitus, & quac proxime 
f acta est autximnalis & aestiua eius itineratio. Huc 
spectat Cancellarij & Primatis, cum aliis suis 
Sufflaminibus, regilis, & quasi Dialis visitatio, 
ijsdem fere diebus auspicata. Huc e6dem perti- 
net vtriusque brachij, saBcularis & Ecclesiastici 
tam arcta colligatio; vt iam vtraque curia Chris- 
tainitatis & Regni, sub vno capite Hierobasilico, 
videatur conflata in vnum Behemoth : cuius 
corpus quasi scuta fusilia compactum squammis se 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOKUM IN HIBERNIA. 127 

{)rementibus, vn& vni coniungitur, & ne spiracu- 1<*>> «•**• 
um quidem incendit per eas. 

Antea vidimus Proreges & Cancellarios inS^jJjJS^ 
diuersa ferri, vidimus Proceres Ecclesiasticos &J u £|J£ rum 
laicos aduersantibus inter se studijs conflictari, ex 
quorum mutua colluctatione, tantillum respiratio- 
nis & leuaminis poterant percepisse Catholici : iam Nahum. c. 7, 
ver6 sicut spinae se inuicem complectuntur, & in 
Orthodoxse fidei exterminium armati, dexteras iun- 
xerunt in hoc negotio, ne qua sit iudiciorum 
inter eos discrepantia, sed vna mente, & concilio 
societatem coeunt & aduersus nostramprofessio- 
nem conf oederantur. 

" Sicut esse noxium solet si vnitas desit bonis : SoSui. si 
ita periculosum est si non desit malis ; Quos enim 
similis reatus sociat concordi pertinacia, etiam 
def ensio peruersa constipat vt de f acinoribus suis 
alterna se inuicem defensione tueantur. ,> Sic 
Diocletianus, Iouius, Maximianus, Herculeus, 
Galerius, coniuncti cum Constantio gloriabantur de 
sua in Christianos vnanimitate, vide Baron. ann. 
301. 

Duo erant in praecipuis votis senatui populoque Angiictni 
Anglicano, ab ipsa Regis mauguratione : vnum vt puiiqua 
supplantarent Catholicam religionem, quam com- YoU * 
mutarent ascititia nouitate suorum dogmatum : 
alterum vt explantarent ipsos Catholicos ex auit4 
po8sessione; in quorum haereditatem introducerent 
nouas colonias. Vtrumque videbatur magnaD 
molis & maximi moliminis opus : Sed vtrumque 
tamen in se recepisse videtur Arthurus Cichestrius, 
idque operft & ope consilij sui conficiendum prae- 
ferebat. 

Nulla videbatur melior oportunitas sperari oportnnita^ 
posse, quam vbi fatigati incolse bello, peste, & Sdi^calno^ 
media, hebescebant animis, & viribus languebant, hCQBm 
prostrati mente pariter & corpore ; quando etiam 
ex immutatione status, & consanguinei Regis in- 



Digitized by VjOOQ lC 



128 ANALECTA DB EEBUS 

uestiturft, confidebant prosperiori cursu regiminis, 
rectiorique tenore administranda omnia : qua spe 
lapsi, & delusi miserabiliter expositi remanebant, 
& obnoxij illis calamitatibus & iniurijs, quascun- 
que infligere decernerent Gubernatores. 

Occasione istius debilitatis & deiectionis nostro- 
rum, animati mirifice hi qui praoerant, dura illis 
& dira imperare audebant ; ilfi ver6 non audebant 
imperata refugere ; atque ita dum paterent ictibus 
vtriusque gladij ; & vtrumque brachium armatum 
& extensum in eorum ceruices immineret, quid 
facerent Christi pugiles: nisi obediendo voci 
caelestis Magistri, in aren& patienter subsistere, & 
isai cap .M ^^ 118111 oue8 *** occisionem ductse, coram ton- 
Actor. c.8. * dente se & laniante obmutescere. 

Non est loci huius, nec breuitatis quam mihi 

proposui, recensere quse in hoc genere pertulerunt 

Catholici, in diuersis prouincijs huius Regni, ex 

quo A. C. supremum in gubernatione locum obti- 

nuit ; alterius otij negotium illud fuerit ; nunc 

limitem mihi posui paucorum mensium, quem non 

temere transgrediar, nisi prout vim intulerit pr»- 

sentium conditio euentorum; quse ab ignoto 

lectore, & in rebus nostris hospite non adeo pro- 

cKuiter intelligentur, absque enucleatione praeuio- 

rum consiliorum, quee tamen non nisi modice, vel 

intra modum attingemus, quatenus lucem afferent 

descriptioni proximi semestris iam translati (quem 

ego mihi scopum praecipu^ intuendum, & alijs 

exponendum statui) vt si aliqua delibanda sint ex 

consilio & praxi anteriorum temporum, veniam 

mereri possit digressio, quae non nisi parcissime k 

nobis fiet, quantum satis erit ad ea mente conci- 

Conroitatio P ien< ^ a ^V^ i 11 praesentiarum jjeruntur. 

»egia de Itaque cum illa sententia diu stetisset in mente 

coiDiormi- ordinum Regni, vt supplantationem fidei nostrae, 

toro^S 1 " & explanationem veterum ac fidelium incolarum, 

Sjmtto 18 pl eno & pcrf ecto exitu concluderent : In illo cele- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUOOBUM TN HIBBBNIA. 129 

bratissimo ccetu, in quo Bex ipse prasidebat (ynA 
considentibus intimis consiliarijs, adhibitis etiam 
selectioribus Praelatis & doctoribus) confltituerat 
aggrediendam esse conf onnitatem suorum vnde- 
quaque subditorum, in qu& consistere putauit 
stabilimentum suorum Statuum ac Domimorum : 
Vnde exorsus est negotium ref ormationis, potissi- 
mum vero Ecclesi® Anglicanse, cui veluti appen- 
dicem esse voluit, si nondum Scoticam (quia hoc 
tam cit6 peruincere non tam pronum erat) saltem 
Hibernicam illam, quam plasmauerat Henricus 
octauus, & ipse nouft discipHnae figur& statuit & se 
efBgiandam : Inter primaria tria capita ilHus so- 
lemnissimaD consultationis vnum illuderat, vt Hi- 
berniae de idoneis & potentibus Ministris prouide- 
retur. 

De hac autem re quid sancitum sitinillo Regali 
coUoquio, lubet referre totidem verbis, quibus 
Gulielmus Barlou Doctor Theologus, & Decanus^MJ*^,, 
Ce8tnensi8, qui m isto concessu lntererat, & om- quio Bogfe 
nium qu» gerebantur testis, scripto consignauit edit0 ' 
ibidem acta & determinata. 

Postea igitur quam alia quaedam inibi consulta, 
& pertractata exposuiflset ; " qua^t&, ,, inquit, " loco Dojtfnitfo 
deuberandum erat de ordinandis destinandisque in Hibor^ 
praBdicatoribu8 in Hiberniam (cuius non sum, m- *** m - 
quit Regia Maiestas, nisi dimidiatus Rex, qui 
corporibus eorum cum potiar, tamen animsa se- 
ductae sunt per Papismum) cui multum indoluit, 
affirmans obedientiam non posse fidelem & solidam 
ibi subsistere, vbi vera religio non dominatur: 
neque pro Hibernia solum, sed etiam pro Cambria& 
BoreaB Gollimitio (ita olim nominato cum iam limes 
non sit) et qui mittendi sunt, ne seditiosi sint, aut 
scandalosi ; vepres enim & vrticed vbicunque fuerint 
semper in eandem naturam succrescent, neo in 
aliud vtiles sunt, quam vt extirpentur, & extra 
horti septa proijciantur. Itaque delectum esse 

10 



Digitized by VjOOQ lC 



180 ANALECTA DB BEBTJS 

faciendum huiusmbdi hominum, qui & synceritate 
& doctrinft, & animi fortitudine polleant. Isti 
negotio maturando sua maiestas prsecepit diuersos 
Commissarios, tam de priuatis consiliarijs suis, 
quam de Episcopis statim deputari ab Archiepis- 
copo Cantuariensi quando iste ccetus dissolueretur." 
Quod ita dictum, mox etiam f actum fuisse par est 
credere. 



ARTICVLVS VI. 

Visitatio status Ecclmastici ex Regali 
Commmione. 

J"™jfejj£ lia T?X hac consultatione, & Commissariorum ordi- 
effecta. Jj natione secutum opinamur illum ministerij 
apparatum, quem annis succedentibus experti su- 
mus : cuius tam crebra scrutinia, visitationes, ani- 
maduersiones, quae postea f actse sunt, vix ad aliud 
magis valuerunt, quiHm vt ea Protestantium flagitia, 
& immunditiee quee antea in angulis, & sub modio 
fiebant, propalarentur in vulgus, & omnium oculis 
patefierint. 
Mfnisw^ Tam inconcinna erat, & dedecorosa ministrorum 
vita, vt paucis hinc retr& mensibus, primarius in 
illo clero heteroclyto non malee indolis Antistes, 
& natiuae in hoc ingenuitatis non immemor, 
Catholicis Sacerdotibus conniuendum duceret, 
quando ita infames, impudici, & probrosi sunt 
gregales ministelli nouatae religionis, vt ad de- 
struendumsuismoribuspopulum, quam ad instru- 
endum potius deseruiant ; & quidni grex lasciuiat 
quando arietes sunt emissarij P 

Nisi verecundise lectoris parcendum putarem, 
multis hic documentis comprobarem, quam praua 
sit & impia conuersatio istorum ; qui dum coeliba- 
tum Catholicorum execrantur, thorum suum coniu- 



de minJstria 
oensara. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLI00BUM IN HIBEBNIA. 131 

galem reddunt execrabilem ; vt de compluribus 

eorum fas sit dicere quod habetur apud Ieremiam 

de mcechis & adulteris : " Equi amatores & emis- ***** •• *• 

sarij f acti sunt, vnusquisque ad vxorem proximi 

sui ninIliebat. ,, 

Hoc clarissimS patuit in nouella circumquaque Mininri 
plantatione : sed pro specimine csoterorum, vnum «mjttomf 
ex Aquilone, alterum ex Austro desumemus ex- 
perimentum. Prodeat igitur primo loco A. B. 
Apostata qui in Aquilonari colonia praetensus D. 
Episcopus, instar alicuius Itipballi de grege Cory- Of «*. n*. 
bantum, tam effuse proruebat in libidinem, vt non F *"" B 
contentus vn& focari&, quam votifragus in vxoris 
vicem sibi arrogauit, illius tedio mox affectus, & 
desultori& libertate se magis oblectans, ascitiA 
repudij sententi&, quam in Curia prorogatiu® 
Regiaa quasi in persona alterius, sui quidem 
dioecesani, suffuratus est ; diuortium f ecit, & f amuli 
sui coniugem in locum repudiatoe assumpsit; & 
tam in primo connubio sacrilegus, quam in secimdo 
profanus, & in libello repudij fraudulentus, in 
omnibus autem flagitiosus & infamis ab ipsis mm 
sectsB corypbaeis notatus est, & k bonis omnibus 
merito despectus. 

In Australi ver6 Colonia non meliori loco res Kfnii p». 
habentur, qu® vt notiores nobis fiant buic Aqui- Su*. 
lonari Ajitistiti succentuariandus est Australis 
prseco. 18 nomine Figulus, & omine suo insigni- 
ter fingens sibi fortimam, cum esset in Anglia 
ex illo calamistrato agmine loquacium ministro- 
rum, qui se venditant pro euangelicis concionato- 
ribus; vel sortem pertaesus, vel exosus thori 
consortem, decreuit sedem mutare, & solum ver 
tere : finxit autem apud vxorem velle se in 
Galliam tantisper transf retare, ad negotia qusadam mnistri 
qufiB istic haberet conficienda, quibus expeditis, SoaS < J B,ui * 
conf estim ad proprium domicihum rediturum : 
quod f oeminae persuasum cupiebat, quia, nec comi- 



Digitized by VjOOQ lC 



182 



ANALECTA DE REBUS 



Talao«n- 
gium oolo- 
norum in- 
faiuia; 



Ministri 
adulterium. 



Deprehen- 
susa Pro- 
pria vxore. 



Abeadem 
Gallica lue 
inficitur. 



Eandem 
moz minis- 
ter inadul- 
teriofla- 
granti de- 
prehendit. 



tem illam voluit habere, nec subsequam. Isto 
figmento sic preestructo, transtulit veKficationem 
in Hiberniam, commutato derepente in Corum 
Circio, recepit se ad Talaoenses nouos colonos, & 
compatriotas suos, de quibus si legitimum quseras, 
& locupletissimum testimonium, in confesso est 
esse colluuiem hominum omni scelere opertorum, 
adulteros, decoctores, sicarios, & qui inter eos 
honestiores haberi possunt, depeculatores, & alieni 
seris in immensum corrasores, qui cum ex aliorum 
arculis & sarcinis locupletati ditescunt, vt se abdant, 
& & creditorum ocuKs ac lictorum compedibus 
abducant, transfugiunt ad loca debitoribus tuta, 
creditoribus incognita. 

Inter hos aliquandiu commoratus Figulinus iste 
prseco, cum procaciter in suggestu dicterijs in 
CathoKcos luxuriaret, absente vxore quam in 
Anglia reKquit, cum noUet se ab iUicitis continere 
amplexibus, pueUam poKtulam, comptulam, pro- 
teruam vitiauit, despondit, f cecundauit facundulus 
iste, & limatulus prsedicator. Vxor soKcita de 
longfi, mariti sui mor& ; & resciens tandem mansio- 
nis locum, insecuta est virum, & consecuta 
superinductam iam prcegnantem : Iunonio oestro 
percita vtrumque exagitat, tandem marito recon- 
ciKata, cogit dimittere peUiculam : Ipsa interim 
GaUica lue infecta, eadem tinctura coniugem tabe- 
f ecit ; cui & par pari ref erendum censuit in leui- 
tate & perfidia, sanatam corpore, sed mente petul- 
cam, in ipso tempK sacrario deprehendit maritus 
minister, in adulterio flagranti, cum proiecto 
iuuenculo, qui conturbatll fortuni, rebusque de- 
perditus, ex AngKa egressus, huc se contuKt ad 
ruinas suas reparandas. Noster hic prseco, ceu 
flamendiaKs irk inflatus, minatur adultero eiec- 
tionem e regno ; & in eum finem parat grauissi- 
mam querelam, quam ei apud pseudo episcopum 
intentet: IUe conscius eceleris sui, & tristis de 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 133 

exilio, vel alio atrociore sibi infligendo supplicio 
opportune intelligit & vicino suo, municipe 
Taloensi, accusatorem in eodem hserere luto cum 
reo, & bicorni dilemmate posse cogi, vt vel actione 
absistat, vel eamdem subeat poenam sententi», 
quam alteri instabat irrogandam. Neque enim *• v*****- 9 - 
istum ex illis esse quos " boues triturantes " 1. Timoth.fi. 
descripsit Apostolus, quibus ora infrenanda non 
essent, sed f erocem tantum, & quidem cornupe- 
tam, foenumque gestare in cornu, quod ei posset 
in frontem impingi de constupraiA puella tali, in 2f T £2f£. 
horreo talis vexillif eri Taloensis ; cuius si inficias v*odfc 
iuerit, ipsum aduocet in testimonium, procis^ 
affinnaturum in opere & se conspectos. 

Isto cornuto ailemmate sic obiecto miselli 
oculis ; siluit a querela mouenda : sed vxor eius 
f atigata magis quam satiata illo iuuenili complexu, 
iam perfricta fronte & pudore abiecto, ad plastem 
se & figulo proripuit, cum quo etiam aufugit ex 
tota illa colonia ; cuius ingenium & mores, quia 
semper in luto & sordibus nihaerebant, non incon- 
cinne factam mutationem autumabis, vt quando 
illa se ex figulinfi. subduxerat, ad argillam tamen 
maneret intenta. Vidi vbi nouus hic plasmator, 
cum nouellft coniuge comitatus, tectorio induxerat 
cuiusdam nobilis aulam, sed opere hiante & deci- 
duo, quod nec ad ornatum valuit, nec ad tegumen- 
tum & vento vel pluuia ; prorsus vt intelligas, 
plasma hoc argillaceum non esse absimile eorum 
fidei iam nouo modo plasmatae, & nouo flaminatu 
circumuestitsB. 

Sed figulus interim sic spretus, & delusus & su& i>um puei- 
vxorcul&, 8ui semper similis, domi f ouebat duas ^xit^ 
alias puella», quibuscum ad libidinem pro libitu 
abuteretur, vnam qu» comptior apparebat, ab- 
duxit vicinus accola, quod iile 8Dgre f erens, eius 
filiam, absente patre, pellexit, & ablatam sibi rfuente pro- 
iugalem copulauit, quam & adhuc retinet, prioregw £££*. 



Digitized by VjOOQ lC 



134 



ANALECTA DE REBTJS 



Nouorum 
oolonorum 
oontagio. 



& proprifc vxore, quantum sciri potuit, etiamnum 
superstite. 

Quod eo lati^s referre volui, vt ex vno plures 
acciperemus ; & qui longinqui sunt, ad quos haec 
mira & noua peruenire contingeret, tanquam in 
speculo cernerent veram effigiem huius colonia), 
in qua, ceu nebulonum & tenebrionum ver& & 
merl sentinft, tanta exvndat improborum nequitia, 
vt suas illi improbitates mutu6 prodant, quoties 
rixse aut contentionis quidpiam inter eos ob- 
oritur. 

Quibus sequo iudicio consideratis, quid mirum 
dixisse quempiam, vel scripsisse ad suum familia- 
rem, per istum nouorum colonorum incolatum 
deuenturam Hiberniam (nisi Deus prouiderit) & 
sceleratorum asylum, & puram putam cloacam im- 
puritatis. His autem foecibus hominum si leges 
suffragentur, vel potestas accedat leges f erendi pro 
suo arbitrio, de patri& nil mitius sperari posse, 
quam vt omnia ruant in exterminium. 

Id quod ab ipso non impune dictum; cum 
tamen inuentus fit vnusquispiam in his comitiis 
tam audax & effrons, qui diceret Regnum Hi- 
berniae vi & armis expugnatum ; f as esse, & posse 
iure belli administran k gente victrice, & per eam 
condi municipales leges, lta vt ipsi Hiberni ab eis 
sanciendis penitus excludantur. Quod qui dicunt, 
vellem pro sua prudentia animaduerterent, hanc 
tam rigidam censuram, quam liuor & libido 
eructauit aduersus nostram nationem, eodem 
tenore in Britanniam quadrare, quse & crebriiis 
deuicta, & fortius deuincta, & arctius subiugata 
fuit externis dominatoribus, Romanis, Saxonibus, 
Danis, Normannis, vt omittam Pictos, gentemque 
Scotorum ; inclytam huius nationis nostraB sobo- 
lem, veraque Hibernorum genimina, quippe (vt 
To^Mnh 16, ^y 1 ^ 118 auctor est), " Nello magno fliberniae 
Qmmmv jwmwhiam obtinente, sex filij Muredi Regis 



firitannia 
ssepe «ubi- 
ugata. 



Topograph. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORUM IN HIBBRNIA. 135 

Vltoniae, in Classe nonmodicfL, BorealesBritanuiae 
partes occupauerunt, vnde & gens ab ijs propagata, 
& specificato vocabulo Scotia vocata, vsque in 
bodiernum, Angulum illum inhabitant." 

Iam ex illo angulo nobis prodiit illustre ger- i*»tros r«* 
men, cuius cacumen cum pertigent ad culnien onundu*. 
MonarchisD Britannicae obumbrans adiacentes In- 
sulas, & inter alias, hanc matricem terram, ex qua 
gentis Gathelicae duxit originem ; si reliquis 
votis nostris de eius perenni fsolicitate vnum non 
deesset, quod in diuortio religionis positum est, 
omnia nobis eo Duce & auspice, veluti diuin& 
virgulsL suppeditata putaremus, quando oculis 
nostris, ex semine nostro, Regem nostrum conce- 
ditur intueri. 

Sed huius laBtitiea plenitudinem diluit, & quo- 
dammodo ca&tigat ista doctrinso disparitas, quam 
eius ministri vel inuitis nobis, sic obstrudere inar- 
descunt, vt in hoc prsecipu^ videantur excubare, 
& toti intenti esse, quomodo nostrum in fide 
ingenuitatem corrumpant. 

Corruptelas coloniarum ex vno vel altero docu- ^p^SS 111 
mento iam degustauimus, ex quibus qudm illi oomiptei», 
despiciant iura omnia & diuina & humana, sacra 
& profana susque deque ferentes ; quam ignomi- 
niose, turpiter, & neiarid, contra iustitiam, contra 
honestatem, contra Keligionem peccent ; quam 
sacrilege, incondite, & promiscuo m multis coitu, 
Barbarorum, aut vero Brutorum ritu degant, 
aperte cognoscitur. Cum his tamen omnibus vi- 
demus Regios ministros acriores esse, & vigilan- 
tiores aduersus nostram professionem (quaa vel 
ipsis fatentibus, purior est & immunior ab his 
sordibus) qu&m aduersus istos tam perditos & 
profanos grassatores. De mulctis ordinarijs re- 
nuentium adire templa protestantium, ex quibus 
multi ad summam pauperiem redacti sunt, alibi 
diximus ; de arbitrarijs autem & extraordinarijs, 



Digitized by VjOOQ lC 



136 ANALECTA DE KEBTJ8 

iMcto «w- yk cr edibfle est quantis exactionibus otiosi minis- 
thodownmn. telli, cum suis apparitoribus & accensis, grauant 
nostros, non dico nonestiores ciues & opulentiores, 
sed msticanam plebem & infimos in vulgo opera- 
rios ; quibus impune non est liberos suscepisse in 
legitimo matrimonio: Nam si prolem recenter 
editam non offerant ministro baptizandam, sed 
magis & Catholico Sacerdote regenerandam in 
occultos tradunt, exigitur & missellis inpoenam 
commissi, pretium caballi aut vaccae, cuiusfor- 
tasse solius ope, & vnico peoulio vitam maximd 
tolerabant. 

Si qui huc ex Anglia aduentant pro fide ex- 
torres, qui modico sale, & angusto lare contenti, 
vitam frugalem & innocuam transigunt, vt cum 
serenitate conscientise fruantur communi luce, & 
salubri aurt, temperatissimi clymatis, suisque ex- 
pensis vitam toierent, absque iniuriH, onere vel 

Srauamine cujusquam, non esse tolerandos vt ita 
titent, elata voce proclamant aduersarij : Ad 
quorum continuos & obstreperos clamores irritan- 
tur hi qui prosunt ex eadem natione, vt in eos 
seuerius inquirant, & vel calumnijs onerent, vel 
dehonestent conuitijs, vel etiam e suis sedibus, & 
latibulis penitus eiiciant. 
JSSSioni» Qri* crederet in regali visitatione, quam Can- 
•oopui. cellarius cum suis Assessoribus, Symmistris, Anog- 
nostis, & alijs iussu Regis instituerunt mensibus 
elapsis, iter suum exorsi ab vrbe Dublinensi, & 
largo terrarum circuitu conf ecto per Laginiam, 
Momoniam, Conaciam, perque fines Vltoniae, & 
Midiae in eandem vrbem regressi ; in tanto dioe- 
cesium & prouinciarum ambitu, quis inquam, 
crederet non adituros istas Colonias, non audituros 
Colonorum querelas, non ordinaturos discipline 
f ormam in grege tam inf ormi, non adhibituros 
medicinam tam Lat£ serpentibus morbis, non pro- 
uisuros obicem, non oodituros repagulum tam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATttOLtOORUM IN HIBERNIA. 137 

prsecipiti populomm ruinse, & torrenti omnium 
vitiorum. 

Sed quid factum toto isto tam celebri comitatu 
& progressuP De occultis visitantium consiliis 
nihil prseiudicamus ; qusB autem palam agitabantur, 
hsec ier6 & huiusmodi ferebantur: Primo de 
beneficiorum Polygami&, & pluralitate cauenda, Jum*Sot£ 
vel certe moderanda, vt qui antea vestiti erant ***** 
duplicibus, deinceps incedant simplicius; nisi 
quod iam hyeme appropinquante, nix & pruina 
multos cogat ad diploides resumendas, prout 
lepide Cancellario responsum fuit & Cantuanensi, 
in illo Regali Colloquio, cuius ipsa haDC visitatio 
partus quidam & soboles existit. 

Secund6 de appropriatis prouentitibus Monas- ^J pJ^S*- 
teriorum, fisco itegio olim addictis, & exinde 5""° mon »- 
vanjs personis, mque varios vsus dispartitis, vt 
ratam partem ferant ministerij sustentandi, & 
magisterij constituendi per omnes Dioeceses pro 
iuuentutis educatione. Nam parum illis visum 
erat catholicos prseceptores cL docendo amouere, 
nisi haBreticos in eorum locum & officium surro- 
garent. 

Tertid de renouandis excubijs, & seduliore in- ^^£0. 
quisitione in Sacerdotes Catholicos; de refugiis Sw^riou^" 
eorum, & notis receptaculis, quae secreta indagine ^ 0, 
quaesitorum quos ipsi visitatores de suo clero 
nomin&runt, pernoscenda & scripto tradenda com- 
mendarunt. 

Quart6de reparatione templorum, quse vetus-Mutu» 
tate & frequentationis desuetudine corruerunt ; in topiorum. 
quo illud venit obseruandum, cum pleraque templa 
tam vrbana quam ruralia distinguantur in duas 
partes, quarum vna vocatur presbyterium, altera 
nauis Ecclesue ; illius cura vt saf tum-tectum te- 
neatur, ipsi clero incumbit; huius vero omnis 
solicitudo, tuendi, tegendi, sarciendi, reparandi 
pertinet ad laicos, ex veteri * recepta consuetu- 



Digitized by VjOOQ lC 



138 ANALECTA DE REBTJS 

dine : In ista igitur reparatione, quaB tam serio & 
strenu& ante triennium per Proregem vrgebatur, 
neglecto in plerisque locis presbyterio siue sacra- 
rio, Ugnatores & cementarij turmatim conduce- 
bantur ad restaurandas anteriores illas partes, quae 
sunt laicorum receptacula; quaB sicubi negUge- 
bantur, iam vidimus vel mulctas irrogari pecunia- 
rias, vel armatos equites, & cohorte & satellitio 
Proregis imponi parochianis, vt grassantes per 
illas parochias imminerent restaurationi, & depas- 
cerent miseros prouinciales, nummorum & edulio- 
rum exactione; interim ver6 annonam eisdem 
militibus & publico attributam Prorex in suam 
Skmmpon- crumenam seponeret. Hoc vtique artificium 
dium. resarciendi Ecclesias, peridoneum videbatur Pro- 
regi & pluribus iam annis, vt sic missa in com- 
pendium persecutione, dispendium esset Catholi- 
corum in re f amiliari ; & siquidem illi de sua 
constantii vellent decedere, in intentum & Rege 
scopum collimaret Prorex; sin autem nollent; 
ipse tamen & familiares sui non negligerent suum 
quaestum : Quia ver6 iam ex parte irritus erat 
Proregis in ea re conatus, in labores ab eo in- 
choatos subingressi hi Regij visitatores, perstabant 
soKcitantes restaurationem, & grauia quseque com- 
minantes nisi opus acceleretur ; quod nisi lingua 
Angelorum ac manus Iacob non interuenissent, 
minse illee ministrales in ignem vrentem transi- 
tura videbantur. 

Insuetum plan^, & hactenus inauditum in his 
partibus nomen Regalis visitationis, quse tam 
tet&Si ^Sl lllustribus personis constabat Irenarchis, & Hierar- 
putudo. ^g^ Episcopis MetropoUtanis, Primate etiam 
totius Regni, quin & Cancellario Regis, qui veluti 
Regiae conscientiee clauis atque arbiter, primarium 
in ista comissione locum obtinuit. 

Hqdc tam magnifica& splendida commissio super- 
erogata est omnibus aUjs Ecclesiasticis aut 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLlCORtJM IN HIBERNIA. 139 

synodalibus conuocationibus, & ex ipso Primatu 
Kegio proxime descendens, magna expectatione 
mentes omnium commouere debuit, tam nouitate 
sua\, quam personarum claritudine : Non deerant JJJJ^JJ 1 " 
antea ali» visitationes, quemadmodum in Ecclesia aiu« nait*- 
Catbolica, iuxta Canonicas sanctiones consueufe- tiombu *' 
runt, in qualibet Dioecesi annuse illsB & ordinariao 
siue decani & Capituli, siue Archidiaconi & 
Episcopi ; vel triennales Archiepiscoporum in suis 
Prouincijs, vel aliae solennes & canonicae anima- 
duersiones, quas ex vsu & ritu Catholico retinuit 
in suA laicophal& synagoga Anglicana: de qua 
fas mihi sit vsurpare D. Basilij verba in re simili 
sic loquentis, " F ur est Diabolus, & nostra extra- 
nuntians, ad suos Hypophetas transfert." ItaHomu. in 
nimirum isti heterodoxi imitantur formam & iiiyS^o. 
ritum orthodoxaB Ecclesiae, & superficie tenus vul- Jjj^gu 
tum eius & hierarchise f aciem nituntur adumbrare ; ]y te V ,li 
qu33 quidem imitatio vere vmbratilis est, & veluti aocept£m 
sepulchri dealbati extima species, intr& latente^J^™ 
spurcitie & sanie. 

Bene tamen se habere quispiam autumabit, vt, 
cum Primatum totius Ecclesiae competentem Ro- 
mansB sedi, exorto scismate expunxerit ; etiam 
Regni huius totius Primatum qui Ecclesiae Ard- 
machanae competit, nouis artibus extinguere 
sectarij molirentur : Non contenti Romee semulam 
Carthaginem condere, & imperij Anglicani in 
Hibernia metropolim nuncupare Ecclesiee eiusdem 
Primatiam ; etiam modis omnibus laborant anti- 
quam scaturiginem funditus transuertere ex suo 
alueo : Sed ius obtinuit, & consuetudo loquendi, 
vt cum Antistes Dubliniensis se Primatem vocitet 
Regni Hiberniae, ad notandam istius segregationis 
singularitatem, qufi, filiae placuit esse diuulsam & 
ceruice & vbere matricis ; ipsa matrix omnium & 
vera csBterarum nutrix, ac genetrix Ardmachana, 
totius Begni primatum conspicuA plenitudine de- 



Digitized by VjOOQ lC 



140 ANALECTA DE REBTJS 

^Ji^^^notaret, & isto sui tituli discrimine configeret 

tmsffitw- oculos ambitiossB SBmulatricis, nisi & sede Apos- 

pr^iatnm. tolica magis constiterit eam promereri hanc hono- 

rariam exemptionem ab illaPrimitiualurisdictione, 

qu& iure & vsu olim receptissimo, Archiepiscopus 

Ardmachanus quolibet septennio visitabat totum 

Regnum» ceeterosque Metropolitanos ad suum tri- 

bunal euocabat, iudicabat, & lites causasque 

grauiores deuolutione, appeUatione, aliisque iuris 

praeminentiis, aut facti remediis terminabat pri- 

Ardmacha- matiali auctoritate. Vnde & ipse quemadmodum 

pSJmwum Metropolitanorum Primas, ita Metropolitanus 

Primaa. totius Hiberni», Diuo Bernardo in vita Malachiee 

d. Bem. in dictus est. Et illa sedes in tanta olim, & ab initio 

Jjjj. Jf£ cunctis veneratione habita est, vt non modo Epis- 

copi & Sacerdotes, & qui de Clero sunt, sed etiam 

Regum, principum vniuersitas subiecta esset Me- 

tropolitano, & vnus ipse omnibus praeesset. 

loceiinus in Quid, quod antiquitils Rex Alpninius, & omnes 

vitasancti •. ... / * . * . , r ' , 

p»tr.c.7i. Dubliniae ciues, vouennt se, & omnes posteros 

suo8 in seruitium sancti Patricij, & Ardmachano- 

rum Primatum, ob beneficium resuscitati filij 

Regis & filiro : " Qui etiam statuerunt reditum 

sancto Patricio patrono suo, videlicet de singulis 

Dubiinien- nauibus mercimonialibus capam competentem Ard- 

jMgerpetui machano Primati " (ex locelino loquor) " aut 

«t Aid."pri-' cadum mellis seu vini, aut ferri falcem, seu men- 

mmtm ' suram salis; De singulis vero tabernis medonis 

seu ceruisisB metretas singulas : de omnibus etiam 

officinis, seu virgultis, xenia donumque conueniens 

in solearibus, chyrothecis, cultellis, pectinibus, & 

alijs huiusmodi : & illa quidem die resuscitationis 

factee, Rex, & alij Proceres singula talenta obrizi 

auri singuli obtulerunt, alij ver6 quod poterant, 

offerebant. Quae omnia, pauper Christi Patricius 

pauperibus erogavit, parte retenta pro structuris 

Ecclesiarum. Benedixit ergo senior benedictioni- 

bus Iaoob Patriarcke, b^iedictionibus Moysis 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HTBERNIA. 141 

sertri Dei ; cuius aetate & spirituali ducatu gessit 
formam, prophetans, & precans eos inuictos fore & 
f ortunatos, si dictis f acta compensarent ; imbecilles 
ver6 & miseros eos redderet votorum praeuaricatio. 
Quod liquid6 fuerat comprobatum, quando super- 
biens populus oblitus benedictionis sancti Patncij, 
debitos reditus neglexit persoluere : " Haec ille. 

Quae sane, quamuis extra callem, ideo volui re- 
ferre propriis verbis religiosi & vetusti scriptoris, 
& coaeui Iohanni Curcaeo vltoniae primo expugna- 
tori (ad cuius petitionem, simul & ad praeceptum 
reuerendissimi Thom» Ardmachani totius Hiber- 
niaB Primatis, & Malachiae Dunensis Episcopi, 
illud opus aggressum se, in praefatione profitetur 
Iocelinus) vt appareat quam longe recedant mi- 
nores & vestigiis suorum maiorum. Ardmacbana *J« ▼**» 
Ecclesia, " Beati Patricij sedes, in quft & viuens 
sedebat, & mortuus requiescebat ,> (teste Bernardo) I°SS?' d ' ,# 
ipsa cum sit "proprius totius Primatiae locus" (ita 
loquitur Gyraidus) nunc velis & remis quam 
strenuissime laboratur vt primaeua illius dignitas 
supplantetur ; & tam in ista Regali visitatione, 
qu&m. in alijs molitionibus quae aduersus ortho- 
doxam fidem excogitantur, ipsius praerogatiua 
supploditur, vt omnibus clarescat veram eius 
honorificentiam esse inconcussam, nec videri aliter 
posse occumbere quam cum ipsaCatholic&religione, 
cum qufi, & stetit & resurget. 



ARTICVLVS VII. 
De circuitu Proregis in autumno prceterito. 

IjlCCLESIASTICI circuitus scopum perstrin- 
J gendo, inchoationem, progressum, & exitum 
regalis visitationis attigimus magis quam descrip- 



Digitized by VjOOQ lC 



142 ANALECTA DE REBUS 

simus, Proregis vicissim in suo itinere periodi, & 
stratagemata percurrenda essent ; sed non est opis, 
aut operse pretium nostrae, condensa resecando, ad 
viuum elucidare, aut in apertum proferre quas 
ille abditas tenere nitebatur & abstrusas moluni- 
num suorum latebras ; solum igitur, instar fron- 
datoris, recisis hinc inde ramusculis, opacas 
interlucabo sycomoros, vt per vnam aut alteram 
rimam sublucente radio, valeat qui voluerit reliqua 
indagare, & occultas consiliorum cauernas elate- 
brando, dumeta peruadere. 
Romanorum Virtutum omnium, potissime ver6 diuini cultus 
coMiiia"!? ac religionis plantaria fouere in hac insula, & 
uJbl^a constabilire statuerat primee sedis Antistes, quando 
Dominio. pactis, & obsignatis tabulis dominium eius tran- 
scriberet in alumnum su89 fidei Principem, cui 
originario nascendi iure subditus, & natalitiae re- 
cognitionis vinculo adstrictus erat. Quse quidem 
terrae ac terrense cognationis, & agnitionis com- 
munio, tametsi in terrenis pectoribus valeat ple- 
rumque, & in plerisque praeualeat ad ea qu» 
concupiscas obtinenda, tamen in coelestibus animis ; 
qui alia regula & amussi reguntur, & in hoc siff- 
nanter de quo loquimur, altiorem & de coelo 
petitam rationem, quam de solo salouS haustam, 
vel de carne & sanguine ductam iuuat existi- 
mare. 

Nam & is qui titulum transtulit, coelo magis 
quam terrse intentus erat, vt ex diplomatis tenore 
apparet : is ver6 in quem transtulit non tam soli- 
citus videbatur de terreni Regni finibus extenden- 
dis, quam de coelestis Imperij, & diuinae reKgionis 
iure ampliando, idque ex sponsione ab eo inita non 
obscure colligitur. 

IUe quidem qui transtidit titulum, quadam lege 
& conditione expressa celebrauit istam Insuke ab- 
dicationem, quam pietas olim f ecerat vectigalem, 
& obedientia firmauerat tributariam atque subiec- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOBUM IN HIBBRNIA. 143 

tam illi Cathedrae, & qua doctrinam aBternae salutis 
initio conuersionis suae acceperat : Atque itidem 
is qui acceperat, eidem sedi, & fidei vixit, & obijt 
obsequentissimus. A quo igitur & quomodo abdi- 
cata haec Insula, & cui addicta P nempe & Romano 
Pontifice, Romanae fidei Catholicae principi, Ro- 
manaD & Pontificiae obedientiao alumno. Addicta gSJjJJJJJ - 
autem fuit intuitu propagandae fidei quae tunc Angu. ab. 
vigebat; conditione etiam dilatandae religionis, ^* 110 " 1 ^ 
obedientiaB RomanaB quam ipse profitebatur ; leee 
denique & pacto recognoscendi iura illius Ecclesue 
per annuum censum pensitandum. Ista conuen- 
tione facta est illa translatio, istis & similibus 
conditionibus celebrata. Quod si posteri eius qui 
Dominium acceperat in fraudem inducti, vel 
erroribus circumuenti, vel immemores pacti, vel 
ingrati in paciscentem, vel ir& aut odio aoalienati, 
resiliant a lege inita, recedant & fide praestita, 
violent pactionis ceremoniam, & promissi sanctita- 
tem ; vtrum iure illo cadant non est meum pro- 
nunciare, viderint id Iuris-periti ; de facto quid 
sit, testatur orbis Christianus. 

Transcriptum fuerat ius Insulae in proauorum Hibemu 
Iacobi nostri proauum Henricum, a quo ducitur JJ^? J25ui- 
expugnationis nostrae origo, & similiter series §£!* ,u " 
eorum qui modo impugnant, & iura libertatis, & temponira. 
fidei integritatem, & heereditatis successionem in 
hac vetustissima Insula ; quae sub Henrico II. 
venundata in subiectionem temporalem, sub 
Octauo ver6 maioris seruitutis auctoramento inusta, 
iam multos annos gemuit sub iugo peccati : prima 
sustulit libertatem filiorum hominum ; secunda 
libertatem filiorum Dei : illa reddidit seruos homi- 
num ; ista Doemoniorum, quantum in hominibus 
erat, & in principibus & potestatibus saeculi huius, 
qui nitebantur eos subiugare principibus tene- 
brarum. 
Id quod etiam opere prsestitissent, nisi Dominus 



Digitized by VjOOQ lC 



144 ANALECTA DE RBBTJ8 

iw^a Sabaoth pro sua bonitate meliorem ipsis mentem 

p^uiegio indidisset, & speciali priuilegio conseruasset, dum 

Sb^StS 111 coelesti luce cordibus eorum oboriente circumfusas 

cdiigin». oculis sordes, spissamque caliginem dissiparet. 

Nam ricut in obscuritate, ao tenebris ^Egyptiorum 

de Z grandine. terram Gessen coruscationis su89 radiis lllustrauit : 

ita obsessa vndequaque per cateruas errantram & 

in errorem mittentium Hibernia, singulari Dei 

beneficio lucet & ardet, iubarque fidei circumf ert 

per omnes populorum angulos. Mira & stupenda 

tutela dextraB altissimi innouantis signa & immu- 

Eseoh. o. 36. tantis mirabilia, " Mirabili dono Deus hano dit- 

auit Insulam, multitudinemque sanctorum ad eius 

tuitionem in ea constituit, ,, inquit H. Arohidia- 

conus Huntingd. 1. 1. Hist. 

GMsaortho- In Comitiorum apparatu, quascunque arguti- 

eSwSgit* arum tendiculas ordiebantur aduersari j in exter- 

nta moiimi- mininm nostro religionis, velut telas aranearum 

(vt vidimus in secunda sectione) difflauerat Oatho- 

Uc8D nationis constantia : 6 diuerso, quidquid 

parauerant indigenaB pro moderandis excessibus, 

amputandis abusibus, subleuandis oneribus, diri- 

gendo regimine (in quo multos dies & noctes de- 

sudauit operosa Publicolarum & Philopatridum 

industria) vno ictu disjecit, aut renutu detexuit 

contranitentium auctoritas. Iam positum erat 

stamen & subtegmen nobilissim© tel», septem- 

decim circiter publicaB vtilitati deseruientia eon- 

cepta, discripta, digesta, addo & transmissa 

ferebantur statutorum capita; sed omnia vno 

reflatu, vno paucorum refragantium studio sup- 

?ressa sunt & silentio inuoluta. At ver6 quia 
lomitiorum iste inopinatus terminus ad alias 
Satriae segritudines non adiunxit morbi caduci foe- 
itatem, aut comitialem in fide lubricitatem, 
pleraque f OBliciter acta plerique eestimabant. Quo- 
modo si quis in grassatorum manus incideret, vbi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUCORUM IN HIBERNIA. 145 

vitalia relicta sunt integra, tametsi ceetera membra 
saucius, hilarescit. 

Sed quid f als6 opinaris etiam extra Comitia sio *-**c$. 
omnia esse salua, vt nec sit " Satan, nec occursus ooMtrius 
malusP" Circuiuit aduersarius nationis Hiber- 2J£rf™£ 
norum, inimicus ille pacis, & libertatis eorum ; ,Mitti - 
perturbator otij, & publicee tranquillitatis ; qui 
" ingressus bland£, in fine momordit vt coluber, ^* * c - w - 
& tanquam Regulus venena diffundens:" Qui 
pauper ingressus diuitem inuenit, diues egressurus 
pauperem relinquit : Qui Martis & Bellonae 
alumnus, in bello enutritus, belli f ax & antesig- 
nanus, in pace classicum intonans; dum Mon- 
tioyus Prorex ciuitatibus indulgendum ratus, & 
& morte Elizabethee ciuibus pepercisset, quod 
adornare vellent, aut, se inconsulto, vel tenuiter 
adumbrare, publiceue restaurare exercitium suae 
religionis, ipse proprior sseuitise quam lenitati am- 
plectendse, ciues occisione delendos, & ciuitates 
xunditus euertendas, & tunc dixerat, & nuper 
dixisse gloriabatur. 

18 ergo gentis huius & gentilitise libertatis, ac 
religionis etiam iuratus hostis, subtilissimis arti- 
ficijs,&implacabili odio erga nostram professionem 
quod diutile celauit in primo ingressu, & quasi 
infantia sui Magistratus ; adultior f actus in officio, 
& confirmata grati& apud regem & ordines, ita 
sseuijt in omnes, qui suauis antea omnibus & 
gratus videri voluit ; vt inter omnes aui ad guber- 
naculum huius regni tot sseculis seaerant, nemo 
durius, tectius, fortius, & diutius, iugum super 
Hibernorum maxillam exaltauerit : Quando enim 
alij £ ministris regiis indulgentiores essent erga 
antiquam nationem, & antiquitus retentam fidei 
professionem, cum in conspectu Domini Regis, & vetnsts 
peesentaneo quandoque alloquio, & literis e lon- JJ^JJJJJ" 
ginquo se proferret, duo in se recipiebat (vt aboution«m 
aubi notatum est) vtrumque sane perarduum ; de pit. 

11 



Digitized by VjOOQ lC 



146 AKALECTA DB REBTJ8 

antiquanda, & prorsus abolenda vetusta & indi- 
repta successione, cum fidei tum & haereditatis ; 
qu& prae alijs vicinis nationibus signare se solet, 
& gloriari natio Hibernica. Hac igitur sponsione 
fidelitatem suam, & solertiam Regi oppignorans 

SSJuu^- (instar illius qui iugiter circuit quserens quem 

greditur. deuoret), circuiuit terram & perambulauit eam : 
nunc hanc, nunc illam prouinciam perlustrando, 
inquirendo, rimando, recensendo, scrutinia scrutan- 
do, omnia etiam abditissima quaeque penetrando, 
incerta pro certis venditando, certa pro incertis 
concutiendo, titulos excogitando nouos, & veteres 
euentilando. Quid pluribus P ita omnia turbare, 
coelum & terram miscere satagebat, vt nisi coeptis 
eius modus aliquis aut terminus poneretur, ln- 
sulam quam voluit (sed Deo melius prouidente 
non potuit) circumferre omni vento doctrinse, ex 
firma & stabili terra volaticam faceret, aut fugi- 
tantem. In quo vtroque tam solocit£ spondendo, 
quam exequendo preefracte, nec Regi fidelem 
extitisse, nec patricp beneuolum, non est veritus 
in faciem dicere primarius Regni consiliarius, qui 
totum negotium plantationis contra honorem Regis 
esse, & contra iustitiam Regni, & quod magis est, 
contra legem Dei liberd pronunciauit. 

Refertur apud illustrem & vetustum scriptorem, 
Insulas quas vocant Calaminas in Lydia, non ven- 
tis solum, sed etiam contis quo libeat impulsas, 
multorum ciuium in Mithridatico bello saluti 
fuisse & incolumitati. Scimus Hiberniam vtroque 
assultu, nec rar6, nec leuiter impetitam fuisse, 
halitu nimirum & vento praeeonum ; vncis etiam 
& vnguibus praedatorum ; illorum quidem e sug- 
geatia ac tribunalibus reboantium, si fort^ possent 
eius in religione constantiam exeuiflare ; lstorum 
ver6 per vim & calumniam, terrse fundamenta 

JjS^JJIJr concutientium, si forte possent explantare. 

tur. Sed hactenus Deo laus, in ventos abierunt illa 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 147 

verborum tonitrua & minarom fulgurationes, ipsa 
ver6 immota manet & inconcussa in veteri pro- 
fessione; de impetu autem inuadentium quid 
attinet dicere, quam frequenter lacessita fuerit 
vi, & fremitu quadruplatorum ; qui dum inhiant 
eorum fundis, & quao & maioribus acceperant lati- 
fundijs, texunt calumnias apud Regem, & etiam 
obtentu publicae salutis tegimt sua priuata strata- 
gemata & strophas, quibus aucupantur simplicium 
incolarum hsereditates, &praedia rn prsedas vertunt. 
Hinc tota illa techna coloniarum constructa est, de 
qua miserabiliter conqueruntur indigense ; & nisi vel 
sancti Indigetes per intercessionem apud Deum, 
vel misericors Dominus propter merita Patrum, 
intendat de solio sancto suo m miserias filiorum, 
& respiciens in f aciem Christi sui exaudiat suspiria 
gementium, & gemitus compeditorum : & nisi 
compedes inijciat, vel impedimentum aliquod 
interferat consiliis nouorum colonorum, qui vsque 
quaque nouis supplementis, & incrementis indies 
augescunt, & dilatantur, humanitiis loquendo ab- 
sorbebunt totam Insulam ; & quod fix& sententii 
decreuerant, extirpatis omnibus antiquarum fami- 
liarum stipitibus, subintroductis in eorum loca suis 
stirpibus occult4 & incruentft victorift. vniuersum 
Kegnum supplantabunt. 



ARTICVLVS VIII. 
De Coloniamtn apparatu ty progressu. 

ATQVE eo funestius hoc malum est quod ab iis 
iniuriae nascuntur, & quibus maxim£ iura 
expectanda essent. Nam qu&D certa censebantur 
Dominia, eaque longaeua heoredum successione 
stabilita, iam cassa & caduca redduntur, & inApparatus 
Ceritum tabulas ref eruutur, procuso noui processus 



Digitized by VjOOQ lC 



148 ANALECTA DE REBT7S 

artificio, quo omnia reuocantur in dubium ; pre- 
mis8& siquidem titulorum exquisitissim& indaga- 
tione per Regis promotores, & fiscales ; si vel 
syngraphae perierunt (quse in terri bellis, incendiis, 
& tumultibus assueta facile intercidere poterant) 
vel iis productis & perlectis, si vel vna ambigua 
vocula reperiatur quae posset in calumniam trahi ; 
vel si quid desideretur ex solemni iuris f ormula ; 
nec possessio inueterata, nec successio hsereditaria, 
nec longa maiorum series in Dominio firmata, 
nec eequitatis ratio, nec proprietatis continuatio, 
contra prorogatiuam Regis & altum eius Domi- 
nium, contra erosas & mutilas scribarum publi- 
corum notationes, contra tenebrosos codices in 
scrinijsNotariorum regestos, contralatebras regis- 
trorum, & vel in ima cera contentos apices, ab 
Aduocato ac Solicitatore Regio, & ad leges Ser- 
uiente, summo rigore excutiendos, quidquam pon- 
deris aut momenti habebit ad tuendam vel 
asserendam proprietarij possessionem. 
varire Phi. Quid fit igitur P Quao m veterum philosophorum 
)f£8e! 0Tnm scholis disceptatio f uit variarum sectarum, dum alij 
Stoici, alii Academici, alij ver6 Peripatetici haberi 
vellent : Scepticorum enim & haesitantium familiaL, 
cum Aristone, Pirrhone, Herilo explosa ; Zeno, 
Plato, Aristoteles principes censebantur: Fin- 
gamus ita esse in Politicorum schola, nec figmen- 
tum est nostrum, sed populo suo vt placerent has 
fecfire fabulas ; quando lam deUberatum&statutum 
erat apud istos Sophos,immutare faciem Reip. & 
totam machinam possessionum euertere, vt nouam 
f ormam nouumque ectypum inducerent Regno, ex 
officina sui prototypi, & clancularium conquestum 
Anti quorum facerent, veluti spolia Salmacida sine sudore, & 
tituiomm sanguine quft non valuit aperiri vi& per miserorum 
pSruindig- vel reatum, vel criminationem (ne sine noxao pra>- 
aUo * textu deturbarentur innoxij, ex auorum & proa- 

uorum haereditate) excogitata est illa quam dixi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOtlCORtTM IN HlBEfcMA. 149 

subtilis indago titulorum, cui non obsisteret prae- 
scriptio longissiini temporis cum bona fide posses- 
sorum. 

Ex ist& inuestigatione, & scrutinio, certa stetit 
sententia excutiendi, & euentilandi omnia, & vbi 
minimus in re vel in modo reperiebatur defectus, 
exaggerandi infirmitatem tituli, subaccusandi pos- 
sessorem iniusti Dominij, inurendi noxam intru- 
sionis, & ista agitatione, ceu crebro arietis incussu, 
concutere muros & metum incutere misellis istis, 
& Domicellis, qui ne cogantur ius suum in iudicio 
prosequi, vel sectionem, vel spolium patiuntur 
iundorum quos obtinent, & quos & Maioribus suis 
per manus acceperunt, non alio fortasse chyro- 
grapbo, quam quod frontibus inscriptum est ex 
paterna & auita successione. 

In ista titulorum vacillatione & hsesitantft, se Poiiud facti 
primum adsciscunt pradones m ocepticorum famih»B. 
familiam, & vel ex amnitate nominis, aut effigie 
scuti gentilici j aut lacinid. veteris & exoleti scripti, }£$[/£* 
aut fauore Magnatum, aut corruptelA IudicumaiienMpor 
aut denique oscitantift, inertift & pigritifi, veterum SEJSJfdi. 
possessorum, inuolant noui heeredipetee in fundos 
veteranorum ; & nisi grandi aere vexationem redi- 
mant, annuumue' censum spondeant exsoluendum, 
litibus, & iurgiis exhaunentur. Ita multi for- 
tunis omnibus exturbati sunt : Alij alijs vexantur 
modis. Si cuiuis tituli vestigium vel tenuissimum 
ex reconditis archiuijs, vcl publicis scrinijs, aut 
tabularijs (de quibus nulla mentio per multas an- 
norum centurias fando audita fuit) iam tandem 
Actuariorum fraude, dolo, vel auaritia in lucem 
producatur ; si qua proscriptionis aut confisca- 
tionis plagula (quse tamen obducta postmodum 
cicatrice, <fe medela adhibita sanari potuit; & si 
regesta accurat^ euoluantur monumentis commen- 
data reperiri queant),iUavelminimavulneris vmbra 
detegitur, enodatur, exprimitur; miserique nepotes 



Digitized by VjOOQ lC 



lbO ANALECTA DE REBUS 

premuntur, nudantur, spoliantur, & ex optimis 
territorijs ablegantur, vel ex Dominis, heris, ao 
haeredibus, deueniunt seruorum serui, & nouorum 
mancipia Dominorum. 
R rte y t llei Vnus est ex isto Actuariorum grege nouus homo 
fertun*. magnusque Dynasta si diuitias spectes, praedia 
possessiones, & opulentissima latifundia; qui possit 
exaequare (nisi tamen superet) primae nobilitatis, & 
auctoritatis ditissimum apud nos Gomitem vel 
Satrapam; ita nouit ille ex istis tendiculis, & 
Registrorum lacinijs beneficium capere, digitosque 
suos ita lingere, vt plurimis & vetustissimis pos- 
sessoribu8 emunxerit oranes suas terras; Et qui 
paucis retro annis vix vnum in symbolo nummum 

rterat exponere, iam multos habet viros nobiles, 
honoratos suos clientes & beneficiarios. Nec 
inuidia sortis eius, si honesto emergeret studio, id 
dixerim ; sed commiseratione animi, eaque gemina, 
quam nolo hic preeterire ; prima est, qu6d eiecti 
smt antiqui illi possessores, fautores Catholicee 
religionis, qui hospitio susciperent & ope subleua- 
rent, & tutela ac defensione munirent sacros 
operarios : secunda, quod non solum illi eiecti, sed 
& reiecti quicunque noui coloni qui eos admitterent, 
& qui se in diuinis nollent accommodare praasenti 
scena). 
summa vio- Porr6 cum aliis quoe patitur h»c natio inusitata 

lentia in de- • • • / /i l • x x x 

turuandis grauamma m lsto Colomarum stratagemate, vnum 
iuk£'$> 8 s- ab illud summae violentiaB ducitur, quod vbi titulus 
■esaionibus. regius non probatur liquidi esse iuris, ne quod 
detrimentum patiatur, quando summi magistratus 
auctoritate & patrocinio debilitas eius possit ful- 
ciri, diplomata conficiuntur, & velut in auctione 
publica, sub hasta, & pretio addicta territoria in- 
tegra subijciuntur : Diplomatarius autem qui 
numerauit pecuniam, nisi meliorem rei su® bene 
gerendae opportunitatem captandam existimet, 
fauore fretus eorum qui praesunt, vocabit in iudi- 



Digitized by VjOOQ lC 



(5ATttOLtCORtTM IN HIBERNIA. 151 

cium, vel & possessione per vim & metura statim ^ ir7 ~ 8t « 
deturbabit veterem indigenara : vel si ille instar c«p. 21'. ** ' 
Callitropae viduse, aut iusti Naboth, aegr£ disces- 
surus sit e paterna haereditate, si crimen ei non 
possit impingi, ad rixam & sanguinem prouocatur, 
vel terrore concutitur regiee indignationis incur- 
rendae si resistat. Nec facil£ est vel terrao ver- 
miculum si saepe laedatur, quin torquendo se 
regyret, & in laedentem se excandescat ; quippe, 
vt veteri verbo dici solet, " furor fit laesa saepms 
patientia." 

Sed dicet aliquis in istis fimdis qui prius inculti An tint n»- 
steriles lacuerunt, lam mgentes iabncae, iam T tbonamd« 
septa & sata, iam viae munitae, nitida aedificia, prouenUnt 
arua conclusa, disclusa prata, intercisae paludes, & 
alia multa artis & industriae monuraenta, ingenij 
& vrbanioris cultus instruraenta, & praeludia fre- 
quentioris commercij sunt instituta. Bona simt 
ista si bend fiant ; sea illud ex Cynico cauendum : 
" ne foedum sit capulum, vbi glaaius splendescit ; " La«rtiiu in 
ne via sit polluta & profana qua peruenitur ad Diogen * 
asvlum ; nec f acienda sunt mala vt bona eueniant ; 
ahoqui enim si fas esse ducamus ex alieno corio 
lora nobis desumere, largiter illa metiri possumus: 
Quo si semel recidat ambitiosa cupiditas vt ista 
sibi licere credat ; iam omnis iustitiae ratio exclu- 
ditur ; iam aequitatis, iuris, & honestatis respectus 
profligatur ; iam legum repagula soluuntur ; iam 
numanae societatis ^incula dissipantur ; iam rntio- 
nis, & orationis communione quodammodo spretA, 
in ferinos ritus degenerabimus, & ablat& ilU 
normA " suum cuique tuendi & conseruandi, ,, po- 
tentiores infirmioribus dominabuntur, & maior 
minorem conculcabit. 

Vnde etiam non mirum si eueniat quam leuissimo ^ 011 *!^^" 
politicorum negotio, vt exScepticorum schola tran- tioorum 
situs fiat ad Stoicorum porticus & palatia; ad^ l ^niot« 
Academicorum saltus, arboreta, & hortos; ad Peri- *{ J^**** 



Digitized by VjOOQ lC 



162 ANALECTA Dfi REBUS 

pateticorum lycea, circuitus, & obambulationes ; 
vbi nec linea fixa fuerit ; nec limes positus ; nec 
terminus vllus inuadendi alienosfines, transponendi 
antiquosterminos, confundendi titulos, transuerten- 
di dominia : & cum in omni ben& constitutft repub. 
j^^S^quam maximd expediat iura Dominiorum esse 
euedebent. certa, & stabilia, nic contrd, iuuat incertitudinis 
eestibus omnia fluctuare ; vt politicis nostris libe- 
rum & licitum sit suas porticus extruere, sua 
palatia, hortosque pensiles concinnare, & multo 
f astu magnoque satellitio quaqua versum voluerint 
conficere suos circuitus. Ecce quam repentt nobis 
exoriuntur, ex obscur& haesitantium stirpe, noua 
agmina Philosophorum, quorum singuli principis 
familiam adaequent, vel Zenonis Eleatse in sua 
Stoa, vel Platonis in Academia, vel Aristotelis in 
suo Lyceo Peripatetico. 



ARTICVLVS IX. 

Scopus Proregis, eiusque gressm indagantur in isio 
circuitu. 

jJ^iiSjw QED alios praetereamus ambulatores, solum Ar- 
m me». q thurum si libuerit comitari in ista vltimd, sui 
regiminis & visitationis periodo : quos ille saltus 
edit P quas impressiones & assultus per Confinia 
Malirise, Reganiae, Ormoniee, Eliae-Caroliee, Cogh- 
laniee, Colmaniee, Vulpianiae, Breniee, Analise, in 
Collimitio Lagenise, Momoniae, Conaciae, Midiae, 
Vltoniee P ipse cum suis Assessoribus & Com- 
missarijs, cum turba Caussidicorum, & Nota- 
riorum, cum illis Regij eerarij hirudinibus, & 
subditorum sanguisugis, subornasse dicitur queesi- 
tores iuratos, qui ab eo instructi gnauiter pronun- 
ciarent de terris & fundis Nobilium limitaneorum, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATEtOLICORTJM IN HIBERNIA. 153 

Duiniorum, Demptiorum, Caroliorum, & similium : £$J|2t d " 
sedin Faraliis apud Analiam magnam collucta- cofhUniet 
tionem habitam ref erunt, dum illi veluti Aborigines 2f»wJt 
non alio se iure defenderent, quam perpetua pos- p^-^^ 
sessione, eamque omni scriptione, & sjTigrapha p©"***© 
validiorum, & certiorem autumabant. Sed longa ^b^w- 
fatigati lucta, necesse tandem habuerunt cedere tior * 
suo iure, & Regis arbitrio permittereproprietatem, 
& Dominij summam, vt iure beneficiario, & client- 
elari illud denuo ipsi accipiant, qua formula 
placuerit Regi in eos refundere; qua cessione 
lam actis publicis consignata, defectus tituli 
prioris in fauorem Regis euincitur, sed effectus 
m fauorem subditorum cum Deo placuerit conse- 
quetur. 

Ad istam cessionem faciendam aegre ^dduci Jj£^J R { 
poterant quidam Domicelli, quia simili forma ces- ^J?m ^ 
sisse feruntur, ab aliquot iam annis, in montanis *~ ~~ 
Lageniee, & eorum conterminis Dauidigenao, & ali j 
QuinceliaB Domini, Yadigogenyta sylua3 arctae, 
& plures cum eis, idque ideo vt securitatem redi- 
merent suarum possessionum, & omnem calum- 
niandi occasionem preeuerterent ; quamuis hoc 
aliqui fecerint animis vtcunque reluctantibus, & 
subuerentibos ne lateret anguis in herba; quia 
tamen intelligebant Regi placuisse (quod & literis, 
& edicto publico manif estauit) veterum titulorum 
defectus, si qui essent, gratiose supplere, & spon- 
taneam subditorum resignationem, quam ipsi 
facturi essent suarum terrarum, & heereditatum 
Regise auctoritatis munimine confirmare, easdem- 
que firmiter his qui resignassent redhibere, omni 
qua posset meliori via, lurc, & modo excogitari, 
inducti sunt ad assentiendum. Sed quod obser- 
uandum est, ipsa resignatione facienda, quia & 
metu, & trepidatione moram aliqui faciebant, minis 
& terroribus vrgebat Arthurus accelerationem ces- 
sionis faciendaB, alioqui se impositurum eis prae- 



Digitized by VjOOQ lC 



1&4 AXALECTA DE REBUS 

sidium equestre pariter & pedestre, k quo viscera 
eorum depascerentur. 

Qu4 spe meliorura, qu& formidine deprecandi 
periculi, cesserunt tandem, eoque securius se 
crediderant cessisse, quod sub Henrico Sydneio 
Prorege, certa pecuniao pactione, transactum antea 
fuisse nouerant pro ipsorum exemptione, & immu- 
nitate, & seruitio & censu quem Regina praeten- 
debat iure recognitionis sibi deberi ex illis 
territoriis : quem censum adauxit postea Iacobus 
Leyus primarius Regni Iusticiarius ; vnde non 
mediocnter confirmata videbatur eorum securitas, 
cum in8trumento publico illa pactio & pensitatio 
inter Regem ab ipso munita fuisset. Huic accessit conuentio 
robditSf* facta inter Regem & subditos ; & gratiosa oblatio 
ac sponsio ipsius Regis de ista plenaria & integra 
cessione acceptanda, & confirmanda, & quod in 
istum censum redhibitionis diplomata conficeren- 
tur; quae quidem conuentio nitebatur aucto- 
ritate tam Senatus consulti quam edicti Regis, vt 
dictum est. 

Cacterum hia, vt videbatur, stabilitis contra dig- 
nitatem Regiao promissionis, contra vim & valorem 
Prorex con- omnium istarum cautionum & conuentionum ; re- 
Mtare rectt- conuentum est ab Arthuro & circumuentis domi- 
■*'" ceilis, miserorum resignatione acceptatft, per 

commissarios publica auctoritate constitutos, qui 
de eadem acceptatione literas sua manu & sigillo 
munitas dederunt ; noluit iniquus Prorex Patentes 
concedere; qum &literas Commissariorum scriptas 
& 8ignata8 nitebatur supprimere, vel rescindere ; 
quia maluit crumenam suam qu&m verbum Regis 
adimpleri. NumeratA ergo illi pecuni& grandi 
(multa librarum millia dicuntur) per suos obaera- 
tos, sequaces, & purpuratos, inuitando etiam 
licitatores, detrectauit clientelam miserorum, & 
illis abiectis superinduxit nouos colonos cum nouis 
Codicillis Regio nomine & cera signatis ; ita Rejd 



Digitized by VjOOQ lC 



CAtllOLtCORUM IN H1RKRNIA. 165 

persuadens expedire tuendaB Maiestati, vt fiscus £«»• *» 
augeatur ("cuius causa nunquam raala est nisiiraUa. 
sub bono principe ") vt seditionibus anteuertatur ; 
vt quies & securitas constituatur : & verius, vt 
Arthurus locupletetur, famuli eius exaltentur, ac 
timeantur: & phylacteria potestatis illius per om- 
nem terrae circuitum quacunque vergant Coloniae, 
dilatentur. 

Difficile erat Regem inducere vt resiliret & 
promisso facto, sed multA solicitatione, & assultu 
tandem se vinci passus est, pro quadam terrae 
dimensione quae sedecim millia iugerorum non 
excederet; <fc qui paulo prius ordinauit Senatui He* otonm- 
Regio, vti suis literis humaniter scriptis ad Pro- SSSJ^. 4 
regem, commendaret subditos inferioris Lageniae, 
eorum Agentem, & negotiorum gestorem benigni 
acciperet, nec vlli ex querelantibus vim aut iniu- 
riam vel ipse inferret, vel inferri sineret ; mentem 
mutauit erga illam gentem, & per illecebras quas 
proposuit Arthurus arte, & astu medicatas, & leni- 
tate se in oppositum transtulit. 

Fucum fecit animo Regis astutus Prorex, dum vwe tup» 
sponderet se euicturura antiquissimum titulum qui 
Regi competat, iam inde dwctk origine & Richardo 
secundo, qui omnia sua pnedia & terras, quao inter 
Vvexfordiam & Magnum Amnem prope Arcloum 
interiacent, in Dominum Beaumontium tran- 
scrip8erat ; exceptis terris Comitis Ormonia>, si 
quas habet intra metas praodictas, vt ipsse 
loquuntur literae patentes Beaumontio con- Domini 

flCript». Beeumontij. 

Iam ver6, inquit ille, Beaumontij vnic& hflorede 
enupta Domino Louello, qui laesae Maiestatis reus 
factus, & in iudicio condemnatus, ius sanpuinis & 
hsereditatis amisit, ex hac proscriptione hominis, 
& bonorum eius confiscatione, coronae accreuerat 
quicquid ille possidebat, vnde & per istam deuo- 
lutionem, 4 per actum resumptionis meritd 



Digitized by VjOOQ lC 



156 ANALECTA DE REBtS 

se vindicem & assertorem totius territorij Rex 
fecerit, si Proregi fides adhibeatur. 

Sed debuit ille obseruare, si sequum se iudicem 
& iuris obseruantem preebere mallet, quam secta- 
torem commodi sui, aut sectorem <fc diuisorem in 
bonis alienis (qualis esse solet conditio quadrupla- 
torum, qui ex damno aliorum quaestum propnum 
conquirunt) debuit inquam interalia multa hoc 
looo obseruanda considerare, istam Richardi Regis 
concessionem Beaumontio factam, quantumcunque 
fimbrias eius velit extendere, ampliorem esse non 
Antiqua potuisse, quam qua3 primitus obtigeratRegi & scep- 
Later°Regem tro eius, ex conuentione inita cum Murchardidis & 
B^SS. ni * ftlijs in Lagenia Baronibus, qui alia via disponere 
non potuerunt, aut transfigere de fundis, praediis, 
& haBreditatibus Domicellorum, aut inferiorum 
inquilinorum (ad quos iure proprietatis, ^arctissimi 
Dominij terra pertinebant) quam resignando in 
manus Regis illum censum, & signum recogni- 
tionis, queB ipsis titulo cuiusdam principatus, & 
alti Dominij, idque intuitu necessan» defensionis 
competere potuit. Quemadmodum in alijs Regnis, 
& Statibus similia recognoscuntur iura, quee magis 
seruiunt ad stabiliendam & corroborandam, qnkm 
ad uertendam proprietatem, & possessionem priua- 
torum. Vel si alius aliquis titulus asseratur, quo 
Regi liceat vindicare illa territoria, ex contractu 
donationis, emptionis, aut libera^ cessionis, cum 
pacto de redhioendo; debet id productis tabulis 
comprobari, alioqui Iurisconsulti nostri affirmant 
vacillare assertionem, nec posse vllo iusto pnetextu 
officere legitimis possessoribus. 

Deinde si Louellus ilie bonis publicatis, san- 
guinis honore mulctatus fuerit, fieri potuit (quod 
88Bpius etiam in alijs fieri vidimus) vt redintegrata 
pnstin& dignitate, sic fuerit restitutus sanguini 
& haereditati ac si nulla vnquam labe, nulla maculA 
tinctus fuisset. Et si fas sit coniectura duci in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 157 

re huiusmodi, in qua melior habetur conditio jw*» •«- 
possidentis, quando partium iura sunt obecura, dJmtu. 
verissimile est labem illam extersam fuisse; 
alioqui illa dudum empta, donata, vel emendi- 
cata fuisset haereditas. Nisi forte dixeris Endy- 
mionis somnum obdormiuisse homines, & iura 
intermortua, vel leges semineces, vel auaritiam 
sepultam, vel aulicas iUas Harpias, & curiales 
Harpagones tam supinos in vtramque aurem 
stertisse, vt nihil soliciti antehac, iam tandem 
euigilauerint, &, quod de tota Conacia vindi- 
canda, ac in ius & peculiare Dominium Regis 
asserenda, per titulum iamdudum exoletum, & 
ab obitu Comitis Rufi post multas annorum 
centurias reuiuiscentem, rumusoulus circumso- 
nat ; id de hoc Lageniao tractu ; id denique de 
tota Hibernia ad Kegem attrahenda, & vncis 
ac vnguibus adhamanda dicatur, & impun£ as- 
seratur. 

Accedit quod in diplomate Beaumontij, si lite- mpiona 
rarum apices ex iuris praascripto expendantur, JS^SJ5J. 
manifestus error contineatur. PJam cum in illis 
solae excipiantur terraa Comitis Ormoniae ; si quas 
habet intra praodictas metas ; ex ista generali 
conceesione, quidquid intra illas metas comperie- 
tur 8itum, de quo certum sit non spectare ad Ormo- 
niae Comitem, totum cedet Beaumontio ; Et tamen 
constat multa esse, & ampla territoria, non solum 
praedia Laicalia (quod quaerimus) sed & Ecclesias- 
tica Deo dicata, intra illos terminos, de quibus 
nulla potest esse dubitatio quin immunia sint, & 
omnino libera, vt Rex Richardus, nec voluerit, 
necpotuerit de illis disponere. 

Habet vtique Monasterium de rupe viridi ; Monwte- 
habet & Episcopus Fernensis ; habet etiam Abba- de^iu* m 
tia Beatae Mariae in illa dioecesi, amplas inibi ^ 1 
terras & possessiones, quas etiamnum mod5 libere 
obtinent illi, qui gaudent redditibus istius tam 



Digitized by VjOOQ lC 



158 ANALECTA DE REBUS 

Prioratus, quam Eniscopij, & Abbatiae. Nec in 
concessione generali veniunt ea intelligenda, quae 
in specie non praesumerentur concedenda, n£ sic 
vtile per inutile vitietur. Neque vero actus ille 
resumptionis qui dicitur, multum videtur premen- 
dus, quando ille debit4 solemnitate caruerit, quA 
sine titulum ipsum ex eo petitum, cassum cadere 
nostri clamant Iurisperiti. 

Sed quod altius etiam considerandum est, cum 
ex Regula iuris, " qui prior est tempore censeatur 
iure potior, & in pari causa titulo etiam valentior," 
quibusdam autem Gyraldinis Nobilibus, ab Hen- 
rico sexto prouenerint Codicilli sacri, quibus con- 
ceditur illi familiae tota Baronia de Einselia, quae 
posita est intra illos limites & Richardo Rege 
preefinitos, si vllo modo pertinet ad coronam, & 
sceptrum Angliae alienare, vel transcribere in 
quempiam, integros illos terrarum tractus, de 
quibus indies exeunt noua concessionum diplo- 
mata ad colonias plantandas, & ad veteres 
colonos eliminandos, meritd id quaeri potest 
cur prior illa concessio quae f acta est Gyraldinae 
familiae, iam & multis lustrorum curriculis non 
praeualeret nouellae partitioni, quam nouo modo, 
nouus distributor, pro sua despotica potestate, & 
arbitrio aggressus est constabilire. 

Debuerat ista melius examinare Arthurus Pro- 

rex, antequam vel Regi suggereret mutilum & 

vacillantem titulum, pro solido iuris noui acqui- 

Ex proprij» rendi fundamento ; vel ex fundatissima & antiqui 

t?mm o^" possessione egereret innoxios & egenos indigenas, 

Ktio. multa prole oneratos, nulla ope, nulloque Patro- 

cinio subnixos; nullis opibus instructos, praeter 

pauca armenta, & iumenta ; nulla industria prae- 

ditos, praeter agriculturam & pasturam pecorum ; 

illos tam inopes artis & consilij ; tam destitutos 

humano auxilio & prsesidio ; tam ardu& mente & 

robusto corpore, tametsi inermes, tamen aguiine 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBBRNIA. 159 

tam numeroso, velle abigere ex auitis sedibus, 4 
veluti aqua, & igni interdicere, quid aliud hoc est 
qu&m desperatos armare ad vindictam, & vel 
moderatiores inter eos his iniuriis exasperare ad 
arma conclamanda; vt si alia desinant vltionis 
instrumenta (quaD ille iam amouerat) tamen vngui- 
bus & calcibus impetum faciant, & dentibus lace- 
rent suos oppressores : Summa quippe vis est, & 
niaxima virtus, quam extrema necessitas facit; 
nec alius solet esse acrior stimulus qu&m despera- 
tionis & diffidentiae. 

Curaque Lagenienses isti (idemque sit de alijs {JjJJJ^ 



iudiciuQi) se conspexerint exclusos ab omni spe re- rimui tUm< 
ditus & restitutionis habendao, & & natura sic "*" 
comparati sint, vt affixi natalitio solo malint in 
suis fundis, & fcecibus esurire, quam in alien& 
patri& lautissime epulari ; pro aris pariter & focis 
pugnaturi sint, & in suo potius velint humari 
sanguine, iuxta maiorum suorum sepulchra, quam 
extorres & Patrijs sedibus in ignota humo, vel 
inhospita arena sepeliri. 

Et quod de Asiaticis illis Scythis Romanus scrip- 
tor perhibet, Dario totius Itegni sui viribus ui 
eorum Regiones impetum facienti, cum paulatim 
cedentes. ad vltimas Asiee solitudines peruenissent, 
interrogatos ab eo per legatos, quem fugiendi 
finem aut quod initium pugnandi facturi essentP 
respondisse, se nec vrbes vllas, nec agros cultos 
pro quibus dimicarent, habere ; caeterum cum ad 
parentum suorum monumenta venissent, sciturum 
quemadmodum Scythoo pracliari solerent ; Id siue 
ex affinitate constantiae, & imitatione f ortitudinis ; 
siue, ex pietate erga patriam&auita sepulchra; siue 
ex origine institutionis, & sanguinis communione 
(quoddeScotisCamdenus & alijexistimant) seu alio 
quocunque instinctufiat,credifas ost fieri in hoc ne- 
gotio posse, quod scepenumero f actum antehac pa- 
rentesnostri viderunt, & ipsi nos testari possuinus. 



Digitized by VjOOQ lC 



160 ANALECTA DE REBUS 

A £?m<Jnijs Testatur id ipsum Britanni» Chorographus 

Seturbati de alijs Colonijs, & proscriptionibus, " de quibus," 

Sll^^Sm- inquit, " conqueruntur Hibernici indigenee 0'Con- 

SS^f?" nor > MacCoghlan, 0'Maly, Fox, & alij patrimonia 

adempta, nec alios alibi agros sibi assignatos vbi 

viuerent; vnde qualibet tumultuandi occasione 

arrepta, plurimum negotij Anglis incolis subinde 

f acessunt, & in rebelliones vindicibus animis hos- 

tili odio imbutis saepenumero furenter irrumpunt." 

Hsbc ille in Comitatu Regis. 

ARTICVLVS X. 

Occulti Proregu cuniculi, fy insigne stratagema 
detogitur. 

^tkmu TVT^ incredibile videtur quibusdam, hoc etiam 
Beminaritim. 1 1 intendisse Arthurum in prototypo suae plan- 
tationis ; vt ea quo modo ipse voluit constituta, 
8eminarium esset rediuiuse seditionis, & rixee inter 
nouos & veteres colonos ; unde veluti sudes in 
oculis, & lanceee in lateribus, refricaret iuges 
querelas & cordolia, quee ex crebris offensis & 
occultis simultatibus prosilirent in mutua vulnera, 
iosne 23. per dimicationes, duella, & priuatorum certamina ; 
tandemque desinerent in tumultum & rebellionem. 
Ex qua multorum insurrectione oriretur necessitas 
alendi exercitum, fouendi militiam, fauendi duci- 
bus, expendendi thesaurum, vtendi opera& consilio 
prefectoruni militarium, honestandi eorum labores, 
exornandi eorum studia & conatus ; remunerandi 
seruitia, demerendi eorum voluntatem, locupletan- 
di sequaces & obseratos Arthuri, qui ista omnia 
machinando, peritiam suam & vsum belli, quem 
in pace locum habere non viderat, litibus istis & 
iurgiis serendis, in pretio retinere voluit. Et hfiBC 
quidem sagacium virorum de illo coniectura, e& 
probabilior videri posset, q&od illam opportunita- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN IIIBERMA. l6l 

tem TTgendi plantationem, & exagitandi quietos 
indigenas ipse maxime captasset, m qua vel exa- 
cerbati essent promptiores ad ausa temeraria capes- 
senda, vel iste mentium exacerbator maxime 
honori suo consultum vellet. 

Nam cum resciuisset absolutis Comitijs non opportuni- 
diuturnam sibi fore dominandi potestatem, ini^nSl* u 
ipso Comitiorum ingressu (quo tempore solent ^ n ,utio ' 
longinquiores esse magis soluti & liberi ad incon- 
sulta quselibet audenda) deinde & in conclusione, 
& exitu istius magni consessus, quando imminebat 
finis istius dominationis, solito fortius stimulabat 
latera Lageniensium & cseterorum, vt scintilla 
offensionis in mentibus relicta, & acerbitas oppres- 
sionis in circuitu recrudescens, tam ingentem 
combustionem & incendium conflaret, vt illi scili- 
cet extinguendo oporteret eius operam impendere. 

In quo suo tam ingenioso consilio deceptus, 
optarem ne deciperet animam suam, & sugges- 
tiones quibus non suos tantum assectatores demen- 
tabat, sed Regium etiam Concilium irretiuit, 
ilegemque ipsum illecebrose lactauit, ablata larua 
dispongeret : & quia iam videt omnino stare sen- 
tentiam de ipeo mutando, ipse mentem etiam suam 
in melius immutaret, & aspiceret intuentem omnia 
Deum, a quo nibil occultare possumus, nec velle 
oelare debemus ; cuius oculi ipsa terra viscera & 
profundas hominum cogitationes penetrant ; "Qui 
ponderator est spirituum, & discretor intentionum 
cordis, pertingens etiam ad diuisionem animae, 
compagum quoque & medullarum, ,, vt Apoeto- Prou«b. 
lus loquitur, consideraret quod " omnis homo qui °* 16, 
alium in corpore persequitur, prius ipse in corde Hebrax* 
persecutionem sustinere cognoscitur. ,, "Namsi 0,4, 
etiam illi quem persequitur aliquid de substantia 
sua tulerit, maius sibi ipsi dispendium facit : Quia au&. ser. $. 
nemo habet lmustum lucrum, smc lusto damno : 
vbi lucrum, ibi & damnum ; lucrum in arca, dam- 

12 



Digitized by VjOOQ lC 



162 ANALECTA DE REBtTS 

num in conscientia. Sed hoc homines ideo f aciunt, 
qui diem nouissimum attendere nolunt ; quia per- 
cutitur etiam hac animaduersione peccator, vt 
moriens obliuiscatur sui, qui dum viueret oblitus 
est Dei. Veniet tempus quando nulli bono erit 
male, nulli malo erit bene. Quare ergo modo 
non sic ? f orte* & modo sic : sed quod nunc est in 
bonisqvuL occulto, tunc erit in manifesto. Lege" inquit 
maiia. Augustinus " scripturam diuinam, ingredere me- 
ibidem. cum si potes sanctuarium Dei, forte ibi si possuin 
docebo te ; imo disce mecum ab eo qui docet me, 
etiam nunc non esse malis bene, & melius esse 
bonis quam malis ; quamuis nondum venerit bono- 
rum plena f oelicitas, nondumque venerit malonmi 
poena nouissima P " Rogo te & qusero abs te, tibi 
quare male est (eiectitie, profuge, profligate 
Lageniensis) responsurus es, egestas angit, premit 
dimcultas, dolor fortasse membrorum, timor ab 
inimico, deportatio, exilium. Tibi ideo male est, 
quia pateris mala, & beDe* est illi, qui est ipsum ma- 
lum. Multum interest inter malum pati & malum 
esse. Tu quod pateris non es. Ille hoc malum non 
patitur, & malus est. Noli ergo falli, non potest 
heri, vt tibi mal^ sit quia pateris malum, & illi 
bene sit qui est malus. Gum enim est malus, 
putas quia non patitur malum cum patitur seipsum; 
Tibi malum est quia malum alienum pateris in 
corpore tuo : & illi bene est qui malum seipsimi 
patitur in corde suo. Tibi male est quia forte 
malam habes vitam (id est duram, asperam, & 
aduersam) & bene esse illi qui malam habet 
animam, liuore, mendacio, iniustitia, oppressione, 
iniquitate, flagitiis coopertam. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. J 63 

ARTICVLVS XI. 

Admonitio ad Proregem. 

EGRESSVRVS iam Arthurus de culmine potes- vematiii* 
tatis ; ingrediatur domum figuli, & conside- tJn^nJ. 
ret figulinam fortunara suam, & versatilem fcelici- 
tatem ; consideret ista vasa luti, quao faciunt 
inuicem angustias, quam facile cotlidantur, & 
pereant quae prius eleganter fabrefacta, & in abaco 
spectanda apparebant, semel fracta vel rimula 
inducta in sterquilinium proijciuntur. 

Tolluntur in altum ciaadianu». 

— Vt lapsugrauiore ruant. 

Consideret vultum adspirantis, ex gregario 
milite ductorem ordinum ; ex illo gradu Castren- 
8em Proproetorem ; hinc gubernatorem Fergusianno 
rupis ; exinde Proregem & quasi dictatorem per- • 
petuum : caueat ne rota conuersa ; 

Desinat in piscem, mulier formosa superne. Hormtdca 

Caueat nc ordine retrogrado, ex Dictatura Pro- 
regia in gubernium marmoratum, hinc in Castren- 
sem pr®turam, exinde ver6 in ordinem penitus 
redigatur. 

Qui cecidit stabili non erat ille gradu. Hoet. 

Qui nititur ad ascensum per ceream scalam, 
quaD vel frigore dissilit, vel calore dissoluitur, 
gradiendo fallitur, & ascendendo cadit. " Nil oc- 
cultum quod non reueletur. ,) Tandem deprehen- 
sum est vitrum esse non margaritum quod tam 
lucide splendebat, & speciosa illa Arthuri consilia, 



Digitized by VjOOQ lC 



164 ANALECTA DE KEBUS 

quse Regi intimoque suggerebat senatui, iam cog- 
nita sunt diuergere magis ad priuatum queestum, 
& ad honorem proponentis, quam vel ad populi 
commodum vel principis emoluiftentum. Ifouit 
siquidem ille Aspondium cytharedum agere, ac 
sibi & Musis suis intus canere : Illae ver6 Musse 
quomodo nisi Doricae fuissentP quas liquido de- 
texit schedula ipsius, continui peculatus iudex, 
nuper inuenta in scrinio Venenarij Comitis, quem 
perfidia propria, & coniugis odium, ex curru tri- 
umphali poene in carrum onerarium denuo con- 
uertit : suo enim ille chyrographo annuam pensi- 
tationem 12,000, aureorem Cameo comiti promis- 
isse fertur, quamdiu Proregis munere fungeretur : 
& prseter hsec, alia erant amplissima donaria, eaque 
annua, quibus, ceu honorario censu, auctorare sibi 
nitebatur, & despondere iudicium & affectum plu- 
rimorum, ex intimo Senatu, & aula Regis ; per 
quos emereri voluit gratiam in conspectu princi- 
pis, vt eorum fauore confirmare sibi posset speci- 
era quandam perpetu» inter nos dictaturse. Quae 
largitio profusa & immensa, quid aliud portende- 
bat, quam vaenalem iustitiam, & officiorum eius- 
dem administrandse auctionem P Hoc tamen illi 
in minimis esse debuit qui talem designabat meta- 
tionem, & terminorum transpositionem per vni- 
uersum hoc regnum, vt nec antiqua possessio per 
tot annomm centurias prsescripta, nec reditionis, 
& redhibitionis adminiculum; nec alia qusedam 
iuris mimicipalis praesidia, securos facerent anti- 
quos possessores & dominos, quando ille suorum 

Surpuratorum quemlibet, noua tituli a se recipien- 
i conceesione adaugere vellet. Quare cum vel 
dispendio rerum suarum, vel desperatione melio- 
rum temporum, vel diffidentia securitatis, saucia 
iam subditorum pectora ad praecipites ausus, & 
extrema consilia mardescerent, ad Regis pertin- 
uit sapientiam, populorum paci tranquillitatique 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOOKUM IN HIBERNIA. 16ft 

amoto tali tantoque perturbatore, prospicere. Ista 
sunt ludicra diuinee prouidentiae progymnasmata ; 
quae sic in humanis rebus nouit ludere, vt osten- 
aat fortuitam foelicitatem vitream esse, quae cum 
splendet f rangitur, cum blanditur sseuit, cum ad 
summum extollitur, declinat & euanescit. 

Moliebatur Arthurus axem huius Insularis orbis aoettrij d». 
funditus transponere, arcemque euertere guberna- $££$£? 
tionis ; & quft ventis animas, qu& contis oorpora ; »«>*»*»»• 

3ua ventis pariter, & contis fortunas omnes, fun- 
os, liberos, facultates, & hsereditatum succes- 
siones, ex ceritro suo in alium quasi mundum de- 
uehere, in quo suos ille eccentricos & Epicyclos 
parauerat ; meditata iam omnia & pertractata ha- 
bebat ; exterminium Religionis ; municipiorum 
exauctorationem ; Iurisconsultorum abstentionem ; 
Catholicse educationis prohibitionem ; scholarum 
occlusionem ; censurarum districtionera ; tenercB 

Subis in Angliam auocationem ; gymnasij haetero- 
oxi dotationem ; contra profugos qui se in 
Catholicas regiones reciperent, edicta & seueras 
comminationes ; ne a parentibus aut propinquis 
alerentur, animaduersionem ; ne ipsi parentes in 
rerum vniuersitate subsistant, aut relictas & maiori- 
bushsereditates retineant, coloniarum subintroduc- 
tiones; falso iuratorum ad finnandas colonias 
subornationem ; secure iurandorum qui recusantes 
Catholicos nollent accusare, grauem mulctationem. 
Has tam crebras, tam crudas, tam armatas machi- 
nationes, & alias quas omitto plures huiusmodi, 
qui fieri possit, vt vna tam infirma tam solitaria, 
tam exarmata & exanimata Natio sustinere queat, 
aut repellere, vt non succumbat in caus4 fidei, 
propter quam maxime lacessitam illam & exajrita- 
tam cernimu8, nisi " infirma mundi eligeret jJeus , ^ x 
vt fortia confunde^et. ,, 

Et quemadmodum ostendit Deus in opulentissi- A ugu«t 
mo & praeclaro Imperio Bomano, quantum valer- ***** 



Digitized by VjOOQ lC 



166 



ANALECTA DE REBTTS 



Psalm. 36. 



Psal. 113. 



Kffict 
n itionis 
I liherni» 
institutio. 



Psal. 119. 
Ambros 



ent Ciuiles sine religione virtutes, vt intelligeremus 
hfcc additA fieri homines ciues alterius cuitatis cuius 
Rex est veritas, lex est charitas, modus aeternitas ; Ita 
in afflictissimo Regno HiberniaB, conseruauit sum- 
mus Deus illa semina diuinee & illibatse religionis, 
quam in luce veritatis, per legem charitatis perdu- 
centis adaeternitatem, susceperat e ministerioEccle- 
siee Romanae ; vt omnes intelligerent posse eam 
florere temporali pace, & prosperitate terrenft, si 
permittantur filij Dei sic instruere filios hominum, 
vt cum preecipuo studio dilexerint portas Sion, non 
tamen aspernentur tabernacula Iacob. Cumque 
" coelum coeli Domino, terram autem filijs homi- 
num " dederit, vtique non incolendam solum, sed 
etiam excolendam ; sic cum Regio vate suspirent 
de incolatu suo prolongato, vt non pigritentur 
scabellum pedum Domini laboribus suis exornare, 
vt & flore venustatis vernet, & fructu vetustatis 
circumfluat. Et quia primus discendi ardor, ac 
potissima disciplinae inuitatio est authoritas magis- 
tri, nulla videtur efficacior institutio excogitari 
posse huius nationis, ad omnem ciuilem cultum & 
complexum vitae socialis, in iis quee ad peritiam 
& politiam pertinent terrenae ciuitatis, & Ileipub. 
quam vt iuxta animi sui inductionem, & affectum 
erga mystagogos orthodoxos, magisterio Catholico 
manuducatur ad ista industriae & vrbanitatis offi- 
cia, quae hactenus in pluribus angulis, collibus, & 
conuallibus desiderata, in alijs per turbas & tu- 
multus bellicos restincta, ita demum possent in 
vsum reuocari, & mentibus incolarum tam firmiter 
infigi, vt nec in dissuetudinem f acild abirent, nec 
obliuioni traderentur. 

Aliae iamdudum viae tentatae sunt & oonfectum 
videbatur negotium ; sed quia luxata brachia, nisi 
bene reponantur, consolidari nequeunt aut coales- 
cere : ita est in eo de quo agimus ; eluxata illa pec- 
tora Hibernorum quae nunquam visa sunt restitui 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORFM IN HIRF.RXIA. 167 

in natiuam compagem, nisi per Orthodoxam re- 
ligionem, tametsi aliquando metu comprimeren- 
tur vt nec liber£ spirare valerent ; laxata tamen 
ill& formidine, & tantisper soluta seruitutis habe- 
na, efferunt se & eluctantur ad libertatis auram, 
nec patiunturdiuturnam mancipationem. 



Conchmo cum quatuor Apostrophis. 

AC proinde meo iudicio consultius Regi foret, {JjJJjg 
eiusque sapientiae magis consentaneum, &HtWnc* 
sanctiori ipsius Concilio magis accommodata sug- ^*** 0, 
gestio, pro re, pro tempore, pro conditione Regni 
huius, pro ingenio Regnicolarum, pro pace, & 
tranquiUitate public&, pro nationis salute, & fcoli- 
citate, pro Regis honore & dignitate, non contra- 
ire tam insito illorum & quasi innato in Catholica 
religione iudicio ; tam coffnitae, ac veluti cognateB 
eorum moribus ac indoli, prouidentiee diuineein 
ea tuenda, & conseruanda ; tam receptae, spectataa, 
& exploratee constantise ipsorum in ea, quauis oc- 
casione, loco, & tempore profitenda ; tam inuictaa 
illorum firmitati & fortitudini, in eludendo, & ex- 
plodendo tam diras & diuersas quse contra eam J^Jo** 
susceptae erant molitiones & certamina, successu aiijs. 
ipsis tam prospero & honorifico, aduersarijs ver6 
tam infami, dedecoroso, & turpi. 

Quae si animo vacuo, & ab anticipatae sententiee 
prseiudicijs libero perpendantur, vix dubito quin 
celsitudo illa Regalis prudentiae, vnsl cum heroica 
synteresi benefici Principis, aliam normam regen- 
di, & administrandi formam securius sit amplexura. 
Nam vbi per artus& arterias suae sublimissim» sapi- 
entiae, in animumdemiserit has tam obuias & conspi- 
cuas omnibu8 considerationes, ex visceribus rei & 
gentis petitas, si semel statuerit abrumpere vm- 
braticas illas obices, & erraticas rationum telas, 



Digitized by VjOOQ lC 



168 ANALECTA DE REBUS 

quas haeretica aranea texuit, & obieoit oculis insi- 
pientium ; inueniet eas ceu culicum muscipulas, 
Eooies. 10. f ragiles & inanes, ceu retiacula muscarum, 4 qui- 
bus intermorientibus suauitas vnguenti deperditur. 
Quse omuia cum permeauerint lyncea illa, & lucen- 
tia lumina Regise perspicacitatis ; quA intuebitur 
veram rerum distantiam, nationum discrimina, 
populorum studia, delectus & afiEectus; etiam 
nouerit omnibus attemperare sui imperij guberna- 
cula; vt quomodo supremus mundi moderator, 
oppositos motus coelestium orbium apte, intelligen- 
ter, & concinne gubernat, ne qua dissonantia, 
rixa, vel regiminis Cacophonia in illis reperiatur ; 
ita ipse diuersas & repugnantes suorum populorum 
circa Dei cultum inclinationes, regat & moderetur, 
ne obliqua & irrationalis quorundam deflexio, rec- 
tum ductum & rationale instinctum aliorum per- 
turbet. 



Digitized by VjOOQ lC 




PRIMA APOSTROPHE AD REGEM. 

|X VRGE itaq; Iacobe Rex, & dissipa hanc i«»bui r« 
caliginem, tu gemma Principum, germen £«rnornni. l " 
Hibernorum, culmen honoris nostri, spes 
seminis, iubur sanguinis, speculum dignitatis, ful- 
crum infirmitatis, sustentaculum fiduciae nostr&e. 
Exorere stella iustitise, & resplende radijs honori- 
ficentiae tusd ; discute hanc nubem suspicionum, & 
errorum ; discute spissam nebulam quam praua 
malignantium suggestio inter oculos tuos, & popu- 
lum tuum Hibernigenam, proauorum tuorum 
protoparentem interiecit. Expergiscere ex illo 
sopore quem medicata nugacitatis fascinatio, nulli 
maiorum tuorum potuit inducere ; nec decet, aut 
fas est, vt tam sapienti & oculato capiti diutius 
illudat. Cernes in lucidissima illa Chrystallo 
iudicij tui (dummodo pusillum introspicias) 
quam non difficile sit hanc gentem, tuse stirpis, & 
gentis originem, sic regere & gubernare, vt nomi- 
ni tuo ingentem gloriam possis accumulare, & ip- 
si genti, iam in tenebris agenti, in ignominia, 
egestate & opprobrio vitam degenti ; angustiatae, 
afflictae, & omni solatio indigenti; miseriarum 
leuamen, afflictionum subleuamen, honoris & ho- 
neetatis copiam, & copiosam terren» opulentiee ac 
fodlicitatis aggeriem, cum incremento securitatis 
eorum, & pacis ac dignitatis tuae valeas conciliare. 
Cernes in ist& semestri relatione, quamdam 
Epitomen querelarum, & grauaminum, sub qui- 



Digitized by VjOOQ lC 



170 ANALECTA DE REBUS 

bus ipsa natio congemiscit adhuc, & suspirat pro 

Rex BttMito- releuamine & medicinS, malorum. Tu medicus es, 

rom m i -^ jj^^ t u & cum uon dedigneris sordes attrectare 

nostrarum segritudinum, vt eas postea detereas; 

cum & in dextrfi, sceptrum, & in sceptro oculum 

teneas ; oculoque cernas matulam insinistra posi- 

tam, in qua omnes maculas & naeuos administra- 

tionis aspicias : intende propitius nostris gemitibus, 

intende suspiriis; supplicationibus, & votis; in- 

cumbe in medelam tot incommodorum, saltem in 

lenimen tot dolorum & vulnerum : quod vt facias 

Hest«r 7. opportunius, inclinabis aures clementise tuae popu- 

Eadr. i. li tui quserimonijs & lamentis. Tu mitis Assue- 

ierem. ii. j^ n08 te r) respice in tuam Hesther, nec admittas 

calumniantem Aman, anhelantem ad innoxium 

sanguinem, & inhalantem auribus tuis, & intimi 

Senatus tui mille criminationes, & mendacia. Tu 

cordatus Cyrus noster, permitte respirare populum 

tuum seruitutis tsedio seminecem ; & ne patiaris 

eos diutius in f ornace f errea Chaldseorum detineri : 

quin possint qui voluerint cum suo Zorobabele 

ciuitatem sanctam inuisere, & si nondum restau- 

rare templi dirupta, saltem muros Ierusalem in 

circuitu lustrare. 

Poiittcorum Intrabunt in aduersum mures palatini : sed 

geeuoneT^ iustus & magnanimus Princeps eorum occentu 

non mouebitur. Ita olim magnus Artaxerxes, 

virorum qui trans fluuium erant, & traducebant 

1. Eadr. 4. pios Hebraeorum conatus, flocci tandem faciebat 

calumnias ; occlamabant illi ciuitatem rebellem & 

pessimam, eiusque instauratione futurum, vt tri- 

butum, & vectigal, & annui redditus subtraheren- 

tur; ad ipsos Keges hanc noxam peruenturam, 

obnunciant Regi, & ex vltima historiarum memo- 

ria repetunt, ex auorum commentariis, quoniam 

vrbs iua, vrbs rebellis est, & nocens Regibus & 

prouinciis, & bella concitantur in ea ex diebus 

antiquis, & ciuitas ipsa destructa est. Suggerunt, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LTC0HTTM TS HTBEBNTA. 171 

quoniam si ciuitas illa aedificata fuerit, & muri 
ipsius instaurati, possessionem trans fluuium, non 
habiturum; Ista cantilena tam frequenter inso- 
nans Principis auribus, remorari poterat propen- 
dentem in melius voluntatera ; sed amouit demum 
inania spectra, & vmbras dispulit quas palatini 
lemures suis obtendebant maleticiis : Ita si fiat in 
causa nostra, praedem & sponsorem polliceor futu- 
rse prosperitatis, ipsum foeiicem & prosperum suc- 
cessum, quem mihi videor prse f oribus videre auscul- 
tantem, & prostolantem nunc finem, & effectum 
consiliorum ; & respondenti Regi " verba lenia," s. r<*. 11 
suaui resonantia ; vocis, & canora reflectione succin- 
entem, & spondentem, secura omnia & f austa secu- 
tura. 

Vident Physiologi in homine corpus heteroge- Humani 
neum quod midtis partibus dissimilaribus constat, SSuctur». 
un& substantiali, & viuifica forma subsistere, per 
quam & pollet ratione, & viget sensu, & vegetatur 
augmento, & in tanta membrorum disparitate, car- 
tilaginum, musculorum, neruorum, venarum varie- 
tate, omnes tamen artus, & arterias suis compagibus, 
articulis, & iuncturis, ita colligari inter se, & tam 
concinne a natura vinciri, & vniri ad functiones 
obeundas, praesidente vna illa anima, qua) omnes 
informat, regit, mouet, atque gubernat accommo- 
date ad suam cuiusque operationem : Sic videre Corpons 
est, & incorpore politico magnao alicuius machinae u^££t~ 
Monarchica), in tanta diuersitate populorum, dis- men - 
crepantia morum, varietate studiorum, affectuum, 
& propensionum, quibus inter se homines discri- 
minari cernimus, & disiungi, vno tamen sceptro 
posse dirigi, & sub vnius diadematis limbo & in- 
sula contineri ; & vnionis, ac communionis vinculo, 
in concordias & pacis fcedere sic constringi, vt suis 
singuhe nationes institutis, & legibus, iuxta suos 
ritus, consuetudines, & inclinationum habitudinem, 
ad finem & scopum bene administratee politise 



Digitized by VjOOQ lC 



172 ANALECTA DE REBTJS 

gubernentur. Quft fequabiUtate & temperamento 
efficitur, vt dispariUtas ingeniorum, quamuis di- 
uerso caUe, & passu, tamen paritate regimmis 
manuducta ad officium suum, non sentiat aeerbita- 
tem imperantis, quia sponte suft & leniter adducta, 
non detrectabit iugum obedienti», sine quA nec 
principatus esse potest in dominante ; nec subiectio, 
aut fideUtas in ijs qui Dominio subsunt. 
Fwiiui «*- Quod igitur in mixto & pbysico corpore jquod 
S^dT^in ciuitate, & ccetu poUtico; hoc idem in Chns- 
****' tianft, collectione fidem & doctrinam Chnsti proti- 

tentium & posse, & debere vsu venire, oUmque 
ita euenisse,exratione & auctoritate maiorum nobis 
persuademus. Nec impossibUe ducimus, quinimo 
f aciUimum sic regere babenas Regni Hiberniae, 
vt CatboUca natio vim non patiatur in negotio 
auit», & Orthodoxse reUgionis (k qua mirum est 
conuulsam hactenus non fuisse, tot fidicuUs, & ten- 
dicuUs adhibitis) & tamen f reta aUquaU indulgen- 
ti&, & lenitatis fomento (si hoc fideUtatis & obse- 
cundationis leno cinium tua Regia benignitas an- 
nuere veUt) perseueret semper obediens imperio 
tuo, & omnibus mandatis tuis ab eadem religione 
non aUenis,cum summa promptitudine obtemperans. 
p«miciota Cur ijjitur desperemus quin tua Maiestas huc 
l£ui5£! nirn se duci sinet ad solamen subditorum, & commen- 
dationem clementise tuee, nisi quorundam astutia 
prseualeat, qui ex naufragio nostro veUficantur 
honori & commodo suo ; ac deprauando nostram 
integritatem, traducendo innocentiam, sugiUando 
fidem, celando veritatem, confingendo flagitia, col- 
ligendo fucos, fraudes, & dedecora, laborant nos- 
tram ingenuitatem dehonestare ; quorum commen- 
tis & lenociiriis ne veUt aures suas patef acere, 
Celsitudini Tuae demissis in terram oculis, & pros- 
tratis mentibus suppUcamus. 

Et ne^ indigna pericuU suspicio, vel iniquae 
suspicionis vana imago obumbret candorem animi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATfcOLICOBUM IN llIBEBXIA. 173 

nostri ; aut vultum obnubilet claritudinis vestre, ^^JJJ*' 
radiumque clementiae vestr® ex seren& f ronte oommerdj 
micantem nobis innoxijs obliquet in transuer- dSlSJ^JjSl 
sum, suppliciter poscimus dignetur aciem men» &£* hmaim 
tis intendere in vicinas Regiones, Principatus, 
& Regna, quanta cum incolumitate sua, & 
subditorum tranquillitate, & pace, perferant illa 
Rerumpub. munimina, illa Regum & Principum 
columina, illa terrestria (vt sic dixerim) numina, 
Deo hominibusque approbrantibus, vit» ciuilis 
societatem, & commercium liberum in officijs & 
negotijs huius saeculi ; inter homines diuersffi pro- 
fessionis fidei, absque nox&, interpellatione, vel 
detrimento illius ad quam tenentur fidelitatis & 
obedientiaB. Hoc abunde testatur Germania, Gal- 
lia, Italia, Belgica ; hoc moderna, & antiqua tem- 
pora testantur; boc necessitas docuit, prudentia 
firmauit, soquitas comprobauit ; quao tantorum 
Heroum tam illustria exempla, absit vt tua mag- 
nificentia velit aspernari ; vt potius tam foelici 
eorum successu inuitatus, & populorum consen- 
sione inductus; & public® prosperitatis intuitu 
motus, debeat & subditorum supplicationi, & oj>- 
timorum Principum imitationi, sine fraude sua, 
sine strage nostr&, sine damno & iniuria cuius- 
quam, cum summa bonorum omnium gratulatione 
condescendere. 

SECVNDA APOSTROPHE AD IUSTICI- 
ARIOS GUBERNARCHAS. 

ET quia iam exacto Tarquinij curriculo, Regiaa 
Maiestati visum est, Imperij buius modera- 
men ex sella curuli in bigam conuertendum ; & e 
Boliuago (qui si ceciderit non habet subleuantem *>&**• ** 
se) esse transferendum in binarium ; quorum alter 
longo regendi vsu in tribunali aequitatis est exerci- 
tatus ; alter multa legum peritift, & disserendi, & 



Digitized by VjOOQ lC 



174 ASaLECTA DB REBtJS 

decernendi iuris exercitatione praditus ; vterque 
autem probe versatus in hac Repub. ex onere illis 
imposito, & desponsata prouincia, magna ipsis ne- 
cessitas incumbit administrandi iustitiam, absque 
dolo & fraude ; distribuendi officia, & dispensandi 
honores ex aequo & bono ; nullius vt innocentiam 
grauent, nullius iustam causam in iudicio oppri- 
mant, nulli crimen aut calumniam inf erant, nulli 
irrogent iniuriam. Et, quia hucusque ab aliis 
gubernatoribu8, luminibus Catholic» Religionis 
aditum obstructum, per immeritas criminationes, 
non immerito conquerimur, & Regis animum fal- 
sis aliorum pollicitationibus lactatum cognoscimus ; 
quasi spes certa esset, aut summa probabilitas 
populum Hibernise (nisi regentium langueat sedu- 
litas) abduci ppsse k communione fidei, & vnione 
Aopeiiatio cum Ecclesia Komana : vos ego apello, & vestram 
^pro^tei- scientiam, & conscientiam commemoro, si qua de- 
undaCatho-fuit non di co sedulitas, sed seueritas in pluribus, 
oonstantia. atrocitas in multis, m nonnullis etiam cruda pro- 
pemodum crudelitas abstrahendi ab vberibus Or- 
thodoxae matris ; attrahendi ad inanes (vt nos qui- 
dem ducimus) & nouercales mammillas ; abripiendi 
inuitos ad Orgia Caluini, exauctorandi, mulctandi, 
incarcerandi recusantes eadem adire & audire ; ab- 
dicandi annuo magistratu rurales, & vrbanos Offi- 
ciales, qui nollent se obstringere iuramento 
assertiuo Regij Primatus ; excludendi ab alijs 
honorificentioribus officijs, & ab vsu forensi Hi- 
bernos, qui in religione dissentirent a nouiter pro- 
cusis dogmatibus & placitis ; euocandi pubem 
honorato & illustri sanguine cretam, vt in prosti- 
bulis nouelloB doctrinse, in officinis errorum 
educarentur: Vos ipsi perhibete fidem, si quid 
horum & nobis otiose dictum, aut odiose confictum, 
aut inuidiosa commentatione exaggeratum sit, & 
non potius multa, & mira pnctermissa k nobis in 
hac materia minarum, munerum, fauorum, terro* 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IX HIBERNIA. 175 

rum, & in omni artificij genere, quam nihil inten- 
tatum sit, quo possent lj qui pncerant, Catholico- 
rum siue constantiam per vim labefacere, siue per 
lenocinia consensum eblandiri. Sed ecce fidem 
perhibete, si non ista omnia f rustra pertenderint. 

Mittuntur a sede Apostolica, raetuntur a sede Prudentiua. 
Apostatica : " & noster numerus sub omni gran- 
dine crescit." Perhibete veritati fidem, si non 
indies prsesentatis officiis, oblatis beneficiis, hono- 
ribus, retributionibus interdici patimur, vt Apos- 
tolica Romana communione non simus interdicti : 
scitis & sentitis quam arduum opus sit vnum Hi- 
berniao indigenam ablactare ab auiteo fidei, & 
religionis communicatione : & qui duplici animo 
tempori seruiunt, aut voluptati ancillantes, aut 
honorem vel qusDstum aucupantes, nolle tamen 
emittere nouissimum halitum extra gremium pri- 
mceuse nutricis & genitricis susd Ecclesice Roman«3 : 
scitis quam multa hominum millia sint per \niuer- 
um Regnum dispersa : scitis Hibemiam in se con- iiiWnim 
tinere centum octoginta quatuor terroo Cantredos, ^ 1 " 611810 - 
& quemlibet Cantredum tantam terrap portionem 
complecti, quanta centum villas continere solet. 
Lagenia continet triginta Cantredos, & vnum: 
Momonia septuaginta Cantredos : Conacia triginta: 
Vltonia triginta quinque : Media vevb octodecim. 
Scitis etiam quemlibet Cantredum continere in se 
triginta villatas, & quamlibet villatam posse sus- 
tinere trecentas vaccas in pasturis suis ; ita vt vac- 
caD diuidantur in quatuor armenta, & nullum 
illorum appropinquet reliquo ; ita veteres metie- 
bantur. Cum igitur in Hibernia recte dimensa, 
sint quinquies mille, quingentse, & triginta villa- 
tae. In Lagenia nongentsa, & triginta ; In Momo- 
nia bis mille & centum ; In Conacia nongente ; In 
Vltonia mille & sexaginta ; In Media quingentaD ; 
in tanto terrre ambitu multas incolarum myriades ; 
mullw aninius necef?se est contineri. 



Digitized by VjOOQ lC 



176 ANALECTA 1>E REBtS 

? unq ?™« Et in toto illo tractu, humus ipsa quam calcant, 

deamiooram _ ' _ _. * * _ . .' 

iudiciogiori-& aura qua vescuntur, & clima quod lmminet, 
wromit & quod omnibus praaeminet ccelum, traliere vide- 
qu^abl^ tur tamjjndigenas, quam aduenas, ad Romanso 
m iSfert£? professionis amplexum: quod apud vos ipsos in 
Hieron. * confesso est, vestrique decessores probauerunt. Na- 
Bpist. 6i. ^ o ver ^ jp^ geors £ m sum pta (seclusis exteris qui 

aliunde aduentant) hanc solam sapit, hanc spirat, 
hanc alijs inspirat ; & quantumuis pauci illi inter 
eos reperti simulatores, qui commodis & honoribus 
liuius saeculi aspirant, deludi se & nouitatibus 
aduolui sinant ; noc tamen non sine occultis sus- 
pirijs, & singultibus faciunt, nec tutum putant (vt 
lam diximus) extra ambitum Ecclesiae, id est extra 
complexum Apostolicae sedis expirare. Hoc pueri, 
hoc senes, hoc viri, hoc foeminae, hoc nobiles, hoc 
plebei, hoc docti, hoc indocti, hoc omnis setas, 
sexus, & conditio persuasum sibi habet, & decan- 
tatum : Vt si caetera deessent argumenta, hoc 
solum posset intellectum non ref ractarium conuin- 
cere, a b hac parte veritatem stare, & pugnare con- 
tra armatas aduersariorum acies ; & prouidentiam 
Dei tandem expugnaturam humanae prudentiae 
adinuentiones, & consilia: has autem inducias 
quas concedit, paternas inuitationes esse, quibus 
tdlicit iniirmas voluntates secularium, vt deposito 
vanitatis studio, solidam pietatem complectantur. 
Vos igitur illu8tris8imi viri quos muneris socie- 
tas, & praef ecturaB aequalitas colligauit ; si vera 
ista omnia deprehenditis quae de indole Hiberno- 
Gubemar- ™ m commemoraui ; & vere cupitis hanc Remp. 
mbS?» vobis commissam in pace & otio tueri; &, ex 
errata. egestate & miseria, perducere eam ad opulentiam, 
fcelicitatem, & bonorum omnium affluentiam ; ne 
velitis imitari vestigia quorundam qui vos prae- 
cesserunt, & ad clauum sedentes in puppi huius 
nauiculoD, illiserunt eam in Syrtes & arenas cruen- 
tissimarum seditionuni, & tumultuum ; siue ex 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 177 

auaritia, & cupiditate id fecerint explendi suos 
loculos & arcas ; siue ex ingenito rancore, odio, & 
indignatione erga hanc nationem eorum imperio 
Bubiectam ; siue ex inertia, coecitate, & imperitifi, 
gubernandi ; siue ex malignitate & despectu reli- 
gionis quam profitemur ; seu quocunque spiritu 
moti aut oestro furoris perciti, aut ambitione, ac 
libidine seducti non attigerunt scopum rectoo ad- 
ministrationis : vos alia via incedite, alijs proce- 
dite institutis; incumbite remis & velis, vt in 
securum portum vos ipsi & nauis quse vobis credita 
est inuehamini; humanitatisofficiJ8,mansuetudine, 
iustitia, benignitate, aequitate, beneficentia,&studio 
publicse vtifitatis deuincitur hecc natio, magis 
quam terroribus, carceribus, minis, mulctis, aut 
vinculis. "Metus'* apud omnes, ac praesertim cto«r. i. 
apud illos, "non est diuturni custos officij. ,> Ne 
nimium vlcerosos exulceretis, nec defixos in reli- 
gione animos violenter velitis & sententia diuel- 
lere : " Nam qui vehementer emungit, elicit 
sanguinem, & qui prouocat iras, producit dis- 
COrdlas. ,, Prouer. so. 

In hoc quidam vestrorum Maiorum grauiter 
peccauerunt, qu6d & ipsi persuaserunt sibi, & Regi 
etiam persuasum voluerunt, posse hanc nationem 
mediocri labore, cum aliqua seueritate mixto, di- 
moueri ab inueterata fidei institutione : conati ver6 
effectum huius dare, nulla vi, nullis vigilijs, nulla 
industria consequi id potuerunt ; quinimo tam 
multis se doloribus inseruerunt ac contemplantes 
intrepidas mentes, & inuictam Catholicorum con- 
8tantiam, cesserunt a pnelio victi, decesserunt & vita 
confusi, anffustiis pleni, debitis onerati, iffnomini^ 5 60 "!. 01 !» 
cooperti, & cum Iuliano, opere coniessi, " vicisse et aiii. 
GalilaDum," quem ipse tam atrociter persequeba- Jq ^V L 
tur, vt 6mnem eius memoriam cuperet extinc-^®^ 
tam. i.e.o.2." 

Longe tutius & sapientius Plinius secundus cum 



Digitized by VjOOQ lC 



178 ANALECTA DE REBUS 

esset Syrise Prseses, & Christianos homines sub 

fo pi $d 97 ' L i^P 61 ^ su0 plurimos haberet, quos nullius flagitij 

etiam Eu- compertos, prseter conf essionem Christi, & honesta 

»eb. 1. s. c conuen ticula, nihil contrarium Romanis legibus 

facere deprehendens, ac fidueia innocentis confes- 

sionis nemini mortem grauem, aut f ormidolosam 

videri, quamuis antea Traianus graues contra eos 

poenas ediceret ; ausus est Imperatorem, plen6 & 

e ist. 98 Sdeliter inf ormare, eiusque ille relatu admonitus, 

i. io. apiid rescriptis illic6 leuioribus temperauit edictum : 

piinium. q U0( j Imperatori quidem non male, Praesidi autem 

bene, Christianis ver6 foeliciter vertit : nam cum 

anteaobnoxij essent pluribus iniurijs, vellicationi, 

scrutinio, & calumnijs inquirentium in occulta 

facinora, iam vetuit Imperator ex relatu Prsesidis, 

ne de incompertis crearetur illis periculum ; quo 

factum est, vt multao aduersus eos criminationes 

conticesserent, & Imperatori f ama clementiae, Praa- 

sidi ver6 prudentiae titulus accresceret. 

Hi U 8^c'.8.'9 4 .' Simile quidpiam de successore eius Hadriano 

?n 'chron 10, ^ 11 ? 118 ^ legi^ius, qui per Serennij Grauiani legati 

Baionad' sui litteras, & per libros de Christiana lege com- 

**' 121, positos ab Aristide, & Quadrato Apostolorum dis- 

cipulo instructus atque eruditus, praecepit per 

epistolam ad Minutium Fundanum Asiae Procon- 

sulem datam, vt nemini liceret Christianos sine 

obiectu crimini8, aut probatione damnare. Et quid 

inde consecutum P Hadrianus iustissimis legibus 

Rempub. ordinauit, idemque pater Patriao in 

Senatu vltra morem maiorum, & vxor eius Augusta 

est appellata. Nomen ipsum Christiani, quod an- 

tea exosum erat, & de reatu praoiudicatum in 

hominibus innoxijs & nullius flagitij reis, iustis- 

sim£ sanxit Imperator, ne sic nominatis officeret, 

& ipse in hoc iustitico cultor, ex hoc sortitus est 

nominis & honoris sui amplificationem. 

Nobis subinde nocet parile prteiudicium nominis, 
qu6d Catholici, qu6d Pontiticij, qu6d Roman® 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 179 

fidei assertores nominamur; ipse titulus in crirr.en Tituint 
vocatur: & quia sectam Caluini refugimus, ceu in crfmen 
tumultuatores, factiosi, & seditionum, ac rebel- ^ 00 *^* 
lionum faces traducimur. Caeterum, quia nostra 
integritas & innocentia nobis cognita, amicis com- 
probata, notis contestata, omnibus conspicua, vobis 
non debet esse suspecta. 

Hoc ab aequitate vestra, vim aff erente vobis ipsA 
veritatis energi& & nuditate conscientise nostro, 
iustum est nos impetrare, vt si minus Serennij 
Grauiani audentiam ad Hadrianum, saltem Plinij 
ad Traianum securitatera, & fiduciam in hacnostra 
apud Iacobum Regem causa imitemini. 



TERTIA APOSTROPHE AD CATHOLICOS 
HIBERNOS TAM ECCLESIASTICOS 
QUAM S.ECULARES. 

I^T quia delitescentes vos in hoc mundi angulo, 
J pro fide Christi angustiatos & oppressos, ag- 
gressus sum Reuerendi Patres, Proceres, & popuK 
atholici dulcissim» Hiberniao noslrro, constituere 
in theatro orbis terrarum conspiciendos, & ponde- 
randos in stater& iudicij recti Christianorura Prin- 
cipum & nationum exterarum, quae ex magno Dei 
beneficio immunes sunt & liberae ab istis vexa- 
tionibus & pressuris, quibus vos exposuit causa 
honorificentissima, omniumque dignissima reli- 
gionis Catholicas, quam tuemini & tenetis ; ne 
vos praetereat huiusce meeB scriptionis scopus, 
paucis iam & me ad exitum properante alloquendi 
vos estis, quibus praecipue deseruire volui i.stum 
qualemcunque laborera meum. 

Indolui san£ miseriis quas sustinetis ; sed & 
dolui tam paucos esse quibus vestra vulnera dole- 
rent ; nec mirum si non dolerent, quibus ipsa nec 
visa quidem nec audita fui.ssent : volui vobis, quia 



Digitized by VjOOQ lC 



180 ANALECTA DE REBUS 

aliter non potui, animum addere ad sufferendum ; 
volui mihi stimulum subdere, vt aliis etiam calcar 
adiicerem ad excutiendam pigritiam, ad pugillares 
occupandos, ad stylum acuendum, ad conscriben- 
das, & posteritati consignandas res prsDclare gestas, 
& pro fide gestas, & cum fide exceptas, ad fidem 
augendam, & firmandam digestas ; ne honor Dei, 
Patriae decus, gloria pugilum sufferentium, exem- 
plum po8teris imitandum obliuioni traderetur. Et 
eic dum alii spissa de his volumina meditantur, 
volui ego praegustum dare extemporaneum ; qui 
nisi praecox sit (vt esse solent immatura) primitire) 
obses erit, & arrha quaedam secuturae messis, & 
vindemiaB. 
sumina Prima mihi ratio fuit veritatis in omnibus asse- 

auctort ratio _ _ . 

▼eritatia quendas ; quaD apud me tam veneranda est, vt nec 
vnet 8yllabii, nec minimo apice vellem, ex proposito, 
illius auctoritati contrauenire : & ideo multa sub- 
ticui quee fama vulgauerat in commendationem 
ve8traB patientiaB ; quia malui pauca, eaque certa, 
& comperta proferre, de quibus si reposcerer, 
rationem reddere possem, quam plura conglobare, 
quaa vel fidei certitudine laborare, vel ex quorun- 
dam incredulitate labare viderentur, vel certe 
maiorem inuestigationem mererentur. Sec nec 
illa omnia de quibus securus eram, huc conieci ; 
quia nec temporis breuitas, nec instituti mei cir- 
cumscriptio (quippe qui specimen tantum edere 
statui)me patiebatur excurrere in campos, qui mihi 

Nouomm latissime aperiebantur, nisi mallem ipse tibias 

5-Tm^cSi- substringere, & calamum intra metam prtefixam 

giobatio. continere. 

Sciui multa vobis infligi grauamina per istos 
infimi subsellii officiales foraneos, spe & fiducia 
quod iniuriaB illae subterfugerent notitiam honora- 
tioris Magistratus ; sciui gregales milites, praBsi- 
diarios velites, & volones aliquando esse praBdatores 
insciis & inconsultis ducibus: scio Vicecomites 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORFM IN HIBKRNIA. 181 

agrarios quandoque opprimere miseros colonos, 
qu6d existinient hoc lat£re posse Prsesides & 
Grubernatores : scio Iudices & Assessores subinde 
esse subsessores & munerum captatores, quod 
sperent posse effugere Proregem, vel si resciuerit, 
cum ipso depugnent hastis argenteis : scio Prore- 
gem nonnulla perpetrasse, quoe consideret vel 
celare Regem, aut cum essent perperam facta, 

Ersuadere sic conuenisse fieri : scio denique vel & 
»ge ipso vel & Regio Senatu potuisse nimia iin- 
portunitate extorqueri edicta, rescripta, mandata, 
prohibitiones in odium nostrse professionis, & 
fidei, vel in supplantationem fidelium subditorum, 
qusb nescio an possent vspiam in cuiuscunque 
Christiani Principis aul&, aut iustitia) tribunali 
defendi vel excusari ; de quibus etiam tam sunt 
qusedam inusitata, & inopinabilia, vt nec suspicio 
esset exterorum, qu6d in coctum aliquem, aut Sena- 
tum, aut Principem, aut Christianum, aut vllum 
omnino horainem cadere possent. 

Sed quia scitum est & sancitum diuinitus, vt Math * l0 
queB in tenebris gesta simt, in lumine pandantur ; soribenti» 
ne singulorum silentium luant vniuersi, & ex im- 
manitate exequendi inique consulta, cum impuni- 
tate suggerendi raala consilia, eripiatur Principi 
nostro & intimo Senatui veri perspicientia, nobis 
ver6 libertas bene consulendi, & qualiscunque 
immunitas eloquendi quae concipimus; visum est 
prsBstabilius aliquam veritatis particulam cum 
periculo offensionis expromere, quclm relinquere 
tara multa offensacula, in cineribus pigritiae : quse 
certum est e6 maiori cum audacia frequentanda 
fore k Regiis ministris, qu6 minori cum acrimo- 
nia a\ Rege & sanctiori Concilio redarguuntur. 
Nam consensu quodammodo approbare censemur, 
quse in se damnanda, cum possumus non impro- 
bamu8. 

Vos ver6 Ecclesiastici operarij, quos Deus con- 



Digitized by VjOOQ lC 



182 ANALECTA DE REBUS 

Exhortatio stituit tanquam luminaria cognitionis, & seminaria 

& tioot. 6 * 1 " virtutis, in hac fracida, & vieta generatione sanc- 

tificatae olim Insulse; atque etiamnum sancUc, 

Srae multis in circuitu nationibus ; quidquid tan- 
em euenerit, fouete efFaatam parentem vestram, 
& qua vitam & spiritum duxistis, in qua vitalem & 
spiritalem suscepistis regenerationem : pro qua 
& vitam & sanguinem profundere, mortemque cor- 
poris sponte oppetere, ne illa morti spiritus occum- 
bat, & illi debitum, & in se honestum, atque vobis 
honorificum existimate. 

Hanc parentem vestram charissimam patriam 
putatote annis prouectam, viribus destitutam, igno- 
miniis obrutam, morti addictam ex iudicis sen- 
tentia: putatote sententiam latam vt carceri inclusa 
alimenti penuri& contabescat ; non potest vobis 
crimini dari si quaeratis ad eam accessum, si moes- 
tam solemini, si refocilletis desolatam : nec mens 
vobis est, nec machina vlla perfringendi carcerem, 
violandi ianitorem, aut Praefectuni dehonestandi ; 
sed charitas Patriae, necessitatis officium, oflicij 
ratio, & commiseratio vos inducit ad ingressum. 
Nulla enim acerbitate fortunae, nullis sordibus pre- 
tium charce pietatis euilescit, quinetiam e6 certius, 
qu6 miserius experimentum habet. 
Y*d er c ^4* x ' I n ^rbe Roma, sanguinis ingenui mulierem 
Praetor apud tribunal suum, capitali crimine dara- 
Fiiice in j.*- natam, Triumuiro in carcere necandam tradidit, 
twl^nee- 1 * 16 Qub receptam is qui custodioe proeerat, misericordia 
^ **- motus non protinus strangulauit. Aditum quoque 

ad eam filiee, sed dilenter excussee, ne quid cibi 
inferret, dedit ; existimans futurum vt inedia con- 
sumeretur ; cum autem iam dies plures interce- 
derent, secum ipse queerens quidnam esset, quo 
tamdiu sustentaretur, curiosius obseruat& filia, 
animaduertit exerto vbere famem matris, lactis sui 
subsidio lenientem ; quae tam admirabilis specta- 
culi nouitas ab ipso ad Triuniuirum, a Triumuiro 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 183 

ad Pnetorem, a Preotore ad Concilium Iudicum 
perlata, remissionem pcenae mulieri impetrauit. 
44 Qu6 non penetrat" (inquit meus auctor) " aut 
quid non excogitat pietas, quaB in carcere, seruanche 
genitricis nouam rationem inuenit? Quid enim 
tam inusitatum, quid tam inauditum quam matrem 
natse vberibus alitam? putaret aliquis hoc contra 
rerum naturam factum ; nisi diligere parentes 
prima natura* lex esset." 

Ita etiam prima fronte videri posset rationi dis- &» 1 "» J!°- 
sentaneum, si homines in pace & securitate positi, rum in pa- 
libertatis vsura, & commodis vita) atHuentes, vel tn * m * 
spiculis & ensibus se obiicerent, vel in careerem 
se compingerent, vel voluntaria3 se deuouerent ine- 
diae, nuUis ad hoc terroribus constricti, nulla iuris 
aut iudicis sententia damnati. Et tamem hoc a 
vobis fieri zelo iuuandoo afflictfe patrise, & damnatae 
genetricis releuanda?, & ipsa experitur, & nos 
conspicimus, & Prcefecti portuum obstupeseunt, 
aduersarij ver6 vestri liuore & odio extabescunt : 
vos illa vbera quae in Catholicis vniuersitatibus, 
& collegijs lacte virtutis & sapientia) distendistis, 
in ora famelicoD parentis infertis, & qua3 fame 
confecta, erat, & macie contracta verbi salutiferi, 
ac viuificse in sacramentis refectionis, saturatur 
per vestram pietatem ; & quae negatur in Ecclesijs 
ministratio, stratis in foeno contuberniis, in syluis 
& 8altibus, in cubilibus & latibulis opera vestra & 
sedulitate exercetur. 

Kon omnin6 diffidite meliora tempora, & malo- Esa.c. 1. 
rum vestrorum temperamentum posse procurari, cur.Vs. 
si scoria relictce iniquitatis suflScientcr excocta, & PBalm n * 
expurgatum veteris malitise fermentum, & proba- 
tum ac purgatum septuplum patientia) vestrao 
argentum, & inconcussaj pietatis aurum, idque in 
iudicio Dei comprobatum sit, quod aliquando fac- 
turus est. Potens est enim accelerare, & vestris 
gemitibus misericorditer intendere, vestra vota 



Digitized by VjOOQ lC 



184 ANALECTA DE REBUS 

audire, & exaudire voces compeditorum, qui non 

cessant eius clementiam suppKciter deprecari pro 

Ecclesia, Rege, Regno, & concordia vtriusque 

pmIqi 78. g tatus, " vt obliuisci velit iniquitatum nostrarum 

antiquarum, & cit6 anticipent nos misericordiae 

eius, quia pauperes facti sumus nimis: " Et quia 

labores vestri, longinqua itinera, discrimina quae 

subij8tis, molestiae quas exantlastis, angores quos 

quid Eccie- sufFertis, sua non carebunt retributione ; hoc sum- 

S« e C ex- maB apud Deum mercedis loco ducere vos, & duc- 

poscant. turos omnes existimo, si tantillum a Iacobo Rege 

possetis impetrare, ne vestrum exploratissimum 

pro religione & pietate studium traduci pateretur 

m alienum sensum ; aut vos ipsos ob id, vel sus- 

ceptores vestros in periculum vitee & f ortunarum 

25^iiimMb vocar ^* AmpKus aliquid concessit Ethelbertus 

1. i. de Reg! adhuc GentiKs Augustino & socijs in Angliam 

Etheiberti aduentantibus. " Quia de longe huc peregrini 

j^f^^^ venistis," inquit, "& vt ego mihi videor per- 

•ocios bene- spoxisse, ea quee vos vera & optima credebatis, 

ficentia. v • j «j .• i 

nobis quoque commumcare desideratis: nolumus 
molesti esse vobis, quin potius benigno vos hos- 
pitio recipere, & quse victui vestro sunt neces- 
saria ministrare curamus, nec prohibemus, quin 
omnes quos potestis fidei vestrse reKgionis prsedi- 
cando, societis." Dedit ergo eis (teste sancto 
Beda) mansionem in ciuitate Dorouernensi, quffi 
imperij sui totius erat Metropolis, eisq; vt promi- 
serat, cum administratione victus temporalis, licen- 
tiam quoque praedicandi non abstuKt. 
dSluTO^nT ^ on °i Ufler imu8 rem tantam, non victum, aut 
aKa vitaa necessaria subsidia ex penu vel arca Regis 
suppeditari nobis ; non mansionem publicam, aut 
patentem habitationem in MetropoK huius Regni ; 
non iUa quaa nimis magna & ardua, nobisque im- 
peruia, nec nominanda censeri possunt; saltem 
bonam de nobis opinionem petimus, de nostra 
obedientia, fide, synceritate, & honesta conuersa- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 186 

tione, quamdiu non meremur oppositum: vtque 
nobis fas sit, sine fastu nostro, sine iastidio illorum, 
qui loca nobis a maioribus erecta cum prouentibus 
occupant, & per nos liberrime occupabunt, saltem 
in conducto nostro cum Diuo Paulo, in angulis & Actor. c. 28. 
clancularijs recessibus, vel nemoralibus tugurijs 
(quse prseferimus splendidis basilicarum turribus, 
quas tenent semuli) fas sit pace nostrfi, & incolumi- 
tate potiri, cum secura permissione, libertate, vel 
conmuentia obeundi nostra munia, praedicandi 
verbum Domini, & sacramenta ad nos sponte ac- 
cedentibus sine fraude, calumnia, fuco adminis- 
trandi; vt quod iam ant& iit non sine periculo 
eorum qui faciunt, deinceps liceat absque formi- 
dine. Interea dum ista pertractantur (si tamen 
vt tractentur mereri queat nostra exiguitas) vos 
pergite id quod facitis, porr6 facere ; nec peri- 
culo aut sudori vestro parcite 6 prseclari Attiletee 
Cbristi. Macti estote laude vestra, macti prae- 
conio zeli, & zelo preeconandi veram fidem ; macti 
generosa virtute & animo. 

Et vos Laicorum magnanimi spiritus, quorum Exhoruuo 
gloria resonabit per omnem Ecclesiam Sanctorum, Si^uioo^!" 
macti estote vestra patienta & promptitudine susti- 
nendi omnem ignominiam, opprobrium, & iniuriam 
pro n6mine illius, cuius fidem suscepistis, insignia 
geritis, & consortium beatitudinis in altero ssbcuIo 
repositee expectatis. Nihil vos deterreat in illo pie- 
tatis calle quem tenetis; nulla remoretur obex amis- 
sionis bonorum ; nullum offendiculum irrogataB in- 
famise ; nulla acerbitas preerogatse vindictee ; nulla 
incitet cupiditas bonoris aut commodi ; nulla volup- 
tatis illecebra titillet ; nulla adurat inuidiaa flamma ; 
nulla mentis inflammet perturbatio, quse trans- 
uertat vestros gressus ex semita iustiti» ; sed 
qua\ ccepistis vial insistite, continentiae, longamini- 
tatis, modestire, & inter vos placabilitatis, & pacis ; 
aduersus Principem ver6 fidelitatis & obedientiae. 



Digitized by VjOOQ lC 



186 



S ipien. 7. 



Philemon. 



August. 



Ablepaf.o 
ex auitia 
feoUibus. 



ANALECTA DE REBTJS 

Certate fortitudine animi, & const&ntiae robore 
cum semulis vestris, & in fide aduersams ; ^idete 
si forte bene faciendo, aut saltem, patiendo lllo- 
rum duritiam, & quibus vos iugiter lacessunt (de 
inferioribus ministris loquor) maleficia possitis 
superare ; probate si illi inf erendo an vos sufter- 
endo iniurias, prius fatigandi sitis: vos quidem 
onerant contumeliis, grauant exactionibus, conui- 
ciis lacerant, maledictis proscindunt ; sed superat 
patientia nequitiam, vincit sapientia malitiam, 
& quod acute quispiam dixerat antiquorum. 

" Concentus ille est auribus gratissimus 
Conuiciante quum tacetur quopiam ; 
Qui dissimulat enim conuicmm, facit 
Conuicians conuicietur vt sibi." 

Non ideo vos ad patiendum prsemunio ; sed 
tamen praemoneo ita subinde fieri, vt pcena sibi 
& 8upplicium fiat omnis inordinatus animus. 

Multa sustinetis incommoda, multas laesiones & 
vltionum irrimenta, in libertate, in bonore, in 
corporis & fortunae bonis. Nihil dico de abdica- 
tione, & exauctoramentis, nihil de mulctis & cus- 
todiis, nihil de aliis illis grauaminibus, quae in 
prima & secunda sectione copiosius enumerauimus, 
& indies recrudescunt magis : sola illa ablegatio ex 
auitis sedibus, & patrimoniis, atque aduentitiorum 
colonorum in locum vestrum substitutio, nullo in 
vobis perfidi» colore, nullo rebellionis obtentu, 
nulla seditionis vmbra praetensa, nulla allegata 
infidelitatis macula (nisi fides Catholica macula 
sit), illa, inquam, vnica permutatio poterit vobis 
fort& videri maximum indignationis incitamen- 
tum, & summa desperationis, ac irae prouocatio, 
in populo ad iracudiam prono, libertati assueto, 
praecipitantiae & ardori, quam moderationi, & 
prudentiae propiori. Esto, sed vbi passio suc- 
cumbit, ratio preeualeat ; & rationi ac sensui gra- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 187 

tia dominetur, quae potestatis imperio parendum 
iubet, " quia non sine causa gladium portat, in Rom, 4. 
vindictam malorum, laudem autem bonorum : " 
vt non quod immoderantia vel infirmitas humana 
suggerit ; sed quod fas est, quod decet, quod ex- 
pedit, id velitis & faciatis. 

Si post generalem pacem, & actum obliuionis Anno Do- 
solemniter publicatum initio suscepti a Iacobo ""^ 1604, 
Regni (cuius & scintillam quandam reuiuiscere 
iussit in illa condonatione, quae celebrata est hisActui obu- 
vltimis Comitiis) si, inquam, post illam amnes- ISTitUu*! 01 * 
tiam detecta fuisset aliqua coniuratio, quae hanc 
condonationem impediret ; vel post istam remissio- 
nem aliquod apparuisset moliminis indicium, 
quod memoriam ref ricaret praDteritorura f acino- ^ViuIr 
rum, quae iam obliuione inducta & abolita sunt ; both *- 
minus graue esset, minusque commiserandum 
hoc quod iam attentatum est Arthuro instigante 
exterminium. Sed null& insecutA nouitate, null& 
tumultus, aut innouationis vel minima, quae nobis 
innotuerit suspiciuncula, Dauum interturbare, 
Arthurum Principari voluisse ; & inuitos cogere 
vel ad deditionem titulorum, vel ad seditionem, 
quid magis absonum, & pacifici Regis temporibus, 
& moribus alienum P 

Statuerat quidem iElius Hadrianus delere Iudae- 
orum gentem, & vrbem illorum celeberrimam cum 
toto suo pomaDrio, de se transnominare : sed qua id 
occasione, quo tempore statuit sibi faciendum P 
Nempe post eorum def ectionem Duce Barchoche- 
ba. Cum enim caput illius temeritatis debitas eu^k 1. 4. 
poenas persoluisset, Aristo PellaBus narrat vniuer- f £ ^3 
sae genti ex illo tempore prorsus interdictum, ne 
pedem in agrum Ierosolymitanum aliquando in- 
ferret : & legis decreto institutisque Hadriani S'r?ppS- 
vetitum (ille plan^ sic in mandatis dederat) ne lata - 
vel ex edito loco paternum solum oculis aliquando 
aspicerent Ierusalem. Et cum ita esset ludaeo- 



Digitized by VjOOQ lC 



188 ANALECTA DE REBUS 

rum gente orbata, & veteribus incolis prorsus de- 

stituta, genereque frequentata exterorum homi- 

num, deincep8 cum esset a Romanis occupata 

nomen commutauit, & ad honorem JElij Adriani 

Imperatoris, qui eam deuicisset illustrandum, 

cioctriu. -Mia appellata est. Caeterum, in isto suo tam 

ffimuutSi praeclaro facinore, non tam ^Elium quam Nero- 

nem Arthurus videtur aemulatus; Is enimcum 

Roma incensa, & excisa, vellet de suo nomine 

vide Tac. Neroniam ex eius cineribus excitare, per diuersas 

i. is. suetom pl a tea8 & vicos, f aces admoueri proacepit, ne facile 

in Noron. * . 7 . • p j * ± i. " 

c 88. Dion. posset lncendium restingui, <& ex edita turri, quae 
h^.^cT?.* etiamnum superesse fertur, subiectam vrbem iam 
et 89 - flammantem despectans pulsasse testudinem, & 
Troiae excidium decantasse multorum sermonibus 
& scriptis celebratur. Ne ver6 istius immanitatis 
ignominia ipse flagraret, culpam voluit conijcere 
in Christianos, quos nihil tale cogitantes, tanquam 
incendiarios, & nobilissimae vrbis euersores dam- 
nauit. Inflauit Arthurus tubam seditionis, si 
vocati ad signum venire voluissent : incendit tu- 
nmltuum igniculos per diuersas huius Insulaa 
regiones, si accensa bile, & eius indignatione 
commoti stipites flammam vellent concipere, 
quam tot ante vicibus ainbusti merit6 reformi- 
dant : sed prouocatos tamen & saepius lacessitos 
vt exardescerent, nemo eorum quee gesta sunt 
conscius, nisi effrons sit negauerit. Ita ver6 per- 
gere iuuat, vt vniuerso orbi Christiano patefiat 
quam admiranda sit patientia vestra ; quam ad- 
miranda in religione constantia ; quam stupenda 
in vobis fidei, & obedientiae coniunctio ; quam 
rara & praeclara vtriusque conf oederatio ; vt Deo & 
Christo eius, atque Ecclesiae Catholicac cum sitis 
obtemperantes, ita vos gerere sciatis, vt nec Regi 
velitis rebelles esse, nec haberi. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 189 



QUAKTA APOSTROPHE AD DOMESTICOS 
FIDEI, PKO FIDE & INGENIJ CULTU 
EXTORRES HIBERNOS COLLEGIORUM 
ALUMNOS. 

QVANQVAM frequentius inter nos chariusque 
commercium prohibeat, cum longinquites 
vestra, ex tam immenso terrao marisque diuortio, 
tum angustia nostra, ex tot pressuris & calamita- 
tibus quas patimur ; non debuit tamen haoc con- 
ditionis nostrso necessitas, cui nos iUigauit fidei 
orthodoxao integritas, penitus impedire communi- 
onis vinculum, aut debitum communicationis offi- 
cium. Eo quippe tanquam fido vehiculo, & certo 
internuncio, status animi & corporis, atque inuio- 
latus mutui amoris affectus vtrinque innotescit : 
vt qui e&dem natalis soli origine creti, e&dem 
fidei propagine ab extraneis discreti, eadem reli- 
gionis norma ducti, & ex errantium diuerticulis 
abducti ; eodem lucifero veritatis exoriente in cor- 
dibus nostris, ambulamus semitas rectas, in vnione 
Catholicao pacis ; referendo casus nostros, & conf e- 
rendo pristina cum modernis, praoterita cum 
praesentibus, eKciamus quao in posterum forte 
grauiora nobis obuentura sunt ; & compatiamur 
inhumanitati quidem eorum qui ista faciunt, 
longanimitati ver6 sufferentium affi!ictiones. 

Neque enim minori commiseratione digni 
sunt, qui faciunt, quam hi qui patiuntur graua- 
miTniTn iniurias: im6 quod interest inter passio- 
nem & patientiam, eodem discrimine interuenit, 
inter patientem & agentem, inter sufferentem & 
irrogantem iniurias : Quarum cum in istam Na- 
tionem nostram magno impetu feratur inundatio, 
earum commemorationem, seu verius exiguum 
illarum praegustum, hac semestri relatione tradi- 



Digitized by VjOOQ lC 



190 



ANALECTA DE REBUS 



riuata. 



mus, quam vobis, pro opportunitate vestra legen- 
dam offerimus. . . 

In ea specimen habetis innocentiee, pietatis & 
constantias popularium vestrorum, qui in foraace 
tribulationis excocti, scoriam & rubigmem exuunt ; 
habetis & torua lineamenta persequutons, qua- 
muis exiliter adumbrata; habetis illam mgiter 
manantem dolorum & lachrymarum guttam, qui- 
bus irrigata est tota huius terrae facies, quae per 
diuersas elices educta, in omnes Regni prouincias, 
& prouinciarum regiunculas, potens est obruere 
vniuersam Hiberniae superficiem ; & obruet pro- 
cul dubio nisi obex tempestiue apponatur ; quaD 
magis a diuina prouidentia expetenda est, quam 
a prudentia & consilio humano expectanda. 
Noxiomm Ematuruit mod6 & deferbuit illa indignatio 
i^oiiwde-Hegis, quam non sine causa conceperat m truces 
"***" istos incendiarios, pulueris pyrij machmatores, 
quorum temeritas & nequitia non debuit ad 
noxam trahi, vel ignominiam eorum, qui semper 
innoxij, & ab eiusmodi consiliis quam alienissimi 
fuerunt : Et quia vos eorum vsquequaque f acinus 
detestati estis; nos etiam contestamur ccelum 
terramque, immunes nos semper extitisse ab om- 
ni eiusmodi irapietate ; tametsi negari non debeat, 
omni genere grauaminis, iniuriaB, & indignitatis 
nos lacessitos fuisse, quibus etiamnum prouocamur, 
& innumeris modis vrgemur, angustiamur, & affli- 
gimur ; nec in hoc ipso securi, qu6d nostram au- 
deamus afflictionem patefacere, vel absentibus 
vobis communicare ; quidquid enim a nobis fiat, 
in deteriorem f er£ sensum trahitur : dumque sic 
volunt ludere, vt eorum lateat ludificatio, qua sibi 
lucrum, genti ver6 ludibrium accumulant, si quod 
illi tectissimum volunt, detegatur ; tanquam reus 
seditionis, & pacis publica) perturbator, quicunque 
id fecerit diris deuouetur atrocissimis ; & si depre- 
hendatur, supplicijs acerbissimis dilaniandus. 



Analocta 
•cribendi 
dilHcult-is 
f t pericu- 
lurn. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 191 

Hoc eorum consilium deterruit a neccessaria 
scriptione rerum gestarum, perniultos isti operi 
idoneos, qui commentando ea quse pro tempore 
fiebant, studium suum, stylumque vtilissime exer- 
cuissent, nisi quieti & securitati suae, quam honori 
patriae, maiorum gloriao, & posteritatis institutioni 
consultum mallent; aut vrgentioribus vacarent Anaiwtu 
muniis regendi populum, prsadicandi fidem, vel Jj^ 4 ^,,. 
Ecclesiastica administrandi Sacramenta. m«at«. 

Sed ipse cum sim minimus fratrum meorum, & 
in medio cognationis meaa pluribus impeditus oc- 
cupationibus, quas citra exilem valetudinem, vel 
necessitas inuito imposuit, vel arbitrij mei liber- 
tate, vel ofiicij & vocationis meao nexu assumpsi ; 
Quia tamen tsedebat me, vel pudebat huius nos- 
trae (quae a multis gentilitia dicitur) socordias, 
hanc conscribendi oppellam vt aggrederer, si aliao 
deessent causaa (quaB non deerant plurimaB) haec 
sola sufficere debuit, vt vos, ex istis quas his se- 
mestribus succincte commemorantur, pro opportu- 
nitate vestra degustetis, quando forte vos capiat 
nausea, vel societas grauiorum studiorum, qui- 
bus summa animi contentione incumbitis, perfunc- 
tori& saltem jpossitis intelligere statum patriaa 
quaB vos genuit, aluit, fouet ; vt & vos vicissim 
aliquam beneficentiae talionem, aut saltem hos- 
timentum beneuolentiaD vestraa, prout dignum & 
debitum est, eidem rependatis. Huc enim spec- 
tare illos vestros labores existimo, illas annonaB 
difiicultates ; illam penuriam & paupertatem ; at- 
que illas molestias quas deuoratis, vt instructi 
instruatis, & fundati ipsi in amore Dei, & fidei 
veritate, ad eundem veritatis fontem rapiatis in patri»m 
alios, qui VOD18 lunguntur quocunque vinculo, apparatu». 
vel cognationis, vel amicitiao, vel vicinitatis, vel 
ciuicae originis, vel incolatus in eadem patria, & 
sede natalitia. 

Vestram rgo pictateco nihil opus est vt moneam, 



Digitized by VjOOQ lC 



192 ANALECTA DE REBUS 

quibus maxime instrumentis ad hanc palaestram 

accingi oporteat ; robur fidei, virtutem animi, ac 

zelum Religionis, & salutis animarum strenuam 

cooperationem afferre debetis ; ne si tepidi acce- 

datis in fide, aut torpidi in exercitio virtutis, aut 

trepidi in confessione veritatis, aut vacillantes in 

fundamento Christianse perfectionis, cum magno 

fragore corruatis, & in eandem vobiscum ruinam, 

& errorem, alios qui vobis cohserent, pertrahatis. 

In vobis geritur quicquid vobis ingeritur, quic- 

quid vobis insinuatur, vt vel scripturarum specu- 

lo dictaretur, vel e veterum monumentis desume- 

retur, vel recentiorum commentarijs inscriberetur ; 

vt memoria bene gestorum sit in omni aauo 

superstes, ad decessorum laudem, & vestram 

sedificationem, & eorum qui nondum apparue- 

runt, educationem & doctrinam. 

Baron. au- Tanti semper fiebat ab ipsis incunabulis fidei 

hb. de Rom. Christianse ista veritatis ad posteros transmissio, 

verttSS ad T * sanctus Martyr & Pontif ex Antherus, non du- 

poeteroa bitauerit industriam in hoc erenere suam, suo san- 

tranamiten- . . Tkx -r? • t * 

dm momen- guine consignare. Nec Decium lmperatorem, 

^ 111, cum suo in Imperio consorte, alia res vlla in Cor- 

nelium Papam magis commouit, quam qu6d in 
exilium ad centum Cellas missus, alloquio S. Cy- 
priani de causis Ecclesiasticis, per literas f rueretur 
Hoc enim Christianse charitatis oflBcium cum fre- 
quens alter alteri persolueret, in deteriorem par- 
tem accipientes Imperatores, accersito Romam 
Cornelio, tanquam de Maiestate reo, plumbatis 
caoso, & ad Martis simulacrum rapto, ac recusanti 
sacrificare, caput abscindi iusserunt. 

Moriatur anima nostra morte iustorum & (si 
ita Deo placuerit, quod summoo dignationis est) 
fiant nouissima nostra horum similia. Valete 
sani, & memores estote, " in ea tempora natos vos 

Tadtui lib. e88e » q mbu8 firmare animum expedit constantibus 

le. Annai. exemplis. ' ' 



Digitized by VjOOQ lC 



ADDITAMENTVM 

AD 

SEMESTREM 

GRAVAMINVM 
RELATIONEM, 

IN QV O 

ANTIQVVM 

HIBERNI^E ELOGIVM, 

Qudd sit 

Insula Catholicce fidei ienacissima, 

nouis obseruationibws 

Declaratur. 

Eodem collectore & relatore 
T. N., Philadelpho. 

Considera victorice coronam per contraria tex- 

tam : factos trophcei testes ipsos inimicos. 

Chris. hom. 4. ad Populum Antioch. 

14 

Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



PR^LVDIVM 

AD 

NOVAS OBSERVATIONES 

DE CONSTANTIA 

HIBERNORUM, 

IN REBUS FIDEI. 




JSERVAVIT celebris Scriptor Eccle- Bawni»* 
siasticorum Annalium, circa annum In- 
carnationis 1053, Ardericum quendam, 
quimagnamde se sanctitatisopinionemconcitauerat 
in Hibernia, vbi repertus est a receptis in Ecclesia 
ritibus dissentire, ab "Insula tenacissimaCatholic» 
fidei" eiectum fuisse, quia iudicarunt stultitiae, 
vel etiam leuitatis, & (quod deterius est) magn® 
esse superbi» indicium, antiquis Ecclesisa vsibus 
& traditionibus non acquiescere. Prseclara sanS 
res, & de re prseclare gesta claraest hsec epigraphe, 
qua insignitur h»c Natio firma retentrix, & con- 
seruatrix receptae pietatis & religionis : & quamuis 
& tot annorum centuriis iam prsBtergressis ita 
merit6 cognominata sit; pluribus tamen tituKs, 
iustiusque promeruit illud elogium, ex quo nouae 
machinationes nouellorum dogmatum intentat® 
sunt, ad innocentiam gentis, ac genuinam eius in 
fide simplicitatem adulterandam, exoticis erroribus 



Digitized by VjOOQ lC 



196 ANALECTA DE REBUS 

inia. 54. & innouationbus. Est vtique hsec natio vniuerse 
considerata, facilis ac tractabilis ingenij, & ad ve- 
ritatem in rebus fidei capescendam & conseruandam 
docilis; vt agnoscas vaticinium Isaiae prophetae 
ad litteram genuinis Hibernis competere, quod 
omnes sint 0eoSc$aicrot, t. docibiles Dei. Quod ni 
ita esset, iam dudum tot adhibitis molitionibus, 
subruisset aduersa potestas, ac penitus demolita 
fuisset hanc credendi ingenuitatem & rectitu- 
dinem, qu& illi se conspicabiles faciunt & com- 
miserabiles omnibus pie sentientibus Orthodoxis. 
Atque heec eorum firmitas in fide vt melius inno- 
tescat,in aduersaria referre statui notationes quas- 
dam anniuersarias, de rebus huc spectantibus 
maximS memorabiHbus, quas vel ex certa notitia, 
vel locupletissima attestatione occulatorum testium 
sentire, & scire ipse potui. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 197 



PRIMA OBSERVATIO. 

De Tribunalibus 8f Terminis iudichrum, in quibus 
Hibernorum constantia tentatur, qui, quomodo, 8f 
d quibus. 

EECVRRVNT quotannis quatuor Termini iudi- 
ciorum, qu» tenentur in arce, & Emporio 
nominatissimo temporalis politi» huius Regni, 
in ciuitate Dublinensi, vt notum est ; ibi celebran- 
tur honoratissimi Ordinum consessus, suis dis- 
tincti Senaculis & Tribunalibus. Nam proter 
quatuor Fora iudiciorum ordinaria, 1. Banci Regij, 
vbi de causis CoronaB ; 2. Communium placitorum, 
ybi de litibus subditorum inter se ; 3. Scaccariae, 
in qua de fisco Regis ; 4. Cancellariee, in qua 
iure preBtorio mitigantur apices iuris municipahs : 
Prorex ipse, cum proceribus quibusdam & aliis 
de" intimo Consilio Regni, habet suum Senatum, 
& mensam Consularem, velut Cortynam cum tri- 
pode pythio ; babet & Cameram stellatam, quam 
non semper irretortis oculis adspicit Astraea, cum 
de nobis agitur. Istis duobus consessibus nostro 
tempore occupatissimi redduntur Ordines & Iudi- 
ce8 tam antecessores quam Assessores in causis 
Catholicorum examinandis, & ijsdem ad mulctas 
& carceres addicendis. 

Hinc enim iuratorum agmina, quibus religioni iuimtiqu»- 
est vicinos suos de religione criminari, aut reatum dtorefc 
illis impingere ex eo qu6d detrectent adire Eccle- 
rias Schismatica8, vel in diuinis communicare cum 
ministellis haereticis, includuntur in custodiam, & 
mulctantur pro arbitrio illorum tribunalium. 

Hinc rursum Magistratus Vrbani, & oppidani Ma*ittr»tM 
Pratores, Praepositi, alijque superiores, quorum* 1 ^^- 



Digitized by VjOOQ lC 



198 ANALECTA DE RBBTJS 

electio, iuxta antiqua & noua priuilegia, pendebat 
ex voce & suffragio ipsarum communitatum, quia 
nolunt se obstringere iuramento Regij Primatus, 
non solum abdicantur ab officio, sed alijs etiam 
pcenis arbitrarijs, nummorum summa & carissima 
rerum omnium libertate, ad libitum gubernantis 
plectuntur. 
Et ipsi eiec- Hinc denique & ipsi electores, non tantum qui 
£25*^ eliguntur Catholici (quod nouum & antehac in- 
uantur * solitum est) traduntur in carcerem, & pcenis etiam 
pecuniarijs grauantur; ideo nimirum, quia suf- 
rragium suum ausi sint dare homini Catholico, 
hoc ipso (si superis placet) incapaci istius muneris, 
quia recusaturu8 est iuramentum suscipere : cum 
tamen electoribus incompertum sit, in quam par- 
tem se vertet electus, quando e& ventum erit vt 
illud vel respuat vel recipiat. 
SSSltSr 6 *" ^ am cum ^ 11 ^ ipsum sit iurare vel non iurare, 
panaeiec- nec hominibus, quin imo nec Angelis cceli, de 
^ 3 **" futuris contingentibus ab humano arbitrio pen- 
dentibus vel cognita sit, vel determinata veritas ; 
& ipse electus in quolibet instanti ad assentiendum 
vel di8sentiendum plena Kbertate gaudeat, possit- 
que in temporis ictu, quo proponitur iuramentum, 
adhibere vel cohibere suum assensum, quid fac- 
turus sit, quis praeter Deum nosse potuit P nam & 
quosdam Protestantes (sic enim vocantur hseretici 
in Anglia) constat recusasse in ipso quo propone- 
batur articulo, de quibus nulla erat suspicio 
qu6d essent recusaturi ; & contra, quosdam etiam 
Catholicos, de quorum antea firmitate & constan- 
tia optima erat opinio, certum est,ex fragilitate vel 
3. Reg. l». malitia miserabitter lapsos, genua sua incuruasse 
ante Baal; alij rursus quorum infirmitas erat 
vicinis & notis suspecta, fortiter renuerunt sus- 
ceptionem iuramenti,quando ad punctum examinis 
& periculi peruentum erat. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 



199 



Cum itaque nemo prsesciat quid alius quispiam, &>\m wjj- 
quidue ipse data occasione standi vel caaendi, miquiu*. 
electurus sit, mortemne an vitam praeferet, ini- 
quum videri posset de re incerta certam statuere 
sententiam, & de effectu pendenti, & delitescenti 
in sua causa, quem nemo hominum, antequam Arfetot. 1. 1. 
in actum exiret, penetrare aut scire potuit, P erhim ' 
reum facere quenquam & tanquam reo sup- 
plicium ei vel carcerale, vel pecuniarium 
lrrogare. Id quod alienum est & iudice Deo, qui 
futura tanquam prsesentia intuetur, & alienis- 
simum esse debet a iudice homine, qui nec intuerl 
quidem illa potest, antequam vsu & opere eli- ^** 08 ** 
ciantur. Et quia omnis pcena si iusta est, peccati 
poBna est & supplicium nominatur, si peccatum • 
adhuc nullum est in electo nullum debet esse 
in eligente supplicium : sic & maioribus insti- 
tutum, vt si antistent delicta poense sequerentur. Tadtu* 
Sed contra hanc regulam manif estissimaB verita- 
tis, summo rigore iuris, qu® summa iniurla esse 
solet, in Camera & Curia notum est & peruulga- 
tum, his proximd elapsis terminis a Prorege & 
Regalibus actitatum fuisse. 

SECVNDA OBSERVATIO. 

De Magistratibm collatiuis Sf quibus conferantur. 

I^TEQUE enim satis esse putant omnes magis- 
1M tratus & officia, quorum concessio pertinet ad 
ipsum Regem, illis solis conf erre quorum mentes 
habent obaeratas, & animas omnibus suis consilijs 
& propositionibus obnoxias; qui instar Protei, **$*• L 
omnem, prseter albedinem, colorem sibi induunt ; 
homines qui circumferuntur omni vento doctrinae; Ep* M . 4. 
&, vt preesenti scense seruiant cceno errorum se T - 14 « 
coinqxunant, hi rutilant gemmis & auro, volitant 
in auras, & de bysso in aby ~'*n voluuntur, cre- 



Digitized by VjOOQ lC 



200 ANALECTA DE REBUS 

pant minas, & increpant miseros Catholicos, prae- 
fecturas honorarias accipiunt; custodes arcium 
& portuum, ductores Ordinum, Bellonae & Miner- 
uaB, pariter alumni, Vicecomites agrarij, stipen- 
diarij, Mareschalli, procuratores constituuntur. 
Ista vtcunque dissimulari possunt, sed quod illa 
officia & praefecturae vrbium & oppidorum, illae 
D^in^ municipales praepositurae, quae ante homines natos, 
int«r muni & ab omni aeuo deferebantur ab ipsis communi- 
w^tTuaf tatibus, & suis ciuibus ac municipibus defere- 
prafoctuns. Dan tur, iam, rota conuersa, denegantur hominibus 
ingenuis, idoneis, explorataa fidei & honestatis, 
quibus nihil obijci potest praeter conscientiao 
teneritudinem, & religionis constantiam; vt his 
exauctoratis, sufficiantur alieni, incogniti, & in- 
dotati, quibus aliquando nec census, nec fundus 
vnus, nec vsus aut necessitudo est in illis vrbibus, 
oppidis, aut municipijs, quorum regimini praefi- 
ciuntur: hoc ipsas mentes cruciat intuentium 
ciuium & fidelium subditorum, qu6d talibus pa- 
teant vrbanaB dignitates, a quibus procliue est 
ipsas vrbes euerti, & earum libertates & priuilegia 
pessundari. 
Termini Et cum ista quam attentissime pertractentur omni 
iwnSS 111 tempore a Prorege & ijs qui proxim^ illi assident; 
^J 00 ^" maiori tamen opportunitate & solicitudine discep- 
tantur & disponuntur, recurrentibus iUis quos iam 
dixi quatuor anni terminis, vertente autumno & 
hyeme, verno etiam & aestiuo tempore. His enim 
Stationibus anni, ex omnibus Regni partibus in 
illa vrbe politiae metropoli, maxima est frequentia 
populorum, per quos circumquaque feratur terror 
& formido eorum, quae intentantur & fiunt contra 
professionem orthodoxam. 



Digitized by VjOOQ lC 



N 



CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 201 



TERTIA OBSERVATIO. 

De prouincijs Sf prouincialium Catholicorum 
grauamine per vicecomites, 8f Iusticiarios. 

AM cum sint quatuor primari» huius Regni 
prouincise : 1, Lagenia ad Orientem sita ; 2, 
Conacia ad Occidentem ; 3, Momonia ad Austrum; 
& ad Aquilonem ; 4, Vltonia; in quarum medi- 
tullio, ex omnibus aliquid deriuans, & omnibus se 
communicans posita est Media, sumpto nomine 
secundum rem, satis apt£ & apposit&; singulae 
rursus prouinci» diuiduntur in certas portiones 
seu tractus quos Comitatus vocant ; & ilii rursus 
in Baronias. Lagenia continet, 8, Gomitatus; 
Conacia, 6 ; Momonia, 7 ; Vltonia, 10 ; Media, 2. 
Singulis Comitatibus datur annuus magistratus, 
quem Vicecomitem vocant; habet ille Subuice- 
comitem, Accensos, & Baliuos suos, & manipulum 
armatorum ad manum, vt imperata sedulS exe- 

S[uantur. Tenet Vicecomes quo voluerit die, sua 
ora sparsim per Gomitatum, ad qu8D circumui- 
cini pagi, si qua sit lis vel querela, venire debent : ^^^ 
conuocat & celebriorem conuentum quolibet tri- trimeatwii 
mestri, in quo Irenarchse, seu Iusticiarij pacis S»mSS5h" 
in illo comitatu sedent pro tribunaK; & con- bM - 
stitutis iuratis queesitoribus inquirunt de alijs 
criininibus & praouaricationibus, tum vel 
maxim£ de recusantid, Catholicorum ; conficiunt 
ministri suos codices, in quibus eorum nomina 
conscribuntur, qui diebus festis & dominicis ab- 
sunt ab Ecclesia illorum vt de sua absentia rei & 
noxij comperiantur & qusesitoribus. 

Et quia hactenus iurati illi plerumqueCatholici, 
consulentes integritati suae, & incolumitati proxi- 



Digitized by VjOOQ lC 



202 ANALECTA DE REBUS 

Nou* tech- morum, noluerunt traducere susb fidei comprof es- 

na oonscri- i __ 

bendiiura- sores, eorumue causam grauando, onerare con- 

JScu,^ scientiam suam; quod ne impun& illis sit (vt 

gjjjjjjf antea dictum est) patiuntur libertatis su» & 

bonorum dispendium; neue caeteri impunitatem 

consequantur ex ista iuratorum Catholicorum 

taciturnitate, inuentum est artificium aggregandi 

ad numerum iuratorum tot protestantes, qui suf- 

deiSs^iSS ficiant ad sententiam, quam veredictum vocant, 

obeer. u. p ro f erendam. Atque hac techna praesentati iam 

sunt innumeri ex plebe, qui vel haereticorum 

Ecclesias adire, vel vxorem, liberos, familiam, 

domicilium deserere ex pura penuria necesse 

habebunt. 



QVARTA OBSERVATIO. 

De Semestriiudiciorum agitatione, 8f in ijsdem 
vexatione Catholicorum. 

VLTRA hos trimestres Iusticiariorum conuen- 
tus, sunt & alij multd solenniores in singulis 
comitatibus consessus Iusticiariorum itinerantium 
(sic enim appellantur), qui nutu Proregis, & intimi 
Senatus designantur quolibet semestri, ad circui- 
tus iuridioos per vniuersumllegnumconficiendos : 
hi inter alia lurisdictioni suee & indagini com- 
missa, solerter inquirunt in mores Catholicorum, 
& quaesitoribus iuratis de more solito, seuer£ & 
seri6 denunciant, vt recusantes prodant, offerantq; 
castijjandos iuxta editas sanctiones : id ver6 ni 
fecennt, vel incunctanter eodem in loco mulc- 
tantur ipsi; vel nexu & cautione sufficienti data 
obligantur se coram Prorege sistere, vt grauiorem 
ab ipso censuram accipiant. Qu6d siqui fort& 
elapsi sunt vrbani praefecti, qui obliuione aliqu& 
aut onniuenti& eorum qui proesunt, preetermissi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 203 

erant in exigendo iuramento, iam vocantur ad 
calculos, & quod iurare protergressi essent dum 
magistratum inirent, ac nihilominus iniurati exer- 
cerent iurisdictionem pro veteri instituto, expiare 
debent omissionem eius quod non exigebatur, ab- 
dicatione officij, mulct&nummarift,&incarceratione, 
ad Proregis arbitrium. 



QVINTA OBSERVATIO. 

De inqumtione Sfpunitione Catholicorum per ckrum 
keterodoxum. 

EST & alia valde onerosa inquisitio quam clerus 
heterodoxus, Episcopi, eorumque Officiales, 
in singulis dioecesibus pro suo arbitratu instruunt. 
Suo8 enim ipsi e qualibet parochia deligunt in- 
quisitores, qui delicta ad iudicem Ecclesiasticum 
pertinentia inuestigent, de causis matrimoniali- 
bus, beneficialibus, testamentarijs, de decimis, de 
pijs legatis, & alijs dispositionibus iuris canonici, 
seu etiam fori mixti criminibus; de baptismo 
infantium, de solemnitate matrimonij, de sepul- 
tura, de cultu diuino eiusque frequentatione, de 
censuraruminsordescentia & alijs pluribus fori 
Ecclesiastici cognitionibus. Miser^ autem expi 
lant nostros ist» Harpyiee, nec parentes solum 
sed patrino8 etiam Catholicos mulctant quoties 
a Gatholico sacerdote factam intelligunt initia- 
tionem. 

Habent illi per analogiam Prolati, sua exainina 
& inquisitiones, habent suas synodicas contessera- 
tiones, Archidiaconi &Episcopi annuasvisitationes, 
Archiepiscopi triennales : sed deficiunt scru- 
tantes scrutinio, & multifariam deficiunt, dum 
inter alios abusus, sibi laicos in officio visitandi 



Digitized by VjOOQ lC 



204 ANALECTA DE REBUS 

Jf^JJJ? 81 **" surrogant ; quod fecit elapso anno Dublinensis 
Antistes Equiti aurato suas vices delegando, vt 
Archiepiscopalem obiret trieteridem. 

Non est vbique Officialium & ministrorum par 

multitudo, & seueritas in hoc Regno ; alij enim 

alibi indulgentiores sunt & leniores erga nostros, 

DiuenaTei & contenti suis stipendijs, prouentibus, & emolu- 

StSm^** 8 men ti8> conniuent parocnianis Catholicis vt iuxta 

tium c»- suum institutum pacifice viuant, & Sacramenta 

tholiflla • suscipiant ritu Catholico a Catholicis presbyteris, 

qui in abditis recessibus vitam quodammodo pre- 

cariam trahunt: alibi ver6 ita ferociunt, vbi 

numerosior est protestantium incolatus, vt pauci 

illi qui intermixti sunt indigenaB orthodoxi, ex- 

positi omnibus iniurijs, contumelijs, & oppro- 

biijs, vel penitus destituti sint vsu sacrorum, vel 

si quoquo modo ijsvti libeat, multa milliaria con- 

ficere debeant, vt in transcursu potiantur ea, quam 

desiderant, Sacramentorum ministratione. 

DaiM» Repertus est vnus quispiam e grege ministro- 

h»retid rum cum quo non ita pridem pacisci voluit 

iSTwm. • parochianus Catholicus, cuius vxor vicina partui 

vterum gestabat, si permittat prolem cftm mox 

edita fuerit, ritu Catholico tingi, daturum se illi, 

pro vexatione redimenda, quinque argenteos quos 

aegerrim6 posset homo tenuis & viflicanus sub- 

ducere vxori & soboli alendae ; negat ille minus 

vna libra Anglicana accepturum, quae conficit 

quadruplum eius quod alter obtulit, cui cum ille 

soluendo non esset, prohibere non potuit minis- 

terium profanum a prole, cum ministri inexple- 

bilem auaritiam non posset satiare ; sed expleto 

labore contentum esse iussit vno minus argenteo, 

qui si absisteret percepturus erat sescuplum; 

quod ipsum ministrum & vxorculam pessime 

habuit, quia de auro magis quam de anima ange- 

bantur. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 205 



SEXTA OBSERVATIO. 

De zelo 8f %edulitate> Catholicarum fcminarum 
circa paruulorum baptimum, 8fc. 

CERNERE est aliquando vtero grauidas, quan- 
do se partui appropinquare sentiunt, pedes- 
tres, & subinde incomitatas, tenuioris fortunao 
foeminas exire ex illis territorijs, in quibus non 
est copia lituum Catholicorum, ne cogantur vel se, 
vel foetum recenter editum contaminare immundi- 
tijs haereticorum ; dumque in ipsa quandoque via 
parturiunt (instar illius qui nasci pro nobis in 
stabulo voluit cum non haberet locum in diuerso- 
rio), peregrinam & viatricem prolem generant ; vt 
sint memores hospites se & peregrinos esse, non Luc i t. 7. 
autem ciues huius saeculi, tametsi domesticos Dei, 
quando per legitimos ministratores sacrae initia- 
tionis charisma accipiunt, & consortes f acti diuinaB 2. Pttr. 1. 
naturae inseruntur tanquam viua membra corpori 
Ecclesiae. Ipsao rursus puerperae qu&o vel nausea, 
vel debilitate, vel alia quauis infirmitate detentaB, obtenun- 
sese ante suum puerperium nequiuerunt expedire, rmoation«m.~ 
vt parerent in locis cognatae fidei & professionis, 
quanta possunt festinatione vbi conuaWre, se re- 
cipiunt ipsas cum sobole ad eacra debit£ percipi- 
enda; illse vt purificentur, istae vt abluantur & 
baptizentur. 

Eadem est misellorum sedulitas circa conf es- confewio- 
sionis & communioni8 annuae Sacramenta. Sed & nwu * 
istud est singulare, quanta soleant auiditate, &£em. nmnio " 
quam longinqua f aciant aliquando itinera vt con- q^^^ 
cionibus sacris intersint ; transiliunt colles, saltus, 

&j • • Matth. 16. 

nemora ; perdius & pernox magno agmine acce- T . 27. 



Digitized by VjOOQ lC 



206 ANALECTA DE REBUS 

dit populus, ceu catuli f amelici ad. micas de mensa 
Dominorum decidentes, accurrunt ad. verbum Dei 
audiendum ; quia panem arctum & aquam breuem 
f acit vicinitas & violentia alienaB prof essioms no- 
minum & quibus circumuenti sunt, & vndequaque 



Esa.80, 



N 1 



circumfusi. 



SEPTIMA OBSERVATIO. 

De admirando Catholicorum ardore Sf concursu ad 
confirmationem. 

JEQVE ver6 minor est deuotio eorum & soler- 
tia, siquando audierint Catholicum Antistitem 
in propinquo esse, & quo possint Confirmationis 
munimen accipere : turmatim aduolant equestres, 
pedestres, curules, nihil remoratur, nec messis, nec 
sementis, nec sestus solis in eestate, nec pluuia vel 
pruina in hyeme, nulla quamuis seria negotia ; si 
m domo sit, perrumpunt septa, f ores & f enestras; 
si in agro, implent vias & semitas, tancjuam prseci- 
pites se & tumultuantes offerunt consignandos, vt 
nec per contubernia disponi, nec in classes redigi, 
nec k pluribus in hoc paratis assistentibus in 
seriem aut certum ordinem, standi sedendiue, re- 
duci possit onerosa multitudo. Adeo<jue se effun- 
dunt in caUes, colles & compita vt aciem esse cre- 
SStitii et 11 " deres instructam ad prselium : accurrit hinc mater 
proprioperi-pluribus onusta protbus ; inde pater aut famulus 
non paucioribus oneratus ; illinc iumentum in quo 
vehitur paruulorum manipulus ; irrepunt, irruunt 
certatim ad sacrum signaculum ; contemnentes 
periculum suum, contemnentes & discrimen Epis- 
copi ; si vel ipse vel ipsi comprehendantur ab ad- 
cSmcSS^^rsarijs nostrse Religionis ; quemadmodum iam 
"^^^- paucis retro annis pius & venerabilis Cornelius 
martyr Dunensis Antistes in simili opere depre- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 207 

hensus dicitur : & oum sint tam numerosi, tam Ze- 
losi, tam ardentes, cum rebelles Numini esse nolint, Jj b « *• ▼• 
fugiunt tamen cauentque rebellionem erga Prin- 
cipem. 



OCTAVA OBSERVATIO. 

Consideratio dignimma circa Hibernorum con&tan- 
tiam noumimis his temporibus. 

QVIS crederet istam pietatem tamdiu vigere po- 
tuisse in natione tantopere exagitata, & supre- 
m» Dominationis & aduersce professionis homini- 
bus, in sseculo potentibus, hseresi flammantibus, 
opibus, viribus, copijs circumfluentibus, nibil non 
tentantibus vt istum in nostris igniculum extingu- 
erent P quis in animum induceret, gentem tam la- 
ceram, tam discissam, tam exarmatam & exanima- 
tam, tam deiectam, inopem, tam mente consterna- 
tam, & viribus protritam, potuisse bucvsque 
exerere vim & viuacem spritum susb fidei contra 
tot insultus & molitiones aduersantium sibi potes- 
tatum, " contra tela nequissimi ignea, contra Eph«. 6. 
spiritualia nequitisD in ccelestibus, " nisi coelesti T * l2, 
adiutorio erigeret Deus, & eligeret infirma mundi 
vt f ortia conrunderet. 

Alibi explicata sunt in sacris Analectis quae & JjJi/qF* 8 * 
quanta conamina adhibuerit defunctus Prorextrio. 
Arth. Cicestrius pro supplantanda Religione Ca- 
tholica, pro explantandis veteribus inquilinis, pro 
introducendis nouis colonis, vt cum ipsis nouorum 
dogmatum fundamenta firmiter ponerentur; quo 
demngente suo officio, & in Angliam concedente, ^ Th2 d " 
per modum interregni substitutus est in Guber- Jj 1 ^^^^ - 
narchiam Cancellarius Kegni cum primario iudice Denham 
aiue Iustitiario Ioanne Denham ; quos clarum est SS"* 10 Iu " 
nihil remisisse de industria vel eolertia sui ante- 



Digitized by VjOOQ lC 



208 ANALECTA DE REBTJS 

oessoris, sed magis adiunxisse quaedam additamenta 
ingenij & laboris sui ad priora grauamina quibus 
impetebantur Catholici in iudicio & extra ludicium, 
quo reddebatur eorum causa deploratior. # 
Et per «* Breuis erat eorum gubernatio, septem circiter 
demTeattio. mengibus circumscripta ; sed tantillo tempore non 
interquieuit Orthodoxorum vexatio ; Magistratus 
vrbani ex diuersis Regni partibus Dublinum ac- 
cersiti sunt, & de conscientia interpellati, de wra- 
mento non prsestito interrogati, ac ciuicae ad- 
ministrationis rei habiti, qu6d ausi fuissent lniu- 
rati exercere iurisdictionem; tametsi illi pro se 
allegarent qu6d antiquo & consueto iureiurando, 
ex veteri & recepta f ormula Codicibus munici^a- 
libus inscripta, in sua inauguratione sese obstrin- 
xerint ; non proinde tamen satisf actum Regis un- 
perio & voluntati, vnde tam electi, quam electores 
ex sententia Iudicum, poenam qusB infligebatur 
perferre debebant tam carcere quam crumenft. 

NONA OBSERVATIO. 

De Catholicis agrarys tam Plebeis quam Domt- 
cellis, eorumque in Angliam traiectu 8f supplioa- 
tione ad Regem.. 

PROFECTVM iam in Angliam Cicestrium inse- 
cuta est turba multa Agrariorum, ex varijs 
Regni prouincijs, Plebei plurimi cum nonnulfis 
DomiceLLis ex inf eriori Lagenia, Cogblania, Carolia, 
Analia, Brenia & aliunde, alij e terris suis eiecti, 
alij eiectionem timentes, omnes exterriti, ne f raude 
vel prudentifc politicorum circumuenti, vel viribus 
& potentia competitorum oppressi, cogerentur per- 
petuo carere auitis suis fundis & hsereditatibus ; 
Kegi supplicant, ne miserorum gemitus & suspiria 
despiciat, neue eorum tenuitatem, inertiam & in- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 209 

fantiam obrui patiatur eloquentift, gratift, & opi- J 111 ^ ^** 
bus suorum aauersariorum. Petebant sibi darin^auu 
aduocatos f orenses & iurisconsultos, qui causam 
ipsorum iuridioe* agerent ; id ver6 negabatur ; ex- 
ponebant vt poterant eiecti successiuam possessio- 
nem, tot annorum pacificamproscriptionem, domi- 
nij facti, & census soluti acceptationem, aliosque 
iuris sui titulos quo valebant meliori modo homines 
militares, non tam in foro aut curia, quim in 
armis & agris educati. Postulabant iustitiam, 
CBquitatem, clementiam ; iustitiam ne opprimantur petitfoeieo- 
iniqud, aequitatem ne def erantur indef ensi, clemen- JgKJj! 
tiam & miserationem, ne ipsi, vxores, liberi &2J" ,B « ui- * 
familiflB proscribantur prostuanturque. 

Qui ver6 nondum eiecti, sed de eiectione peri- 
clitabantur; alij sua seruitia, sudores, cicatrices, 
pro honore principis, pro defensione patrice, pro 
iuris sui retentione proponebant ; suum illum suo- 
rumque sanguinem prorusum asserebant alia meli- 
ori mercede, qu&m disceptatione vel confiscatione 
haereditatis remunerandum fuisse ; alij aliud pa- 
trocinium quserebant, prout quisque amicitiam, 
& fauorem, vel muneribus emereri, vel obsequio 
consequi, vel partitione agrorum, vel clientelA, 
affinitate, alijsque officijs aut titulis conquirere 
poterat. Nonnulli erant, quibus spes facta fuit 
obtinendi quod petebant, tantummodo vt se accom- 
modarent Regis voluntati in negotio Religionis : 
nec deerant ex intimo Regis Concilio, qui dulci 
alloquio & pollicitatione pertentabant animos quo- 
rundam, si forte eos su& auctoritate permouere 
possent, & pertrahere ad conformitatem. 

Sed quoniam ipsis qui in Angliam abiuerant 
incertum est quid tandem de ista plantatione fiet, 
quia multa indies dicuntur, multa etiam detegun- 
tur incommoda ; multae quaestiones exoriuntur PUnutionis 
circa Regis diplomata & codicillos, circa legum©S£iie^" 
apices, circa moderamen aequitatis adhibendum, oble/sS! 

15 

Digitized by VjOOQ lC 



210 ANALECTA DE REBUS 

hinc antiquis incolis, inde pugnantibus nouis colo- 
nis, vtrisque pro se diuersimodd soKcitantibus, 
relictis in ambiguo quas sunt ambigua, quia non- 
dum constat quis futurus sit solicitationis exitus, 
ad aliam illam transibo solicitudinem, quse non 
minus afficit, & ad plures peruenit, quippe ad om- 
nes Hiberniae regiones & regiunculas se diffundit 
anxietas & formido molestiarum, quse omnibus 
Catholicis vbique & semper impendent, nunc acrius 
nunc remissius pro arbitrioeorum quibus concessum 
est & ius & norma regendi : huius ver6 vexationis 
vnica scaturigo est diuersitas Religionis. 



VNDECIMA OBSERVATIO. 

Tangit dkcrimen regiminis Sinlohan, 8f Cicestrii 
Proreg. 8f diuersus vtrimque scopus vexandi Ca- 
tholicoB signatur. 

HOC discriminis obseruatum est, inter defunc- 
tum ac prBBsentem Proregem, & vtriusque 
regimen interesse, quod ille omnem lapidem mo- 
uere visus sit, vt plantationem promoueret, & nouum 
incolatum a se ductum perduceret ad stabilitatem, 
nec de religione, post primos insultus iam irritos 
nisi secundari6 & resultiu^ curabat : hic ver6 om- 
nem machinam adhibere velle videtur vt supplan- 
tationem fidei consummet, eiusque consummatio- 
nem honoraijs suis laureis velut victoriam lemnis- 
catam velit attexere ; nec tam sitienter inhiat 
fundis subditorum intercipiendis quam fidei euer- 
tendse. IUiup ergo scopus primarius fuit sic om- 
nia complanare & complantare nouis colonijs, vt 
ex consequenti, & per necessariam sequelam, 
nouus ille Dei cultus, & noua prof essio quam Rex 
appetit, & corroborari prsecipit, apprehenderetur 
& approbaretur : huius autem primaria intentio, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IK HIBBRNIA. 211 

vt apparet, e6 f ertur, vt noua fides stabiliatur, nec 
susceptum ab antecessore plantationis negotium 
alio magis intuitu amplectitur, quam vt seruiat 
extirpandae Religioni Catholic», & firmandao com- 
plantationi nouorum dogmatum. Ille suam exis- 
timationem & bonorem in aula oppignorauit, vt 
istud effectui daret ; bic ver6 bonam de se opinio- 
nem concitatam suis tueri nititur & sustinere apud 
Regem, vt boc alterum quod Rex ardentissime ex- 
petit, quam efli cacissim£ mandet executioni. 



DVODECIMA OBSERVATIO. 

De primo tnotore, primoque mobili grauaminis 
Catholicorum. 



c 



VM autem Rex ipse sit primus motor, & Pro- 
rex nostrum primum mobile ; Cantuariensis 
primus monitor; Cancellarius ver6 & Antistites 
HiberniflD, secundi quasi ordinis commonitores, vel 
monitorum illius prsBcones & executores ; si pri- 
mus motor, primumque mobile, primarius monitor, 
& commonentes in eandem partem -vim suam im- 
primant, quam aegr^ buic impressioni resistent 
orbes inf eriores P si Rex solus suo motu primo, & 
principali monitu preeiret, multum id esset ad rap- 
tum caaterorum orbium (quippe omnes subditi in pmt *t 
solent aemulari principis vitam, vt ver^ ab Hero- aLSSS** 
diano obseruatum est), sed cum omnes illse motrices 
energiee, nulla prorsus exempta, f erantur impetu 
in idem latus, & in aduersam nobis professionem, 
vnaque omnes consensione rapiantur in obliquum 
nobis cursum, & contrariam nostrae fidei progres- 
sionem, quant6 vnitior & f ortior eorum impressio, 
tant6 difficilior erit renitentia, & renitentium pro- 
pinquior interitus. Ceeterum, toto isto nixu quem 
adbibent, cum & suis triarijs nonnullos amittant, 



Digitized by VjOOQ lC 



212 ANALECTA DE REBUS 

qui ad castra Catholicorum liberS confugiunt, vix 
vllo8 & nostris acquirunt nouos transfugas, quos 
su» valeant secte veraciter aggregare. 



XIII. OBSERVATIO. 

De Sinlohannis Proregk aduentu; 8f facibus ei 
subditis ad persequendum Catholicos. 

ACCEPIT Prorex noster Oliuerius Sinlohannis 
suum diploma, &cumdiplomate specialiamonita 
& mandata de religione, de regimine ciuili, de modo 
& norma administrationis ; & quamquam multa isto- 
rum nobis incomj)erta sint, cum sint in arcano 
pectoris ipsius abdita ; ex indicijs tamen quibus- 
dam quse se exerunt, & scintillis qu» ex officina 
emicant per malleum & incudem, colligimus ignem 
viuere, non iam cineri doloso suppositum, sed ex- 
positum vento & flabellis, vt ardeat magis & ex- 
urat. 
S hS^? Antequam ex Anglia recessisset Hiberniam ver- 
8ermone sus, oleum camino additum est ex publico Regis 
quS! JS.* 6 " sermone, quem habuit cum magno apparatu, & ap- 
JJJJijJ* plausu in camera stellata 20. Iunij hoc ipso anno. 
Et cum illa essent prima eius auspicia, primaque 
sermocinatio in illo tribunali, iam anno 14. Hegni 
eius exeunte, magno rerum & verborum delectu 
silentium illud suum plusquam Pythagoricum ab- 
rumpendi tempus sibi datum ratus, postquam de 
rebus alijs disseruisset desumpto themate ex Psal. 
71. "Deus iudicium tuum regi da, & iustitiam 
tuam filio Regis ; " Theologando primum, deinde 
Philosophando, diuidendo, definiendo, distinguen- 
do, instruendoque suos Iudices, quorum officium 
est ius dicere, suum ver6 ius dare, tandem se ad 
illos seri6 conuertens in heec verba proloquitur. 
" Et quemadnioduin seimonem exorsus sum im- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOHtJM IN HIBERNIA. ^JS 

plendo prouerbium, ' & Ioue principium,* ita in- ▼«*• **4* 
cipiam hanc curam quam debetis dare Iusticiarijstteiutafot 
de rebus Ecclesiasticis ; Deus enim omne bonum 24, 
coeptum ed magis prouehet, quod ipse eiusque Ec. 
clesia primo loco ponantur. Quod iam dicturus 
sum, pertinet ad feecusantes & Papistas. Nun- 
quam regressi estis ab illo circuitu, quin ex ratione 
per vo8 mihi reddita, & magnum solatium, & mag- 
num dolorem conceperim ; solatium quidem cum 
intelligerem numerum Recusantium in quibusdam 
circuitibus esse diminutum : Dolorem ver6 cordis & 
animee intimum, cum audirem numerum Recusan- 
tium in alijs esse circuitibus auctum. Protestor 
vobis nihil esse in hoc vniuerso quod cequ£ me 
cruciare queat, ac defectio hominum & Religione 
in diebu8 meis : Neque aliud me adeo exhilarat, ac 
Religionis sub me incrementum. Deus est mihi 
testis, nihil loquor ex inani glorift, red rursus dico 
cor meum dolet, cum audio Recusantes crescere : 
Itaque praecipio vobis iudices, vt quemadmodum 
ego, ita & vos hoc cordi sumatis & prseueniatis, 
vt potestis, meque meis subditis talem facite no- 
tum, qualis reuera sum. 

"Tria sunt Recusantium genera: primum est 
eorum qui quoad seipsos nolunt esse Kecusantes ; 
vxores ver6 & familiae sunt : & ipsi Ecclesias non 
adeunt nisi forte semel aut iterum in anno, id- 
que coacti metu legis, aut pro forma solummo- 
do. Hi possunt esse formales quoad legem sed 
quoad Deum perfidiores qudm alij. 

"Secundum genus est illorum qui sunt Recu- 
santes, & habent suas conscientias seductas, & 
renuunt adire Ecclesias ; de caetero autem viuunt 
vt pacifici subditi. 

" Tertium genus est practicorum Recusantium ; 
hi compellunt omnes suos famulos vt cum ipsis 
sint etiam Recusantes; Nec patientur suos tenentes, 
quin fiant Recusantes : & vicini si velint cum eis 



Digitized by VjOOQ lC 



214 ANALECTA DE REBU8 

in pace viuere, debent esse Recusantes. Hos 
indagare potestis vt vulpem ex tetro odore qui 
gpar^itur circa ipsius foueam. Hsec magna su- 
perbia & praesumptio est, qudd hi pro quorum ani- 
mabus debeo ego rationem Deo reddere, & qui 
potiuntur vita & libertate sub me, non solum ipsi 
erunt Recusantes, sed etiam inficiunt, & post se 
alios pertrahunt. Vt iam dixeram in domo Par- 
lamenti; possum diligere personam Papisto, qui 
alioqui vir bonus sit, & honeste educatus, aliam 
religionem nunquam imbiberit ; odi tamen perso- 
nam Apostatae Papistae : & sane quod attinet ad 
Polypragmaticos Papistas, vellem excogitaretis pro 
ipsis seuerum aliquod supplicium : quippe qui non 
solum in cordibus suis contagionem f ouent, sed etiam 
in alios, bonos subditos nostros eandem infundunt. 
" Et quod de Recusantibus dico, idem etiam 
de Presbyteris sentio ; f ateor me non libenter 
suspendere Presbyterum pro sola religione aut 
celebratione missae : sed si recuset iuramentum 
fidelitatis, quod (quamuis Papa, & omnes inf erni 
doemones obstrepant) tamen mere ciuile est, prout 
ex meo libro & aliunde scire potestis ; qui sic re- 
cusant iuramentum, & sunt polypragmatici Recu- 
santes, hos relinquo legi : persecutio non est, sed 
bona iu8titia. Et illi etiam Presbyteri qui ex mea 
gratia & indulgentia permissi sunt exire £ carcere, 
& proscripti sunt sub conditione ne amplius re- 
uertantur, nihil me de ipsis interrogetis ; auferte 
illos hinc in malam rem, nec amplius quidquam de 
illis audiam. Et illis adiungo effractores carce- 
rum ; quos enim carceres non possunt continere, 
clarum est nulla re alia queLm suspendio contineri 
posse. Tales nullo modo martyres sunt, qui 
refugiunt pro conscientia pati: JPaulus tametsi 
ostia paterent, egredi tamen noluit : Et Petrus 
non ante egressus est £ carcere quam ab angelo 
Dei duceretur. Hi ver6 exire volunt etiam cum 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOMCORUM IN HIBERNIA. 215 

angelo tenebrarum. Iniunxeram Archiepiscopo 
Cantuariensi & Episcopi Londinensi pro aistinc- 
tione facienda &c., graduum presbyterorum, & 
quando mihi rationem illi reddiderint, tunc aliud 
vobis procipiam circa ipsos," &c. 

Hucusque sunt verba Regis fideliter ex Anglico 
exemplan impresso, in latinum traducta : per 
quorum tenorem satis innotescit animus ipsius 
erga nostrse religionis cultores ; qufiB ille spicula, 
qu&m acria, quim amentata vibrat in nostrum 
iugulum. 

" Tunc toa res agitur pariea cum proximus ardet." 



XIV. OBSERVATIO. 

Quando, Sf quomodo creatur Prorex Sinlohannis. 

HIS ipsis diebus gladius iustitiae dandus erat in 
manus Proregis, in cuius capulo quae alia 
verior inscriptio credetur incisa, qu&m vt eius 
aciem vertat in ceruices eorum qui Regis volun- 
tati reluctantur. 

Aduectus ille in Hiberniam mox inuehitur in 
Catholicos ; incusat nimiam socordiam & lenitatem QualiUr 
illorum qui cum imperio praeerant, qu6d nonq»«n«tw- 
vehementius insecuti fuerint Catholicos Sacerdotes tHi oamum 
eorumquereceptatores; quddnongrauiusoneriissent ^ * 1 * 011 " 
Catholicos magistratus corumque electores; qu6d 
non seuerius castig&ssent iuratos quaesitores, " qui 

!>rosentare recus&runt; circumtuli, inquit, ocu- 
orum aciem per omnem vsquequaque partem, 
nec vllam inuenio causam quare subditi ita obni- Verhft 
tuntur suo Principi eiusque imperata f acere detrec- pw***»- 
tant: circumferam iam aciem mese potestatis, 
quam in omnes distringam sine discrimine ; & 
summo ad iTifiTrmin singuh sentient Regis indigna- 



Digitized by VjOOQ lC 



216 ANALECTA DE REBTJS 

tionem & meaxn nisi pareant mandatis : qxddquid 

leges tulerint, quidquid praerogatiua, totum exeram 

in istos refractarios vt confundantur vel contun- 

dantur." 

sateMtefl et Expediuntur lictores armati, qui perquirant 

ralSfamtra eminentiores & opulentiores ex ciuibus Dublinen. 

2w2£ui, ex ^bus alij capti sunt ; alij aufugiunt : damnum 

*c. ' ad nonnullos, terror ad omnes peruenit. Mittuntur 

cum amplissimis mandatis prasfecti, quos Maris- 

challos vocant, in diuersas prouincias, vt compre- 

hendant sacerdotes ; singuli instructi satis equitatu 

& peditatu idoneo, qui volitant & velitantur, 

derjascentes patriam per vicos &pagos, & vix est 

0^5 qui contrA audeat hiscere. "Ifacti sunt quasi 

laqueus speculationi & quasi rete expansum super 

Thabor : " sed heu miseriam inueteratam. Nam 

sicut Ieroboam postquam in Bethoron erexisset 

vitulos aureos, ad montem Thabor, & Mispa, & 

Masphat (quas loca rectft vi& ducebant versus 

Ierusalem) armatos miKtes in insidijs posuit, vt 

Israelitas Ierosolyma ituros diuerterent, vulnera- 

rent, caperentue : sic puta factum ab Henrico 8. in 

erectione sui Primatus. 

£**'& Sicut boni Principis vita, inquit Hegesippus, 

■oi, c 5. probitatis quaedam prsescriptio, & per uniuersos 

viuendi forma est: ita Imperatoris colluuio lex 

flagitiorum est. 

Clandianuf. ' * * • Neo sic inflectere sensua 

Humanoa edicta valent vt vita regentU." 

Ex ista proh dolor, cloaca impuritatis Henrici 

denuantur haec pcenarum fluenta, qu» nunc 

e«. 12. t. s. cogunur epotare, msi velimus (quod absit) expuere 

™,kt a^T 6 ™ 1 «kwwm voce prseconis legitur 
pubkce in domo cxuica Dublinensi; tonuniBrio riue 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 217 

mandatum Ioannis Boyni prsecipui in Lagenia 
Mareschalli, cui ampla potestas est in omnes 
Orthodoxos Sacerdotes inquirendos, prehendendos, 
incarcerandos ; facta est alibi specie inqoisitionis CmmI1L 
irruptio in eedes, & ex irruptione secutum est inibi ^^^^ 
spoliarium : alibi comprehensus cum sacra Sarcina 
Sacerdos, isque regularis in custodiam est traditus ; 
alibi alius non regularis in comitatu seu accubitu ^w^*- 
ad mensam cuiusdam Nobilis captus ; vterque in 
carcerem inclusus ; & laicus quidem post aliquot 
mensium reclusionem grandi sere mulctatus & 
dimissus est, alter adhuc tenetur captiuus. 

Conuocati sunt Dublinum omnes per vniuersumoonnooatio 
Kegnum prsetensi Archiepiscopi & Episcopi, cum^S^Si 
alijs primarijs de ipsorum clero, ad consultandum SJSSTta 
inter alia, de vijs & modis quibus ipsi cum effectu c*thoUooi. 
valeant auctoritate Ecclesiastica vti, & censuras in 
contumaces (ita illi appellitant constantes Catholi- 
cos) distringere. Tandem ipse Prorex cum in- 
timo Senatu attentissime agitat, quibus gradibus 
& passibus possent veros Israelitas prohibere ab 
ingressu Ierosolymorum, & sacrorum quibus 
assuescunt consortio. Et quia quaesitores Catholi- 
cos hactenus corrumpere nonpotuerunt, pro maiori 
parte quanquam mulctis exhaustos & carceribus 
iatigatos; iam moliti sunt ex respersis inter 
Catholicos AngKs Protestantibus iuratorum nu-2fu»indii«- 
merum lta explere, vt cum lllos isti enormiter ex- pendi quesi- 
cesserint, veredictum ipsi conficiant, & Catholicos e t peroo? 10 " 
praBsentent. Hoc artificio nuperrime' presentati J"cSS?" 
sunt in solo comitatu Medensi bis mille circiterii«». vide 
CathoKci in vno trimestri, in Dublinensi, Darensi!6&. 
& alibi passim etiam simili techna conf ecta est 



prsesentatio ; ex qua aperitur lata porta puniendi 
& depauperandi miseros vicanos, aliosque victitan- 
tes ex denario diurno ; vt istis concussis hoc ariete 
ad validiores quatiendos liberior sit aditus. 
His exagitationibus, & exactorationi Catholico- 



Digitized by VjOOQ lC 



218 ANALECTA DB REBU8 



rum Magistratuum ; quorum etiamnum nonnulli ex 
primarijs vrbibus & oppidis captiui in arce Dublin- 
ensi detinentur, aliaB accedunt suggestiones, 
fiiTniiim quantum noxiae, quibus si Princeps aurem 
praebeat, non mediocre negotium facesset miseris 



Uatholicis. 



XV. OBSERVATIO. 



De mixtia adinuentionibus Sf circumuentionibus w 
fide, 8f Jundis Catholicorum. 

LIBET hlc intexere ex schedis repertis in armario 
defuncti Proregis fragmentum cuiusdam in- 
uentionis & methodi, qnae conscripta est pro 
directione regiminis in Hibernia, vt plantatio suc- 
cedat& bend corroboretur, fides ver6 Catholica 
stirpitus euertatur. Sic autem incipit. 

Qucedam Eegulce obseruandce pro bono Regni 
Hibernice. 

B«foi»po- " T)RIMO valde conueniet omnia territoria in 

thSicS- X Longford, Lietrom, & Comitatu Regis eo 

2^^ u . modo plantari, quo plantata est Vltonia : nempe vt 

pr»giu»S soia tertia pars indigenis ; reliquee ver5 du» 

^*®** Britannicis attribuantur. Ista territoria conter- 

JoS^T* 10 mina sunt Vltonise ; iacent verd in Lagenia & 

Conacia, vbi hoc tempore Protestantes sunt 

numero paucissimi inter omnes Hiberni» partes. 

Vnde noua haBC plantatio non solum veterem 

muniet, sed etiam vires & neruos accidet religioni 

PapisticaB in duabus prouincrjs LageniflB & Conacifle. 

Qudd si Regia Majestas (prout audio), bonum 

titulum habeat ad Comitatus de Sligo & Maio, qui 

inter istam plantationem & mare interiacent, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IK HIBERNTA. 219 

operae pretium esset, postquam illi tractos ben& 
disponerentur, etiam istos simili modo plantari, & 
quicunque ibidem terras acciperet, annuum cen- 
sum penderet per quinquennij spatium pro 
muniendo & extruendo bono oppido apud Sligo, 
illud vero incolendum esset & viginti tribus Bri- 
tannicis Protestantibus. Quod f acfle fieret si Regia 
Maiestas non exigeret in primo ingressu magnum 
censum ex illis terris ; & redditus soluendi mul- 
tilm crescerent quando ex qualibet mensura mille 
iu^erorum j>erciperet quotannis 10. libras. In 
istis plantationibus valde expediet animari omnes 
qui volent conuerti ad fidem Protestanicam, vt tan- 
quam liberi Tenentes, & conductores admittantur 
sub Britannicis susceptoribus. Multos enim ex 
ipsis audiui dicere, si religionem mutent, non 
audere eos amplius inter suos populares viuere ; id 
quod arguit procipuos dominos, cum presbyteris, 
conspirare contra hos qui conuertuntur, vt eos 
iniurijs lacessant. Gura insuper adhibenda erit 
ne terre illse transcribantur in ius alicuius priuati ; 
quia si succedant istse duae plantationes, conficient 
plenam & perfectam expugnationem gentis Hi-^^JJr 
bernicaD ; tunc ver6 spes aliqua suberit eos, abstra- ^fi."^ 
hendi & suo papismo & barbarismo quae duo semper 
confoederantur. Nam Papa fatetur ignorantiam 
esse matrem deuotionis ; ita sane Papisticae deuo- 
tionis, quisquis enim ignarus est, nec verd deuotus 
nec vrbanus erit. 

" Qui contra hanc plantationem obiiciunt, primo 1. ofatatio. 
quaerunt quid fiet de popello inibi habitante r Cui 
obiectioni responderi potest, sex solummodo esse Rwpomia 
primarios Dominos lstorum territoriorum quae 
modo plantanda veniunt ; isti ver6 sic dominantur 
in caeteros, vt cum ex ipsis aliqui bonum terrarum 
districtum proprio teneant dominio, tamen sub- 
iacent his Dominis fer^ instar mancipiorum vt 
non ausintipsis renuentibus, se conformare nostro 



Digitized by VjOOQ lC 



220 



ANALECTA DE REBTJS 



2. Obieotlo. 



ResponiiOi 



2.8i 

poUl 



instituto, siue in religione, siue in moribus. 
Atque ex tertia parte certo scio posse, prouideri 
centum hominibus, qui melius quam antea viuere 
poterunt. Etenim rustici illius patrise ne vnum 
iundum proprio iure, vel ad vnum annum possi- 
debant: ex quibus tamen maior pars tenentes 
esse poterunt indigenarum, quibus terrse assig- 
nabuntur : caBteri sortientur sibi habitationem vel 
in gleba Ecclesiastica ; vel in fundis stipendiario- 
rum ac seruitorum, vel certe* distribui possunt in 
diuersa municipia, quae illi, erigenda sunt ; atque 
ita ad ciuile institutum & industriam traduci 
possunt, qui modo otiosam & incultam vitam tran- 
sigunt, 

" Altera obiectio contra istam plantationem est 
eiusmodi : Qu6d Regia Majestas auctiores redditus 
ex istis terris possit acquirere ab ipsis Hibernis ; 
& fortasse etiam, mulctae nomine, ad lites pree- 
cauendas vel terminandas, magnam vim pecuniae 
sponte dabunt. Cui responderi potest, si plantetur 
ille tractus, augmentum reddituum percipiet S. 
Maiestas, tantundem, aut propemodum, quantum 
Hiberni volent dare ; atque lnsuper non poterit non 
esse Regi commodissimum, sic firmare & consti- 
tuere illos tractus, vt ex hoc possint ad vrbanita- 
tem ailici, & prouinciarum pax conseruari ; quod 
magis ex vsu Kegis fuerit, qudm vt exiguo incre- 
mento census augescat. Veruntamenetiamab Anglis 
tantundem ofEertur Regi, quantum ab Hibernis. 

'* Secunda obseruatio, ex qua magnus prouentus 
Regi continget in patria, cum magna spe ref orma- 
tionis coniunctus, erit sedula solicitudo ben^ ad- 
ministrandi curiam Wardorum, seu pupillo- 
rum, per quam Rex habet in sua potestate 
heeredes Dominorum, & Magnatum totius patriae, 
in eorum infantia (idque ad minus semelin quauis 
altera setate) ; quando educari possunt in vera re- 
ligione. Praeterea iura municipalia sunt eiusmodi, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IK HIBEBNU. 221 

qu6d nemo possit liberari e* tutela Regis, aut 
emancipari vt suam possit adire haereditatem, nisi 

Srius susceperit iuramentum Primatus. VndeRegia 
[aiestas poterit compellere omnes, qui iam peru- 
enerunt ad plenam aBtatem, & suam liberationem 
iuxta formulam iuris nondum conquisierunt, aut 
conf ormari in religione, aut carere suis hsereditati- 
bus quamdiu vixerint. 

" Kequiritur autem praecipua qusedam solertia in 
traijciendis Archiuorum libris, ne feuda militaria 
vacuefi&nt, quemadmodum in Anglia & Hibernia 
indies accidit, cum magno dedecore Officiariorum 
Coronae vtriusque Regui : quia proculdubio nulla 
omnino res magis conducit ad connrmandam Remp. 
in statu Monarchico (quee praestantissima est regi- 
minis forma)quam clientela tutelaris subditorum ; 
nihil vero magis expedit pro Regno tuendo, quam 
multiplicitas feudorum militarium. 

" Tertia obseruatio est, ibi necesse esse statutum s. sngge^io 
de vsibus sicut in Anglia confici. Vi cuius statuti ^ 11 * 10 *- 
possessio Dominiorum transf ertur a fidei commis- 
sariJ8 ad vsufructuarios. Si ita fieret in Hibernia, 
iuniores in illo Regno, quando f eruerent calore & 
iuuenili impetu vendendi suas haereditates, inuehe- 
rent Britannosintraclaustra&septahuiusNationis; 
quod nunc non permittunt fidei commissarij (citra 
quorum consensum alienationis contractus validd 
non celebratur) : aut enim suis inter se compatriotis 
venundare oportebit ; aut cert& non alijs quam qui 
fuerint tam J?apistoe quam ipsi sunt. 

" Hinc fit vt per 20. milliaria continua possis iter 
agere, nec vllaminuenias viam velmodumexequendi 
leges, siue in negotio religionis, siue in alia re vlla, 
qua Domini iUi, seu Magnates ofPendantur. 
Praeterea vt se vniant magis, & f ortiores efficiant 
Domini Hibernici per Momoniam, Lageniam, 
Conaciam, nuUa faciunt instrumenta, nuUas 
syngraphas tradunt suis Tenentibus sed eos habent 



Digitized by VjOOQ lC 



222 ANALECTA DB REBtJS 

ad nutum amouibiles ; ex quo certe vix obtinent 
meliorem sortem, qu&m quse antiquitus erat Yil- 
lanorum in Anglia ; nec vlla est causa cur tales 
cum sint, animum haberent vel domos extruendi, 
vel vias publicas muniendi, vel vrbaniorem cultum 
amplectendi. Deinde obnoxij semper sunt Dominis 
suis siue ad rebellandum, siue ad quoduis aliud 
flagitiose ausum: qu& aliam non habent, nec ma- 
iorem sperant in hoc mundo f oelicitatem, vnde 
etiam verum esse comprobant vetus dictum. . ' Qui 
bonum non sperat, malum non timet.' " 



XVI. OBSERVATIO. 

Regularum Cicestrij succincta discussio. 

ALIAS porro obseruationes idem f abricator his 
adiungit, de fiuuiorum & Syluarum cura 
habenda, ne cursus aquarum septis aut cataractis 
impediantur, cum damno publico ; ne quercus pro- 
dige* spolientur corticibus pro exili quaestu. Kur- 
sum vt erigatur publicum 8Brarium, qu6 pigri & 
socordes operi admoueantur. 

Quaa vtique documenta mihi non est animus 
improbandi, quatenus illa deseruire queant bonse 
administrationi & regimini illius Reipub. & ciuita- 
tis terrenae, quae commissa est gubernanda 
(iuxta diuinam ordinationem & prsascriptum 
Apostoli), Regibu8, Principibus & Magistratibus 
Rom. 18. huius S8eculi ; " qui non sine causa gladium portant, 
4f 6 * 7 ' in vindictam malorum, in laudem vero bonorum." 
Quibus idcirco & tributum, & honorem & obsequium 
tenemur exhibere. Illud autem est quod non 
potest Christiano pectori non displicere, si pro 
terrena patria cultius aut honorificentius tenenda 
periclitemur amittere patriam coelestem ; si 
pro cultu humano, aut incolatu ciuili as- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0L1C0RUM IN HIBERNIA. ^23 

serendo, destruamus cultum diuinum, & incolatum 
illum, quo facti sumus per veram fidem, " non Bph*. i t. 
iam hospites & peregrini, sed ciues sanctorum & 19 * 
domestici Dei ; " si pro heereditate terrestri ordi- 
natius moderanda (si tamen ordinatius, quando 
tota est tutorum arbitrio depeculanda), iacturam *' ^ 30 *' 5 * 
faciamus illius sortis & haereditatis sanctorum, Eph«a.i.T. 
cuius iam arrham & pignus accepimus, per spiritum l * 
sanctum inserti in corpus Christi, ceu viua & spi- *• *«ter. i. 
rantia Ecclesise membra, consortes facti diuinso Rom. s. t. 
naturse, heeredes quidem Dei, cohaaredes autem JJ^ u. 
Christi Domini ; per gratiam eius reipsa aliquando 
percepturi, qudd nunc per speculum in »nigmate 
spepraegustamus, & fide tenemus. 

Hanc fidem in nobis perimere nititur ista ob- JdierXi l9 ' 
seruationum f abrica, quam nouus hic figulus in i 
sua documenta intexuit. Hoc ver6 quid aliud est, 
quam lacte gypsum male miscere, qudd de quibus- 
dam inconditis artificibus, & nouorum dogmatum 
conditoribus non inconcinne* olim dixerat D. Ire- 
nseus : similia loquentes fidelibus non solum dis- 
similia sapiunt, sed etiam contraria, sicut siquis 
aquae mixtum gypsum dans pro lacte seducat per 
similitudinem coloris : ita illa quolibet modo de- 
prauat quae sunt Dei, & veritatem eius adulterat ; 
& dum Jiegnum terrenum videri vult perpolire, 
Regnum Dei in nobis penitus, funditusque de- 
molitur. 

XVII. OBSERVATIO. 

Prima mggestio discutitur Sf inconueniem 
declaratur. 

PERCVRRAMVS Ibreuiter illas tres obserua- 
tiones quas pro fundamento constituit nouellsB 
structuro, vt petram illam & lapidem angularem, in 
cuius compage natio nostra indissolubifiter hseret, 



Digitized by VjOOQ lC 



224 ANALECTA DE REBU8 

vnco & ligone pragmatico eruat, & ex toto aodifi- 
cio submotum in terram prosternat. 

Tria suntquae in prima obseruatione aperto insul- 
tu, iunctisque lacertis vult conficere ; primd per is- 
tam plantationem semel constitutam vult deoellare 
Catholicam religionem in tota Lagenia & Conacia ; 
introducendo colonos suae sectae, qui spargant 
passim zizania ; vt in medio tritici : 

" Interque nitentia culta, 

Infoelix lolium & steriles dominentur auena." 

# 

Prou.22. Deplorat paucissimos esse in his prouincijs Cal- 
jj^ 2 uinistas Catholicis intermixtos ; itaque vt locum 
faoiat nouis aduenis, nouam doctrinam aduehen- 
tibus, nouam proscribit terrarum sortitionem, 
qu& bonus metator transferens antiquos terminos, 
suos funiculos extendit, & limites ponit, pro des- 
potico suo arbitrio iubens antiquos indigenas & 
haeredes totius territorij, in tertiam haBreditatis 
partem coarctari : vt hac pia sectatoris dispositione 
lllegitimi fili j ex asse bonorum, bessem accipiant ; 
legitimi ver6 nisi velint penitus exhaeredari, sint 
tnunce contenti. 

Et cum miserrimi sint isti miselli tertiarij, de 
Dominis facti Domicelli, f oelices si vspiam domi- 
cilium sortiantur, dum virgam mensoriam dextra 
dominatrice praetendit iste obseruationum desig- 
nator : tamen miserabilior erit plebecula Domino- 
rum suorum assectatrix, quaa ex duabus illis eij- 
cienda tertijs, quas noui acquirunt coloni quaerere 
debet nouas sedes ; atque interim, dum eas sibi 
acquirit, vel vaga & profuga discurrat per orbem 
terrarum instar circulatorum, quos Zingaros Itali 
SJSiSSS 8 appellant ; atque ita iam desinent exteri mirari 
etpro/upw. *°* exulum agmina, tot proscriptorum examina in 
longinquis regionibus mendicare; vel si pudeat 
pigeatue se ita abijcere, statuant sibi incolatum ia 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 225 

adumbratis municipijs quaa mente sua delineauit ; 
sed necdum vel in puluere descripsit radio nouus 
dimensor ; vt si apertius loqui vellet, ita diceret 
tectus ille & astutus Architectus ; isti qui eijciun- 
tur e domicilio originis, quserant sibi domicilium 
habitationis in Ysopia, ibi babebunt poles apoles 
in spatijs vel si ita malint in concauo Lunae con- 
quiescant. 

Hoc igitur primum est in illa prima obserua- fe tm* ti- 
tione notandum, quam non tect£ Architectatur SSSSSum 
suee Religionis propugnaculum, dum nostrae pro- J^^S^ouSl 
f essioiiis neruos elidere, succidere arterias, & om- J**} dein 
nem vitalem auram ac spiritum nostris interclu- wJJamit- 
dere nititur ; quam occulfe ver6 ac subdold ipsam Uat 
terram quam calcant eis subducit, dum ex toto 
in tertium, £ tertio in vmbram nihilumque eos 
redigit. 



XVIII. OBSERVATIO. 

Secundum inconueniem expenditur. 

ALTERVM in eadem eius obseruatione notan- 
dum est, postquam sua claustra ille muniuit, 
omnique ope, opere ac praesidio firmauit, ac vetus- 
ta habitacula fortibus repagulis oppessulauit ; 
noua etiam municipia Sligoanum suum, & ali& 
eiusdem f abricae oppida, primoribus suis dogmatis- 
tis, & Decurionibus Britannicis locupletauit, iam 
aptas monet adhibendas esse illecebras, quibus 
adhamare debent noui municipes, vetustae fidei^J^S^ 
cultores, ad nouam sectariorum prof essionem : J ama ^ u ad 
quos iubet animari immunitatibus concessis, & 
praBmijs propositis, vt suos deserant, & non suis 
se adiungant. Cum enim Domini, & vetusti indi- 
gensB pati non possint suos Tenentes aut sequaces, 
extraneae Religionis retibus implicari, in quo cum 

16 



Digitized by VjOOQ lC 



226 ANALECTA DE RBBUS 

Catholicis sacerdotibus suis saluberrim& oonueni- 

unt, & ad fidei integritatem tuendam conspirant ; 

huius constantise, ceu turpissimi cr iminis msimu- 

lat eos obseruationum istarum plasmator; cum 

tamen in hac firmitate, & vnione posita sit tota 

incolumitatis nostrorum fiducia, qua ablata non 

minus expositi essemus omnium insectantium nos 

& captunentium iniurijs, quam in vicinis regioni- 

bus, sub eodem sceptro, & legum ofPensaculo ob- 

noxij sunt innoxij Catholici commilitones nostri, 

& comprofessores fidei. 

rndeflat Vt cum haereticorum asseclaa, accensi & satel- 

2irnii n c*-" lites in Anglia vel Scotia cum mandato prodeunt, 

SSores 11 * a< i comprehendendum quemcunque Catholicum, 

SSSL^ei ^P 8 * vicini & accolae tincti errorum murioe, serui- 

scotu. T unt pro armata manu, ne possit euadere qui per- 

quintur : Apud nos £ diuerso conuicini f er£ omnes 

ex ipsa natione (quatenus id caute* & sine strepitu 

f acere possunt, & nisi numerosiores sint qui co- 

habitant haeretici), allaborant securitati & effugio 

sacerdotum, qui ad carceres & supplicia petuntur ; 

& preecipui Domini, qui Catholice viuunt dedig- 

nantur esse perfidi, vt sacerdotem prodant, quan- 

do nimir um aliud quod meritd obijciatur crunen 

non praetenditur ; ipsique laici, qui pro eadem 

causa subterfugiunt (quales sunt in ciuitatibus 

nonnulli, qui percussi sunt sydere fulminationum), 

si in publicum exeunt, a lictore capiuntur ; ne 

igitur in potestatem captatorum deueniant, cap- 

tant qusB offerantur latibula, & frendente Magis- 

tratu, beneuolentia ciuium, & sedulitate vicinorum, 

nec inhospiti sunt, nec intuti. 

nun kSS?-" ^ ^ ^ conquisitionis genere multa sustinuit 

ua in con- incommoda hyeme elapsa honestus mercator D. in 

ca^Si. cuius eDdes cum irrumperet Apparitor Proregis, 

insignibus ofiicij ornatus, & comitatus, indicio 

vnius perfidi vicini, propemodum captus, dum in- 

scius per ostium suum f ere in queerentem se incur- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 227 

reret, tamen liberatus est conciuium fide & silentio 
Hanc igitur fideKtatem nostrorum cum criminatur 
ac suggQlat iste obseruator more suo, & mente in 
nostros acerb& facit, qui omnia nobis perfugia 
cuperet esse obstructa. 

Heec in eum finem 4 me hoc loco dicta velim OathoUe©- 
intelligi, vt omnibus appareat quanta sit nostro- tuitia u 
rum constantia, quaenec legibus in aduersum latis, 
nec viribus aduersam fidem profitentium ita po- 
tuit expugnari hactenus, vt cum in alijs pluribus 
sint discrepantes incolse, & inter se discordes plu- 
rimi, tamen in hoc nouerunt mentes manusque 
coniungere. 



XIX. OBSERVATIO. 

Explicatur calumnia suggestoris onines Catkolicos 
principes suggillantis. 

TERTIVM in ista prima obseruatione annotan- 
dum se offert malignitas, an impudentia ca- 
lumniatoris, quft. non veretur traducere Ecclesiam 
Romanam, eiusque Pontificem, & cum ipso omnes 
Catholicos Principes, & populos, qui eadem Catho- 
lic4 ReKgione imbuuntur. Fidem enim Pontifi- 
ciam f acit vel parentem, vel germanam barbarismi 
& feritatis: nam si Papismus, id est, Catholica 
fides quam profitetur Papa Romanus Vicarius 
Christi, & Petri successor ; ac barbarismus. 1. mo- 
rum immanitas & inhumanitas tam arcto foedere 
sociantur, vt alter ab altero diuelli non possit ; iam 
quotquot eandem fidei Regulam cum Pontifice 
Romano tenent, & recta morum institutione, & 
officiorum regula deflectunt ; iam nec Romanorum 
Imperator Augustus, nec Gallorum Christianissi- 
mus, nec Hispaniarum Rex CathoKcus, nec Mae- 
nates per orbem Christianum hactenus habiti o\u- 



Digitized by VjOOQ lC 



228 ANALECTA DE REBU8 

tissimi & politissimi, deinceps censebuntur tales : 

SSSSSmi 1 nec ^™ eff^giet notam barbari aut f eri hominis, 

Abtteraam qui non ex officina Lutheri aut Caluini, nouo ciui- 

adImSSl" Ktatis plasmate f ormatus prodierit. Quam hoc 

a. Art r. inurban^ dictum sit, ne dicam impudenter, ne- 

mo qui frontem, & oculos in fronte habet, non 

videat & erubescat ; nec in posterum valde curan- 

dum erit quid efProntes homines, in nostram gen- 

tem dehonestandam, scurriliter dicturi sunt, quan- 

do omnes alias nationes, se sol& excepta pro bar- 

baris, incultis, i^naris & efferatis iactant, & 

contumelijs amanssimis pueriliter proscindunt. 

Optarem ego nostros moribus esse quam defaB- 

catissimis, & siquid adhuc fsBcis aut sordis adhae- 

rescat, extergi illud & extingui vellem : sed non 

est ille modus emungendi honestus aut ciuilis, 

vt vel emunctorium impingamus frontibus accum- 

bentium, vel qu» emuncta sunt circumstantium 

naribus inijciamus. 

Ex9d.w. In veteri lege prsecipitur, emunctoria, & vbi 

Rectaratio ^™ 6 emuncta sunt extinguantur, vt fiant ex auro 

oomgendi #t purissimo ; ita emungamus vt extinguantur, non 

bwbtxiem. vt fumum aut f oetorem pariant adstantibus : adhi- 

beantur cum emunctorijs extinctoria ; vtraque 

ver6 instrumenta non ex plumbo, stanno, cupro 

aut 8Bre, sed ex auro purgatissimo conficiantur : 

Apooai. s. non ex plumbo odij, non ex stanno contentionis, 

Pi. 11. t. 7. non ex ^^ppQ i^ Qjjfi inuidiae^ non ex & Te auari- 

tiee, sed ex auro charitatis ignito, probato, pur- 
gato septuplum ; vt quse sordent expurgentur, qu» 
foetent extinguantur, quse obstant vrbanitati, so- 
lertise, honestatis cultui amoueantur opportunis 
vijs & remediJ8, qu» non nisi & cultonbus vera 
pietatis, colentibus veritatem commode subminis- 
trantur, vel si ab alijs & recto tramite errantibus 
illa suggeruntur, non nisi timide admittuntur, & 
inuitis quodammodo ingeruntur. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORTJM IN HIBEBNIA. 229 

XX. OBSERVATIO. 
Discutitur secunda suggestio politica. 

IN secunda obseruatione politici illius Strategi, 
libet aduertere, quanta sedulitate & solicitu- 
dine iugulum ipsum nostrae Reip. petat, vt Opti- 
mates totius Regni venis concipiant venenum 
quod miscetur in calice deaurato purpuratae domi- 
nae. Nam si hactenus remissiores erant qui guber- 
nabant, circa executionem legum quae contra 
Catbolicos vigent, monet acuendam esse solertiam, 
& studium captandi haereditates Nobilium, secuta 
per mortem decessoris succedendi occasione. Quip- 
pe si defuncti Magnates reliquerint haeredes m 
pupillari aetate, duplex nascitur corrumpendi ten- 
eram prolem opportunitas. Nam iure Regni per- 
sona lpsius pupilli, quousque 21. aetatis annum 
compleuerit, permittitur regise dispositioni & edu- 
cationi ; vt in eam discipHnam tradatur, quam 
Regi libuerit adhibere : & quia tutoribus plerum- Jm«ndpMi- 
que haereticis addicuntur ista tenera germina quis dammiMn 
nescit quam facile sit ad prauitatem opinionum j^idSci? 
inflectere cereas illas mentes per ferulam magis- n^J^^ 
terij heterodoxi. Rursus cum adultior facta pu- 
bes, manum ferulae subduxerit, vt per satatem 
legitimam haereditati iam adeundae apta sit, ad 
hoc vt ex forma iuris emancipetur, in deuium im- 
pellitur per spinosum iuramentum Regij Primatus, 
in quo nullam admittit dispensationem iste formu- 
larius harum obseruationum concinnator, vt suc- 
cedentem in paterna heereditate prolem ablactet 
ab vberibus genitricis orthodoxae, & a visceribus 
religiosae pietatis auulsam inuoluat secundinis im- 
pietatis. 

Antehac multi aperuerunt sibi viam ad possi- 



Digitized by VjOOQ lC 



230 ANALECTA DE BEBUS 

omn«cAi- dendum legitimd patrimonium suum, non per- 

fturfflii. * f 0880 materno latere ; sed istum qualemcunque 

exitum sic vult obturare hic f ormulista, ne ampuus 

rimula vlla detur, per quam miseri elabantur, vel- 

effugiant legum laqueos. 

XXI. OBSERVATIO. 

De quadruplatorum 8f hceredipetarum astutia. 



s ] 



1ED in tertia sua obseruatione nouam excogitat 
) tendiculam quaB nondum legibus concinnata 
est, ad praef ocandos Catbolicos : p&rum illi est quse- 
cunque patiuntur nostri, siue ex praescripto legum 
quas sibi aduersas sentiunt, siue ex vmbraculo preB- 
rogatiu8D Regiae, queB tanta latitudine distenditur, 

Juantam extendi voluerit auiditas sortis, aut inui- 
ia incolumitatis nostrae, aut calumnia quadru- 
platorum, qui ex spolijs nostris ditescunt, & exuuijs 
vestiuntur; prorsus exuere nostros designat illo 
quantulocunque patrimoniolo, quod & maioribus 
accipiunt haereditarium. 
j^J^JJJ? 1 Quippe vinculis quibusdam sic alligata est hae- 
jjjjop^ reditas, ne pro libitu suo aut libidine possint 
baeredibus damnum inferre, si qui essent aut pro 
religione, vita, & bonis mulctati, aut leesae Maies- 
tatis humanae (quo iure, qua iniuria) rei facti, aut 
per intemperantiam & flagitium suum decoctores 
bonorum effecti, ne perueniat ista noxa ad exter- 
minium stirpis, salubriter cauerunt leges Regni, 
ne hseredum reatus successoribus oflSceret, quo 
minus sartam ipsi & tectam haereditatem nancis- 
cantur, quando illa esset ex solemni iuris formul& 
ad perpetuandam successionem conscripta; vsus 
quiaem & fructus pertinerent ad proximum hae- 
redem qui possessionem vsucaperet, dominium 
vero ex ndei commisso spectatae fidelitatis homi- 
nibus adscriberetur. vt iure fiduciali perueniret ad 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBBRNIA. 231 

veros & legitimos successores iuxta cautiones & 
clausulas iuridici instrumenti. 

Hunc firmissimum nexum legitim» possessionis *£{*•• 
ad posteros transmittendao, quem simul obicem iuggwtor 
esse constat & repagulum ad coercendam iuueni- f|n " ,,,u * 1 * 
lem intemperantiam, libidinem & ingluuiem, ita 
vult dissoluere f ormulista ; vt per eius Kescriptum 
translato vsu in Dominium & fructu in proprieta- 
tem commutato, liceat iuuenibus quidquia libu- 
erit, liceat dilapidare, quse non suo, sed maiorum 
sudore conquisiuerunt, liceat honoratissimas fami- 
lias extinguere, vt ex earum busto & cinere, no- 
uorum hominum examina prosiliant ; liceat etiam 
nouis hominibus, noua nec cogitata scelera com- 
minisci, quse veteribus Catholicis, vel in odium 
religionis, vel in cupidinem haereditatis eorum ad 
se traducendsD, & aduncandae affingant : Atq; ita 
in omnibus nouitatem ambiant, ne ipsas antiquas 
Regni sanctiones vetustate venerandas, vsu vigere, 
aut in commodum subditorum viuere velint : sic- 
que Catholicis inuideant beneficium legum, vt in 
odium ietorum, etiam configant suorum oculos, & 
perpetuitatem possessionum labefactent. Sed ista 
sunecerint modo, in istam f ormulam & fictorem 
eius annotanda. 



XXII. OBSERVATIO. 

Examinatur alia regendi 8f plantandi methodus 
eiusdem suggillatoris. 

HYIC discursui affinis est alius ex eadem officina, 
vt creditur productus, qui seruit pro stabili- 
mento plantationis in Comitatu Wexfordise, vt 
diuidantur & plantentur territoria dicta de Kin- 
salogh, Bracknagh, Makdamore, Macvadock, Mor- 
roughes, Kilhobbuck, Farrenhamon, Clanhanrick, 



Digitized by VjOOQ lC 



233 ANALECTA DE BEBX7S 

Kilcoolelein cum portiuncula de Farrenoneale, 
quse continent tres fer£ Baronias & iugera terraa 
arabilis 66,800 praeter syluas, paludes, & sterilia 
montana. 
wd^ooio- prim^ diuisionem statuit ipsorum colonorum, 
vt alij sint natiui, alij Angli, prsesertim illi qui 
iam ante* praetendunt colorem aliquem iuris a 
natiuis acquisiti : tertij vero Britamiici & serui- 
tores opulenti : & natiuis quidem vt assignetur in 
planitie non magna terrarum portio incolenda, 
sintque Anglis intermixti ; Britannici verd accipi- 
ant arduos & abruptos montes, quos turribus & 
aedificijs munient, vt sint claustra & propugnacula 
tuendse securitati suae, & repagula coercendse liber- 
tati natiuorum. 
d^™***» Deinde quaedam ponit documenta singulos con- 
^onmeu-cernentia: & inter alia, statuit vt nouelli coloni 
•^* 1 * 1 ** siue susceptores, possint esse capaces & idonei qui 
accipiant terras in ista Colonia, oportere eos esse 
imbutos noua religione, & suscipere iuramentum 
primatus & fidelitatis : debent etiam iuxta portio- 
nem terrarum quas habent, assignare aliquot 
iugera in glebam Ecclesiasticam pro sustinendo 
ministerio ibidem : Tenebuntur denique nullo 
vnquam tempore distrahere seu alienare aliquam 
possessionis partem in merum Hibernum, nec in 
quenquam alium, qui ante vel infra annum aliena- 
tionis f actae vel f aciendse non prsestiterit iuramen- 
txun de primatu Begis. 

His illi septis se includunt, & intercludunt ve- 
teres indigenas in religione ab eis discrepantes, 
ne quo pacto, contractu aut transactione recupe- 
rent, quod confiscatione amisfire. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 233 



XXIII. OBSERVATIO. 

Panditur ardens studium Caluinistarum supplan- 
tandi Orthodoxos indigenas. 

QVIBVS ita deductis, quis non videat quanto- 
pere & Catholicis laborandum sit, vt se inte- 
gros tueantur aduersus tot molimina ; & in tanta 
multitudine machinantium & operantium myste- 
rium iniquitatis, quam difficile* sit immaculatam 
conseruare conscientiam ; dum conuense illi, qui 
inter subditos indigenas mixti, pollent ingenio, 
arte vel industri&, & honores vel dignitates ambi- 
unt, quales sunt omnino omnes qui ex Anglia vel 
Scotia huc aduentant ex Lyceeo Galuini, qui lance 
& licio nouarum inuentionum circundati sunt, & 
flabello tumefacti politicarum suggestionum, iugi- 
ter insusurrant noua contra nos consilia in Regis 
& Senatus Regij aures : excudunt noua commenta ; 
& qusB excogitant in nostrum exitium, vi vel arte 
inculcant his qui clauum tenent ; vt vel cerebrum 
illis obtundant, vel ipsi obtineant quod volunt. 

Hinc est quod nimia importunitate extorserint v*ru & r» 
quidam & Concilio priuato, approbationem &SISmh!i? 
assensum quorundam articulorum; cum tamen 
consideratis postea pluribus, qu8B emergere vide- 
bantur incommodis, eorundem improbationem & 
dissensum alij in aduersum solicitantes ab iisdem 
exculcarint. Sed in eo quod ad reformationem & 
conformitatem in religione pertinet, vtrobique 
sibi constant. 

Nam cum de colonorum Britannicorum numero ; ^^Jf , 
de portione teme per eos incolendee ; de compen- tion««. 
satione ceeteris facienda, deque aliis in plantatione 
ipsa cautionibus recautum esset, & in multis re- 



Digitized by VjOOQ lC 



234 AKALECTA DE REBTJ8 

clamatum a Senatu Regio ; tamen circa glebam 
Ecclesiasticam ministris attribuendam, circa iura- 
mentum Regij Primatus a Colonis exigendum, 
circa proliibitionem alienandi terras, quacunque 
conuentione aut contractu, siue in merum Hiber- 
num, siue in alium quemcunque qui iuramentum 
illud detrectaret, nihil est immutatum ab ordina- 
tionibus, & obseruationibus Cicestrij, quas iam 
proxime vidimus & discussimus. 



XXIV. OBSERVATIO. 

Consideratur astuta mbintroductio pcenalium contra 
Catholico8 statutorum mb Elizabetha. 

MVLTI avent intelliffere ipsum mali principium, 
vnde caetera mala deriuantur in nostram 
gentem. Quippe ex quo pia & Catholica principe 
Maria fato concedente, Elizabetha eiusdem soror, 
ad Regni gubernaculum succedebat, Catnolica 
heec natio in praacipitium delata est, ab illo vsu & 
professione ortbodoxa, quam publici tunc retine- 
bat ; Id ver6 factum conqueruntur insidiosis do- 
liticorum ambagibus, per quas intritis in Parla- 
mento furtiuis ordinationibus, per nimiam, vt 
f ertur, Qubernatoris peritiam, & ssDCularem pru- 
dentiam ; succinente & lenocinante Prolocutoris, 
astutia dixerim an ambitione,pedetentim amittebat 
vsum illum publicee Orthodoxiee: huius tamen 
logodsedali Prolocutoris posteri, egestate & infor- 
tunio poenam luere dicuntur istius multiloquij : 
Idque meritd vicinis & notis inclamantibus, mal& 
parta, ex Dei iusto iudicio, per infrunitum haa- 
redem, male dissipari, quia ndem prodidit auus, 
quam Ecclesiae & patria^ seruare debuit. 

Sed gemunt sub isto iugo quotquot ab illo aeuo 
hucusque profluxerunt : & cum Patres nostri vel 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 285 

inscij, vel inuiti, aut saltem supini, vuam aoerbam 
comederint, dentes tamen nliorum hac nostra 
memoria obstupescunt. 

11 Vnique oonspecta liuorem duxit ab vua.* 

Quia dum liueret AngKcana vitis syderata, 
afflatu nouorum dogmatum, contagionis suae com- 
munione, etiam liuic vineae Hibernicae afflauit 
quidpiam de funesta sua, quam contraxit aurugine. 
oed quia caput malum, caput etiam malorum est, 
idcirco vnam vel alteram capitalem sanctionem 
huc transcribam ; ex qua, per canalem parlamen- 
tariae approbationis, deriuatur origo miseriarum, 
& scaturigo poenarum quas Catholici sustinent 
(peccato quidem non occulto, in supplicio tam 
manifesto) hoc est froenum illud erroris quo max- 
illae nostrsB constringuntur, ne liceat 6 seruitute 
caput attollere ; sed tunc demum licuerit, cum 
summus Deus cor Regis ad nostri miserationem 
inflexerit, idque vt breui fiat supplices poscimus & 
speramus. 

Illud autem scire oportet, moris esse in Farla- 
mento, & Prolocutore propalam in ipso consessu 
explanari ordinationes quae sanciendse proponun- 
tur ; quarum tenorem & scopum, prout ipse affi- 
citur, variS vestit & inuertit ; & quanquam ipsum 
textum, & statuti apices in nullo possit immutare 
& tenore & contextu ex Anglia transmisso ; potest 
tamen illud quod in vnum finem conscriptum est, 
demulcendo auditorum aures, circumscribere variis 
verborum anfractibus, vt non omnibus statim ap- 
pareat, qu& lateat anguis in berbd, : sed in prsesenti 
negotio communis f ama est captatam ab ipso occa- 
sionem proponendi & concludendi sanctionem 
quae hic sequitur, cum illi e Comitiis abes- 
sent, qui & fiducia causae vellent, & iudicij 
atque eloquij viribus valerent ex aduerso stare* 
& refutare propositionem. Id si verum sit 



Digitized by VjOOQ lC 



236 ANALECTA DE EEBTTS 

(prout fert communis fama), magnee perfidi» reus 
erat Prolocutor, de quo nihil in alterutram par- 
tem pronuncio. Ferunt insuper Proregem Sussex- 
ium minando vocalibus in domo parlamentari 
dum reclamarent propositioni ciues & equites, 
palam dixisse cum lmperio, 

" Sic volo sic iubeo, stet pro ratione voluntas." 

Yt omnes terreret & traheret ad assentiendum. 

Ipsius autem statuti verba subijciemus, si prius 
monuerimus circumspectum lectorem, formulam 
istam supplicandi quee praefertur in ordinatione 
condenda (quasi suo proprio motu subditi absque 
instigatione Principis deposcerent actum ipsum 
sanciri) fucum esse ex ordinario politicorum stylo ; 
neque vero quidquam ref ert, siue ita cum petitione 
con8cribatur, siue aliter absque petitione : Bedex in- 
genio Statistarum & Scribarum est, inrebuspraeser- 
tim odiosis & maxime ingratis, vt inuidia se exone- 
rent, in alios ita transfundere vel originem vel fulci- 
mentum mali : Caeteroqui apud nos constat, om- 
nium sanctionum formam inconsultis suffragatori- 
bus parlamentariis concipi, & in Angliam mitti 
approbandam, vt accedente Concilij Anglicani ap- 
probatione, muniantur sigillo Regis, & remittan- 
tur in Hiberniam, quo ijdem actus sic conscripti, 
signati, & approbati, postea sigillatim proponan- 
tur in comitiis nostris ; estque in hac parte tam 
stricta & lege cauta animaduersio, quam vocant 
" ordinationem Edoiiardi Poinings olim Proregi8, ,, 
vt non liceat vnam voculam demere, addere, vel 
inuertere ab illopraecisostylo qui transmissus est ex 
Anglia, quocunq; modoconceptus fuerit. Acproinde 
cum esset his proximis annis mentio de habendo 
hic Parlamento, & quaedam Acta cuderentur a 
Prorege cum suis, quae communicaret in Angliam, 
ceu concernentia salutem huius Regni, displicuit 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOKUM IN HIBERNIA. 237 

Proceribus nostris, aliisque Nobilibus ista tractari 
irrequisito ipsorum consilio, qui optime nossent ea, 
qu89 quomodo pertinerent ad bonum buius 
populi : quin & inter celebrandum Parlamentum, 
cum aliquid esset immutandum in conteztu statu- 
torum, ex iudicio Comitialium, & pressa discus- 
sione apicum iuris, non prius in Hibernia concludi 
quidquam poterat, quantulacunq ; esset verborum 
mutatio facienda, quin eodem tenore & norma, 
iisdem prorsus terminis & syllabis in Angliam 
priu8 traijcerentur, vt approbante Rege, & trans- 
mittente, succederet in nostris Comitiis pro- 
positio. Itaque de re ipsa perinde est, siue ad 
petitionem Parlamenti, siue citra petitionem 
sanciatur statutum; nam ad inuidiam & odium 
deonerandum, ita loqui placet scriptori, quemad- 
modum & in Anglia, paulo ante quam conderetur 
ista apud nos sanctio, quasi nomine plebis &populi 
Anglicani petita fuit innouatio religionis a Kegina 
Elizabetha ; qu» non nisi paucorum fuit politico- 
rum inuentio ; & postea sub eadem etiam Regina 
supplicatum fuit similiter in Parlamento, vt Maria 
Scotiae Regina mater Iacobi Regis nostri capite 
plecteretur. Atque antea etiam sub Henrico 
octauo, identidempetitum f uit, vt diuortium fieret 
a pia Regina Catbarina Caroli V. matertera, 
quo daretur locus superinducendae AnnaB Bolenee ; 
vnde in AngKa succreuit malorum omnium lerna, 
& schismatis origo. In laruam igitur obtenditur 
illa supplicandi forma, quee cum sit paucorum 
artificium, appingitur tamen subditis, ex penicillo 
politico, ipsis vocalibus vtriusque Domicilij quan- 
tumuis repugnantibus, vel nescientibus quid trac- 
tandum sit. 



Digitized by VjOOQ lC 



ACTVS, 



OEDINATIO, ET STATVTVM, QVO RES- 
TITUITUR CORON^) ANTIQUA IU- 
RISDICTIO SUPER STATUM ECCLESIAS- 
TICUM AUT SPIRITUALEM, ABOLENDO 
OMNEM FORINSECAM POTESTATEM 
EIDEM REPUGNANTEM 



Ex actis iub 
Eliiabetha 
an. S. 




VMILLIME supplicant V 89 Ex™» Ma l | 
tui fideles & obedientes subditi, Domini 
spirituales, & temporales, & populi in 
hoc preesenti Parlamento congregati, vt cum 
regnante carissimo patre tuo, ac dignae 1 memoriaB 
Henrico Rege VIII. diuersae bonae leges 2 & statuta 
essent facta & stabilita, tam adpenitusextirpandam, 
& abolendam omnem vsurpatam 8 & forinsecam 
potestatem, & auctoritatem ex hoc Regno vestro, 
qu&m etiam ad restituendiun, & imperiali eiusdem 
Coronae 4 antiquasiurisdictiones, auctoritates,superi- 
oritates, & praeeminentias ad eandem rite* spectan- 

1 De tyrannide & libidine Henrici in theatris, compitis, 
pulpitis, palam & impune conclamatur iam in Anglia. 

* Leges esse nequeunt prsecepta hominum repugnantia 
diuinse legi, veritati, virtuti, & saluti populorum. 

8 Legitime vsitata non vsurpata iurisdictio k auctoritas 
Sedis Apostolicae. Quam multi hic solaecismi contra Syntaxim 
Catholica vnionis & obedientias. 

* Diuortium a fide in Anglia non est antiquius diuortio a 
thoro, quod fecit Henricus aduersus Catharinam post diuersas 
proles k 22. annorum cohabitationem. 

4 Intelligit Primatum Ecclesiasticum, & ctetera illi annexa : 
qu» omnia irritsrunt Phil. & Mar. cum in se irrita essent, 
nec rite ab Henrico assumpta. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 239 

tes, & pertinentes, per quas, nos tui humiles, & 
obedientes subditi ab anno 28. Regni carissimi 
tui iam dicti parentis, continuo bene regebamur, 
& exonerabamur diuersis, 1 grandibus, & intoler- 
abilibus oneribus & exactionibus, antea accipi & 
exigi illicit^ solitis, per eiusmodi forinsecam 
potestatem & auctoritatem, quse ante illud tempus 
vsurpabatur ; quousque omnes illaa leges & statuta, 
pervnum ActumParlamentarem,factum anno tertio 
& quarto Regnorum nuper Philippi Regis, & 
ReginsB Mariee sororis Cel nii V® intitulatum : 
Actus reuocandi omnia statuta, articulos, & proui- 
siones f actas contra Sedem Apostolicam Romanam 
ab anno 20. Regis Henrici 8. & etiam pro aboli- 
tione 8piritualium &Ecclesiasticarumpos8e88ionum, 
& haereditamentorum translatorura in laicos ; 
plene erant reuocat® & annullatro, vt ex ipso 
actu Annullationis latius apparet. Cuius reuoca- 
tionis virtute, tui humiles subditi denuo reducti 
sunt sub eandem vsurpatam forinsecam potestatem 
& auctoritatem, sub qua seruitute etiamnum rema- 
nent, cum intolerabilibus expensis tuorum dilec- 
torum, nisi per auctoritatem huius augustse tuae 
Curiee parlamentaris, accedente assensu Gel™ T m 
remedium prouideatur. 

" Placeat itaque Celsitudini T* , vt pro reprimen- 
da iam dicta vsurpatione forinsec» potestatis, & 
pro restituendis iuribus, preeeminentiis, & iurisdic- 
tionibus pertinentibus ad imperialem Coronam 
huius Regni, par auctoritatem praesentis huius 

1 Tota olim Anglia vectigal pietatis & religionis caosa pen- 
debat Bomano Fontifici, argenteum nummum in singnlaa 
domoa. Inas Rex Saxonum Occidentalium ccepit circa an. 
dccxl. Secutus eat Offa Merciorum Rex. Auxit Athulphus 
qui totius fere inaulie imperium obtinuit Neqne ver6 vel illa 
recognitio vel ali% consuetee pensitationes visae sunt antehao 
intolerabiles. Vide Folyd. Virg. 1. 4. hiat. u. 40. Weatmonaat. 
Maleab, &c. 



Digitized by VjOOQ lC 



240 ANALECTA DB REBTJS 

Parlamenti inactitetur, qu6d iam dicta ordinatio 
facta 3. & 4. annis Regnorum Philippi nuper 
Regis, & Reginee Mariae, & omnia ac singoila 
membra, clausulse, ac articuli in ea contenti 
(prseter illa membra, clausulas, & sententias quse 
infrd excipiendse enmt) annullari queant, ab 
vltima die huius Sessionis Parlamenti ; & deinceps 
nulla sint, & irrita ac nullius valoris: & qu6d 
prseterea, pro reuiuiscentia plurium bonarum 
legum & statutorum tempore cari tui parentis 
factorum, placeat C 1 " T. qu6d vnus Actus, & 
statutum fectum in Parlamento Dublini habito 1. 
die Maij anno 28. Regni eiusdem Henrici 8. & 
postea prorogato, adiurnato, comperendinato, & 
continuato (vt ex Rotulo ipsius Parlamenti latius 
patet), quod intitulatur ' Actus appellationum : 
cb alius actus in eodem Parlamento f actus, qui 
Actus f acultatum intitulatur ; omniaq; & singula 
membra, verba, ac sententise in ijsdem diuersis 
actibus & statutis contenta, per auctoritatemhuius 

Srsesentis Parlamenti, semper & vbique, ab vltima 
ie huius Sessionis Parlamenti, reuigebit ac 
reualescet, ac viribus resubsistet, ad omnem in- 
tentionem, constructionem, & propositum : & qu6d 
omnia membra, sententiee, & verba eorundem 
diuersorum actuum, ac singulorum eorum, ab hinc 
erunt, & possint iudicari, eestimari, & accipi, vt 
extendantur ad T. C n6m , ad haeredes & successores 
tuos, tam plene" & ample, atque vnquam ijdem 
Actus, & singuli eorum extendebantur ad prsef a- 
tum Regem Henricum 8. parentem T. C. 

Et preeterea C. T, placeat qudd per prsesentis 
Parlamenti auctoritatem sanciatur, quod de quodam 
actu seu statuto facto in Parlamento celebrato 
Dublini 13. Iunij an. 23. Regni dilecti Patris tui 
Henrici 8. & postea prorogato, adiurnato, & 

> Per istum actum Appellationum seuer^ interdioitur acoee« 
iue omsis et reoursua ad sedem Apoet. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOBUM IN HIBBBNIA. 241 

continuato (vt ex Rotulis ipsius Parlamenti latius 
apparet) quod intitulatur l Actus pro matrimonio ; 
eatenus solummodo quatenus attingit gradus 
consanguinitatis, possit deinceps similiter subsis- 
tere, & valere, ac remanere in suo vigore ac 
viribus, ad omnem constructionen & propositum, 
non obstante quacunque clausula in eodem actu 
Annullationis supri memorato, aut alia quacunque 
re, vel causa in contrarium faciente. 

Porrd O 1 T. placeat qu6d prseterea sanciatur 
auctoritate preedictA, quod omnes aliaB leges & 
statuta, & membra ac clausulse actuum, aut statu- 
torum, qufle reuocata, & annullata fufere, per iam 
dictum Actum Annullationis facto sub Philippo 
Rege & Regina Maria, qusD non memorantur aut 
restituuntur vi buius prsesentis Ordinationis, 
stabunt, remanebunt, & sub eadem formft. ac 
tenore erunt cassata & irrita, quemadmodum ante 
huius actus celebrationem fuerunt ; quacunque hic 
contentA clausulH non obstante. 

Placeat insuper C^ T. qu6d auctoritate pree- 
dicta inactitetur, qubd vnus Actus seu statutum 
factum in 3. & 4. annis Philippi & Mariee Reg. 
quod nominatur Actus pro restituendis tribus 
statutis f actis ad punitionem heeresum : & etiam 
tria statuta memorata in dicto Actu, & per eundem 
restituta, & omnia ac singula membra, articuli, 
clausulee, ac sententi» in ijsdem contenta, erunt 
ab vltima die huius Sessioms ac reputabuntur an- 
nullata, reuocata, & irrita, ad omnem intentionem 
& propositum ; non obstante omni & quacunque 
re m ijsdem contenta, in contrarium. 

Atque vt omnis vsurpata & f orinseca potestas 
atque auctoritas spiritualis, & temporalis, possit 
esse in perpetuum extincta, & vt nunquam am- 

1 Cnri» laicalis quomodo miscet se in causia Ecclenaatici», 
matrimonialibus impedimentis, dispenaationibus graduum con- 
sanguinitatis, &c. 

17 



Digitized by VjOOQ lC 



242 ANALECTA DB BEBT7S 

plius in lioc Regno exerceatur, aut vim obtineat, 
placeat C * T 89 quod preef ata auctoritate sit porro 
mactitatum, quod nullus externus Princeps, 
Persona, Prselatus, Status aut Potentatus spiritu- 
alis, vel temporalis, vllo vnquam tempore, post 
vltimum diem huius Sessionis Parlamenti, vtatur 
fruatur, vel exerceat aliqualem potestatem, iuris- 
dictionem, superioritatem, auctoritatem, praemi- 
nentiam, vel priuilegium spirituale siue Ecclesias- 
ticum intra hoc Regnum ; sed vt in posterum illa 
erunt prorsus abolita, & eliminata ex boc Regno 
in perpetuum, quocunque statuto, Ordinatione, 
consuetudine, constitutione aut alia re, vel causa 
in contrarium non obstante. 

^TutSto* " ^* H U ^ P raterea placeat C. T*. vt stabilitum 

ESnatus & inactitatum sit per auctoritatem prsedictam, 

BeguJ, * * qu6d illse iurisdictiones, Priuilegia, superioritates, 

& praeeminentiae spirituales & Ecclesiasticse, quae 

per aliquam spiritualem vel Ecclesiasticam potes- 

tatem, vel auctoritatem, antehac erant, vel licitd 

poterant esse exercite, vel adhibitae, pro visitatione 

status & personarum Ecclesiasticarum, & pro re- 

f ormatione, regimine, & correctione earum, omni- 

umque errorum, haeresum, schismatum, abusuum, 

contemptuum & enormitatum, erunt in perpetuum, 

per huius Parlamenti auctoritatem, vnita & an- 

nexa Imperiali Coronce huius Regni. Et qudd 

tua Celsitudo, hseredes & successores, Heges aut 

Reginee huius Regni, habebunt plenam potestatem 

& auctoritatem, virtute huius statuti, per litteras 

tate SS»xir Patentes sub magno sigillo Anglise, vel huius 

Si * e prorex Regni Hiberniee, & generaKs Deputatus aut alius 

SuwJtor ^ubernator ^el Gubernatores huius Regni pro 

pro t«m. tempore, habebunt . similem plenam potestatem & 

Yfoeprimas auctoritatem virtute huius Actus, per litteras 

ta^Hiber. Patentes conficiendas, illius aut illorum mandato, 

sub magno sigillo huius Regni, assignandi, nomi- 

nandi, authorizandi, quando & quoties T. C**, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 243 

heBredes & successores tui, vel Dominus Deputatus 
generalis, Qubemator aut Gubernatores huius 
Kegni pro tempore, iudicabunt expedire vel 
conuenire, & tanto etiam tempore quanto videbitur 
T. C ni , nreredibus & successoribus, vel Domino 
Deputato, Gubernatori aut Gubernatoribus huius 
Regni pro tempore, talem personam vel personas, 
dummcxlo naturales subditos T. M atiB , hseredum 
vel successorum, qualem vel quales T. M** 8 , hse- 
redes & successores tui, vel D. Deputatus, Guber- 
nator vel Ghibernatores huius Regni pro tempore, 
iudicabunt idoneas ad exercendum, vtendum, occu- 
pandum, & exequendum sub T* C ne , hseredibus 
& succes8oribus, omnes iurisdictiones, priuilegia, 
prseeminentias, vllo modo attingentes, vel concer- 
nentes aliquam spiritualem vel Ecclesiasticam 
iurisdictionem,' intra hoc tuum Regnum HibernisB 
& ad visitandum, reformandum, resarciendum, 
ordinandum, corrigendum, & emendandum 9mnes 
eiu8modi errores, heereses, schismata, abusus, 
offensas, contemptus, & enormitates quascunque, 
quse per aliquam spiritualem vel Ecclesiasticam 
potestatem, auctoritatem, vel iurisdictionem pos- 
sunt aut debent legitime reformari, ordinari, re- 
sarciri, corrigi, coerceri vel emendari, ad obse- 
quium omnipotentis Dei, ad incrementum virtutum T«nninorum 
& ad conseruationem pacis ac vnitatis huius Regni SSmi! 110 " 
Et qubd eiusmodi persona vel personse sic nomi- 
nandee assignandse, auctorizandae, vel constituendee 
per T" 11 C nem , hseredes vel successores, aut per 
D. Deputa ^m, - Gubernatorem vel Gubernatores 
huius Kegni pro tempore, modo supradicto, post 
eiusmodi litteras Patentes illi vel illis factas & 
traditas vt suprd habebunt vigore huius statuti & 
dictarum litterarum Patentium, sub sigillo T" C niI , 
haeredum vel successorum, plenam potestatem & 
auctoritatem exercendi, vtendi, & exequendi omnia 
praenussa, iuxta tenorem & efEectura earundem 



Digitized by VjOOQ lC 



244 ANALECTA DE REBTJS 

Patentium, non obstante quacunque re aut causa in 

contrarium. 
fl5ati*feo3£ " ^ P ro me ^ or ^ obseruatione, vsu, & custodia 
tary,Btipen-huiusactu8,placeat C ni T. qu6dvlterius inactitetur 
d&iea C Re5s P er auctoritatem praedictam, qu6d omnes & singuli 
hSmwltSm Arcniepiscopi, Episcopi, & omnes ac singul® ali» 
Bneaure de personse Ecclesiastic», & qualescunque Ecclesias- 

fllo Primatu £. . ~ ,« .-, t . . ' . ^ . A x_ j • 

Regis Eooie- tici, Omciales & mini8tri cuiuscunque status, dig- 
^a°°iinTt- nitatis, preeeininentise, vel gradus fuerit vel fuerint, 
■SpentifSil ^ omne8 ac singuli temporales Iudices, Iusticiarij, 
neficij, etin-Maiores, & alij laici aut temporales Officiarij, ac 
S p ^Sem Ministri, & eorum quilibet habentes T. C 1 " 8 f eodum 
TnfriL^^* ve ^ 8tipendium intra hoc Regnum, praestabunt ac 
recipient corporale iuramentum, super Euange- 
listas coram tali aut talibus persona vel personis, 
qualem, vel quales assignare & nominare pla- 
cuerit T" C , haeredibus vel successoribus, sub 
magno sigillo Angliae, vel huius Regni, aut D. 
■iuT^fuiT Deputato, Gubernatori vel Gubernatoribus huius 
nawilt^mui- R e gni pro tempore, per litteras Patentes suo man- 
cauia 1 *a- ^° ^ ^ 611 ^ 8 8U ^ m &gno 8igillo huius Regni, ad 
Sw*in trao. illud acceptandum & recipiendum secundum for- 
demoSI^ m am & tenorem qui sequitur. 
tumert. i< jjgo A B. testificor & declaro penitus in mea 

conscientia, qu6d Reginae Maiestas est sola suprema 
Gubernatrix huius Kegni, & omnium aliorum suse 
C 1 " 8 Dominiorum & Ditionum, in omnibus spiri- 
tualibus & Ecclesiasticis rebus aut causis aeque* ac 
in temporalibus. Et qu6d nullus f orineecus Prin- 
ceps, persona, Preelatus, Status vel Potentatus 
habet, aut debet habere vllam iurisdictionem, 
potestatem, superioritatem, prsBeminentiam, vel 
auctoritatem Ecclesiasticam, aut spiritualem intra 
hoc Regnum. Et proinde ego penitus renuncio 
& repudio omnem f orinsecam iurisdictionem, potes- 
tatem, superioritatem & auctoritatem, & promitto 
qu6d in posterum geram fidem & veram ligantiam 
seu fidelitatem ergaReginee C nem & erga heeredes& 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 246 

successores eius, ac pro meis viribus tuebor & 
defendam omnes iurisdictiones, priuilegia, praB- 
eminentias, & auctoritates concessas, aut compe- 
tentes Reginao C ni , haeredibus & successoribus, 
vel vnitas & annexas Imperiali Coronae huius 
Regni,ita me Deus adiuuet, & contenta huius libri. 

"Et vt etiam inactitetur qu6d si quis Archiepis- 2? 1 ™ * 1 * 



copus, Episcopus, aut alius aliquis Ecclesiasticus, JJjJJJ^*^ 
Omcialis vel Minister, aut aliquis ex dictis tem- nSnSSuST 
poralibus Iudicibus, Iusticiarijs, vel alijs quibus- 2^ SZ™~ 
cunque laicis Officiarijs vel Ministris peremptori^ ISSTeSL- 
vel obstinat^ recusauerint preestare vel recipere «**• •chisma- 
dictum iuramentum, qu6d tunc qui sic recusat, habttarActu 
forisfaciet & amittet tantum durante vita, omnem sea . uenti » 
& quamcunque Ecclesiasticam ac spiritualem pro- 
motionem, beneficium, & officium, & omnem 
temporalem ac laicam promotionem & officium 
quae habet solum quando sic recusat, & qu&d totus 
titulus, interesse, & incumbentia in omni tali 
promotione, beneficio, aut alio officio, seu contra 
talem personam solummodo sic recusantem, du- 
rante eius vita clar£ cessabunt & cassa erunt, ac 
si talis persona sic recusans esset mortua. Et 
qu6d etiam omnes & singulae personae tales recu- 
santes accipere dictum iuramentum, immediat^ 
post dictam recusationem, & deinceps durante vita, JjJ^^J**^ 
erunt inhabiles ad retinendum vel exercendum ▼itra amia- 
aliquod officium, aut promotionem aliam quam So^,°Ma- 
tempore recusationis habuit, coniunct£, vel in SS^SJtos. 
communi cum alia aliqua persona vel personis. Et J^^jJJJ 

?[u6d omnes ac singulae personee quae deinceps prae- runt, n incar- 
erentur, promouebuntur, aut quibus conf eretur mSctant* 
aliquis Archiepiscopatus, Episcopatus, aut aliud Sj^pjJJi- 
aliquod spirituale vel Ecclesiasticum beneficium, g* «t cona- 
promotio, dignitas, officium, vel ministerium, aut s&tutunJhoc 
quae per C nem tuam, per haeredes vel successores m t £|i m aS u m ' 
tuos praef eretur aut promouebitur ad aliquod tem- {JjJ^J; ^ 
porale, aut laicum omcium, ministerium, vel serui- deiuratiar*- 



Digitized by VjOOQ lC 



246 ANALECTA DE BEBTJS 

easaniiinw, tium intra hoc Regnum, antequam capiat, suscipiet, 

Btet «t pro vtatur, exerceat, suppleat, aut occupet aliquem 

iSaUM v °" eiusmodi Archiepiscopatum, Episcopatum, promo- 

tionem, dignitatem, ministerium, officium, vel 

seruitium, similiter praestabit, recipiet, & emittet 

dictum corporale iuramentum super Euangelistam, 

coram eiusmodi personis quae habent, aut habe- 

bunt auctoritatem admittendi aliquam eiusmodi 

personam, ad aliquod tale officium, ministerium, 

aut seruitium ; vel aliter coram eiusmodi personis 

quas T. C d0 , hseredes vel 8uccessore8,perCommis- 

sionem sub magno sigillo Angliae vel huius Regni, 

aut per D. Deputatum, vel alium Gubernatorem 

aut (Jubernatores pro tempore existentes per lit- 

teras Patentes eius aut eorum mandato faciendas 

sub magno sigillo huius Regni, erunt nominati, 

assignati vel constituti ad ministrandum dictum 

iuramentum. 

SSiSS? " -^ si^iliter vt vlterius inactitetur per auc- 

modoinpnB-toritatem praedictam, qu6d si aliqua talis per- 

tSoiicSram? " sona, vel tales personse, quae vllo posthac tem- 

oSc^coUa* P° re promouebuntur, praeferentur, aut proue- 

Mafeatia* a kGntur ^ aliquam talem promotionem spiritualem 

test ad libil vel Ecclesiasticam, beneficium, officium, vel minis- 

^JFSiZL terium, vel quae per T. C nem , haeredes, vel succes- 

Jkc«?af qu» 80re8 ' erun * promotse, vel praelatee ad vllum 

pandent *o temporale vel laicum Officium, ministerium, vel 

co^muSita- seruitium, peremptori£ & obstinat^ recusabit sus- 

bJw suprS 1 "" cipere dictum iuramentum, ita ministrandum, 

? wto l' rt ^V 1 ^ ^ 11110 ^ es 8 * c recusantes incunctanter iudica- 

buntur inhabiles ipso iure, ad recipiendum, capes- 

sendum, vel habendum eandem promotionem 

spiritualem vel Ecclesiasticam, idem temporale offi- 

cium, ministerium, vel seruitium in hoc Regno, ad 

omnem intentionem, constructionem & propositum. 

" Et qu6d amplius inactitetur per auctoritatem 

praedictam, qu6d omnes & singulae personse tem- 

porales supplicantes pro sua liberatione, & eman- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 247 

cipatione ex manibus T. 0°**, heBredum vel 
successorum, ante dictam liberationem & emanci- 
pationem obtentam & approbatam ; & omnes ac cum «nte* 
singulse personaB temporales facientes hominium JJJ^f^^ 
T. C ni , haeredibus, vel successoribus, aut quaB ad- iuramentum 
mittentur m seruitium Tusb C nlB , neeredum aut dorum.modd 
successorum, prastabunt, & suscipient dictum cor- lM^ciceaStj 
porale iuramentum, coram Domino Cancellario Jjj^*- $* 
Hibernise. vel coram custode magni sigilli prom**»ocum 

. i xt r ° . * rigoreexi- 

tempore, vel coram tali persona aut personis quas gitur. vide 
T. C* , haeredes vel successores, aut D. Deputatus li.^JiJTi; 
vel alius Ghibernator aut Gubernatores huius Re^ni Jjjjjfj s ^ 
pro tempore per litteras Patentes mandato ipsius flne, 
aut ipsorum conficiendas, sub magno sigillo huius 
Regni, constituentur ad acceptandum & recipien- 
dum illud. Et qu&d omnes ac singulee personsB 
promouendflB ad ordines, & omnes ac singul® per- introtoree 

r j_ t j j. • j r • ▼ooanturqul 

sonaB suscepturee aliquem doctrinae gradum ln non P m«tito 
aliqua vniuersitate, quse in posterum erigetur intra adeu^thilre- 
hoc tuum Regnum, antequam suscipiat telem J^J^J^ 
ordinem, vel promoueatur ad talem gradum doc- uieaime 
trinaB, praestabit & suscipiet dictum iuramentum™ uthuin 
per hunc actum emissum, & declaratum, vt supr&, Ji^J^^ 6 
coram suo Ordinario, Commissario, Cancellario, aut ^^JJ^ 
Vicecancellario, vel eorum sufficientibus Deputatis ratum eet. 
in dicta vniuersitate. 

" Prouisum ver6 & inactitatum sit per preedic- 
tam auctoritatem, qu6d si aliqua persona, habens 
aliquem statum hsereditatis, in aliquo temporali 
officio vel officijs, in posterum recusabit peremp- 
torie & obstinate* suscipere & prsestare dictum 
iuramentum vt supra, & postea aliquo tempore 
durante su& vita Kbenter offeret se ad sic iurandum, 
& ita suscipiet & acceptabit dictum iuramentum 
coram aliqua persona, vel aliquibus personis ha- 
bentibus legitimam auctoritatem ministrandi illud ; 
qu6d tunc omnes & singulse tales personse, statim 
atque susceperint dictum iuramentum, veatientur, 



Digitized by VjOOQ lC 



248 ANALECTA DE EEBUS 

censebuntur, & reputabuntur in taK statu & pos- 
sessione dicti officij, prout erat ante recusationem 
iam dictam, potentque administrare, vti, & exer- 
cere dictum officium, tali modo & f orma ac deberet, 
& posset f ecisse ante similem recusationem, non 
obstante quacunque re in hoc actu contenta in con- 
trarium. 

" Et pro securiori obseruatione liuius actus, & 

integra extinctione omnis forinsecaB & vsurpatae 

auctoritatis & potestatis, placeat T. C* 1 qu6d vlte- 

rius inactitetur, per auctoritatem praedictam, qu6d 

omne8 & quaecunque personae habitantes in hoc 

tuo Regno, cuiscunque status, dignitatis, aut 

gradus fuerint, post expirationem 30. dierum & 

2£*{J^ determinatione nuius Sessionis praesentis Parla- 

hmaM ciau- menti ; scribendo, imprimendo, docendo, praedi- 

quosciSque cando expressis verbis, opere, vel actu deliberate, 

o^onwo>- s malitios^, direct£, affirmabunt, tenebunt, tue- 

sereEtes"" buntur, publicabunt, sustinebunt & defendent 

primatum auctoritatem, prae^minentiam, potestatem, seu 

pSntiflds : iurisdictionem spiritualem velEcclesiasticam cuius- 

gJ^j^S cunque extranei Principis, Praelati, PersonaB, 

j^j^- Status, vel Potentatus antehac vendicatam, exer- 

wBna^oon- citam, seu vsurpatam in hoc Regno ; aut delibe- 

omSium 18 rat£, malitiosd & direct^, faciet vel exequetur 

to°moSi- ^q^d P ro extollendo, promouendo, publicando, 

lium quam propagando, vel def endendo eandempraetensam, seu 

SSm! Amis- vsurpatam iurisdictionem, potestatem, praeeminen- 

offldorunt 111 tiam, vel autoritatem, aut aliquam eius partem ; 

p Jom°tio? a ' ( 1 U00 ' 0Iimes & quaecunque tales personae sic fa- 

num, &o. cientes, & offendentes, eorumque receptatores, 

wraem&£" adiutores, procuratores & consultores, quando 

Sumf etm>n ^ 1161 ^ 11 * legitim& de eo conuicti & Rei f acti, iuxta 

soium ipsi debitum ordinem & cursum conununium legum 

led^etum huius Regni, pro prima sua transgressione mulc- 

eorumTis^ tabuntur & amittent, T. C ni , haeredibus & succes- 

poM^sunt soribus, omnia sua bona & catalla, tam realia quam 

personalia : quod si aliqua talis persona sic con- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 



249 



uicta & addicta, non habuerit ad valorem 20. 
librarum tempore sura conuictionis & addictionis, 
qu6d tunc personae tales sic conuictae & adiudi- 
catae, vltra confiscationem omnium bonorum & 
catallorum vt supra, sustinebit poenam incarcera- 
tionis per spatium vnius integri anni, absque 
liberatione vel manucaptione. Et qu6d insuper 
omnia & singula beneficia, praebendae, & aliae 
Ecclesiasticee promotiones & dignitates quaacunque 
omnium & singulorum Ecclesiasticorum sic offen- 
dentium, quando fuerint denunciati Rei, statim 
post eiusmodi denunciationem, prorsus vacabunt 
ad omnes intentiones & proposita, ac si incum- 
bentes eorum mortui fuissent ; & qu6d patronus 
ac collator cuiuscunque talis beneficij, praebendae, 
promotionis, & dignitatis, legitime possit praesen- 
tare illud vel conferre tali modo ac f orma, ac si 
illi mortui fuissent. 

" Qu6d si tales quicunque transgressores, post I^Jone 118 " 
eiusmodi conuictionem & iudicium, rursus f aciant mcumtur 
vel committant easdem offensas, modo & formaSo?rnempe 
preedicta, & inde conuincantur, vel adiudicentur j5SSiM^*^«r 
prout supra, qu6d tunc omnes sic transgredientes, v*™ pj 5 *; 
pro tali secunda offensa incurrent pericula, poena- ISauitur 
Ktates, & confiscationes ordinatas & prouisas per SSSuta^ttT 
statutum prouisionis & Preemunire, factum in ^kjjjj"* 
Regno Angliae anno 16. Regni Richardi secundi Titam £* n Jj 
Regis. Quod si aliqui transgressores, post illam SaTeum in- 
secundam conuictionem&iudicium tertia vice com- l£j c E&». 
mittant vel contrahant eandem culpam, & inde {JJJ^™ 1 
legitim£ conuicti & iudicati fuerint, vt supra. 
Qu6d talis culpa tunc censebitur & adiudicabitur 
crimen laesae Maiestatis: & qu6d transgressores 
legitim^ conuicti & attincti, iuxta leges huius 
Regni, patientur poenam mortis, & alias poenali- 
tates, conficationes, ac damna, prout in casibus 
laesae 'M.sfi* per leges huius Regni. 

"Et qu6d vlterius placeat T. O* qu6d san- 



Digitized by VjOOQ lC 



250 ANALECTA DB KEBUS 

S? ^rea^ ciatur per auctoritatem praedictam, qu6d nulla 
Bioneoense- omnino persona molestetur aut impediatur in 
Sbsib"!?^- iudicio, pro tali offensa commissa vel perpetrata 
nouijim* soiummodo prsedicando, docendo vel sermocinando, 
cceptam ee»e nisi inde legitimS indictatus sit intra spatium 

a ludioibus . j • • • \ • • r\ \ j 

eztendi hsec vnms medrj anni a crimine commisso. Quod si 
■4 eli^JS contigerit aliquem incarcerari pro aliqua offensa 
dJunTqiuei em8moa ^ solum prsedicando, docendo, vel loquendo 
nocipeo commissa, & non fuerit de ea indictatus intra 
exteraam spatium vnius medij anni proxime post offensam 
fupwS' commis8am vel factam, quod tunc liberabitur e 
Paimepus jn carcere, & non amplius tenebitur captiuus pro 

■uo drcuitu , ' * r r 

eemestri eadem causa. 

Sl^eaim 1 ^" " Prouisum ver6 sit & inactitatum per auctori- 
%fw£* tatem praedictam, qu&d iste actus, & aliquid in eo 
contentum, nullo modo se extendet ad vuam clau- 
sulam, materiam, vel sententiam contentam, vel 
specificatam in actu Annullationis f acto annis 3. & 
cummuiti ^' Phi^PP* & Mari» Reg. quatenus attingit seu 
■intsaiuber. concernit aliquam causam vel casum Praemunire, 
in^fauowm 8 y el f acit aut ordinat aliquam materiam seu causam 
Crihoiiea i nc l U( li casu Praemunire, sed qu6d idem eatenus 
orfhodo solummodo, quatenus respicit vel concernit ali- 
conditi ■ quem casum, vel causam Prsemunire subsistet ac 
MarhJTta-* remanebit in pleno vigore & effectu, prout ante 
empiaribua confectionem huius actus, non obstante in contra- 
excuais pub- rium quocunque contento in hoc actu. 
tete*omnea Prouisum etiam & inactitatum sit per autorita- 
prLtermiasi, tem,praedictam, qu6d hic actus, aut aliquid in eo 
ne yei ipaa contentum, nullo modo se extendet in praeiudi- 

lecttone . -,. . »» *. ■. 

eomtn ca. cium, alicuius personae, pro onensa commissa vel 
dSant^Sn- facta contra tenorem vel sensum huius actus vel 
uuum aoia, gtatuti iam reuiuiscentis per hunc actum ante ex- 
pirationem 30. dierum proxime sequentium finem 
huius Sessionis Parlamenti, non obstante quo- 
cunque contento in hoc actu in contrarium. Qu6d 
si contingat aliquem ex Proceribus huius Regni 
-accusari de, velpro aliqua offensa, quae reuiuiscit, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 261 

vel efficitur casus de Prfiemunire, vel crimen laes» 
Ma tu vi huius actus; qu6d talis sic accusatus 
ponetur ad respondendum cuilibet eiusmodi ac- 
cusationi coram tali Magnate creto ex sanguine 
Anglicano huius Regni, qualem D. Deputatus, 
Gubernator \e\. Gubernatores huius Regni consti- 
tuent sub magno sigillo ; & qu6d discussio illius 
causae f acienda sit per Pares seu aequales ipsius vel 
ipsorum ; & qu6d ludicium sit recipiendum super 
tali discussione, examine vel cognitione capta 
per aequales, vel super conf essione manif esta Kei, 
prout in alijs criminibus proditionis vel Prae- 
munire fieri consueuit. c»utfo i» 

" Prouisum porr6 & inactitatum sit vt supr& rt h*o 
qu6d nullum decretum, Actus, vel determinatio JJJ^JSSIm 
pro aliquo negotio religionis aut causa Ecclesias- JJJ^JJJJ^ 
tica, habita vel facta per auctoritatem huius Par- ^ncuntir 
lamenti acceptdbitur, censebitur, construetur, aut JSlSntL 
adiudicabitur, vllo vnquam tempore pro aliquo ^J*^ 00-1 * 
errore, haeresi, schismate aut schismatica opinione, 
ordinatione, decreto, sententia, constitutione, vel 
lege, quocunque in contrarium non obstante. Reg i a p^. 

" Prouisum semper & sancitum sit per auctori- f^Lff 0, 
tatem praedictam, qu6d talis persona vel person», vioe-prim»- 
cui vel quibus T. C do , haeredes aut successores in e t BreJ» 
posterum, per litteras patentes sub magno sigillo r£™?&£ m 
Angliae, vel D. Deputatus Gubernator, aut Guber- JJJJfS^gjo 
natores huius Regni pro tempore per litteras pa- quanti «»- 
tentes ex eorum mandato connciendas sub magno dMuU! 
sigillo Hiberniaa tradent auctoritatem obtinendi, 
vel exequendi aliquam iurisdictionem, potestatem, 
vel auctoritatem spiritualem visitandi, ref ormandi, 
ordinandi, vel corrigendi aKquem errorem, haere- 
sim schisma, abusum seu enormitatem, virtute 
huius actus nullatenus habebit auctoritatem vel 
potestatem ordinandi, determinandi, vel iudicandi 
aliquam materiam vel causam esse haeresim, nisi 
tantummodo eam quae antehac determinata, ordi- 



Digitized by VjOOQ lC 



252 ANALECTA DE REBU8 

Ergo primis nata vel iudlcata est esse haDresim per auctoritatem 

Ulis aaoulis, . . , , r , 

per qu*tuor canonicarum scripturarum, vel per quatuor prima 

S2? g^" generalia Concilia, seu per aliquod eorum, vel per 

^J^ Jjjgf • aliud aliquod generale Concuium, in quo illud 

auctoriua ipsum fuit declaratum pro haeresi expressa & 

catholioa. manifesta verba canonicarum scripturarum, vel 

cert£ talia qu® in posterum erunt ludicata, ordi- 

nata, & determinata pro haeresi per inclytam 

Curiam parlamentarem huius Regni, non obstan- 

tibus in contrarium quibuscunque in hoc actu con- 

tentis. 

Sm ProJiri " ^ ^ 11511 ^ 1 sancitum sit auctoritate praedicta, 

oitraooiison- qu&d nullus in posterum erit restatus vel attinctus 

ESaSS!-" 8 de aliqua culpa f acta, ordinata, renouata, adiudi- 

now» ^arti- ^ 8, P r0 ^ P 61 * nunc actum, nisi fuerint duo vel 

coiosflcM plures sufficientes testes, qui testabuntur & decla- 

mn t5 u rabunt dictas offensas, de quibus restaretur, vel 



dJSJJJe. reus fieret : & dicti testes, vel tot ex eis qui super- 
uiuent, & erunt in hoc Regno, tempore quo in 
iudicio comparuerit talis reus, producentur faci- 
aliter coramipso reo ad testificandum, &declaran- 
dum quidquid dicere possunt contra accusatum, 
si ipse id requirat. 

" Prouisum & insuper sancitum sit per auctori- 
tatem praedictam, qu&d si aliquam personam vel 
personas posthac contigerit exhibere aliquod leua- 
men, subsidium, vel solatium, aut quocunque 
modo fuerit auxiliator, adiutor, seu consolator 
alicui personao, vel aliquibus personis, quam vel 
quas in posterum contigerit offendere in aliqua 
materia vel casu de PraBmunire, seu prodi- 
tione renouato vel constituto per hanc preesentem 
ordinationem, qu6d tunc tale leuamen, subsidium, 
solatium non censebitur pro noxa nisi sint duo ad 
minimum sufficientes testes, qui possunt ac volent 
apert£ testificari & declarare, qu&d persona vel 
personee, quae dedit vel dederunt eiusmodi leua- 
men, subsidium, vel solatium, habuerunt notitiam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOBTJM IN HIBERNIA. 258 

eiusmodi offensae commisse seu perpetratae per 
talem transgressorem eo tempore, quo ab ipso vel 
ab ipsis exhibitum vel subministratum erat tale 
leuamen, subsidium aut solatium, non obstante in 
contrarium quacunque re, materia, vel causa in 
hoc statuto contenta." 

Hucusque sunt verba statuti. Constabilito 
autem Primatu Ecclesiastico in capite Reginae, ac 
successorum eius, & Mytra Diademati appensa; 
transit instar Virginis saliaris cum sceptro, & 
pariter cum pado pastorali ad pascendas oues Do- 
minici gregis, quas deducit in noua pascua, nouos 
ritus, nouas preces, nouamque formam adminis- 
trandi Sacramenta, veteri vsu & Catholico ritu 
penitus abrogato, praescribit auctoritate parlamen- 
tari. Habetur noua hsec methodus fideliter tran- 
scripta in Actu qui sequitur de vniformitate 
officij Ecclesiastici, quaD quia non admittitur a 
Catholicis, ideo mulctis & pcenis qu» in statuto 
continentur, obnoxij sunt, & ad pauperiem redi- 
guntur indies, vltra incarcerationem, Ss captiuita- 
tem quam pro arbitrio Gubernatorum patiuntur. 



Digitized by VjOOQ lC 



ACTVS, 



PRO VNIFORMITATE COMMUNIUM PRE- 
CUM, & OFFICIJ ECCLESIASTICI, 
ATQUE ADMINISTRATIONIS SACRA- 
MENTORUM. 




JVM in morte nostri nuper supremi Do- 
mini, ac Regis Eduardi 6. remaneret 
vniformis ritus communis seruitij, pre- 
_, . ., cum, & administrationis Sacramentorum, & cere- 

Mors m ouci ' • -r^ i • a 1 • • 

ezorooreuo-moniarum in ilicclesia Anghcana, constitutus per 
mt& " actum Parlamenti celebrati in eodem Regno 

Anglise 5. & 6. annis eiusdem supremi Domini 
nostri Regis Ed. 6. qui intitulatus est Actus 
pro vniformitate communium precum& administra- 
tionis Sacramentorum ; qui quidem actus fuit 
annullatus & abolitus per actum Parlamenti in 
eodem Regno Anglise primo anno nostrse nuper 
supremae Dominae RegineB Mariae, in magnum 
detrimentum diuini cultus, & dolorem prof essorum 
veritati8 ChristianaB religionis. 

" Sit igitur sancitum auctoritate huius Parla- 
menti, qu6d dictus liber, cum ordine seruitij, & 
administrationis sacramentorum, rituum, & cere- 
moniarum, vna cum alterationibus, & additionibus 
eidem adiunctis, & confirmatis hoc prassenti statuto, 
viribus subsistent ; & d f esto Pentecostes proxim4 
sequenti8 obtinebunt plenum vigorem & aucto- 
ritatem iuxta tenorem & effectum huius statuti. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOKUM IN HIBERNIA. 255 

"Et insuper sancitum sit a Regia Maiestate 
cum assentu Dominorum & Communium congre- 
gatorum in hoc Parlamento, & ex auctoritate 
eiusdem, qu&d omnes & singuli ministri, in qua- 
cunque Cathedrali, seu parochiali Ecclesia, aut 
alio loco intra hoc Regnum Hiberniae ; a festo S. 
Ioannis Baptistee proxim£ sequentis, obligabuntur 
recitare & adhibere preces matutinas, vespertinas, 
celebrationem ccenae Dominicae, & administra- 
tionem omnium sacramentorum, & omnium com- 
munium ac solemnium officiorum, tali forma & 
ordine atque exprimitur in memorato libro, sic 
publicato auctoritate Parlamenti iam dictis annis 
5. & 6. Regni eiusdem Regis Ed : 6. praeter altera- 
tionem, & additionem quarundam lectionum vten- 
darum omni Dominica per annum, & formam 
litaniarum variatarum & correctarum, & duas 
sententias solummodo additas in exhibendo Sac- 
ramento communicantibus, & non aliud aut aliter. 

"Et si quaecunque persona, siue vicarius, siue 
alius rainister, qui debet aut tenetur cantare, vel 
recitare communes preces memoratas in praedicto 
libro, aut ministrare Sacramenta a festo S. Ioannis 
Baptistae iam dicti recusauerit vti dictis communi- 
precibus, vel ministrare Sacramenta in sua Cathe- 
drali vel parochiali Ecclesia, aut alibi, vl tenetur 
eadem ministrare iuxta ritum & ordinem memo- 
ratum & publicatum in eodem libro ; aut pertina- 
citer vel obstinat£ id tuendo, vtetur alio ritu, 
ordine, ceremonia, forma, aut modo celebrandi 
coenam dominicam public^ vel priuatim ; vel ma- 
tutinum, vesperas, administrationem Sacramento- 
rum, aut alias publicas preces contentas & editas 
in eodem libro (Publicae preces, in, & per totum supenti- 
hunc actum, intelliguntur illae ad quas alij debent t^, nii&o 
venire, vt eas audiant, siue in publicis Ecclesiis, SS*quST r " 
•iue in priuatis Capellis, aut Oratorijs, quae com- ©•«■ omni- 
mumter dicuntur Omcium Ecclesiasticum. :) autrituriMo 



Digitized by VjOOQ lC 



256 ANALECTA DE REBUS 

SgJ^in^.preedicabit, declarabit, vel obloquetur in deroga- 
parDai tionem vel deprauationem eiusdem libri, aut 
midMtati alicuius rei in eo contentae, aut alicuius partis 
SSi°^Slto8 eiusdem, & de eo legitim& fuerit conuictus, iuxta 
iniurtis^ leges huius Regni, per veredictum, siue sententiam 
oSbS^agita- duodecim legcuium hominum, aut per propriam 
StSSd ipw confessionem, aut per notoriam euidentiam facti, 
nonotufad- carebit & priuabitur in vsum S. C ni8 , haeredum & 
huoinroper successorum, pro prima transgressione, fructibus 
unt Saii- 00 " omnium 8piritualium beneficiorum aut promotio- 
SSo pS?**" num, prouenientibus in vno integro anno proxime 
cvOTUn *d P 08 * conu i c tionem : atque etiam qu&d persona sic 
Damettian. conuicta pro eadem culpa, incarcerabitur per sex 
menses, albsque liberatione vel manucaptione. 

* " Qu6d si aliqua talis persona post primam 
conuictionem offensse in praemissis perpetratae, 
rursus offenderit, & inde in forma praedicta legi- 
timS conuicta fuerit, qu6d tunc talis persona, pro 
secunda sua transgressione, incarcerabitur per 
spatium vnius anni, & praeterea ipso f acto priua- 
bitur omni Ecclesiastica dignitate vel promotione, 
& quod licebit Patronis & Collatoribus omnium 
& smgularum promotionum, ad easdem prsesentare, 
& eas conf erre, ac si mortui fuissent sic offendentes. 
Quod si aliquis bis conuictus in forma prsedicta, 
tertia vice offenderit in preemissis, prout supra, 
conuictus fuerit, tunc sic offendens & conuictus 
tertia vice, ipso facto priuabitur omnibus spiritu- 
alibus promotionibus, & tenebifcur incarceratus 
durante vita. Qu6d si transgressor & conuictus 
vt suprd, non fuerit beneficiatus, nec habuerit 
aliquam Ecclesiasticam promotionem, & timc idem 
sic offendens & conuictus pro prima transgressione, 
incarcerabitur per vnum annum proxim^ post 
dictam conuictionem, absque liberatione vel manu- 

• Nota grauem poenam derogantium vel obloquentium isti 
libro precumpublinarum, quas alii veriua offuciaa aixerint quam 
offioium Eccfeeiasticum. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORTJM IK HIBERNIA* 387 

captione. Et si aliquis non habens spiritualem 
promotionem post primam conuictionem denud 
offenderit in praemissis, & legitim^ conuictus fuerit 
prout supra, pro secunda transgressione incarcer- 
abitur durante vita. 

"Ordinatur etiam & inactitatur per auctori- 
tatem pr8edictam,qudd si aliquis post cuctumfestum 
S. Iohannis Baptistae, in Comaedijs, Ludis, Can- 
tilenis, Rhythmis aut alijs manifestis verbis, 

Sromet, vel loquetur quidquam in derogationem, 
eprauationem vel contemptum eiusdem libri, aut 
alicuius rei in illo contentae, aut alicuius partis 
eiiwdem, aut publico aliquo opere, facto, vel 
apertis comminationibus coget, causabitur, aut alias 
procurabit vel tuebitur in quacunque persona, 
vicario seu alio ministro EccWastico, in aliqua 
Cathedrali vel parochiali Ecclesia, vel sacello, aut 
alio vllo loco canere, vel recitare alias publicas aut 
ordinarias preces, aut ministrare Sacramentum 
aliquod aliter, seu sub alia forma aut ritu, quam 
vt continetur in iam dicto libro, aut aliqua via 
ex iam dictis illicitd interruperit velimpedierit ali- 
quam personam, vicarium, seu alium ministrum, 
in aliqua Cathedrali vel parochiali Ecclesia aut 
sacello, aut vspiam alibi cantarevel recitare publicas 
& solemnes preces, vel ministrare quoacunque 
Sacramentum, eo ritu & modo quo exprimitur in 
iam dicto libro, Quod tunc singuli sic legitimd 
conuicti, modo ^uo supra,pro prima transgressione 
persoluent Regiee M u , heeredibus & successoribus Prtm» m* 
C. Marchas : quod si aliquis semel conuictus, denuo Sjjjjjo* 
offenderit in praemissis culpis, & inde conuictus ^^J"^ 
forma superiAs dicta, quod sic offendens & conuic- oooo. M*rob. 
tus pro secunda vice persoluet Regise M a , hsere- omSum* 6 
dibus & successoribu8, cccc. Marchas. Et si secundd JJSSSSo 
conuictus, tertio offenderit in ijsdem, legitimi vt* "** 
supra conuictus, pro tertia vice mulctabitur Re- XnEuron!'. 
irinae heeredibus & successoribus, omnibus suis c^e* 1 * 

18 



Digitized by VjOOQ lC 



25# ANALECTA DE REBttS 

rtounqua bonis & catallis, & durante tota sua vita incar- 

lerum rere. Cerabitur. 

auhM^uoes " ^t ** aliquis pro prima offensa, vt prsemisaum 
lomSSaes ^ 8 *' conuictus vt suprfc non persoluet summain 
diiigunt et taxatam & debitam vi conuictionis, eo modo & 
uSquitwrt f orma quo debet solui, intra sex septimanas post 
ouenSuln^ 11 conuictionem, quod tunc omnis sic conuictus, & 
fcjinus non soluens, incarcerabitur per spatium sex men- 
nocte reie sium absque liberatione vel manucaptione. 
pSaimllSuu) "Et si aliquis pro secunda transgressione in 
suoWa mJ P 18811 ^ 8 ^ 8 » ^ 11 f orma supradicta conuictus, non 
tuta, infori soluerit dictam 8ummam solui debitam vi con- 
tocup!dit£ uictionis, & huius statuti form& & modo quo supr& 
FroStlSt. soluendam intra sex septimanas proximas post 
edDemetr. secundam conuictionem, quod tunc omnis sic 
conuictus & non soluens, pro secunda offensa in- 
carcerabitur ad vnum annum integrum, absque 
liberatione vel manucaptione. 

" Et quod ab, & post festum Sancti Iohannis 
Baptist® iam dictum, omnes & singuli inhabi- 
tantes in hoc Regno diligenter & fideuter, nullam 
habentes legitimam aut rationabilem excusationem 
se absentandi*, conabuntur frequentare suam paro- 
chialem Ecclesiam, aut consuetum sacellum, vel 

• Districtio per censuras Ecclesiasticas de quibus hic sermo 
est, innumera continet grauamina Catholicorum, vt alibi latius 
in Analect. sect 1. Mulcta hsec quae exigitur propter abaentiam 
in singulos dies featos & Domimcas, minor est alijs sumptibua 
qui soluendi sunt, in Scribas commentarienses k alios Minis- 
tros ; nec collecta relinquitur aedituia aut custodibus, sed in fis- 
cum redigitur. Puritani solas Dominicas celebrant; aed in 
nostro casu festa numerantur ex kalendario Romano. No- 
tanda contestatio & terminorum abusio. Multi ex Ministria 
habent plures parochias, quandoaue tres aut quatuor & sa 
valde dissitas rn quibus lmposeibile est vt deseruiant vno 
eodemque die ; in ali js parochijs Ecclesiae sunt pcenitus dirutss, 
nec tamen propterea excuaantur Catholici a mulcta soluenda, 
quod non adeant Ecclesias vel audiant preces publicas vt hio 
reauiritur. Hoo iam sseuerissime fit per singulos semestres, 
etiam & trimestres consessus nonsolum iudicum itinerantium, 
■ed etiam Iusticiariorum pacis. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOBtJM IK HIBKftHIA. 26fr 

si legitime in hoc impediantur, alium aliquem 
vsitatum locum in quo publicae preces & cultus 
diuinus celebrabitur tali tempore, quadragesima, 
omnibus Dominicis & alijs diebus ordinatis & 
consuetis solemnizari pro diebus f estiuis. Et tunc 
& ibidem remanere ordinate, ac sobri& durante 
tempore officij prsedicationis, aut alterius cultus 
diuini illic adhibendi & ministrandi, sub pcena 
districtionis per censuras Ecclesiasticas, & praeterea 
sub mulcta 12. argenteorum in singulos offen- 
dentes, toties quoties exigenda per sedituos seu 
Gustodes cuiusque parochiae, in qua offensa com- 
mittetur, idque m vsum pauperum eiusdem 
parochisB, de bonis praedijs & tenementis talis 
transgressoris per viam Pignoris. 

"Et pro debita executione huius Ex^ Reginse 
Ma 4 *" Domini temporales, & omnes communes in 
hoc Parlamento congregati, in nomineDomini, seri6 

frsecipiunt & iniungunt omnibus Archiepiscopis, 
Ipiscopie, & alijs ordinarijs, quod conabuntur ipsi, 
iuxta vltimam possibilitatem susb notitiee, debitam 
& fidelem executionem horum vrgere per totas 
suas dioeceses & districtus ; prout lpsi responde- 
bunt coram Deo, pro omnibus malis & pestibus, 
quibus Deus iuste valeat affligere populum suum 
negligentemhanc bonam & salubrem legem. 

" Et pro auctoritate eorum in hac parte, vlterius 
inactitatum sit auctoritate praedicta, quod omnes 
& singuli, tam Archiepiscopi, quam Episcopi, & 
alij eorum officiales exercentes Eccleaiasticam 
iurisdictionem, tam in locis exemptis, quam non 
exemptis intra ipsorum diceceses,habebuntplenam 
potestatem & auctoritatem, vi huius actus, refor- 
mandi, corrigendi, & coercendi per censuras 
Ecclesiae, omnes & singulos qui offenderint, intra 
aliquamex suis iurisdictionibus, vel dioecesibus,post 
dictum festum Sancti Iohannis Baptistae, contra 
hunc actum seu statutum, non obstante quacunque 



Digitized by VjOOQ lC 



260 ANALECTA D« REBtTS 

lege, statuto, priuilegio, Hbertate, prouisione, ante- 
hac facta, habita vel tolerata in contrarium. 

" Sancitum etiam & ordinatum est auctoritate 
praedicta, qu6d omnes & singuli Iusticiarij pacis, 
liberationis carcerum, auditionis & determina- 
tionis causarum, vel Iusticiarij itinerantes seu de 
Assiza, habebunt plenam potestatem & auctori- 
tatem, in singulis suis publicis & generalibus 
Sessionibus, inquirendi & determinandi, omnes & 
singulas offensas, quse commissae, seu perpetrat® 
fuerint, contra quemcunque articulum contentum 
in hoc actu intra limites commissionum ipsis 
dirigendarum, & faciendi processuspro executione 
earundem prout f acere possunt contra quamcunque 
personam, coram ipsis vocatam in iudicium de 
quacunque transgressione & legitim^ de eadem 
conuictam. 

" Prouisum ver6 & inactitatum sit auctoritate 
prsedicta, qu6d omnes & singuli Arcbiepiscopi 
& Episcopi, licit^ & liber^ possmt omni tempore, 
pro suo beneplacito, adiimgere & associare se vi 
nuius actus iam dictis Iusticiarijs pacis, libera- 
tionis carcerum, auditionis & determmationis, vel 
dictis Iusticiarijs itinerantibus in qualibet publi- 
cA & generali Sessione tenenda in aliquo loco 
su8B Dicecesis, propter vel ad inquisitionem, audi- 
tionem & determinationem earundem offensarum. 

Prouisum ver6 & inactitatum sit per auctori- 
tatem praedictam, qudd libri pertinentes ad dictum 
officium diuinum, procurabuntur & acquirentur, 
sumptibus & expensis ipsorum parocnianorum 
cuiusque parochise & Cathedralis Ecclesise ante 
dictum festum S. Iohannis Baptistae, & quod 
omnes ill» parochiales & Oathedrales Ecclesiae, 
siue alia loca in quibus dicti libri prouidebuntur 
& acquirentur, ante praedictum f estum S. Iohannis 
Baptistee, intra tres septimanas post dictorum 
librorum acquisitionem & prociu^tionem, vtentur 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBRRNIA. 261 

dicto officio diuino, illudque exequentur iuxta 
tenorem huius Aetus. 

" Et insuper sancitum sit auctoritate pre&dicta, 
qu6d nullus vnquam in posterum impedietur, Tel 
molestabitur de, vel pro aliqua offensa superius 
memorata, nisi sic offendens de ea indictetur in 
proximis generalibus Sessionibus, tenendis ooram 
aliquo Iusticiari6 pacis, liberationis carcerum, 
aumtionis & determinationis, vel coram Iusticiarijs 
itinerantibus, proximS post aliquam offeneam com- 
mis8am seu perpetratam contra tenorem huius 
actus. 

" Prouisum porrd & ordinatum atque inactita- 
tum sit per auctoritatem predictam, quod omnes, 
& ainguli Domini Parlamenti, pro tertia offensa 
memorata, in iudicio arguentur per suos Pares, 
coram tali aliquo Pare huius Regni, ex Anglicano 
sanguine, vt per D. Deputatum, vel alium aliquem 
Ghibernatorem vel Gubernatores huius Regni pro 
tempore constituetur per Commissionem sub mag- 
no sigillo. 

"Prouisum etiam, & ordinatum, atque inacti- 
tatum sit per auctoritatem prsedictam, quod Maior 
Dublinensis, & omnes alij Maiores, Baliui, vel alij 
summi Officiarij, omnium & singularum vrbium, 
Municipiorum, & oppidorum incorporatorum in 
hoc Begno, ad quos Iusticiarij pacis, vel visita- 
tionis carcerum, vel Assisarum ordinari^ non 
veniunt, habebunt plenam potestatem & auctori- 
tatem, vigore huius actus, inquirendi, audiendi, 
& determinandi de omnibus & singulis offensis 
prsedictis annuatim, intra quindecim dies post 
festa Paschatis, & S ti Michaelis Archangeli, eft 
form& & modo, quo Iusticiarij pacis, visitationis 
carcerum, Assisarum, & audidonis ac determina- 
tionis f acerent. 

" Prouisum verd, & inordinatum, acque inacti- 
tatum sit per auctoritatem praedictam, quod omnes 



Digitized by VjOOQ lC 



262 AKALECTA BE REBUS 

& singuli Archiepiscopi, Episcopi, & singuli eorum 

Cancellarij, Commissarij, Arcnidiaconi, & alij 

Ordinarij, habentes aliquam peculiarem iuris- 

dictionem Ecclesiasticam, etiam nabebunt plenam 

potestatem, & auctoritatem, vi huius actus, tam 

inquirendi in suis visitationibus, synodis, & alibi 

intra suas iurisdictiones alio quocunque tempore, 

& excipiendi accusationes atque informationes 

omnium & singularum rerum, superius nomina- 

tarum, quaB f actae, commissaB seu perpetratee erant, 

intra limites suarum iurisdictionum & autoritatum, 

& eosdem puniendi per admonitionem, excom- 

xnunicationem, sequestrationem, depriuationem, ao 

per alias censuras & processus, ea form& qua ante- 

nac fieri consueuit, m illis casibus per Ecclesias- 

ticas Reginae leges. 

Habitunon "Prouisum semper, & inactitatum sit, qudd 

SSSf. n^o*" quicunque in praemissis offendens, pro offensa antd 

0U Se/ eben * sustinebit poenam ab Ordinario, de quo constabit 

Sepcmttre* per testimonium sub sigillo eiusdem Ordinarij, 

fOiqSmdo non conuincetur denuo de eadem offensa coram 

iontepmt. Iusticiarijs : Et similiter si poenam ante suscipiet 

An|utt l*2. pro dicta prima offensa a Iusticiarijs, non recipiet 

Domini in pro eadem offensa poenam rursus ab Ordinario, 

monte o. w. non \, 8 tante quocunque contento in hac ordina- 

tione in contrarium. 

" Prouisum semper, & inactitatum sit, qudd qtue- 
cunque Ornamenta Ecclesiae & Ministrorum eius 
retinebuntur & in vsu erunt, prout in Ecclesia 
Anglicana erant per auctoritatem Parlamenti 
secundo Anno Regni Edouardi 6. quousque aliud 
superinde decernetur per autoritatem Reginee, 
cum assensu suorum Commissariorum deputan- 
dorum & conbtituendorum sub magno sigillo 
Anglise, vel huius Regni, pro causis Ecclesiasticis, 
vel per D. Deputatum, aut alium Gubernatorem, 
vel Gubernatores huius Regni pro tempore exis- 
tentes, ex assensu Concilij priuati huius Regni, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 

gnb magno sigillo huius Regni. Et insuper si 
contingat aliquem oontemptum vel irreuerentiam 
oommitti in ceremonijs vel ritibus Ecclesise, abu- 
tendo ordinationibus prascriptis in isto libro, 
Regia Majeetas per sunilem assensum suorum 
Commissariorum vel Dominus Deputatus, aut alius 
Ghibernator seu Gubernatores huius Regni pro 
tempore, possint,cum assensu Concilij huiusRegni, 
ordinare & publicare tales vlteriores ceremonias 
ac ritus, qui maxim£ seruire queant pro exaltanda 
gloria Dei, pro ©dificanda hac Ecclesia, & debita 
reuerentia sacrorum Misteriorum & Sacramen- 
torum Christi. 

" Et insuper sancitum sit auctoritate prodicta, 
qu6d omnes leges, statuta, & ordinationes, in 
quibus, vel per quas, aliud aliquod officium Eccle- 
siasticum, administratio Sacramentorum, vel pub- 
licae precee limitate, stabilit©, vel editae sunt, vt 
adhibeantur intra hoc Regnum, erunt deinceps 
euacuatae penitus, & nulUus valoris. 

"Et quandoquidem in plerisque locis huius 
Regni, reperiri non possunt Ministri Angli, ad 
seruiendum in Ecclesijs, vel locis dedicatis diuino 
cultui, vel ministerio Sacramentorum pro populo, 
& si commoda ratio prouisa esset qua possent vti 
precibus, officio, & administratione Sacramen- 
torum editis & stabilitis per hunc actum, in tali 
idiomate qu6d optimd ipsi intelligerent, debitus 
Deo oultus inde multum sublimaretur, & quando- 
quidem id fieri nequeat in natiua ipsorum lingua, 
tum propter difficultatem excudendi illam, tum 
etiam propter paucitatem eorum qui sciunt in hoo 
Regno legere Hibernicos characteres. 

" Idcirco humillim^ supplicamus Ma u T* , vt 
C ni * T* f auore & regali consensu inactitetur, or- 
dinetur, & stabiliatur, ac prouideatur auctoritate 
prosentis Parlamenti, qudd in omni eiusmodi 
Ecclesia, siu^ loco vbi publicus minister vel pres- 



263 



Digitized by VjOOQ lC 



$64 ANALECTA DB BEBTJS 

byter non habet vsum vel notitiam lingu® 
Anglicanae, licitum sit tali publico ministro seu 
presbytero recitare & adhibere matutinum, ves- 
peras, celebrationem coense Dominic», & adminis- 
trationem cuiuscunque Sacramenti, & publioas 
ao solennes preces m lingua latina, tali ritu ao 
f orm& prout exprimuntur & euulgantur in dicto 
libro, * per hunc actum stabilito, & iuxta tenorem 
huius actus ; & non aliter, aut alia ratione, qu&~ 
cunque re express& & contentA in hoc actu in 
contrarium non obstante." 



XXV. OBSERVATIO. 
JDe pcmaKum statutorum exequutlone. 

PRJETEB, istos duos actus damnissimos statui 
Catholicorum, quibus etiamnum hodie eorum 
ssrumnse recrudescunt, & velut Tyti j iecur (quod 
est in fabulis) vultureis morsibus exeduntur, illo 
eodem secundo annoElizabethae Regin<©, sub eodem 
Prorege Thoma Comite Sussexise (qui paucis antd 
annis, sub Philippo & Maria Catholicis Reg. 
Catholicd administrauit hoc Regnum* & Parla- 
mentariA auctoritate, nutu, atque Imperio suarum 
Celsitudinum, abrogauit iniquas leges, ab Henrico. 
8. sancitas), aliee complures pestifer» ordina- 
tiones, libertati & iurisdictioni Ecclesiasticse re- 

Sugnantes, editse & stabilitae f uerunt : quales sunt, 
e primitijs, deoimis, seu vicesimis beneficiorum 

* Iam traductus est liber precum pnblicarum in linguam 
Hibernicam, & excusus characteribua Hibernicis, in nuUum 
prope modum vsum, cum plerique Minibtri sint Angli passim & 
inezperti istius idiomatis. Alias cum Ministri essent Hiberni 
qui Anglice nesciebant, preoes illae erant Anglic6 propoaitss, 
nuno cum sint Angli proponuntur Hibernioe Atque ita tnrria 
Babylonicae fabricatores linguis & labiis oonfunduntux. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOETTM IK HIBEBNIA. W 

etiam impropriatorum (vt vocant) Regali Coron©, 
restituendis : De collatione ao donatione Episcopa- 
tuum, & Archiepiscopatuum per Reginam f acienda : 
De locis Regularium, ac Dominijs appropriandis 
eidem Coronsa, & similibus alijs iniquissunis or- 
dinationibus, qu® etiam mod5 obtinent, contra 
sacros Canones, & (Ecumenicorum Conciliorum 
decreta. Sed illa duo statuta, quse ex suis originali- ggJ SSSS? 
bus Anglicanis fideliter huo traducta sunt, pluri- t*r«i#tpm- 
mum negotij facessunt orthodoxra fidei cultoribus; SS^^S 
illis enim,vn4 cum tendiculis Regiaa pnerogatiuse, c2S3E3i 
maxime* innititur aduersarius, ad nostros omni TtrtaBtar * 
iniurift grauandos, & exhauriendos. 

Et quia sanctiones ill», Prorege operante, & coniootwa 
Prolocutore (vt fertiir) illudente Uatholicis, nec JJ^jJJjJJ,, 
sanct£ sunt editae, nec sane* promulgat», aut exe- •t»tutu 
outiom mancipate, vt pr» se fert veterum vox, antohM no. 
& seniorum traditio ; per multa annorum lustra, |}fil Slot 
sub ReginA legifllatrice, siluit earum obseruatio, ^™* «"" 
vel saltem viluit non obseruantium animaduersio ; 
hoc verd factum est, siue conscientia fraudulent&9D.chriftoph 
introductionis, siue insurrectionum crebrescente bJK?mu»- 
procella ; siue conniuentia Princi^is, & indulgentia JJjL°JJJJJ 
Gubernatorum, allicientium magis per blanditias, mit pubii- 
& commoditatum illecebras, qu&m per terrores & TJinSS^ 
tormenta intonantium. Attamen his ad temporis J^5* w>4u * 
aliquod interstitium ita transactis, qui promores uioram 
erant ad saeuitiam, redierunt ad mgenium, & nacti 
opportunitatem atque otium ab armorum strepitu, 
quod non deposuerant quidem, sed alta mente 
reconditum tenebant odium Catholicee religionk, 
iam tum incipiebant exerere, cum nullam persen- 
tiscerent f ormidinis ansam, siue ab extern& inua- 
sione, siue & domestico tumultu. 

Itaque prosiliebant cum acrimonia, insectantes, £5? cJJJ£ 
& inquirentes nostros Commissarij delegati in }*££££* 
causa religionis, freti diplomate quod vocabant miario ni^ * 
^ltee commissionifl ; hi minas, & terrores circum- ^SSSS^ 



Digitized by VjOOQ lC 



ANALECTA DE KEBUS 

ferebant, per omnem Regni regionem, qua 

circtritus suos conficiebant ; multA indagine, & 

8crutinio insidiabanttir libertati, <fc bonis Catholi- 

corum, qui Ecclesias & conciones haereticas non 

frequentabant : multi exterriti se permittebant ad 

illa conuenticula abduci ; alij non pauci intrepidi 

& immoti perstiterunt, diuturnum carcerem, & 

spolium bonorum constanter perpessi ; alij denique 

suo sanguine fidem consign&runt. Atque ita 

Pnidentins. noster numerus (vt ille dixit) sub omni grandine 

creuit. Conf essorem Creuseum ; martyrem Hur- 

riStoS? laeum ; aliosque insignes athletas consecuti sumus, 

intf ntaw ^ e ^^ 118 seorsim sermo erit. Nondum quidquam 

xtwtSario vel fando auditum, de mandatis citatorijs sub 

^rankero magno sigillo ; de exauctoratione magistratus 

JjJJJ^Jf* 'vrbici & agrarij ; de mulctis iuratorum non prae- 

sentantium; de Iuristarum ablegatione ab vsu 

forensi; de abdicatione Iusticiariorum pacis; de 

BreoiiMm- electoribus & electis Catholicis incarcerandis, & 

JJJJ^^^mulctandis ; de subuersione indigenarum, & sup- 

graoftmi- plantatione penitus facienda: antea flagris caasi, 

utiSi q trao- nunc Scorpionibus cseduntur vt digitus Roboami 

A ~~"™~ ~ prae Salomonis dorso ingrandescere videatur. 



XXVI. OBSERVATIO. 

Comparatio modernce persecutionis cum prisca. 

DVRA erant illa grauamina sub Elizabetha, de 
quibus alibi plenius loquendum erit : sed hsec 
dura magis & dira qu» experimur, nisi f ortt prae- 
sentium sensus acrior, recordatione praeteritorum, 
molestiam generat atrociorem, vti ea quas cernun- 
tur magis permouent, qu&m quae auditione perci- 
pimus. 

Sed ingenuS tamen fatendum est omnia quae 
patimur, si comparentur cum his quae sustinuit 



tantnr in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBXKNIA. 287 

Ecclesia primitiuorum, vmbram esse solummodo, 
vel simulacrum persecutionis : qu6d si malitiam 
huius cetatis, cum mollitie nostra conferimus, 
sequat fortasse vel superat prsesentis tribulationis 
eBstimatio. " Fidelis autem Deus qui non natiotur i. Oorfatk 
nos tentari supra id quod possumus, sea faciet l * T * "* 
cum tentatione prouentum, vtpossimus sustinere." 
Grauiora sunt qusB Maiores nostri sub Henrieo £*? *jg* 
ootauo statuta pertulerant. nHZ'1 9 *** 



XXVn. OBSERVATIO. 

De varys conatibus satagentium frtenum erroris 
ex ore eijcere. 

IVGVM illud & froenum erroris multis illi nite- 
bantur excutere; multa moliebantur ne ad- 
mitterent ; multa, vt ori iam inieotum proijcerent. 
Conacius Claudus 0'Neil, Geraldus etiam Geraldi, i^ 
Comes Eildariensis generalis Deputatus Hiberniae, CNeu^ 
eiusque filius Thomas Geraldinua Vicedeputatus 
(vt ex actis Parlamenti liquet) "cum suis accerse- JJSSJJ, 07 " 
bantur laesae Majestatis : ifle qu6d in Regem cum Prodepuu- 
exercitu insurgeret ; iste qudd annueret ; hic ver6 Suai patrJ" 
arma cum armatis coniungeret, & pro asserendo SS^^ 11 " 
Begno & potestate Regis iam in schisma prolapsi, 
tummltuarentur. 

Missi fuerant & Iacobo Desmoniae Comite, *•*£?• EjJ* 
annis antegressis, Nuncij cum litteris ad Regem om, 
Galliarum, incitantes vt copias huc transmitter- 
et: postea directse sunt auctore eodem Thoma Jjgjjjjj" 
Geraldino alise litter» ad summum Pontificem oaiiiaram 
Paulum 3. alise ad Imperatorem Carolum V. per- XLmrtiid 1 " 
ferrente Arohidiacono Kellensi Carolo Raynaldi, i»p«*kw«* 
vt suppetias illi & auxilia subministrarent, pro 
recuperanda hac Insula, & manibus schismatici 
Regis, Sed vt prior illa ita & posterior hsec legatio 
non suocessit neque eiam Deo visa est idonea illa 



Digitized by VjOOQ lC 



898 ANALECTA DE BEBTT8 

via perpetrandi quod protendebant faoinus ; vnde 

non aliud magis insecutum est, quam dftiMmm 

eorum qui coiuerant, cum inf oelici exitu suscepti 

negotij, & exitio totius stirpis aggressorum. 

indiutru Alia verd industria, qu& anteuertendum puta- 

Sm to°c<>- k an * scl^isn^ti & hflBresi, ne froenum errons in 

m*tti> n« ora ipsis insereretur, maiori prudentia, maturitate, 

rori/miT & iudicio niti videbatur ; quando in generalibus 

•dnSturent. Comitijs, & publico consessu trium statuum Regni, 

Procuratores, Cleri, cum suis Prselatis, vn& mente 

& sententift connixi, seriilaborabant vt suffragium 

decisiuum haberent ipsi procuratores, pro veteri 

Proearatorw instituto Parlamenti, de quo documentis euidenti- 

SSS«ttt bu* constat, & ex vetustis Comitiorum Rotulis 

JJSJ^c^calamo exaratis apparet ; quorum autenticum 

transumptum habetur iam inde saluum & incolume, 

ab ipso primi conquestoris Henrici II. sbuo ; qui 

formam tradidit conuocandi Parlamenti, & quibus 

ex membris consistere debeat ; in quorum enume- 

ratione, post Proceres Ecclesiasticos, constituit 

Procuratores Ecclesiarum, ceu Communes, qui re- 

pwBsentant corpus totius Cleri : quemadmodum 

S>st Proceres sseculares in ordine laicali, Equites, - 
ues ac Burgenses, reprasentant totum populum 
Comitatuum, ciuitatum, atque oppidorum. 

Cum igitur subolf acerent Catholici Commitiales, 

qui caBteris audaciores & constantiores haberi po- 

cathoiioi terant (preesertim ver6 Antistites, quorum maximd 

^s^,* - erat aduigilare saluti gregis) quo stratagemate 

auotortato mo ^ e bantur Regales pessundare vnionem Catholi- 

oontn Hon- cam, & exterminare obedientiam & potestatem 

owESJuir Itomani Pontificis, pro eadem retinenaa firmiter 

insistebant ; quod vt melius assequerentur, vtque 

numerum suffcragiorum augerent, hoc studebant 

euincere procuratores, qui ex singulis dioBcesibus 

bini mittebantur, vltra dignitarios (Decanum saltem 

& Archidiaconum), obtinere etiam ipsos vocem 

votumque in Comitijs debere. 

Quorum solerti» vt Rex occurreret, quando ian* 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOEUM IN HIBBRNIA. 260 

statuerat auotoritatem Pontificiam penitus abolere, 
nouA, & antea inauditA sanctione, preeclusit omnes 
hos Procuratores & iure sufFragiorum : vt patet ex Bonmdm 
Actis sub Henrico. 8. editis an. 28. ca. 12. fol. 57. ^SSf m 
quo ex loco non obscurd intelligitur, scopum illius JjgJ- *"**' 
etatuti & exclusionis procuratorum ed vergere, ne 
per eorum operam, iurisdictio & auctoritas Sedis 
Apostolicse, ac Romani Pontificis conseruaretur. 

Sed eualuit misterium iniquitatis in loco sancto, * Th--, • *• 
& homo peccati sumpsit, in sacra Insula, sacram 
tiaram Ecclesiastici apicis ; donec ipso per mortem h«t. vm. 
amoto, & tenero stolone Edoiiardo eandem stolam S^^pJwT 
induto, & viam lethi ingresso, enatum est d radice Jj^^^it 
nondum mortua, germen sanctum & salutare (Re- hu * •*•»- 
ginam Mariam intelligo) quo diuinitus insito in num pwr * 
truncum Austriaci stemmatis, exsufflatum est cum BeUdtu* 4 
impio f astu vsurpatum & laicis f astigium Ecclesias- SjuJ "*" 
tici Primatus. 

Nostris vero & maiorum flagitijs amariorem 
exigentibus potionem, & diuturniorem vindictam 
commerentibus, pi& ReginA prsematurd mortui, 
relapsa est Insula in pristinam sentinam ; ex qua JjFJJJjj^ 
tametsi multoties conaretur exurgere, magis tamen * &• 
magisque depressa est ; & si f aecibus peccati non ** 
adeo inhaarescit, tamen facibus exardescit, & sup- 
plicijs inhorrescit peccatorum ; vt ver6 dici jxwsit 
a Catholico in Hibernia, meritdque ad Dominum 
cum Psalmista clamari. " Saluum me fac Domine, ^* 1, w * 
quoniam intrauerunt aquaD vsque ad animam 
xneam." Intrauerunt aquaD desolationis, tribulatio 
xnagna nimis, vsq; ad intima ossa & medullas 
peruasit : carceres frequenter, mulctse supra mo- 
dum, ignominia& dedecus inundauerunt, "Infixus 
sum in limo profundi ; & non est substantia." De- 
functa Iezabele, non est mortuus Rex qva Eliam 
persequitur. " Veni in altitudinem mans & tem- 
pestas demersit me, laboraui clamans, raucss factee 
sunt fauces me», defecerunt oculi mei dum spero 



Digitized by VjOOQ lC 



270 ANALECTA DB BEBTTS 

in Deum meum." Altitudo illa maris f eri abeorp- 
eit me, & tempestas sub Cicestrio deglutiuit ani- 
mam meam : Clamaui, vt illo mutato, euccederet 
alios mitior, & benignior erga meam orthodoxam 
prof essionem, per annos plus minus decem incla- 
mando irracui : sed quid f actum P " Multiplicati 
11 sunt super capillos capitis mei qui oderunt me 
gratis. Confortati sunt qui persecuti sunt me 
lnimici mei iniust£ ; quse non rapui tuno exsolue- 
bam. Fatres comederunt vnam acerbam & dentes 
filiorum obstupescunt." 



XXVin. OBSERVATIO. 

De cerumnosa Catholicorum querimonia ad 
Principes Catholicoe. 

HAC ipsa hyeme quam transigimussicutdolores 
parturientium, ita multiplicataB erant nostro- 
rum eerumnee, quas necdum vere appropinquante 
decoximus, vt communi multorum Antistitum 
decreto, visum fuerit supplicationem adornare ad 
Catholicos in circuitu Pnncipes, ac potissime ad 
Catholicum Hispaniarum Eegem, qui notitia nos- 
trorum grauaminum acoepta, suo interuentu incli- 
naret Regem nostrum ad lenitatem. 

Cuius supplicationis formam, vti tunc pro re 
nata concipie batur, q^uia continet plura querelarum 
capita, visum est his intexere, vt statum rerum 
nostrarum lector melius intelligat. 

S. C. R. M. 

SSS5^"DECOLENTES animis nostris quanto zelo & 
XL beneficentia Catholica Maiestas vestra pro suo 
auito & hsBreditario iure promouere soleat & pro- 
pagare fidem Catholicam ; quamuis afflicti & de- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLlCOKtTM IN HIBERNIA. 271 

iecti, erigimur tamen in spem aliquam solaminis & 
subleuataonis quoties intuemur in illud sceptrum 
& diadema vnde & nos ipsi experti sumus, & 
xnaiores nostri perceperunt refrigejium in sestu 
tribulationis, & fidam in tempestate stationem. 
Insurgit eheu in nostras ceruices onerosior quam 
hactenus calamitas : consurgit duplex tribulatio 
eolito durior & efferacior. 

Perstant pleriq; Catholici in professione subb 
fidei immoti, sed non intrepidi : mulctantur pluri- 
xni fortunis, non dico superuacuis, sed penitup 
necessarijs ad vitam suam suonunque sustentan- 
dam. Orbantur nonnulli communi libertate, qua 
nihil dulcius hominibus dari aut auferri contingit. 
Arcentur plerique & consueta sacrorum communi- 
one, & nec clancularia Sacramentorum vsura im- 
pun^ frui possunt. Parcitur vtcunque fundendo 
sanguini, sed lento facultatum exuctu, & continua 
virium extenuatione ad miserrimam paupertatem, 
haud mult6 mitiorem ipsa morte contabeecunt. 
Numerus Catholicorum vix dum minuitur preeter 
paucos molles & subuentaneos, quos f auor domi- 
nantium allexit, vel exsufflauit turbo persecutionis. 
Corpus ipsum si spectamus adhuc integrum & 
illaesum est, sed membra quaedam sterilescunt : vitis 
nondum suam vitam amisit, ast palmites in ea 
nonnulU exarescunt. 

Quod veremur est ne totus diffluat humor vi- 
talis d, radice tot ictibus vulnerata, inciso cortice, 
recisis ramis, & absorpta medulla honoris, hones- 
tatis, congrui prouentus, alimoni», subuentionis 
ad vitam mediocriter tolerandam, qua funditus 
absumpta, quid procliuius quam vt ipsa, quae 
etiamnum integntatem suam retinere videtur, 
Catholicorum societas intereat, & dissoluatur, aut 
certe* in circumiectam contagionem trahatur prout 
eos valdd periclitari cernimusj & imis sensibus to^hW. 33 
ingeraiscimus. 



Digitized by VjOOQ lC 



272 AKALBCTA DE BEBTJS 

Idcirco ne subticendo periculi magnitudinem 
argui mereamur, neue edfentio nostro de salute 
animarum siue securi siue supini parumque pro- 
uidi in redargutionem Propneticam incidamus, 
qu6d venientem gladium, vel lupum in gregem 
nobis commissum incursantem non altius inclama- 
remus ; pro nostro munere & solicitudine cjuam 

gerimus protestando denunciamus pio, propitio, & 
atholico fiegi Hispaniarum grauissiml laborari i 
Catholicis in hoc fiegno Hibernise, sustinendo im- 
properium, contumeliam, dispendium libertatis & 
facultatum ne iacturam patiantur Catholicae reli- 
gionis. 

Et hac nostra denunciatione suppliciter petimus, 
se velit sequestrum dare, & deprecatorem pro nos- 
tra innocentiae & fidei incolumitate, interponendo 
suam auctoritatem apud Regem nostrum Iacobum, 
qu& flecti ille valeat ad mansuetudinem & lenita- 
tatem, ne populo suo Hibernise fraudi esse patiatur 
disparitatem professioms fidei, quando illi sese in 
alijs vite officijs & debite subiectionis muneribus 
probos & inculpatos ostendunt. Atque huic peti- 
tioni adornandse totius cleri nutu & nomine com- 
precatores subscripserunt hi qui sequuntur Antis- 
tites Hibernise. . . . 

XXIX- OBSERVATIO. 

De mticinali mione Elice Prophetce mb Rege 
Achab, 8f Iesabeh Regina. 

EX quibus querimonijs tam luctuosis quis non 
intelligat, quantis fluctibus obruatur Catho- 
licus in Hibernia ; vt merit& debeat, dimisso 

fuero in desertum, cum Eli& pergere, & supter 
uniperum stratus, petere animse susd vt moriatur. 
" Sumciat mihi Domine, tolle animam meam, ne* 
que enim melior sum quam patres mei«" 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBEBNIA. 273 

Verflm dum in vmbra Iuniperi obdormesoerit 
Elias, ab Angelo monitus ref ecit se, & in montem 
Horeb, ex deserto formidinis se recepit, vbi in 
spelunca positus, & post pusillum egressus transi- 
tum Domini prostolabatur. "Et eeoe sermo 
Domini ad illum, dixitque illi. Quid hio agis 
Elia f At ille respondit. Zelo zelatus sum pro Do- 
mino Deo exercituum, <juia dereliquerunt pactum 
tuum filij Israel ; altaria tua destruxerunt, Pro- 
phetas tuos occiderunt gladio, & quaerunt animam 
meam, vt auferant eam. ' 

Ver& dereliquerunt filij Israel pactum Domini, 
quando erexerunt vitulos aureos in Bethauen, vt 
transuerterent pedes populorum, & semit& ciuitatis 
sanctaD, extra quam profanus est qui comederit 
agnum Paschalem: ver& destruxerunt altaria 
Domini, cum Sancta Sanctorum conculcarent, & 
pro mysterijs coelestibus, ac tremendo corporis 
Christi sacrificio incruento, reposuerunt in pro- 
f ana mensa, egenam ccenam, & nuda huius mundi 
elementa. 

Verd Prophetas occiderunt, quando Hierarchas, hISJu?" ] 
& Sacratos Domino Sacerdotes, Dermicium, Cor- Arohiepitoo- 
nelium, Patricium, aliosque illius sortis, quos po- EU! ^plSr 
terant comprehendere, aflecerunt mortis supplicio ; Ejic5SL 
& adhuc exiguas illas quae supersunt rehquias, CoraeiGT 
auidissim£ conquirunt, vt lucernam Domini peni- Dunen. 11 " 
tus extinguant. Epitoopiw. 

Ob hoc tot discurrunt velites, & volones ; tot 
praefecti militares, cum suis manipularibus ; tot 
exploratoreg, & circumforanei nebulones, qui ex- 
cubant, exquirunt, inuadunt, diripiunt, si quem de- 
prehenderint ex nostro contubernio. Vix sunt 
tuta multis latibula, speluncae, cubilia, saltus, & 
nemora in quibusdam regiunculis ; tot alibi insul- 
tus & irruptiones, tot clancularias indagationes, 
tot proditiones extimescunt, vt quandoque necesse 
sit, dimisso puero, soliuagum esse, & montes insi- 
dere, vel in paludes se abdere. 19 

Digitized by VjOOQ lC 



274 ANALECTA DB EEBUS 



s 1 



XXX. OBSERVATIO. 

De eiiisdem visionk quasi wticinali expositione 
8f accotnmodatione ad statum Hiberniv. 

1ED quamdiu heec erunt, & quod signum transi- 

tus Domini P Cum se quasi derelictum solum 

lugeret Elias, iussus est de spelunca egredi, & in 

monte consistere, dum transiret Dominus. Fatet 

ille, & signa quse prsemisit Dominus suae transi- 

tionis praenuntia, singula attonitus obseruauit. 

Primo "Spiritus grandis & fortis, subuertens 

montes, & conterens petras ante Dominum ; non 

in Spiritu Dominus ; & post Spiritum commotio, 

vidonit non in commotione Dominus ; & post commotionem 

JSf^udd- ignis, non in igne Dominus ; & post ignem sibilus 

•ntar. Bur8B tenuis. Quod cum audisset Mias operuit 

vultum suiun pallio." 
iudic 10. Domine minores sumus omnibus tuis miseratio- 
T * **• nibus. Peccauimus redde tu nobis quidquid tibi 
placet : tantum nunc libera nos. Vsquequo mo- 
raris, vt moriamur P vsquequo ezpectas, vt expec- 
toremur, & penitus exanimemur ! vsquequo reten- 
tas transitum tuum ! an vt amplius tentemur nos, 
& transeamus in interitum. Calix tuus inebrians 
quam prseclarus est ; Sed transeat & nobis calix 
iste ; non tamen nostra sed tua voluntas fiat. Et 
misericordia tua subsequatur nos, aduersus eos, 
qui dicunt exinanite exinanite vsque ad f unda- 
mentum in ea. Hoo dicunt voce, hoo op^re 
clamant aduersarij, vt gentem hano innoxiam 
funditus exinaniant, vt & fidem ex cordibus 
eorum & ipsos ex fundis suis prorsus exterminent. 
SedecceDominus transit; iampraecesseratsubver- 
tens montes, & conterens petras:ita factum est in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOBTJM IN HIBERNIA. 275 

famoso flloDynasta Iohanne 0'Nelio, initio Regni i. Artiomii» 
Elizabethae, instar seeuientis procellae omnia per- tS?!!I!Ho!£ 
uadente& populante, qui nec montibus pepercit £222»? 
neo collibus aut petris, diuina pariter & numana o^Noiitf. 
miscens, fraterno sanguine se cruentauit, & Eccle- 
siam Armacanam ex parte demolitus, incursA in- 
dignatione (vt fertur) Creusei Antistitis, maffnigj^jjj 
assertoris Ecclesiastic® libertatis, post multas*ri™«»Bof. 
stra^es quas f ecit, accitis etiam e Conacia, & Mo- SLmLmn*- 
monia primipilaribus, quos sui Consilij participes2£T55gJj! 
f ecit ; deinde post probra & opprobria qu» con- jjyy 11 * 
traxit jriurima, cum vellet haberi restitutor patriao 
libertatis, & auite religionis, quia non erat de nu- 
mero eorum per quos salus f acta est in Israel ; qui 
seminauit ventos non messuit nisi turbinem, faotus 
ipse turbo impellens in parietem, in vindictam 
csedis antea per eum j>erpetratae, i. filio paterni 
sanguinis vltore Scoto, in rixa Scotorum & Hiber- 
norum interijt. Itaque non in Spiritu tam pwe- 
cipiti & prsepostero Dominus ; cuius iudicia recta 
sunt, 4 opera in numero, pondere & mensura. 

Post hunc spiritum secuta est grauis oommotio, i Artfcoiuo 
quam suscitauit in Momonia Iacobus Geraldinus S^S***!»! 
Mauritij filius, cui accessit Iohannes Geraldi, Des- oow ojnd. 
monise Comitis Germanus frater, & ipse postmo- 
dum Comes Geraldus insecutus est cum multis 
sequacibus. In Lagenia verfc se adiunxerunt 
Iacobus Yicecomes de Baltinglas, oum Eeuan- 
naghijs, Brinnijs, & alijs Nobilibus illius Pro- 
uinciae. Visa est magnis & nijs Principibus causa 
Dei tractari ; & quia pro fide bellum susceptum 
intellexerant, copias etiam auxiliares transmise- 
runt. Sed propter delicta saeculi irritus fuit cona- 
tus, Deo tunc non decernente speratum bellatori- 
bus effectum tribuere, quem in aliud tempus, pro 
alia generatione, alijs instrumentis & modis paran- 
dum reseruauit. Atque ita difBatum est consilium 
iflud ; dissiluit in partes opus & cceptum ipsum in- 



Digitized by VjOOQ lC 



27fl ANALECIA DE BEBUS 

f oeKciter dissolutum est ; Neque enim in illa com» 
motione transire ad refrigerium nostrum voluit 
Dominus qui vtinam his diebus propitius adueniat, 
& oriens ex alto lauream perpetui foederis nuptiali 
contractu afferat. 
iLjd^mi- IUa ver6 Geraldinorum commotione sic pweter- 
nn. ^"uecta successit ignis omnia latd deuastans, dum 
flamma f erroque omnia populatur Comes Tironen- 
sis, plusquam decennali bello intercipiens huius 
insulae quietem ; multa visus prosperd aggredi ; 
multis etiam congressibus victor : Sed nonnullis 
victorijs insolescens exercitus, tametsi cohortium 
antesignani, & ipse Gubernator ac ductor exer- 
citus, causam preetulerit honorificam restituendse 
religionis, nec vllam vellet capitulationem admit- 
tere cum Anglis, in qua primari5 non ageretur de 
fide orthodoxa publice stabiliendA per vniuersum 
Regnum. 

Quia tamen via illa ac violentia tuno exercita 
non erat secundum propositum Dei efficax, cuius 
occulta sunt consilia, iudicia vero abyssus multa : 
hinc peccatis homlnum irato Numine frustra se 
exerebant vires homimun ; lucem quippe illam in- 
accessibilem, quam Deus inhabitat, m cuius cir- 
cuitu sunt nubes & oaligo, qui & tenebras posuit 
latibulum suum, nuUa humani ingenij acies 
penetrare potuerit, nisi quantum ipse volet an- 
nuere. 

Sed excessit 6 vita inclytus Comes, responsurus 
Deo (sicut totus mundus rationem redditurus est) 
pro totius vit» decursu, & mercedem, quam meruit 
percepturus. 

Cum igitur nec in spiritu fllo vehementi ; nec in 
horrida commotione ; nec in ignitis quos diximus 
conatibus, transierit Dominus ad refrigerium & 
splamen huius Kegni ; nec dubitemus quin futu- 
rum sit, qu&d ex his serumnis & angustijs illud 
aliquando respirabit, iam coniectura f acienda est, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBBBNIA. 27T 

ecquisnam ille sibilus aurae tenuis quae suauiter 
afflat soliuagum Prophetam, quft foeliciter ad- 
spirante vultum adoperuit, & egressus stetit in 
ostio speluncse veluti lam captaturus liberum hali- 
tum, & conspecturus transeuntem Dominum, quem 
metu pendulus, & suspirijs anhelus tanta cum 
longammitate praestolabatur. 

V aticinia sunt eenigmata quousque impleantur ; *. «d trtc- 
nec istam ego nucem aliter hic enucleo, quam vt w£tnotu 
veri sensus analogiam, adumbrata interpretatione Prind P ,UIL 
consequar; & ex plenitudine mysteriorum, qusB 
fiub literali cortice reconduntur, aliquid eruam 
quod dissentaneum non sit altitudim significa- 
tionis, ac nostris moribus & temporibus appareat 
consentaneum. 

Sibilat apnid nos circumquacjue lsBtus ille susur- 
rus de matrimonij contractu, mter Galliarum aut 
ver6 Hispaniarum, & Britanniarum Principes con- 
trahendo; leetus ille san6 optatissimusque dum- 
modo interpositum prudentise politicse lenocinium 
defaecatam JDei causam non obumbret ; quam qui- 
dem nullus fucus vani & humani prsetextus, 
nullum inuolucrum ciuicae administrationis, nullum 
artificium ingenio hominis exquisitum offuscare 
aut potest aut debet ; siquidem intimus ille cor- 
dium scrutator, & renum ver£ KoA-cryvdKrrifc per- 
spicaciseime videat, abstrusissimos pectoris nostri 
recessus ; "Pertingens vsque ad diuisionem animae ^^ 4 
& spiritus, compagum quoque & medullarum, & 
discretor cogitationum & intentionum cordis : in iob. is. 
ouius conspectu omnia nuda sunt & aperta." 

Et ver5 q^uis diffidat, quando hoc matrimonium KjJJ^JJ 
debitis vtnusque conditionibus (annuente sede Man£ quLn 
Apostolica, & innuentibus Catholicis subditisj n,lll * s ® eilt * 
grauamina quae patiuntur, eorumque certam & 
stabilem medelam accipientibus) succederet, quin 
c&tera bona pariter cum illo peruenire nobis 
queant P qtd considerauerit ex coniugio Philippi 



Digitized by VjOOQ lC 



378 ANALfeCfrA. i)E REBU8 

& MarifiB, olim sequutam esse annullationem & 
reuocationem omnium Statutorum quae contra 
fidem condiderat Henricus 8. eiusdemque filius & 
heeree Edouardus : vt quemadmodum tunc, ex 
consitione germinis Austriaci, cum stipite Britan- 
nico, Catholicae libertatis vindicias Maiores nostri 
probauerunt ; ita nunc e diuerso, ex consitione 
surculi Britannici, cum stirpe Austriaca, parem 
effectum sortiamur: quem eo firmiorem & foelicio- 
rem augurari iuuat, quo maior est f utursB inter eos 
prolis apjrarentia. 
Eth^SSf 10 Mitescit qnidem arbutus horrida, si in genero- 
lUficum sum stipitem inseratur, & oblita susb austeritatis, 
bJJSHL ex indole trunci maritalis mitia poma producit : 
Faxit Dominus vt ita nunc in hoc coniugio gratu- 
lari possint Insulae BritannicsB vniuersae, vt de 
Bertha olim cum Ethelberto coniuncta, Anglia 
est gratulata, quando per filiam Regis Christianis- 
simi, cum Bege collocatam Pagano, ad fidem 
perducta est Christianam. Quid ver6 si Anglia 
debeat Francise, qu6d ad fidem suscipiendam 
Christianam, ReginaB Chrietianee, Ckristiano suo 
Antistite Lietardo adminiculante, prseculta fuerit 
auspiciis : cur non eidem nunc debeat Hibernia, vt 
eius adminiculo recuperet, quod Doemonis inuidia 
deperdidit P 
. . . m Sed ciim multa sint quae spem nobis in isto 

taatio de negotio videantur mgerere, multa quoque sub- 
SSTmloiiij. oriuntur indicia trepidationis & diffidentiee, ne 
talis aliqua hlc contingat techna vel syncretismus, 
qualie apud Euagrium reperitur in Edicto Enotico 
seu Ynitiuo Zenonis Imperatoris ; qui specie 
vnionis & pacificationis, Catholicorum subscrip- 
tionem obtinuit,* & in eandem professionem cum 
extraneis eos induxit. A parte tamen Catholica 
auguramur quidem oculos m capite habituros, neo 
def uturum in corde zelum his, qui causam trac- 
taturi sunt vnde honor Dei pendet & fidei Catho- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBEKNIA. 279 

licfi9 firmamentum, atque eiusdem in partibus 
vulneratis reparatio ; non secus ac orthodoxaa veri- 
tatis integritas, eiusdemque stabilitas integritatis ; 
cum tot millium populorum salute securitateque : 
Ex aduerso tamen veremur, cum D. HiUario, £J£*2** 
paleis aquas tegi, foueas cespitibus occultari, &Aufu«timi 
eecis laqueos supponi. SSn! 11 *" 

Causas ben& sperandi multas multi commen- 
tantur: ex ipsius primiim rei honestate & 
dignitate ; ex Christianissimi, Catholicique nomi- 
nis honore & onere; ex summo dedecore & 
ignominia deserendi officii piorum Principum, si 
religionem pietatemque vel nudamproiiciant; vel 
prodant indefensam; ex iudiciorum deniq; Dei 
consideratione, ^ui non pateretur diu multam 
huiusmodi proditionem, si (quod absit) ita contin- 
geret ab iis contemni honorem Christi, incolumi- 
tatem Ecclesi», securum Religionis statum, & 
quibus maxim£ def endi & conseruari debuerat. 

Ista sequabiliter considerata fouent vtcunque 
animos amictorum, ne penitus absorbeantur ab 
eestu incurrentium in oculos pauorum periculo- 
rumque ; tametsi in hoc tribulatorum numero non 
deeint, qui fixius percogitent mala quse imminent, 
quam bona, qu® veluti per speculum in «nigmate 
oontemplantur, quorum Theoria exiliter eos mouet, 
in tam crebris ictibus, ac dura & diuturna rarum- 
narum perpessione, quarum ne minimam adhuc 
mitigataonem experiuntur. Spes vanas argutd 
quispiam dixerat esse somnia vigilantium; quod 
si desperare prohibeat illa vetus lmprecatio, quse 
ciroumf ertur in Peripheria Scuti Regalis, in quo 
symbolum hoc ominos£ circumscriptum est, " Dis- 
pereat qui malS ominatur ; " non mbemur tamen 
mde ammos magis attollere qu&m rei exigit con- 
ditioP 

Sed dum male ominari vetamur, vtinam liceret 
ben£ animari ; vt cum omnino desperare nolumus, 



Digitized by VjOOQ lC 



bialiter. 



280 ANALECTA DE REBtJS 

respirare possimus allquantisper, ne perpetu6 cori-» 
flagremu8 in f ornace f errea persecutionis. Dicitur 
communi verbo, amantes eeque ac febricitantes 
delirando solere sibi somnia fingere; qu6d ne 
locum habeat in nostro preesagio de ava<jra<ri Reli- 
gionis, apud D. Anastasiam Nazianzeni, potens 
Fnmer- est misencors Dominus dictum & factum reddere, 
quantumcunque tumultuentur, & f erueant etiam- 
num Ministri Regis nostri, exagitando misellum 
gregem Catbolicorum nostrorum, tondendo facul- 
tates, tundendo corpora, deglubendoque viua 
eorum coria seu verius, cadauera, dum emungunt 
vitalem succum & sanguinem miserorum, vt eos 
praecipites tranant in Barathrum illicitae conf or- 
mitatis. 



XXXI. OBSERVATIO. 

De \J8 quw ipsum JRegem nostrum mouere debeant 
ad liberiorem Heligionis possmionem Catholicis 
indulgendam. 

MAGNTTM semper magnificumque in rebus arduia 
perplexisque expediendis momentum obtinuit, 
tum Maiorum conspicua constansque praelustratio, 
tum Minorum obsequiosa prosperaque affectatio : 
Twtuiin vtrumque preecellentem non minus quam prseua- 
pESSilb^ lidam Keligionem, fouendam non effodiendam ; 
a. Epi. 23. ornandam non onerandam persuadet. 
Eu»eb. iib, Et quidem satis iam omnibus constat, Traianum 
conitLt. etiamsi Gentilem Imperatorem, ne Christianorum 
0,S5, in Oriente fieret inquisitio, non obscurd prohi- 
buisse : sed & Tbeodosium seniorem, postquam 
Constantinus M. turpitudinum dilubra frecjuentari 
vetuit, templa insuper Christianis aperuisse ; in, 
quo de vniuerso orbe, & Ecclesia Christi vniuer- 
sali, optim£ meruit pientissimus Princeps. Nonne, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLKJORUM Cf HIBSBNIA* 381 

& Theodoricus Rex, quamuis ipse Arianus, per-JM» gy» 
misit Catholicis publicum exercitium & looa etiam otmmm 
publica diuino cultui consecrataP Ita etiam Jt. 1 ??*** 
Rotharis Herulorum Arianorum Rex, & ante illum 
Odoacer Rex, Orthodoxis Episcopis multa peten- Buod : •* 
tibus benignd indulsit. Quin & vni Epiphanio AnnoW 
Ticinensi roganti, relaxauit tributa, quse Orestee 
eius frater inclementer imposuerat. 

Et san£ Alexander Seuerus^ in controuersiavid. Apoph 
Christianorum cum pajjano popinari5 de posses- SXjSutJ! 1 * 
8k>ne domicilij, qu6d lste in ooquinam, llli in 
Ecclesiam intendebant conuertere, pronunciauit 
satius esse Deum ibi quomodocunque coli, quam 
condimenta parari. De eiusdem Seueri oonstitu- ub. i. c 1. 
tione, & ad Episcopos permissa per eum appella- 
tione vide Baptistam Fulgotium. Quid autem 
Athalaricus Theodorici successor censuit, & sanxit 
in f auorem Sedis Apostolic», & Cleri Romani ; 

2uid ipse Theodoricus in causa Symmachi Ponti- 
cis; & de Synodo Palmari, constat ex Aotis; 
*£untque illius temporis Historici: de quibus 
videre licet apud Bibliothecarium in Honorio : & 
apud Baronium & alios. 

Qu6d autem in hoc negotio, proter exempla, SblSSornm 
ipsamque rei sequitatem permouere maxim£ debet, in nd« oon- 
est ipsa Hibernorum inuicta in prof essione fidei a 
constantia, quse non potuit expugnari, quacunque 
adhibita vi, vel prudentia politicorum; vt verd 
triumphare videantur, de omni machinatione in- 
tentata ad diruendum hoc fidei propugnaculum ; 
in quo ipsi constituti spectatoribus explicant suae 
firmitatis vexillum, cui diceres inscriptum elogium 
illud, quod initio huius commentarioli memoraui- 
mus, "Hiberniam insulam tenacissimam CatholicsB 
fidei ; Gentemque auite pietatis & Religionis aui- 
dissimam retentricem;" quae tunc maximd vicit, 
quando tot annorum persequutionibus vinci non 
potuit. 



Digitized by VjOOQ lC 



282 ANALECTA DE EEBTTS 

vmJibi^i- Quid enim non tentarunt principes sseculif* 
SS diuoma quid non ipse Iacobus Rex, post quadraginta 
prowgibiM. q^atuor annos, quibus Elizabetha regnaueratP 
Iam agitur annus quasi decimus sextus Regni 
ipsius ; tertia iam vicissitudo est Gubernatorum, 
qui vias & modos variarunt attrahendi hanc Na- 
tionem ad innouationem in fide ; singuli satis in- 
structi documentis Regis sat strenue anhelabant ad 
palmam consequendam neoterismi a se dilatandi. 
Montioyus quidem mollibus lenocinijs & fortibus 
illecebris animos pertentauit : grauiori insultu, & 
diutumiore obsidione pulsauit Cicestrius : & qui 
nunc praeest Sinlohannes, si ex primitiarum 
specimine liceat messis vbertatem colliffere, nos 
vniuersos ventilare eum, & exufflare, velle conij- 
cimus ; nam vno medio anno sic dimensus est 
totam re^ionem, illis quae iam notauimus artificiis, 
ac si designasset religionem nostram omnin6 de- 
lere ; & vno impetu omnes eiusdem cultores in suam 
nassam concludere. 

Ista ver6 tam proiecta eorum violentia, despe- 
rationis f ortasse ar^umentum est, qua per nostros 

Eirtim declinata vijs & modis licitis, partim exant- 
ta cum magno rerum suarum dispendio, Deo 
prouidente poterit contingere, vt cum I). QTegorio 
Nazianzeno, in templo Anastasiae, in pacis ac re- 
conciliationis symbolum Anastasim celebremus, 
& resurrectionem Catholicae prof essionis. 

XXXII. OBSERVATIO. 
De noumimo Regia Iacobi edicto contra Catholicos. 

QYTD ver6 demum, & quousque sperare debea- 
mus, nolo meis verbis in alterutram partem 
statuere ; vnus<juisq; ex ipso Begis nostri Edicto 
(quod hlc attexitur) capiat quod voluerit. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLtCORTIM tH filBBlLNU. 283 



PEE EEGEM. 
' rv VANDOQTTTDEM manifestt nobis appareat, fi£b3 



Bdiotam 
oontrm 



v^ qu6d post publicam declarationem Regalis 
nostrse intentionis & propositi conuocandi & te- o*&M**9 
nendi Parlamenti in illo nostro Regno Hiberniae, 
quidam Pontificij titulares Archiepiscopi, Epis- tZqwrS* 
copi, Decani, Vicarij generales, Iesuitee, Fratres, JSuSJSo» 
seminaristse & alij presbyteri ordinati per extra- lnuuigit. 
neam autoritatem, per diuersos ex nostns subditis 
recepti & releuati, totum suum ingenium & mali- 
tiam impenderint ad animandos tales quos ipsi 
seduxerant, vt amplecterentur superstitionem 
Ecclesiee Romanse, seque opponerent aduersus 
Parlamentum iam incoeptum illic, & aduersus 
eursum procedendi ibidem. Atque insuper illis 
persuaserunt qu6d ex eiusmodi oppositione tandem 
obtinebunt saltem conniuentiam, si non etiam 
tolerationem Religionis. Vnde multi ex nostris 
subditis sumpserunt animos & spiritus perpetrandi 
graues contemptus contra nos, & contra altam 
curiam nostram Parlamentariam illic. Alij ver6 
multi inducti sunt ad contribuendam magnam vim 
pecunise, pro tuendis & defendendis ijsdem in sua 
contumacia & despectu nostri in illa parte, ex 
quo secuta est magna depauperatio illius Regni 
nostri. 

" Cum igitur clarfc perspiciamus, qu6d Iesuitee, 
Seminaristse & alij presbjrteri externa auctoritate 
ordinati, qui per prius edictum nostrum factum & 
publicatum in illo Regno nostro Anno tertio Regni 
nostri Angliae, Franciae & Hiberniae, Scotiae ver6 
39. debuerunt discedere ex nostro dicto Regno, 
neque amplius se recipere, venire, aut reuerti illuc, 
non solum auctores sunt illarum molitionum & 
contemptuum quos diximus, sed praeterea etiam 



Digitized by VjOOQ lC 



384 analbcta de kebus 

verisimiliter plura & maiora mala parituri sunt si 
permittantur diutius manere in illo Jiegno. # 

" Idcirco per praesentes declaramus, jDublicamus 
& proclamamus, qu5d constanter resoluimus, nun- 
quam nos concessuros vllam tolerationem aut exer- 
citium alterius religionis, quam quae consentanea 
sit verbo Dei, & iam stabilita est legibus illius 
nostri Reani, qu&m express£ iubemus & pwecipi- 
mus pro nonore & obsequio omnipotentis Dei, vt 
debitee executioni mandetur. Et insuper declara- 
mus, publicamus & proclamamus, estque nostra 
Regalis voluntas & prseceptum, quod omnes iam 
dicti titulares, Arcbiepiscopi, Episcopi, Decani, Vi- 
carij generales, Iesuitae, Fratres, Seminaristfle & 
alij presbyteri educati in Seminarijs vltramarinis, 
& lnstituti vel ordinati per vllam auctoritatem de- 
riuatam aut deriuari prsetensam £ sede Romana, 
ante vltimum diem Septembris proximi discedant 
ex illo nostro Regno Hiberni» : Et qu6d nullus 
titularis Archiepiscopus, Episcopus, Decanus, Vi- 
carius generalis, Iesuita, Frater, Seminarista aut 
alius presbyter ordinatus f orinseca auctoritate vt 
dictum est, ab & post vltimum diem Septembris 
proximi se recipiet, veniet aut reuertetur in illud 
Kegnum nostrum sub pcena grauissimee offensee & 
indignationis nostrae, & sub alrjs poenis & pcenali- 
tatibus quse iuste ijsdem infiigi poterunt per leges 
& statuta illius Regni nostri. Et sub ijsdem 
poenis expresse prombemus omnibus & singulis 
nostris subditis intra illud Regnum, ne quem 
suscipiant aut releuent titularem Archiepiscopum, 
Episcopum, Decanum, Vicarium generalem, Iesui- 
tain, Fratrem, Seminaristam, aut alium presby- 
terum institutum vel ordinatum vt suprd, qui 
post vltimum diem Septembris remanebit aut per- 
sistet in illo nostro Regno, aut illuc, vel in aliquam 
eius partem reuertetur aut veniet, contra mentem 
huius proclamationis. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBBRNIA. 880 

" Porr& deolaramus, publioamus & prflecipimus, 

2u6d si quis titularis Archiepiscopus, Episcopus, 
tecanus, Yicarius generalis, Iesuita, Frater, Senri- 
narista vel alius presbyter institutus vel ordina- 
tus vt supri, oontumaoiter manebit aut persistet 
in illo nostro Regno Hibernise, post dictum vlti- 
mum diem Septembris, aut redibit vel se reeipiet 
in illud aut in aliquam eius partem ; vel si aliquis 
ex nostris subditis susoipiet aut releuabit aliquem 
ex dictis titularibus Arohiepiscopis,' Episoopis, 
Deoanis, Vicarijs generalibus, Iesuitis, Fratribus, 
Seminaristis aut alijs presbyteris ordinatis vt 
supri, oontra ea qu» in noc edicto nostro oonti- 
nentur, tunc omnes & singuli nostri Gubernatores, 
Yiceoomites, Iusticiarij pacis, Superiores, Propo- 
aiti, Constabularij, cfiBtenque omnes legales nostri 
subditi in illo Begno, adbibebunt omnem diligen- 
tiam & conatum ad capiendos omnes & singulos 
tales titulares Archiepiscopos, Episcopos, Decanos, 
Yicarios generales, Iesuitas, Fratres, Seminaristas 
& alios presbyteros ordinatos vt diotum est f orin- 
seca auctoritate ; Ipsosque omnes & singulos cor- 
poraliter tradere in aliquam securam & arctam 
Qustodiam seu caroerem, vt noster locum tenens, 
Deputatus, aut alius princinalis Gubernator vel 
GhiDernatores pro tempore existentes, cum assensu 
nostri Concilij illius Ke^ni nostri, ita statuant de 
eorum punitione prout lustiti» & qualitati culp» 
conuemens fuerit. 

" Prouisum semper sit, quod siquis ex illis 
titularibus Arcniepiscopis, Episcopis, Decanis, 
Yicarijs generalibus, Iesuitis, Fratribus, Semina- 
ristis presbyteris, aut alijs presbyteris quibuscun- 
que vt suprA, ordinatis, ante iam diotum vltimum 
diem Septembris, aut intra decem dies post eius 
vel eorum aduentum vel regressum in illud Heg- 
num nostrum Hibernise, submiserit se coram Nos- 
tro locum-tenente, Deputato aut alio primario 



Digitized by VjOOQ lC 



286 ANALECTA DE BEBITS 

Ghibematore dioti Regni pro tempore, aut ooram 
alio Gubernatore cuiuscunque prouinciee intra 
illud, vel coram aliquo de nostro Concili6 aecreto 
in illo Regno, & desuper seipsos conf ormauerint, 
& adibunt Ecclesiam debit£ & ordinat£ iuxta teno- 
rem nostrarum legum iam dictarum, licebit & lici- 
tum sit omnibus & singulis eiusmodi Archiepis- 
copis, Episcopis, Decanis, Vicarijs generalibus, les- 
uitis, Fratribus, Seminaristis & alijs quibuscunque 
presbyteris, qui se ad hunc modum submittent & 
conformabunt, manere & morari in illo nostro 
Regno, vel recipere se & reuerti illuc, atque bene- 
ficio legum nostrarum ac Begalis protectionis tam 
liber£ atque ampl£ vti & frui, ac vllus alius ez 
bonis & legalibus nostris subditis, quamdiu illi 
aut eorum aliquis permanebit in sua iam dicta 
conformitate. Datum in palatio nostro Westmo- 
nasteriensi vltimo die Maii, Anno 12. Regni nostri 
Magnee Britannise, Francise, & Hiberniee, Scoti» 
verd 47. 



Impressum Londiniper Robertum BarKerum typo- 
graphum JExcellentissimce Regiw Maiestatis. An. 
D. 1614. 

Hucusque sunt verba Regis, qu» vtinam ipse 
auctor dignaretur exauctorare, cum quibus ego 
finio bsec noui veris aduersaria ; deprecans finem 
miseriarum quibus indies impetimur, ab his qui 
bonae menti, fideique nostre aduersantes, bona 
corporis ex parte auf erunt, & bonis f ortunee omni- 
bus insidiantur : vt summus Deus, quemadmodum 
olim Assueri, ita nunc istorum erga nos animos ab 
asperitate & duritia, ad mansuetudinem & lenita- 
juthtr. 9. 8. tem traducat. 



Digitized by VjOOQ lC 



ANALECTORVM 

SECVNDA PARS. 

EPISTOLA PARiENETICA 

AD REVERENDISSIMVM 

Patrem, ac Dominum F. Cornelium 

Douanium, Episcopum Dunen- 

sem, & Conrethensem ; 

Et Svbinde 

AD OMNES, 8IVE D£ CLERO, 

siui de populo Hibernia, pro Catholicafide Cap~ 

tiuos, Confessores, ac Martyres designatos. 

Cum notis elucidarijs locorum diffici- 
lium, ad calcem adiectis. 

Per T. N. Philadelphvm. 



Nolite atnittere confidentiam, quoe magnam habet re» 
munerationem, ad Hebrceos c. 12. 

Gloriamur in tribulationibus, scientes quod tribula- 
tio patientiam operatur, patientia autem probatio- 
nem, probatio verd spem, spes autem non confun- 
dit. ad Rom. 5. 



Digitized by VjOOQ lC 



" Obsecro eos qui hunc librum lecturi sunt, ne 
abhorrescant propter aduersos casus, sed reputent 
ea quee acciderunt, non ad interitum, sed ad correp- 
tionem esse generis nostri." — 2. Machab&orum 
vL12. 



Digitized by VjOOQ lC 



EEVERENDISSIMO 



IN CHRISTO PATRI, CORNELIO EPISCO- 
PO DUNENSI, PERSEUERANTIAM IN 
DOMINO PRECATUR & OPTAT, T. N. 
PHILADELPHUS. 




I mea quse perennis erit de tua pietate so- Jjjjj^™,!* 
licitudo, leuare solitudinem posset, & tentut 



ildrl 



squalorem carceris, quem pro Deo 
Christo eius inuicta virtute sustines ; aut mens 
mea, procul licet abducta conspectui, amori tamen 
& obsequio mancipata tuo, suspirijs calentibus 
reficere posset spiritum tuum, quemadmodum ipse 
spiritu meo refocillor, & in quotidianis meis labo- 
ribus exoneror tedio, quoties de tua sufferentia 
recogito ; non defuisset tibi (Vexerabilis An- 
tistes) vnde pressurarum tuarum lenimentum 
perciperes. 

Caeterum ea spes est de tua animi fortitudine, Eiu§ ! * J 
ac spintus libertate, vt cum maxime destituens tatio. 
mundi huius oblectamentis, tunc maximS oblecteris 
in Deo tuo ; & qu6 minus inuolutus infoelici ser- 
uitute saeculi, eo liberiiis vberiusque te exerceas 
in eorum contemplatione misteriorum, quibus vi- 
ta hommis Christiana mirifice pascitur, & fouetur. 
Iis enim cogitandis vacare te credo, quibus ortho- 
doxa fides in nobis acuitur, augetur sincera ehari- 
tas, & spes accenditur immortalitatis illius, qu» 

20 



Digitized by VjOOQ lC 



290 ANALECTA DE REBUS 

rectS viuentibus repromissa est, transacto huius 

niortalitatis curriculo. 

Kediutio ^* cu,n *J S ruminandis insistas, quibus vita haec 

d« mundi caduca despicitur, contemnuntur honores. volup- 

0011 plu * tates fastidiuntur, & dura atque aspera qu*eque pro 

Christo, mollia atque iucunda existimantur, quid 

noui, aut improuisi accidere tibi posse putabimus ? 

quae tribulationis amaritudo, quam non deuoran- 

dam putes, & optes, potius quam vt tantillum de 

gradu tuo aut ndei firmitate dimouearis ? 

8«cnrddijim Ecquid vero solaminis defuturum tibi opinabi- 

£Ht»uTtn?" m ur, qui denu6 ijsdem circumseptus angustijs, 

Epw.opu». quibus olim fueras inclusus, per lllas quas tunc 

f>ertulisti corporis molestias, complanasti viam do- 
orum tuorura ; & laeuigasti quodammodo aspera illa 
saxa, in quibus nunc recumbendo inclinas fessos 
artus ; vt membra illa senilia, quae sponte su& pro- 
perant ad occasum, in niarmore carcerali, quasi 
m lectulo rosis florido, ac plumis obstipato, gaude- 
ant conquiescere. 
Qnnndo et Kunciatum est, & longinque nunciatum, neque 
quomoiio vanura rumorem suspicor, in illa fatali, an potius 
faustft dixerim, comprehensionis tuaa hora, cum 
eacris operante te mysterijs, & vnctione sanctissi- 
mH qu& renati inChristo, ad Christianam militiara 
virtute ex alto roborantur, delibutis chrismate 
digitis tuis, innocentissimum gregem puerorum 
signares, frontique imprimeres coelestem charac- 
terem, tenrbrarum potestatibus terribilem, vbi 
inuolarent in faciem tuam, & te raptarent atroci- 
ter inhumani satellites, conticuisse te, ritu illius 
mansuetissimi agni, qui obmutuit coram tondente 
se, & genas sacras vellicantibus immotum se prae- 
buit. Cumque ex astantibus nonnulli pararent 
vim prohibere, id ne facerent vetuisti ; atque alij 
dum lytrum redemptionis offerrent, indignum pu- 
tantes si ipsis conspicientibus, & ferentibus, in 
pradam te tcllerent spoliumque auferrent nefarij 



Digitized by VjOOQ lC 



captui. 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 291 

praBdone8, exclamasti vt absisterent, neque pretio 
redimerent, aut te fraudarent illo titulo, quem 
pretio sanguinis emendum putares, vt Christi 
esses & habereris athleta ; pro cuius honore 
decertando, iam ante sustinueras conflictum, 
quem si morte tua, iam proximus & limine, 
obsignares, nihil esse quod tibi optabilius con- 
tingeret. 



Pnraagimn 
uiortis Epis. 



Certe ex ista tua iterata inclusione, colligimus _ 

diuini fauoris manifesta erga te indicia, vt qui f ? 1 p«> *•- 

... P . • ^ ligione. 

suos mtimos, per consummatam patientiam, coro- 
nare vt plunmum consueuit Agonotheta Deus, fjJJ^B 00 ^ 
idem ille nolit te pugilem suum, & plebis electae ^p^^i. 
Prsesulem, ex hac mortali lucta & tentationum chium, et 

i • j i . . Tertul. ▼•ur- 

arena aiscedere, absque piaecipui amons praeroga- p«u «piu». 
tiua : Ex quo fiat vt laureolam confessionis fidei ^** 
percipias, & constanti exemplo tuo sic posteris 
praeluceas, vt qui honorificae confessionis scept- 
rum argenteum tyronibus olim praetulisti, mox 
aureani resoluendae carnis tu» trabcam veteranis 
rebnquas, ipso, si Deo jlacet, cruore tuo purpu- 
randam. 

Veteri verbo dicitur, canem veterem loro assue- coTnwwti© 
scere esse difhcile ; induruit enim contra educantis ^ltT^iu- 
vocem & imperium, nec feret attrectationem cer- uemh •***•• 
uicis. quando vetustati veternosae, annosa & fera 
libertas occaluit : sin autem catulus, cum essct 
arcto pane pastus, & aqua ad mensuram porrecta, 
catena reuinctus, nunc ad venationem eductus, 
nunc iterum reclusus in custodiam, alternando 
vices, ad nutum heri libertatem seruitute, rursus 
seruitutem libertate commutare didicerit, pari 
promptitudine subibit & exuet vinculum, prout 
vox, aut vultus herilis egrediendum, vel subsisten- 
dum prsetulerit : generosae parentis non degenerem Fnctut t*h- 
catulum exhibuisti te R me Pater, quando & teneris f^iw 
fer& vnguiculis, exosus magisterium praBceps cl#oL 
iuuenilis tuss voluntatis, & proprij iudicij pericu- 



Digitized by VjOOQ lC 



Pmdiratio 
•t S*cr* 



292 ANALECTA DE REBTJS 

iob u. lum, ac prob£ considerans quam vera rft Iobi sen- 

tentia, quod " vir vanus in superbiam erigitur, & 

tanquam pullum onagri se liberum natum putat ; " 

AMioatio abdicatis omnium vanitatum illecebris subiecisti 

KXtS,* " hominem Deo, teque ipsum in saluberrimam bu- 

militatis disciplinam, in schola Seraphica erudien- 

iohan. xi. ^um tradidisti, in qua tuam amputare voluntatem, 

sequi alienam didicisti. Nam cum esses iunior, 

cingebas te, & ambulabas vbi superiores volebant, 

_ __ perambulabas vicos & castella, ciuitates & oppida, 

menturum vrbes & agros, instar illius, qui pertransiit bene- 

muuttratio. j» • j p j ' ^ p r . J n • \* 

faciendo & sanando omnes, & lpse pronciebas 
sanando quos sanare valueras, & qui voluerunt 
sanari exemplo paupertatis tuae, doctrina & minis- 
terio tuo, quod omnibus obuium esse voluisti ; 
teque cingebas ipsum, vt salutis symbolum cotn- 
municares, & Sacramenta ministrares his qui in 
tenebris & in vmbra mortis degebant. Iam tunc 
virilis & vegetus animus ad fatigationem idoneus 
poluit ferre pondus diei & aestus, potuit inediam, 

im. as. a. 1. nuditatem, f rigus, vigilias aliasque id genus 
8Drurana8 exhaurire: tunc potuisti velut tubam 

iob. 2i. exaltare vocein tuam, & contra vitiosos hominum 
mores vocif erando, fauces tuas distringere ; pectus 

FtaL 44. inoffensum, firma latera, spiritucj celeres suffere- 
bant istos labores, & suggerebant audendi vires 
qune in isto effceto corpore, licet ad alia aptae, ad 
illa tamen omnia quae dixi audenda vix sunt 
idoneaa. Tu igitur qui tunc cingebas te, & super 
f emur tuum, gladio diuini verbi, ad concionandum 
accingebaris, mod6 cum senueris alius te cinxit, 
& dbductus es eo fortasse loci, in quo morte tua 
clarificaturus sis Deum. Macte animo generose 
senex, & qui in aurora eetatis, familiae sanctissimae 
te instituendum addixisti, in meridie virilis aetatis 
euectus f uisti ad hierarchicum apicem, vnde tu® 
virtutis radios latius diffunderes, nune in senili 
crepusculo, quidquid vesper serus aduehat, te ipsum 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBSBNIA. 293 

Eira, vt non tantum in Domino, sed etiam pro 
omino moriaris. 

Docilem te catnlum prsebuisti, qui contra vitia ?• *•??•*• 
elatrare oiim tam perite noueris, qui contra fla- eonfcMom 
gitisos intonare vt se corrigerent, & vbi se cor- !!i, ^Si" 
rexissent detonare didiceras, si mane comedens {JJJ^ 1 ^^ 
praedam, erudiebaris visione proto-apostoli, quot- **• 
quot in pleno mysterijs linteo, per quatuor sum- Gen«. 4t. 
mitate8 demisso, continebantur immunda animalia, 
quadrupedia, & serpentia terrae, & volatilia coeli Acto *- 10 - 
occidere & manducare ; ex tam opiparo & pingui 0tn ' *•* 
conuiuio saturatus, diuide nobis vesperi spohaqui- Cantic. 1. 
bus & nos ref ecti audeamus currere in odorem vng- j. corint. 
uentorum tuorum. Christi enim bonum odoreni te 16el ie * 
esse & fore confidimus, in ijs qui salui fiunt, & in 
iis qui pereunt, aiiia quidem odorem mortis in 
mortem, aliis autem odorem vitce in vitam. 

Et siquando te offenderit foetor illius loci, vel <***<**• *»- 
angustia, vel sohtudo tua, vel caetera clausurae m- ©«]«• inm 
commoda, tunc animo succurrat tuo, " id quod in SuuSuMuur. 
praeeenti est momentaneum & leue tribulationis 
nostrae supra modum in sublimitate aeternum *• corint 
gloriee pondus operari in nobis." Succurrant 
animo spatia illa speciosa, amoena, coelestia, in 
quae eo plenius funditur & extenditur liberius 
spiritus, quo arctius stringaris corpore, & pressius 
in ista carceris cauea concluderis, quam pro nego- 
tio fidei ne ab ea recederes, subiisti. Porro qui- 
buscunque hic aerumnis conficimur, quamdiu prae- 
cordia charitate distenduntur, non possumus de 
angustia conqueri : intra nos habemus spatia ampla 
& immensa, in quibus ambulationes nostras decur- 
rere, & spiritu expatiari possumus. " Viam man- 
datorum tuorum cucurri cum dilatasti cor meum," 
inquit regius vates : quisquis autera conscientiae *"*• 158 « 
securitate destitutus, ista de qua loquimur spiritus 
libertate caruerit, vadat & volitet, currat & dis- 
currat per ambitum vniuersi, vehatur super pennas pmo. ios. 



Digitized by VjOOQ lC 



294 AXALECTA DE REBT7S 

ventorum, tandem tandem mancipium dolorum est, 

& quoiis ergastulario miserior. Non potest liberesse 

uTqJw^t <1 U18( 1 U * 8 peccato seruierit ; nec dicendus est seruus 

•treiMse- aut solitarius quisquis congressu Dei sui, velut 

Sutudo* alter Enoch perfruitur. Nura solitarium illum, 

an potius optime comitatum putabimus, cui nim- 

quam deerit, si velit, angelica tutela, & cum 

omnibus sanctis in Ecclesia militanti qutcdam 

operum communio, & meritorum ac satisfactionum 

communicatio intercedit : im6 & cum ipsa trium- 

phanti curia per gubernii subalternationem magna 

quaedam animorum & affectuum consociatio. 

Qr% m.*l Quod diuinitus concessum Sancto Benedicto le- 

Dlal - gimus, id nobis si daretur intueri, aut fa.s esset 

soifttinm optare, vt quasi sub uno radio collectam vniuersi 

Crttholico- o i • i . 

rum ex cau- opnseram conspiceremus, omnesque hommes vn- 

£tK,tK?«t dec l ,ia< l ue di spersos, veleostantummodo qui intra 

»pr»<adi^ eandem Ecclesiam Catholicam vitaliter nobiscum 

sunt constituti, seseque inuicem precibus, aliisque 

4. Reg. e. sacris opitulationibus fulciunt, vno ictu oculi con- 

T - 17 - tueremur ; aut cum Elizaei famulo, cerneremus in 

articulo temporis currus illos & ca^tra ccelestia 

atque exercitum angelorum, in auxilium nostrum, 

contra hostilem impetura promptissime occurren- 

tem, nonne magno & excelso animo deberemus esse 

in quantacunque corporum nostrorum depressione, 

& cum eodem Propheta vocem attollendo dicere, 

plures sunt nobiscum quam contra nos : Imo & 

melior est causa nostra quam impugnantium nos, 

vt vel soia causee & conscientiae nostrae fiducia' 

perrumpere difficultates omnes, & aduersa tolerare 

SEEL£ «^™ 18 - Fceteat aliis carcer suus, sed non tibi, 

*i*m«xoitat. cui fceduoi nihil aut fcetidura esse conuenit, prseter 

labem conscientise, quse si ex communi frao-ili- 

tate, aut hominum commercio vlla vel mimuia 

adhserescat, ipsi te vuidi & angusti parietes inci- 

tabunt ad salutiferum fletum, quo & niaculse 

expientur, & ignis posthumus extinguatur. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 295 

Liceat mihi benedicte Prcesul, iisdem te affari f"«mp*r%tio 
vocibus, quibus Tertullianus Apostolicoruni vicinus c-r m *t" 
temporuui, sui aeui confessores alloquebatur. nmndum. 

" Si recogites ipsum magis mundum carcerem JjJj^Hj**" 
es8e, exisse te 6 carcere, qu4m in carcerem intro- 
isse intelligemus. Maiores tenebras habet nmndus, 
quse hominum praecordia excoecant: grauiores 
catenas induit munus, quae ipsas animas hominura 
constringunt : peiores immunditias exspirat mun- 
dus. libidines hominum : plures postremd mundus 
reos continet, scilicet vniuersum genus hominum. 
Iudicium denique non Proconsulis, sed Dei sutinet, 
habet tenebras, sed lumen es ipse, habet vincula, 
sed tu 8olutu8 ep Deo : triste ilhc exspirat sed tu s ap . 8< 
odor es suauitatis : Iudexexspectaturde Iudicibus, 
sed tu es de Iudicibus ipsis iudicaturus : contrista- 
tur illic qui fructum sseculi suspirat. Christianus 
(rault6 magis Catholicus & Religiosus Antistes) 
etiain extra carcerem seeculo renunciauit ; in car- 
cere autem etiam carceri. Nihil interest vbi sis 
in sseculo, qui etiam extra saeculum es; & si ali- 
qua amisisti vitae gaudia, negotiatio est aliquid 
amittere, vt maiora lucreris. 

Ipsam interira conuersationem saeculi & carceris cmnrantio 
comparemus, si non plus in carcere spiritus ac- ^f^,* 6 .. 
quirit quam caro amittit. Imo & quee iusta sunt t*r»eou*n- 
caro non auiittit per curam Ecclesise & Agapen 
fratrum, ac liberalem comtuiserationem ist hic 
commorantium Catholicorum : & insuper quae 
semper vtilia fidei sunt, spiritus adipiscitur. Va- 
cas Deo, & menti tuse virtutibus excolendo* ; non 
audis obscoenas scurrilitates, stupra, libidines, la- 
trocinia ; non solicitaris ad crapulam, ebrietatem, 
turpiloquium :* aspectus ist >rum acrius mentem 
commouet quam nuda recordatio." 

Ecce non vides ea qaa3 4 nobis sine 8uramo Tri ^ ^ 

. - . * . tMCtllUMI OOB- 

animi moerore videri non possunt, sacra concul-i.ciorumper 
cata, sacraria diruta ; subuersa coenobia, expilata, dirutomuu 



Digitized by VjOOQ lC 



296 ANALECTA DE REBUS 

vide d. direpta ; & loca illa dicata Deo, in quibus diuinse 
iniStas? m laudes diu noctuque resonabant, nunc vel exaequa- 
de a BOT^ho > - i t* ^ » ve ^ m cauponum tabernas, vel in lenonum 
rensi agit prostibula, aut in stabula bestiarum commutata. 

Eheu nec ponent ibi tentoria Arabs, nec pastores 

requiescent ibi: non accedunt eb foelicis istius 

i8a.is.T.i3. Arabise negotiatores, qui Regni coelestis marga- 

ritam quaerentes, omnia vendiderunt, res suas 

Deecribitnr & spes omnes, & quse habebant, & quae spe- 

{H^Tm^o*. rabant postbabentes saluti animae, renunciar- 

JJJ^J^unt saeculo, vt nudi nudum Cbristum sequer- 

Angiieanum entur propius, & tentoria sua figerent iuxta 

Luc. 14. tabernacula Cedar. Non cernis ordinis tui 

mona8teria deiecta, & qui in oculos incurrunt 

c«ntic. i. nostrorum bominum qui per mundum prodeunt 

calones, coquos, & asseclas, in locum succedere 

FrancSwIn* -32dituorum, exorci8tarum, lectorum : pro Archi- 

SSnin! mandritis autem, & regularium coetu, quaestores 

aerarios, aduocatos fiscales, & turbam notariorum : 

Depiownda In vicem psalmodiaB & sacrorum hymnorum, 

eommlluuo subintrasse naenias, epithalamia, & Bacchicos 

Poeanas : pro cereis in altari accensis, pro f umiga- 

Gen. 49. tione thuris in honorem Dei, tsedas coniugales, & 

nidorem fumi Nicosiani (vulgonominaturTabaco). 

6.°9*et io! Heu nec ibi Arabes. i. conuersi ponunt tentoria ; 

nec pastor accubans inter terminos populorum, 

SMd. 13. qui gregem deducat ad pascua vitse, & ad caulas 

reducat. Sed quid ? " Requiescent ibi, & reple- 

buntur domus eorum Draconibus, & habitabunt 

ibi Struthiones, & pilosi saltabunt ibi, & respon- 

debunt ibi vlulse in sedibus eorum, & Syrenes in 

delubris voluptatum." Submotus es ab istorum 

intuitu, intra cancellos & repagula tua consti- 

tutus. 

Noumh«reti- Denique non cernis quae passim fiant a nouis 

oornm Ioono- . i A • • • *_ • • r\ 

maohia, lconoclastis sacrarum lmaginum extermmia. Gon- 
quiruntur & cremantur sacrae statuae, & in multis 
iam vicis & pagis, quidquid olim ab incendio sub- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 297 

duxerat prisca patrura pietas, quidquid in late- in pun- 
bras abdiderat, quidquid seruauerat, aut scal- ™?T KnoS- n " 
pello ductum, aut adumbratum penicillo-aut plas- ^oriSSfet 
mate figuratum, quidquid vspiam est quo mens «^w* 
humana possit assurgere in laudem Dei diuorumque 
memoriam, per consuetam veteribus reprasenta- 
tionem, quaecunque & cuiuscunque sancti effigies 
reperitur, quomodocunque in Prototypum ref eratur 
veneratio, dummodo frequentetur, aut vel minima 
exhibeatur reuerentia, corripitur is qui veneratur, 
& quod ad venerandum excitabat, igni corrumpitur. 
Nolo hic recentia commemorare exempla : nolo Dei in mo- 
castigationem diuinitus inflictam attexere, quft «TSSTtlS^n 
nefarij isti iconomachi sacrorum profanatores, Hib « rm »- 
hisce diebus, & in conspectu solis huius, dum 
funestam manum inijcerent detrahendis iraagini- dS qua h? 
bus, membrorum vsu primum, deinde quia per- JJ £\££ x * 
tinaces in violando, etiara vita mulctati perhibentur. ■*>•**■• 
Non te putemus foelicem, qui extra aleam posi- 
tus, siquid istorum tenui auditione perceperis, 
tanquam in arce securus, specularis istos fortunsB 
lusu8, & velut in scopulo, rides frementes & tumi- 
dos fluctus, qui priusquam ad te peruenire possint, 
franguntur, & fugiunt ? 

Quid si, tanquam in raptu Sabinarum, aut J^"® em b 
videres trepidam fugam, aut audires mcestam vo- m«h* ab 
ciferationem vlulantium foeminarum, quae proximis mTutiv.u» 
diebus, stimulatae spiritu pcenitudinis, quo sibi pro- mulct * J » tur - 
pitiarent Deum, sordesque animorum fletu dilue- 
rent, profecta, ad Insulum quam vocant viuen- iii™ium r 
tium, dum inibi, vt fit, sua nudipedalia sacrosque s^Ji"h n °eiK 
circuitus conficerent, in multo planctu & carnis <i uo tem J >oro 
maceratione, nonne toto corpore perhorresceres, si «unt indui- 
te inspectante, grex ille innocuus ouicularum JJVap. 
Christi, inuaderetur ab infesto luporum agmine, e nlymi^um. 
proxima militum barbarorum statione, & quibus 
obsessae, concussae, terrefactae, dum castitatem J!*™*? *; 
vita sibi chariorem tuerentur, exuuias dimisfire uau *t 



Digitized by VjOOQ lC 



298 



ANALECTA DE REBUS 



reu et Luo- 
nei ia siUt, 
et in ea 
moiii e.o- 
rium. 



Oenee. 39. 
t. 12. 



inr la b*c praeionibus, <fc multas verborum ac verbernm 
i.oBc. o«»o- iniurias, a lenocinantibus retulerunt, qudd eorum 
libidinibu8 resisterent. * Audires castas matronas 
pro coniugali pudicitia, intactas puellas pro in- 
tegritatis honore, omnes vna voce exclamantes, 
impudicitise labem apud ipsas atrociorem omni 
pcena & omni morte reputari. Cruciate, torquete, 
damnate, atterite nos flagris, probatio innocen f ire 
nostrae est iniquitas vestra. Diceres in vno isto 
conflictu, & Iosephi palmam in abiectione vestis, 
& Vrsulini 2 exercitus victoriam non expugnata 
castitate eualuisse 

8 Discruciarent vtique animum tuum afflictarum 
spectacula foeminarum, & collium istorum com- 
pugnantium strepitus te magis offenderet, quam 
tota peduni ac plantarum tuarum laceratio, & 
frigidus ille sudor queni largiter emisisti, cura 
ipse anno praeterito laboriosam illam peregrina- 
tionem obires, & poeue deficeres in ipsa genicula- 
tione, quaa quam acerba sit in locis arenosia & 
asperis sanctae stationis, preesertim cum nuda, diu- 
turna, & multiplex fuerit, nemo qui Insulam 
ipsam adiuit, id ignorauerit. 

Tu igitur qui hos quos dixi labores, quamuis 
magnos & amaros, tam nuper, & tam fo: titer in 
illa setate ferre potueras, quidni perferas 89rum- 
nas carceris, si tamen eerumnosum putabimus 
liberari tot occasionibus scandalorum, tot pec- 
candi tentationibus, quibus libertas saeculi abun- 
dat. 

Hoc preastat carcer Christiano, quod eremus 

1 Fceminarum pro pudicitia certamen. 

2 Sancta \ reula cum sodalibus ex quibus Hibernaa fuisse 
aliquot incredibile non est. vti & Flandras quidam existimant, 
de quo vide Molauum in Natalibus Sanctorum Belgij. dit 22. 
Octob. n. 2 & Petr. Ribadineirain in suo tom. cui titulua eat 
flos sanctorum 22. Oct. 

' Aspera peregriuatio Episcopi. Esa. 37. v. 26. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 299 

Prophctis, inquit Septimius. 1 Ipse Dominus in 
secessu frequentius agebat, vt liberius oraret, vt 
saeculo cederet : gloriam denique suani discipulis 
in solitudine monstrauit. Praetende & tu nobis 
viam patientioo quam imiteraur, fortitudinis quam 
amplectamur, constantiaa & pietatis, quam in Etum qu 
nostris penetralibus teneamus ; habemus siquidem Uun t uc , ] x c ^ 
& nostros etiam nos recessus, nostra septa & car- * ofv * p 1 * 10 " 
ceres quibus & publico prohibeamur. Neque enim »uo*c.mcivB 
tutum nobis aut honorificum, nisi proximorum ueh>«"«iictu 
charitas vrgeat, prosilire in apertam lucem, vbi ^fSiltuotJJ 
huius mundi sapientes scribae, conquisitores huiu8*s* tur - 
saeculi omnia contra nos commouent: & per edicta, 
per comminationes, per scrutinia, per varias no- 
cendi artes explorant sedul6 & exquirant nos, vt 
calicem exitij, aut quod mitius exilij perpetui 
nobis ab antiquo paratum exhauriamus. 

Sed defecerunt olim scrutantes scrutinio ; & ex- A t !J^!i t Ji 
quisitior qua?que crudelitas eorum illecebra magis«*"' i.em- 
est religionis nostrse. Plures efficimur quoties B?m»«-ardu 
metimur ab eis, plures accedimus quoties pro- JJJJj de qua 
ecribimur, & ipsa proscriptione numerus noster 

{)ropagatur. " Ita quippe ager Dominicus semper {^ Se jJ™ ne 
3E?tiore segete vestitur, dimi grana quse singula p«t. et p*ui. 
cadunt, multiplicata nascuntur." 

Si omnia nobis solutissima forent, & liberrima, ^,^^ 1 * 
tamen spirituireficiendo expediret a strepitu mundi peraecutio. 
recedere : foelix eiiim necessitas quaa ad meliora 
nos adigit. Auferamus igitur carceris nomen, 
secessum vocemus ; & si corpus includitur,et si caro 
detinetur, omnia spriritui patent. Vagare spiritu, 
spatiare s])iritu & non stadia opaca aut porticus lon- 
gas, non areas hortenses, non arenas littorales, non 
campestres semitas, non detritos mundi calles pro- 
ponens tibi, sed illam viam lacteani &lfletitiaplenain, 

1 Carcer confessorum Christi «equiparatur eremo, in qua 
Ghristus & Prophetn, Lib. ad martyres. 



Digitized by VjOOQ lC 



300 ANALECTA DE REBUS 

Matt 6. quae ad Deum ducit. Quoties eam spiritu deam- 

bulaueris toties in carcere non eris. Nihil crus 

sentit in nemo, nihil in compedibus tibia, cura 

animus in coelo est, & cum coelitibus inhabitat. 

Totum hominem animus circumfert & quo veb"t 

transfert: Vbi autem erit cor tuum, illic erit & 

thesaurus. 

DuwSIefiiS Cernis Vicecomites Vrbanos, dulcissimos comites 

in caroerem claustri tui, qui eadem causa fidei in clausuram 

propter coniecti, licet cura vxoris, liberorum & rei f amiliaris 

fldem. impliciti, a quibus oneribus tuum iudicium & 

vocationis optio te liberauit, tamen ita onusti illi, 

non minus expediti sunt ad ignominiam crucis 

sufferendam, quam qui nulla huius vitoe solici- 

tudine tanguntur. Ipsi enim in schola Christianae 

perfectionis edocti, quod initiati promiserunt 

saeculo renunciare, id non tantum verbis. sed 

multo magis factis esse praestandum didicerunt. 

Noluerunt vtique esse de illius insipientis con- 

tubernio, de quo dicitur cum veniente tentatione 

Lu<» p. u magis ista temporalia metueret amittere, quam 

Christum negare, ecce homo qui coepit aedificare, 

& non potuit consummare : Neque sibi militan- 

dum putarunt sub alterius illius, sed fatui bella- 

Luc. ibid. toris signo, qui cura adhuc longe esset aduersarius 

eius, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt, 

id est nondum affligente sed adhuc imminente 

ac minante tentatione, vt ijs non careat quae plus 

Epist. 89. diligit, ad relinquendum Christum negandumque 

quett. 4. consentit. Nam multi sunt tales, Augustino teste, 

qui ad augendas opes,&multiplicanda delectamenta 

terrena, putant sibi religionem Christianarn suf- 

f ragari debere : Sed non sunt tales diuites Chris- 

tiani, qui licet ista teneant, non tamen ab eis ita 

tenentur, vt haec Christo anteponant, quia veraci 

corde saeculo renunciarunt, vt nullaru spem in 

talibus ponant. 

Et cum his veracibus Christianae fidei cultori- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 301 

bus, nostroe illoe Vicecomites, & similes alios vicwomi- 
merit6 numerabimus, si in finem fortes & inuicti aiioVum 
perdurauerint, ne ab illa excidant corona iustitiae, 00u * t * uti *' 
quae solis perseuerantibus est certissim& reposita. ^^ y ^, m 
Vocati siquidem sumus ad militiam Dei viui, iam ponum* *t 
tunc cum in Sacramenti verba respondimus. l JSnoJwi* 
"Nemo miles ad b^llum cum delicijs venit, nec de ^lJ^* 
cubiculo ad aciem procedit, sed de papilionibus J" 8 q u u,l ™ xt ' 
expeditis & substnctis (verba sunt Tertulliani) a aMcuTaddi- 
vbi omnis duritia & insuauitas constitit : Etiam SwnMn* 
in pace, labore & incommodis bellum pati iam^J^ 
ediscunt, in armis deambulando, campum decur- 
rendo, fossam moliendo, testudinem desiccando : 
Sudore omnia constant, ne corpora atque animi 
expauescant. De vmbra ad solem, de sole ad 
coclum, de tunica ad loricam, de silentio ad 
clamorem, de quiete ad tumultum." 

Quod si Epistates & praeses vester Christus 3 
Dominus, qui vos spiritu vnxit, & in hanc pales- 
tram, ad hoc scamma & theatrum produxit, voluit 
vos ante diem agonis, ad duriorem tractationem, 
a liberiore conditione seponere, ideo fecit, vt 
vires corroborarentur in vobis, & exercitijs asperis 
formaret ad patientiam ani»nos, ne pigntia nerui 
fatiscerent, aut mollitia diffluerent. Nempe & 
Athletee segregantur ad strictiorem disciplinam vt 
robori aediiicando vacent : continentur d. luxuria, 
a cibis laetioribus, a potu iucundiore ; coguntur, 
cruciantur, fatigantur, quant6 plus in exerci- 
tationibus laborauerint, tanto plus de victoria 
sperant ; & illi, inquit Apostolue, vt coronam T l 15*' 
corruptibilem consequantur ; Nos aeternam con- 
secuturi, carcerem nobis pro palaestra interprete- 
mur, vt ad stadium tribunalis bene exercitati 

1 Inramentnm baptimale cuiusuis Cbristiani. 
* Lib. ad Mart. 

•Cbristian» profeasionii cnm militari dieciplina com- 
paratio. 



Digitized by VjOOQ lC 



302 ANALECTA DE KEBUS 

incommodis omnibus producamur, quia virtus ex- 

truitur duritia, mollitia ver6 destruitur. 

Episcopus Et tu (venerande Antistes) qui per patientiam 

SuoTnK^Um tyrocinium passionum iamdudum posueras, ex- 

co. st i.tiam emplo tuo confirma nouos palaestritas, vt ipsi 

etiam ad finem certaminis persistant intrepidi, 

neque se patiantur iniquorum lacertis de gradu 

deijci, sed eluctando fortiter ad brauium perue- 

niant. Non praetereat eorum memoriam prse- 

ceptio Institoris Euangelici, qui in longinquam 

regionem abiens, & diuitias suas famulis dedit 

Matt. 25. j n prouentum, & administrandi disciplinam 

adiunxit, cum ait, negotiamini dum venio. 

Negotientur & ipsi mercimonium salutis aeternae, 

quahstum virtutis accumulent, neque pigritentur 

sectando Deum seruire foro animae, qui aliquando 

magno studio summoque ardore animi secuti sunt 

nundinas saecuii. 

Negotiatio Quid enim quaesitu dignius, quidue pretiosius 

"imii, esse potest qusestu salutis? quid optabilius 

propiciatu peccatoruui? quid celsius vtiliusque 

accidere cuiquaui potest quam diuini fauoris 

accumulatio ? At enim ista si ponantur & petan- 

tur a nobis priiuo loco, caetera quaa humame vitte 

vsibus necessaria fuerint, sponte sua, sed nutu 

tamen Dei gubernantis omnia ad salutem electo- 

rum, additamenti loco subsequentur. " Quaerite, ,, 

Matt.6.r.3s. inquit ipse, "primum regnum Dei & iustitiam 

eius, & baec omnia adijcientur vobis. ,, Et ha?c 

in perKecu- ipsa ad litterae apicem contigisse proxiiuis annis 

cajiic*. run ~ in nostra hac Hibernia, clarius est quam vt vlla 

possint tergiuersatione negari. 
Exempium g c j quendam mercatorem, cuius nomen silere 
toris. debeo, quia ipse vult reticeri, scio tamen hommem, 

& irrefragabili testimonio compertum habeo, quod 
cum ipse, cum iuuencula vxore iuuenis& robustus 
maritus, in coniugio multos annos transegisset, 
operamque liberis procreandis dedisset, nullam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IX HIBERNIA. 303 

tamen prolem tiinc sequutam ; & cum augendse 
rei domesticse idem cum vxore & familia, multo 
sudore & sedulitate allaborasset, vix vllo, aut 
certd tenuissimo facultatum incremento sudasse. 
IUe idem postea in carcerem coniectus, qu6d con- 
stanti animo pertulisset eerumnas sibi pro religione 
irrogatas, cum tandem dimissus, & libertati resti- 
tutus, sibi suisque vacaret, cuiu prolem multipli- 
cem suscepit, tum adhuc indies ad opimiorem 
statum assurgit ; quod ex eo vel maxime se con- 
sequi putat, quia pro largitore bonorum omnium 
Deo, & in causa ipsius, de bonis ab eo acceptis, 
vel tantillum in carcere expendebat. 

Est & alius adhuc superstes alterius municipij AiteHu» 
roercator, qui in eiusdem persequutionis fornace ^t»» 1 ? i"«o 
tentatus, puto <fe in eodem carcere conclusus, cum wmuner * u - 
in mediocri statu rei familiaris, pro sua tamen 
mediocritate vxore oneratus, & onustus libe- 
ri8 vitam honeste* toleraret, & inter vicinos & 
notos bona existimatione gauderet; in medijs 
angustijs quibus eum arctauit Praesidis indig- 
natio, qu6d nollet in negotio religionis succumbere, 
ipse hilaris & laetus vxorem liberosque solabatur ; 
neque dubitandum dicebat quin si omnia vsque 
ad vltimum teruncium expendant, & vel lectos ac 
stragula distrahant pro victu diurno, omnia cum ^hunniuH- 
foenore ab eo reRtituenda esse, in cuius honorem S^fcJX 1 *" 
insumerentur : Habere se de ea re chirographum «««tupio. 
eius, qui nec falli potest per isrnorantiara, nec 
fallere per astutiam. hn vobis, mquit, promis- T . so. 
sum illius qui verax est, & ipsa veritas. " Amen 
dico vobis, nemo est qui reliquerit domum, aut 
fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut 
filios, aut agros propter mo, & propter Euange- 
lium, qui non accipiat centies tantura, nunc in 
tempore hoc, domos, & f ratres, & somres, & matres 
& filios & agros, cum persecutionibus, & in steculo 
futuro vitam aetcrnam." Quid apertius hac promis- 



Digitized by VjOOQ lC 



304 ANALECTA DE REBUS 

sione P pro vno centuplura promittitur etiam in prae- 
senti vita, & seterna demum in altera vita retributio. 
Fidem raam virum magni animi, & rectae fidei, fiet tibi 
liberatDeui. 8 j cu ^ cre didisti : & ita fit ; nam & multd nunc 
locuplelior est, & accessionera hanc facultatum 
suarum merito adscribit diuinae largitati, non in- 
dustrise suee, qusB si sola valeret, ad hoc augmen- 
tum conficiendum, cur non per eandem, & ijsdera 
occasionibus ante persequutionem datis, simili 
fcelicitate frueretur. 
Gen. 20. ^ed vt Isaac, cum esset in Geraris Palsestino- 

▼• 12. rum, quando seminauit in terra illa, inuenit in 

ipso anno centuplum, & quamuis vxoris causa 
initio turbatus, postea tamen ex benedictione 
Deus etiam Domini, & locupletatus est homo, & ibat proficiens 
libua noii atque succrescens : Ita subinde Catholici, inter 
Ld»! ^* 1 * ' Philistaeos hsereticos constituti, quum ab ijs pro 
fide qua desponsati sunt Christo & Ecclesise, vel 
de fortunis, vel etiam de vita periclitantur, quam- 
uis coelestem repromissionem illius centupli in 
futuro adimplendam maxime attendant, tamen 
hic etiam primitias delibant, vt ex prosperitate 
huius sseculi attollantur animo, ad ea feruentius 
optanda, & studiosius emerenda, quae non nisi in 
altera vita a beatis conspici & obtineri poterunt. 
Multis siquidem&miris modis exsuscitat nos diuina 
oeeuitis vijs miseratio, nunc aduersa permittendo, nunc im- 
uiaeiuia^orl mittendo prospera, & vtraque via electos suos ad 
^HefS". sal utem dirigit. Qu6d si pudebat 1 Demosthenem 
u 7"* ad quoties eum antelucanis vigilijs superabant opi- 
eiectorum. fices, quod llli cum mechanicum quacstum ex vili 
oplficio tam sedul6 qua?rerent, ipse torperet in 
ijs auimi ornamentis acquirendis, quae hominem 
non ignobilem & attentum, ad omnem laborem 
pro ijs adipiscendis inflammare deberent: Quo- 
modo nos rubore non liquescimus, quando vel 

1 Apud Cio. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RT7M IX HIBERNIA. 305 

artifices quaestuarios, pro diurna mercede, vel 
vanos oratores pro sermonis calaraistro, vel tner- 
catores pro pecunia quam accumulent, tot se labo- 
ribus & periculis inuoluere cernimus. 

Audiat quisque quid proponat sermo diuinus 
etudioso virtutis negotiatori diuitiarum spiritua- 
lium. " Fili mi, si suaceperis sermones meos, & 
mandata mea absconderis penes te, vt audiat |*™»- *. ▼•• 
sapientiam auris tua ; Inclina cor tuum ad cog- 
noscendam prudentiam. Si enim sapientiam in- 
uocaueris, & inclinaueris cor tuum prudentice ; si 
quaesieris eam quasi pecuniam, & sicut thesauros 
effoderis illam, tunc intelliges timorem Domini, & 
scientiam Dei inuenies." 

Certd thesaurus absconditus timor Domini & *™j "• j 
turris fortissima nomen eius, " mille clypei pen- r.4. *" 
dent ex ea omnis armatura £0^^^." Fingite 
carcerem illuru quo estis conclusi (neque vanam 2?JJ r il J 
fictionem creditote) fingite non ergastulum esse c*tnuii©o. 
sed ergasterium, non locum supplicij sed merca- 
turaa officinam. Si credibile est posse mercatorem 
pro exiguo compendio tolerare sessionem moles- 
tam, stationem lnquietam, peregrinationem labo- 
riosam, in equitando succussionem, in nauigando 
nau3«»am, fatigationem & fastulium, ferre vigiliam, 
inediam, sitim, algorem & oestum, fcetorein putri- 
darum pellium, sudorem exportandi revehendique : Lnfcomin 
Et si Vespasianus Imperator cum vrinarium tribu- *jui"u lll e t n * 
tum in aerarium inferret, bonum esse ex re qualibet ?'!' i! , iM, 4 u ™ 
odorem lucri dicebat Tito nho : Quid volumu8>»t»r '•<*>*- 
esse tam delicati & molles in hac negotiatione enUittlv 
epirituali, cuius & molestia laboris minor est & 
lucrum incorcparabiliter certius ac pretiosius? 

Audiamus nic Augustinum. " Indignum est, in«ciwtnr 
inquit, iniuriosum est, vt sapientia pecunia com- "l «iSSpm * 
paretur. Sed araor araori comparatur ; video enim J^J^,^ 
hic vos sic amare pecuniam, vt iubente amore pe- »«» rtt « 
cuniae, labores suscipiatis, leiunia toleretn?, marewia 

21 



Digitized by VjOOQ lC 



806 ANALECTA DE REBUS 

transeatis, ventis & fluctibus vos committatis, 
habeo vnde eligam quod ametis, sed non habeo 
quod addam ad amorem. Sic me amate, plus nolo 
me amari, dicit Dominus, improbis loquor, auaris 
loquor, pecuniam diligitis, tantum nie diligite. 
Certe melior sum incomparabiliter. Nolo & vobis 
ampliorem amorem. Quantum diligitis pecuniam, 
tantum me amate. Erubescamus, saltem confi- 
teamur & pectora tundamus, non vt super pec- 
Eiegans sen- tora nostra pauimentum solidemus. Nam qui 
tentuD. tundit pectus & non corrigitur, solidat peccata 

&non tollit." 

Quaiesde- Caeteri si ita velint, habeant quod erubescant, 

IjS* JU? quod vereantur, ne per impoenitentiae molem con- 

MUuxSur 8 °lident pectoris sui pauimentum: non sic mar- 

tyre8 designati, negotiatores regni coelestis, qui 

nouerunt opibus suis & animis imperare, qui for- 

tunas suas, libertatem, & ipsa corpora sciunt reli- 

gioni substernere. 

Ad eonstan- Nobis omnibus posterisque nostris (6 Christi 

tlSo. or ~ Confessores) constantia vestra facem praetulerit, si 

neque terroribus, neque minis, neque vlla malig- 

nantium machinatione, ab officio & decoro vestro 

abstrahamini. Abundant in hoc saeculo errores & 

serm. de terrores, "martyresChristierrores sapientia terro- 

pS t et res patientiS, vicerunt," ait Augustinus. Non om- 

nium est ad tam excelsam gloriam appellere : heroum 

est & EcclesiaB primitiuorum, in cuius quasi limine 

cum vos per captiuitatem in obsequium fidei constitu- 

Mart um ^ 08 ' ^ veluti candidatos foeiicioris vitae conspiciam, 

paucorum si quam ambitis lauream, exambire contingat, dig- 

faris prwro^" natio Dei summa est, & sors inter omnes sortes 

,aUu * eingularis, quaB inuidiam magis quam miseratio- 

nem mereatur. Caeterum ne diuitiarum sarcina 

vos remoretur in itinere, libenter isto onere leua- 

bit vos persequutor, exonerabit quadruplator, 

decerpet Commentariensis, apparitor, fiscus, expe- 

dient vos ad fugam seeculi, inimici homines do- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBIKNIA. 807 



mestici vestri : Auferent, sed quid? fluxas opes, v«*J 
facultates incertas, &multis casibus obnoxias, quae tu» peUunC 
naufragio perire, latrocinio tolli, furto surripi, 
incendio corrumpi, absumi luxu. decoqui, abligu- 
riri poterunt, & quas multorum annorum industria 
collegerat, vnius rapacis vicini auaritia quasi 
euerriculum comprehendet. 

Non ita, dicet aliquis, sed cordatus institor & 
cautus rerum acquisitarum administrator, vt for- 
tunas per industriam augere nouit ; ita etiam con- 
seruandi prudentiam & modum sciet adhibere : & 
vt ex alto in portum, £ portu in terram subuectus, 
rationes subduxerit, mox pecunias steriles exponet 
in fructifera prodia, comparabit arua, saltus, 
prata, pascua, & in istis stabilibus bonis summam 
rei suse collocabit. 

Esto f ecerit, sed necdum illa sunt stabilia. Non- ^■ d " h !I 
dum securus erit a vi, fraude, dolo, & mille alijs honorum 
circumueniendi artibus; sit empta haereditas, pre- ?J5 "turlnl 
tium traditum, syngrapha conscripta, nonne ob Jj?*Jj|j£ ** 
vnam ancipitem voculam £ toto euerti, & qui in 
po8se8sionem dudum inscripti fuerant, circum- d« m« «u- 
8criptos eijci videmus: quid de tutela intuta P fn^JISj* 
alienatione captiosa P intrusione, caduco seruitio, «iwidnitii 
subductione, fisco, alijsque nondum forte explo- 
ratis, sed per humanam auaritiam excogitandis 
vijs ac modis quibus intercipi dominia, possessiones 
interuerti, & iuris colore queesito transferri patri- 
monia poterunt. Et quidni omnes domimorum 
tituii nuctuent quando nec successione ducta & 
longissima auorum serie, nec iure fiduciario, neo 
clientelari munimine, nec cessione facta principi, 
& concessione redhibita, signata codicillis & diplo- 
mate corroborata, adhuc tuta erit possessoribus 
hsereditas. y olia «,. 

Perferuntur exvarijs insulse angulis mira quae- {JJjJjJJgJ ^ 
dam in hoc genere, & non tam mira quam ▼•*™m «- 
miseranda & dolenda, tsi vera sint, qu® circumuo- fiffi^mm. 



Digitized by VjOOQ lC 



308 ANALECTA DE BEBT7S 

l*nt ntmcia ; in ista colonianrm, quae passim fit, 

deductione, omnem artem <fc operam a regijs mi- 

nistris adhiberi, non tam ad plantandos allopbylos 

in quaestum suum, quam ad explantandos indigenas 

0,^1« ^ veteresque colonos, cum irrecuperabili eomndeni 

^^iarkT* detrimento. Nolo hic describere nouos inquilinos, 

" aut Catilina? socios, aut Nemrothi sobolem, robus- 

QnaiMTe- tos coram Domino venatores, & vel a?re alieno 

urwii.coi*. 0Drut08> Te i gceleribus suis co-opertos; tantum 

eiectitios considero, in quibus video viros antiquis- 

simae nobilitatis, ipsos (vt ita loquar) Autoch- 

thones, £ toto terrarum ac possessionum tractu, 

quem maiores eorum & ipsi post eos insidebant, 

vno impetu exturbari, & tanquam in transmi- 

gratione Babylonica, in remotas insula? partes 

ablegari; vt ri ex illustri stirpe quispiam incognitus 

remaneat, deprehensus subeat periculum capitis. 

4. iUf. 17. Tolerabilior ioret ista ablegatio, si inter Cuthaeos 

▼ 80. £ Emathios collocatis Israelitis, legitima Dei 

Vi<u bi*o- teiTSB, cultumque orthodoxum fas esset retinere. 

n*ni tnif- Proh fidem ab Henr. II. acceptam & traditam, 

S&m^tn- cum Adriani PP. authoritate potestatem accepis- 

Rig.™7^ set, hanc Insulam occupandi pactis conditionum 

tabulis scitum & sancitum fuit, vti ius Ecclesiae 

Dipiom* remaneret inuiolatum, census annuus penderetur 

bJutur Sn- sedi Apostolicae ; & ante omnia tides Catholica, 

iikiniiotu. £ disciplinae honestas, sicubi neglecta, propaga- 

retur. Vitia explantare non homines, perimssum 

cewioiiitab ei commissumque ruit. oed oppositum nunc vsu 

fH*InB UO venire constat, vitia roborantur, & homines debili- 

Beur.H. tantur, fiagitia, perfidiae, iniquitates nutriuntur 

& crescunt, famiiisB autem honestaB & illustres 

stirpitus auferuntur, vt nec vnus quidem relin- 

quatur qui aris aut focis patrijs assideat. 

Efflc«dor«8t Aiagna est dignitas religionis orthodoxa?, quffi 

ESkS^^Bionuu corruptelas omnes leniori via sed poten- 

qili !^^ ^°" V°*8it abstergere. Vos noui coloni si habe- 

poiutoarum retis tidem sictit granum synapis, diceretis huio 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 309 

arbori Moro, eradicare & transplantare in mare, & ••u«rit*t «a 
obediret vobis. Non Moros tantum, sed Cornos, omZiQ**™ 
etiara & Corylos, Tilias, & Rhamnos, fide Chria- *""*»- 
tian& & Catholica fcrlicius & facilius, quara 
Cretensi & Punica tide transferri posse cognosci* 
mus. Videte autem dum Rhamnos vultis exscin- JuHcJJjJouS? 
dere, ne Prinos & Schinos inseratis, quod si instar 
illius Romani qui ceruices hominum sic Eestiuiauit *>"»• o. is. 
vt papauerum cacumma, vos quoque vestra virgula 
censoria decutienda & detruncanda putabitis illus- "jarquinu* 
trium familiarum capita, videte ne innocentue 
vindex Deus vltionem citd reposcat. 

Constat plus valuisse ad coercendos improbos in ciernsc*. 
ista gente, & ad furta, rapinas, homicidia extir- ^'„^11- 
panda, Catholicorum Sacerdotum pietatem, quam jwiaboretin 
totam iuris humani seueritatem, carceres, cruces, muitit vityt 
suspendia : Vt si Remp. opibus, viris, ac virtuti-** pur,and *' 
bus, & pace florentissimam habere velitis, si 
quietos & fideles subditos, nihil consultius, quam 
vt abstineatis a persecutione cleri Catholici, & 
vexatione suscipientiuin, e^demque credentium 
laicorum. 

Sed quamdiu hoc sibi persuadere nolunt, quam- 
diu nostris peccatis prioris adeo & praesentis ©ui 
offensus Deus, patietur nos tam varijs exagitari 
modis, contra omnes aduersariorura insultus pro- 
tegamur scuto fidei, neque eam obijciamus quaa- 
tumuis multas & magnas experiamur indignitates. 
Exeamus ad Christum extra castra improperium 
eius portantes : Non enim " habemus* hic perma- Hebr - 18 « 
nentem ciuitatem, sed futuram inquirimu8. ,, 

Scitis ipsi vos, & iam nimium cognoscitie (Vicef- Etiam Hni- 
comites Vrbani) non esse in hoc saeculo perma- ^ n 8 ia h i u ^ 
nentes ciuitates, & illam ipsam Dublinensem qu / u > i l j l Bd *™ 
vestram, cuius nuper fuistis honorati inquilini, «tra omm 
nunc tetri carceris incolatu, quasi extra aestima- «^uiitur. 
tionem ciuium facti, sed licet reclusi tamen scitis 
quantas pertulerit casuuin vicissitudines, quantis 



Digitized by VjOOQ lC 



810 ANALECTA DB REBUS 

<*>"«!• aucta imnmnitatibu8, nunc imminuta suis iuribus 
^omodS vilescit, & vos infra capite censos, infra plebis 
witiifu"' fsecem, instar facinorosorum, in sentinam reiecti 
^iltuCoia- 8C ^i 8 > & sentitis non esse perpetuas in hoc mundo 
uciaeui» ciuitates, non ideo tantum quia ciues morti ob- 

immunitati- . . , . * j • • 

biuuriujui. noxij nequeant rn eis perennare, sed quia msae 
tur * etiam suum quendam experiuntur interitum for- 

tunarum, exeraptionum, immunitatum. 

Pi«tai Dub- Ea ver& aliquando fuerat pietaa & deuotio ciui- 

«TMkgritia tatis vestrse erga gentis Apostolum S. Patricium, 

Auottuium. propagatorem illius fidei, pro qua nunc captiui deti- 

vid« i lin liem ^ n ^> ^ P 1 * cultu diuino, & in honorem Sancti, 

in vit» s. de singulis nauibus chlamydem Primati compe- 

PHtrio. o. tentem, au ^ cadum mellis, aut ferri falcem.seu 

mensuram salis, de tabernis ceruisiarijs metretas 

singulas, de oflicinis & virgultis donum conueniens 

in sacrum tributum penderent ; vt proinde leuius 

ferendum sit quidquid expenditis m causa hac, 

quidquid aduersi sufferatis, si maiorum vestrorum 

pij aemulatores esse velitis. Pro Deo qui dedit, 

ipsi expenderunt, & pro eodem qui patientiam 

1. Pttri. ». vestram coronabit vos sustinetis. " Si exproba- 

mini in nomine Christi" (inquit D. Petrus) 

" beati eritis ; quoniam quod est honoris, gloriae, 

& virtutis Dei, & qui est eius spiritus super vos 

requiescet. Nemo autem vestrum patiatur vt 

homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum 

appetitor, si autem vt Christianus," & Catholicus, 

"non erubescat, glorificet autem Deum in isto 

nomine. ,, 

Aimn^. Apnd Atticam gentem bellatricem, turpius erat 

f^nuul^dieD. in prselio clypeum amittere, quam gladium, quia 

honoratius erat se ab hoste defendere, quam 

hostem ferire ; & cum is qui gladium amisisset, vel 

nulla, vel leuissima poena plecteretur, contrd qui 

».R*f.cM.abieci8set scutum, capite id luebat. "Deus, im- 

yil * maculata via eius, eloquium Domini igne exami- 

natum: scutum est omnium sperantium in se. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 311 

Deus qui accinxit me fortitudine, & complanauit 
perfectam viaru meam. Cosequana pedes meos 
ceruis, & super excelsa mea statuens me. Docens 
manus meas ad pnelium, & componens quasi arcura 
aereum brachia mea. Dedisti niihi clypeum salutis 
tuae : & mansuetudo tua multiplicauit me." Man- Mansuetudo 
suetudo illa & longanimitas vestra in solitudine J^ p 1 ^ ^ 
carceris, ab vsu rerum & negotiorura vestrorum, captmorum. 
k complexu amicorum, domesticorum fruitione, & 
libertate & oblectamentis huius vitae seclusi & 
abstracti, lacessiti verborum iniurijs, ignominijs 
appetiti, tanquam purgamenta huius mundi ra 
cloacam missi, & inter cognatos & affines perip- 
sema facti, "Gaudete & exultate quia merces *. u™ 
vestra copiosa est in ccelis." 

Ibant Apostoli gaudentes a conspectu Concilij *°*™ 5 - 
quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu con- 
tumeliam pati : & vos eadem cogitatione arma- 1, p©tr. 4. 
mini, quoties in conspectum producti, aut reducti 
in carcerera, quoties interrogantibus iudicibus, 
Cancellario sciscitante, exarainante Prorege, sisti 
vos pro tribunali contigerit, taraetsi in vos into- 1# Petr# 8# 
nent comrainando, aut execrando vos exspuant, 
reposcentibus rationem fidei vestr» cura nducia 
satisfacite : alienam autem fidem obtrudentibus, 
vel impellentibus ad iniquum iuramentum, scutum 
aequitatis, & securae conscientiaa clypeum obijcite: fjj^u* 
in illo suscipite & f rangite aduersantium ictus, formi» vid« 
& Amorrhaeorum gladios retundite in petra pa- nou». 
tientiao. 

Confidite in illo qui "non patietur vos tentari^C ™ 11 *- 10 - 
supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione 
prouentum. ,, Maioris animi est, & laudatioris p or tiu« «t 
fortitudinis, vim illatara constanter sufferre, quam J^7 n . 
inferre violentiam. Siqua autem vis inf erenda fem> iniu- 
sit, vobis ipsis illam inferte. Siquae noxiae saecu- 
larium bonorum appetitiones reuiuiscerent, quae 
vos illicitis cupiditatum scintillis vstulantes retro- 



Digitized by VjOOQ lC 



312 ANALECTA DE KEBTTS 

pellerent in saeculum, & ad deserendam constan- 

tiam inflammarent, affundite aquam salutaris 

pcenitentue, flammam orientem sopite & exstin- 

guite, ne vos ipste extinguant interitu sempi- 

terno. 

Kou* h»r«- Audebunt potestates sseculi (&quid nonaudebit 

c-nutiendi miquitas protrudere vos ad egena sectae elementa. 

c"h^hco» vt tanqua^n imperiti rerum & veritatis ignan 

I er i u ™ f ^»r« instruamini in rudiuientis errorum, vt conferatis 

eu ' 1 1 m cum , , ' 

mini^rii cim lpsorum mystagogis, quasi adh ic ambigeretis 

**" J * de religione & vobis teneuda, vt hauriatis quod 

propinant doctriuae venenum : Sed obstruite fau- 

ces vestras aduersusCircaeoscalices, ne degeneretis 

in bestias; occludite aures ad Syrenios cantus, 

ne vana dulcedine illecti, incidatis in Syrtes & 

Scopulos haereseon: State in semitisantiquis, quas 

tenueruut & triuerunt patres vestri, & quibus 

quisqui8 recesserit, in prsecipitium ruet, & nisi 

resipiscat, aeternum corruet. Nolite circumferri 

omni vento doctrinsB, quia typhus iste moderno- 

rum dogmatuTu, inflat superi»o fastu sectatores 

8nos, sed relinquit siticulosos & inanes. 

h Vmorura Hueccine reddis populo fideli, vetusto institu- 

*.i.h i-t tori tuo, popule oliui religiosissime, nunc verd 

ini n »h«te a vanitatum & inanitatum cultor? Exciditne tibi 

prJctlrMi!!d«t. q^Am praDclare clim de gente Anglorum prome- 

v.de ▼««<*- "ti ^ uermt Hibernorum Hierarcharum cunei? 

n.Miem Be- qnid Aidanus, Adamnanus, Columba & alij ? 

AnJri. 1 ". i.V consule Annales tuos & prisca monumenta : Con- 

lti-mi! 1 */ 1 ^ule inclytam illam & sanctitate olirn celeberri- 

c. 25. mam Auelonam tuam. Consule Lantisfarnain, 

Siri u, »mm°" M a ' !ne8 b urulm » Ionaui aliaque sexcenta pietatis 

Cimd. in Hibernorum impressa dudum apud vos, necdum 

▼u^iV.t.^et peuitus suppressa, licet proh dolor obliterata ves- 

^«"tS.^Si tigia. Hanc reddis vicem genti magistrijo, qu» 

his latiiiH in te ad veritatem fidei & ad humanitatem omneiu 

darijf.Are quam Christiana rel : gio complectitur, labore 

toBbury* 1 "*" multo & sudore traduxit ? Istamne percipient re- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 813 

munerationem, qui tibi pradicauerunt veritatera ittoudMet 
euangelicam, quando clerus Britannicus seruitutisw.^c.^a. 
8U8B & oppressionis per vos inflictae nimio dolore 
exulceratus, consilio non optirao, sed pertinaci 
tamen consensu statuerunt excludere vos a bene- 
ficio regenerationis, vt quos d terrestri patria ac 
patrimonio paulo ant£ exturbastis vicissim vos 
arcerent ab haereditate patriae caelestis, nisi tene- 
bras vestras missi a D. Gregorio praecones, deinde J^f Sf am 
opitulatores Hiberni dispulissent. 

Nura vt Ecfridus ^Nordamhumbroruni Rex r* Eefridi 
statuerat priscis temporibus in potestatem redi- £,£""£!? ** 
gere, ne dicam funditus exscindere gentem hanc 
innoxiam, & nationi Anglorum araicissimam : Ita 
vos eorum progenies, eundem populum non £ B«da 1. 4. 
fundis solum eijcere, sed etiam (quod ad sacrum 0, *** 
fontem regenerationis sponderunt Ecclesiae, de 
fidei & vnitatis tunica inconsutili ad exitum vitee 
conseruanda) vultis nudos, & inermes, ac votifra- 
gos, extra totam sanctorum Insulam vsque ad 
inferos amandare P 

Parum videbatur Hibernis inter Anglos fideinibwni 
sementera facere, nisi etiam copiosam inter eos^Xe&T- 
segetem demeterent, modumque insuper edocerent *****' 
eos in posteruiu excolendi, & pro operariorum 
supplemento tum in ipsa sua Insula, tum in Anglia 
Seminaria constituerent : <& qui pietatis & erudi- [Su^JTmil 
tionis causa ex Anglia in Hiberniam alumni com- tusermit 
mearent, irequentissimi autem veniebant (vt nul- seww.uia. 
lius esset nominis apud Anglos qui non ad istud 
virtutis & litterarum venisset emporium) 1 tamen Vide Mola . 
omnes Hibernorum sumptibus alebantur uSS» iu ss" 

Audiant h<Bc & obstupescaut, quicumq; videre, vel Bei^/jjo.' 
audire potuerint quaiu ingrata uobis <& iniqua talio ^\\ s\, 
rependitur ? vetus illa & vera tides nobis pro magno 19, necaon 

1 Anglos 1ibentissim& suscipientes Hiberni vicfcum quoti- 
dianmn -ine pretio, libros quoque ad legendum & Magisterium 
gratuituin pneberi curabant, teatia lioruui eat Beda l.c. 



Digitized by VjOOQ lC 



314 ANALECTA DE REBUS 

iocrfin in crimine improperatur ; primitiui illi fidei nostrae 

c! f 93. c. a ' Proceres, atque inter ipsos primarij Seminatores 

* c * Christianae religionis deridentur vt fatui, despuun- 

tur vt superstitiosi, & contumelijs proscinduntur 

& nouis symmisti8. Et quia recedere nolumus 

ab eorum doctrina, consortio hominum & luce 

communi iudicamur indigni, & tanquain tenebrio- 

nes in ergastula compingimur. 

Angii «t- Esto, inquient dogmatiste, erexerint pristinis 

hmtimm saeculis maiores ^estri scholas & Gymnasia pro 

Acadeiniam natione Anglicana, ereximus vobis jsed vestris 

in Hibernta: o » # » 

eiiHm in tamen sumptibus) Academiam Dublmensem. 
Siaecpsi Erexistis san&, sed ita vt Iason Ephebium Hiero- 
JSJSScftur solymis posuit, ad transferendum contribules 
htereticu* g U0 8 & ritu legitimo ad cultum exoticum & pere- 
teradinfi- grinum. O si fuisset illud gymnasium vestrum 
iiinentu- non dissimile scholae 1 Lismorensi sub Christiano 
lt?io™ Tix & Malcho, aut Glindalacensi sub Laurentio, vel 
toieratur Monasteno Benchorensi olim florentissimo, aut 
pwecepto* ipsi etiani Dublinensi Lycaeo quod nutu Alexandri 
toAunSt"* Archiepiscopi, Edouardi Regisauspicijs, Iohannis 

summi Pontificis auctoritate, 2 Primo vniuersitatis 
2. Machab.4. CancellarioGuilielmo de Rodiardo Decano Ecclesise 

Cathedralis S. Patricij eiusdem ciuitatis erectum 

fuit, ad vos vndequaque conflueret flos iuuentutis 

nostrae. 

tonoti8 f, u*d ^^ ^ u * a *^ u< ^ nom8 inuidebant aomuli, nolumus 
oardinerui pro farina furfures, pro vui8 algas, pro ficubus 
iTwnilStU. iungos, pro veritate errores nobis ingeri. Faces- 
tjone diiise. sant noua plantaria quibus radix. orthodoxae doc- 
trinsB subuertitur. Pereant armentaria perfidiae 
quibus propugnaculum fidei subruitur. 

1 Vetere9 eanctorum scholfe in Hibernia. Vide Bernard. 
Sancto Malachia, & vitam S. Laur. apud Sur. 
Aiedij temporis vniuersitas Cathohca ibidem. 

* Annales Hiberniie Thoina loannide Geraldino Comite 
Kyldariie tunc lusticiario Hiberniae. 

llabetur in anualibus MS. apud Q-uil. Uouvard. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 815 

Vidi ipse, & nisi vidissem vix fidem apud me owi|»Ho 
inueniret, vidi tamen instrumenti autographum S^JH* 1 ▼£" 
lato munitum signaculo, per quod viro priraariro h^tu,!™ * 
nobilitatis onus imponitur, vt si f undi cuiusdam JJJjJj^. 
beneficio gaudere, aut concessionem & Rege factam do$. 
cupiat virjbus subsistere, liberos suos in Collegio 
illo heterodoxo instituendosassienet, qu6dsi secus 
fecerit, frustranea opinor censebitur concessionis 
syngrapha. 

Quia excogitari robustius potuit ad irretiendos F" 11 *™ 
hommum animos, quam haereditatibus, pnedijs &unutor. 
possessionibus s c alligatam esse normam educatio- 
nis. Caeterum ligamenta illa quamuis alijs forsitan 
viderentur fortissima, tamen Hibernis quasi 
Generosis Catulis Samsoni» stirpis, telaB aranea- 
rum apparent. Et sicuti solent ligna ad ardorem 
ignis consumi : ita vincula quibus illigandi ado- 
lescentes nostri, & per illecebras patrimonij vide- 
rentur trahendi, ardore charitatis & fidei eorum 
dissipata soluuntur. 

Quid inquiunt supra aetatem prudentes iuuen- 
culi ! quid ante ocuio» pennatorum retia vestra 
frustra proijcitis P quid esca fallaci obtegitis ves- 
tnB astuti» pedicas quibus simplicium pedes inno- 
dare vultis P Intelligimus ab antiquo vestrum in- 
genium vestrumque lllud veteratorium artificium. 1 
Eligimus potius voluntarium exilium, & maeis in 
Louaniensi, Duaceno, Parisiensi, Burdegalensi, 
Salmantino, Compostellano, Vlissiponensi Collegio 
esurire, quam huius vitaa commoditatibus (cum 
exitio animaa) abundare in tabernacnlo contagionis. 
Moyses ne filius haberetur fili» Pharaonis desertum B . ,,. 
petijt magis ehgens amigi cum populo Dei, quamu. 
temporalis peccati habere iucunditatem ; maiores 



1 1nscijs ftaliquando inuitis parentibua aufuginnt adolescentei 
ad Catholicas Vniuersitates. 



Digitized by VjOOQ lC 



316 ANALECTA DE REBUS 

diuitias spstimans thesauro JEgyptiorum imprope- 

rium Christi. 
Hihemici Nos vicissim obscuritatem & contemptum prae- 
Dvctores ferimus vestris illis fuco lemniscatis laureolis ; & 
cm.tv.i- ne llluuione vestra absorbeamur, tolerabimus po- 
?r«5l 1 .en t im tius quantumcunque inediam in recentibus illis 
SKJfet Pari- asylis ; vel etiam in veteribus refugijs Parisino & 
se sdraa.mdTicinensi in quibus Doctores nostrates Claudius, 
D^A^to- 1 e Clemens, & Iohannes, auctore Carolo magno Im- 
plTtit.^Y' peratore primam inchoationem fecerunt studiorum 
12 - generalium : vel certd in Luxouiano, Sangallensi, 

Luxouiense Bobiensi monasterijs, in quibus contribules nostri 
duilowJn- Colurabanus & Gallus cuin ccetu discipulorum 
LiRurHiVk"* regularem vitam instituerunt, vel denique in 
fum C bano°"et Herbipolensi, Fesulana, Lucensi, Tarentina ciui- 
Sunpaiien.<« tatibu? in quibus Chilianus, Donatus, Frigdianus, 
J^ui l oSai!c- Cathaldus nostri omnes, Episcopales Cathedras 
i?itut«m ! "" tenuerunt ; vel postremo in quibuscunque Belgij, 
HeWiipoii,' Galliae, GermanieB vel Italite partibus, vbi ex 

QuilianuB ; r . . . ,. . r .. . ' ., . 

Fe«.iii8. Do- nostris mnumeri, aut solitariam vitam rn silentio 
wKrildM- 11 " .& sanetitate transegerunt, vt Fiacrius, Chillenus, 
aimsT.uon- Vita n us, Furseus & alii ; aut doctrinam quam 
viiMBmho- praedrcabant etiam tusi sanguinis sigillo munierunt 
c' t !™im vt Rumoldus, Foillanus, & rimiles. 
^io. ^.^! Osculabimur in exilio terram quam ipsicalcaue- 
etN.iuier. runt, & virtute sua in vita ac morte consecraue- 

tom. 2. G«- ' ^. . 

ner. i8. De runt. Jrium erit sacra eorum scnnia veuerari, 
i..f'ra' l i!. U no- gesta perlegere, meditari sanctitatem, qua ipsi in 
am cUHoun-' noc ^ 111100 , yelut stell<e lucidissimae emicxierunt. 
turaucto- Vtcunque etiaui mores imitari, quibus eloriam 

ccelesteru promeruerunt, & ex lmitatione tantorum 

heroum ludibria fortunse, honoresque huius saeculi 
ipmm exin- despicere. Sed quid ? 
Tetituilr r,lia "^ e ^ 11 ^ 6111 ipsuni exilium sine indignatione 

Regis nobis erit permissum Olim cum floreret 
videordi. m Anglise Academijs Catholica religio interdicti 
hhTw.i. erant -H iberni a *> edncatione ibidem : nunc vero, 

cum eaedem heeeresibus scuteant, proh Deuui itn- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RT7M IX HIBERNIA. 317 

mortalem interdicuntur alibi educari : Sesquian- * 2 H f "£ •"• 

, ... ,. * etau.l.Hen. 

nus est paulo minus, ex quo prodijt edictum, quo & etHi,»... 4. 



iusd. etEd. 



reuocantur omnes sine discrimine, quotquot ad I. u au ". 1*7 
exteras ditiones profugerunt, & ne, praeter merca- ^ hoce 4 ic . 
tores, & nautas, vlli exeant serio cauetur. Rursus to «getur m- 

1 . A , A trk iu uotis. 

per nouum hoc anno rescnptum, omnes sacerdotes 
regulares & alij, repetita indignatione Regis, A nViwum 
praacipiuntur "hinc egredi. Et quid tandem fiet?^ 1 »* 
vna tenipestatis vnda impellit ad littus, repellit 
iride vna altera, & vtrobique efferucscit regis in- 
dignatio. Nisi redeant e profngio sacerdotes cum 
alijs succensebit, quia eius voluntati non obtem- 
peratur. Nisi rursum omnes exeant, stomachabi- 
tur quia prohibentur remanere. Mira & inaudita 
miserorum iactatio. Scd qui dominatur potestati |* ( J al - ^ 8 -*» 
maris, & motum fluctuum eius mitigat, inclinare 
cum voluerit potest cor Principis, vt cuius ira, p ro u 21. 
quando vult commoueri, exardescat sicut fremitus vcr * l ' 
leonis, eiusdem erga nos benignitas instar roris *™*- 19 - T - 
super herbara eliquescat. 

Tu 8umnie moderator orbis Deus, cuius est ora- i nuoc «tio 
nis potestas & imperium, cuius nutricij sunt Reges cJj^ 1 ^ 1 "^ 

f)ii, & nutrices Reginoe, qui dixisti de tenebris pui»™ Aug- 
umen splendescere, qui promisisti (neque irritum i..in*t. e««. 
esse potuit quod promiseras) dicens, " Adducam 49 * 23, 
seruum meum Orientem, ,, Exorere stella lucida & * Cor - 4 - T - 
matutina, illucesce in corde Regis ac Regiorum, zkch.s. v. s. 
Suggere sanum & salutare consilium, vt ampkc- ie°° 
tantur illam veram & vniVam fidem Catholicam, FideiCjttho- 
quam Christus Filius Dei nobis tradidit, quam lex iic»iiguiua. 
adumbrauerat, prophetae pia>dixeraiit, prcediearunt 
Apostoli, confiunarunt murtyres, edocuerunt Con- 
fessores, Professi sunt clerici deuoti, pij Eremitte, 
JJonachi sancti, virgines castrc, & quotquot vn- 
quam in Ecclesia Chri^tiana salui fuerunt ; quam Etundem 
Petrus & losephus, Fugatius & Dau.ianus inj^ 1 ;^ 
Britannia, quam Aucustinus, Laurentius, Melli- p^^^i^ 

. ,? P A t quo« fncta 

tus in Angiia prosemiuarunt ; quam post eundem ia Angiia 

Digitized by VjOOQ lC 



318 AHALBCTA T>« «*»** 

■n« - Petrnm 4 Iacobum Apostolos V . tS ^^ a ^- quam 
— IlUeus, Queranus 4 Camcus u. ^Hibern ^h^ 
ne^propagarunt ^Ua^m.anu^* ?dem 

•j-K—r qiiamque omnes fcoti»Reg^ J demqU e prunum 

suflcepit, vaque ad praseniem, ^ t 

w.w.b~ InsuLe Monarcham ^"^^Umws opacoa, 
££*•*-• Exorere inquam & '"^V^^pelle noxia 
•"- ■-•■«*- discute tenebras aectae m ~ esu *T~,' * \ocustas, a 
«"l^errorum vermina, erucas, bjuchos, depascuntur : 
L T *" quibus candidse & rubicuud* *2"£Jmde tribu 
,"- * ' erigantur' leones bumi repentes^ad l^n yica . 

Iuda Cbristum Dominum, «"^^^U, vniat 
rium, vt qui rosas aunul & "?£"* *exerrantes 
e«am dissociatos in reUgione «T^^am Catholic» 
diu ouicuhe, tandem redeant ^f^Saribus per- 
vnitatis, vt iam non Psalmum ^ **^UnuEutt 
secutionum, sed in consummattonem taW 
5Cfc£ concinamus. «Dominus v^tutm pop^ 

dabit: Dominus benedicet 1^° ^LWurin 
^.».T.,.Tunc betabuntur coram te sicut qui"? auan do 
** *" messe, sicut exultant victores capta P*""^^-.* 

r««o. 7. T . diuidunt i^. i ugum enim on erxs eius «^g^ 
ft"V°- .. humeri eius & sceptrum exactons «ussupe m 
,X " "" sicutindie Madian^ Tu Domine vntuersorumqui 
mensus es pugillo aquas, & ccelos palmo ponderas ^ 
=— *. • T , q"i apprebendisti tribus dig^tis molem terwj 

•'•• bbrasti in pondere montes, & collea in *»ter*, 
cuius principatus est euper humerum tuum, 
nomentuum AdmirabiUs, Consiliarius, Deuspacw, 
concede hanc pacem seruis tuis, immuta v ® l,m , 
tes hominum, vt Wuntati tuaa rectissimse & sai- 
berrimae obsecundent, vt omnes intra eandem arcam 
Ecclesiae Catholiem Ubereraur a. diluuio, onines 
sub eodem pastore & Duce transeamusroare rubruffl, 
& in terram promissam lacte & melle manantem 
perueniamus incolumes. 

Sin autem articulum desiderati istiufl tempurU 
' Insignia, ILegum Anglia). 



i 



:«xl. 1». 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 319 

nondum attigimus, & praefecti j3Egyptiorura nos 
grauare perrexerint operibus duris luti & lateris, Exod 1. t. 
non deficiamus animo, dabit enim Deus his quoque u * 
finem. Ipse nouit deducere ad inferos tribulatio- , Reg2 T 
num, & ad torrentem Toluptatis reducere, scit 6 - 
percutere, & sanare, & miserationis eius non est Dcut. s*. t. 
terminus. Non existimenras nos ab eo deseri si S9, 
corripimur, " flagellat enim omnem filium quem J"* 1 * 144 - T - 
recipit." Non vult nos abijcere vt spurios, non 
vt alienos prseterire : seuere nos regit vt corrigat, Deu» (Ugoi- 
& virgam directionis, virgam Regni sui, in nostras iSutem. 1 " 1 
ceruices inflectit, quia filij sumus acquisitionis, t 

non autem subtractionis genimina. Magna est ira 7. 
cum peccantibus non irascitur Deus. ?9. b ' 12, T ' 

Audite Apostolum Hebraeorum 12. " Tanquam Niti h De0 
filijs offert se vobis Deus ; quis enim filius quem £'?.q u »ra . 
non corripit pater ; Qudd si extra disciplinam estis, amurulT" 
cuius participes sunt omnes, ergo adulteri, & non JbijSmir? 
filij estis." Kecte Augustinus nihil esse infoelicius JpJJJ^ ad 
dixit foelicitate peccantium, quae poenalis nutritur 
impunitas, & mala voluntas velut hostis interior 
roboratur. Praestat itaque dure hic tractari a pio 
patre & medico ad salutem, & ad haereditatem, 
quam molli palpatione praecultum, & in delicijs 
enutritura, ab omni iure patrimonij coelestis in 
aeternum expungi. 

Multa passi sunt, & quotidie patiuntur homines Gentiiium 
hominum causft, & in causa salutis nostrae, in m<wemur 
propugnando honore Dei vel trepidare vel recedere ^ 0118 ^^- 
non pudebit P Attica peilex ne amasij secretum Jjjj cicMn 
proderet, in medijs cruciatibus linguam simul & «t vni. m. 
vocem exspuit. Num facta nobis frons meretricift z0* m ' ' T * 
perfrictior, quae sponsum animoa nostrae erubescat, 
vel fidem ei obligatam deserat, cum nondum in L * ertiM fa 
equuleo positi,. necdum fidiculis teneamur con- 
strictiP Anaxarchus cum in exitium ptissanae pilo 
contunderetur & tyranno: tunde aiebat Anaxar- 
chi follem, Anaxarchum enim non tundis. En 



Digitized by VjOOQ lC 






fvri^iHi^fcr Tir-3^-rci qra fsaiiis aocupio glorise, 

& f— *se 5CTL^a;j_rw piUf^iiaB de tali suo exitu 

^^^^ eiiiTx ix-AfuTrrr ; 4 t» :» tth L*b:ta:Lu« domos luteas 

Tcrrcr-TTTL ru.bHLTc"* f^-^roerTTrrn, sed spe feelicioris 

vttjt <cLTtT.\i iiT^ eaif-iii a;c*;s oertius emerenda 

r;i.rr>e 5^>r-T.-£Z»f^iL pTiiibirLus * verendum ne si 

TfTn:< tti iv li ^t£ ve-^Lns esse, oonueniat in nos 

iii.*d IV;ocrrv U?. - Sd contaderit stultuiu in pila, 

euasc pt .slt.*s ierSfrrie oessper pOo. non auferetur 

*b ec sr*^:: ui efas ; ~ Vt vei inuitis patiendum sit, 

s*vi c ~ia ttt: lis <t r^T^gTiar.Tibus, niliil nobis profi- 

cifcnt p£s>o;oes. 

IjrT^^i iVr>^ Fi-caies crcif^Tns i Pionysio quidnarn ipsi 

*^ F>.;^\soriia coctfjceret. qrjum respondisset oon- 

TerrpT:;m morris. fi^reliis rjrraiini obiecros, senten- 

t;*n; s^iTra ad 7r»;«rtc2n vsque signabat. Meliori 

r. airistcrio eoocri ss::: ns, non esse in causa fidei 

*** hi * m^aomios iiio* qui lioet corpus oociderint, ne- 

t&. quount Tamon ad aniinain penetrare, eiue vllum no- 

cumcn:v*m arrerre.. 

tt^ 1 **^ ^ 1 ^ fone leperit Heraclitum philosophum 

K;b;;io stercore obLram, peritune laudis auiditate 

possima* s*> dcaouisse voraei incendio, memineris 

mde mam courutari pigritiam. qui caminum tribu- 

*<x*. ih lat iorrisrefnirTAs, in quo i>on perdendus sed purgandus 

exooq uaris. Reete Eocl^siasticus : In lapide, luteo 

lapidatum osse p^irruTn, <£ omnesloqui superasper- 

°*^ tJ ^ * nanonc iihns: l*e steroore boum lapidari pigrum 

twt«m> v ^ omnom qui TeTi^erit eum excutere nianum. 

Ou m i iri t ur mol i i t i cm n ost ram redarg-uan t lingua 

polliois, pihim * follis Anaxarchi, flagellum 

** hStii* /*^tonis, flamma Heradiri ; & similia pluriuiorum, 

t"T* * ^ UlVI prAMcrccs pro vanitate exantiata supplicia, 

**, quantam mcrcbimur aspernationem omnium. nisi 

Jsiorum cxcmplo spiritum assumamns, vt si non 

l^nlundcm pro causa bonestissima, saltem aliquid 

Jf** Jj^ suffcramus incv^mmodi. Si tanti vitreum, quunti 

V ♦. verum Id&rgaritum : Si tanti emerunt flatum auro 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 321 

popularis, & corruptibilis gloriae lacinias raiserrima PMioaophi 
huraanae laudis mancipia, quanti emenda nobis erit mMcfpiaVa- 
palmata illa vestis immortalitatis, quam Athletis n * * li,rite ' 
suis efformauit Deus nostrorum certaminum specta- 
tor & Iudex. Si in causa mundi taata pati potue- 
runt homines mundo dediti, quid in causa Dei qui 
mundum condidit pati dubitauerint serui Dei P Si 8i ?**l* T* 

n . r -.... n -i • i cancer re- 

enerues fueriraus, aut retrogradi m ista fidei palae- trogradu» 
stra, non solura priuabimur corona victorice, sed cauu fidd 
etiam nomen nostrum in ipso saoculo dehonestabi- Sedeoo^bu 8 
mus, quin & ijs ipsis qui uos in praeuaricationem tur - 
pertrahebant spreti & exosi remanebimus. 

Constantius Chlorus Augustus, Magni Constan- constantitu 
tini Pater, vt Aulicorum suorum in Deum fidem £"*«" o£t" 
experiretur, optionem illis liberam dedit vel vtw* 1 ^ 
dijs irnmolantes officium apud se retinerent, veliioomm. 
recusantes, ex aula eius & seruitio abirent, verum riod. d in"trip. 
ijs qui abire potius quam fidem in Deum verum J i8t L ll 
abijcere maluerunt, suo rursum lateri admouit, 
abiectis alijs quos sibi futuros putauit infidos, qui 
fidera in verum Deum abiecerunt. Quin & Theo- 
doricus Gothorum Rex, diaconum quemdam miri- ^J^fJ]^ 
fic& dilexit, qui vt Regis animum sibi magis deuin- inSoiiectam. 
ciret, relicta orthodoxa fide cura Arrianis consensit, 
ratus se in hoc Theodorico gratificaturum si homou- 
sianam doctrinam abiuraret, quo cognito Rex Theodoricua 
quera tantopere dilexerat, confestim capite truncari ga" reiiglo- 
iussit, dicens non seruaturum hominibus sincerara ™J° btnm * 
conscientiara, qui Deo fidera non seruauit. 

Hugoni nostro longS alia mens ab isto diacono Comitia m- 
& aulicis, ac salubrius consiliura fuit, qui cum k gia ideT^ 
Iacobo Rege ore manuque inuitaretur ad ingressum P rofeMi0 - 
sacelli, in quo coena Caluinistica celebranda erat, 
dum nuraerosa Comitum & nobiUum caterua in- 
gredientem principem comitaretur, ipse honesto 
& vero conscientiae pnetextu aditum declinauit, 
ndijcions si se transfugam religionis Catholicro 
ilex faciat, facturum quooue exsortem ciuilis ac 

22 



Digitized by VjOOQ lC 



***** 










^?5^ ^^.j- *^V"23S» 

~- ^» * r -* vrim- ■"*--_-;-* *»* ^ta* o,«o 



CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 323 

St vniuersas Regni prouincias, per Lageniam, LagenU. 
omoniam, Conaciam, Vltoniam, & Mediam perua- co^a^ 
serunt nostros Catholicos persequutionis f ulgura. KJJ 0111 *» Md " 
Quid commemorcm Dublinum Imperij arcem, in 
qua tanto exploratior est tanquam in ipso tribula- DubUnum * 
tionis camino Catholicorum fortitudo, quantd ipsi 
viciniores sunt auribus & oculis Dominorura, 
quorum sagacitas usque eo penetrat, vt nec mini- 
mus in angulo susurrus eorum notitiam praeterire 
posse videatur. Quid Nasiam adiungam aliaque Naii ^ 
m illo tractu castella & oppida fidei confessione 
conspicua. Quid Canicopolim referam, cuius ed canJoopoiif. 
-iUustrior erat in hoc religionis agone de hoste JJjJjJ ***' 
triumphus, quod ex Senatu Ciuitatis triumuiri 
electi, & quasi martyrcs designati, coramunem sibi secuto reiu- 
cum caeteris ciuibus causam diuturna carceris suf- £ pwmo£ 
ferentia, tuebantur, & ex tribus his fidei antago- beTh» l5m 
nistis nobilitata est vnius honorifica morte. quam nondum> *- 

., j. . . . ' * tia oonataret 

ex 8Dgritudine contracta m carcere, per eerumnas de •uooe*- 
exilij augescentera voluntarie suscepit, ne consen- ^SLTSi? 
tiret prof anando Sacrario, quod pauld ant£ restitutum JJJJJJ^JjSJ 
in vsum primaeuum diuinijcultus, denuo contaminare **• «* °pp*- 
volebant aduersarij, & locum sacratum poUuendo, a&?mh!io po " 
tabefacere Sanctuarium Domini cruore tribunaUtio? kcJmSI"^ 
Quid Wexfordiam rememorem P Quid RospontemPg^ 00 - 
Quid Burgum Thom-Antonij, aliaque Lageniae mcopoiitani" 
loca honestata iam & condecorata multis Christi riSm^ortinia 
confessoribus, quorum intrepida confessio coram^JJ^^: 
potestatibus saeculi maiori sunt ornamento, quam >••" rmitu- 
vel aurata laquearia, vel arcus triumphales, vel rium? quo*~ 
statuae marmorefB, vel denique maiorum stemmata oiS^Jr^. 
antiquitatis honore & fumo renidentia. SunSr* 

Quid Momoniam adiecero? quid Waterf ordiae «oeque 'pe»e- 
laudes enumerem ? quid Corcagiae praeconia P quid qi» pe^eou 
Limirici gloriam ? quid Casselliae, Killociae, Quin- primaS» 1 
saliae, Yogheliae, Bungaruaniao vt csetera praeter- moritur ex- 
mittam ; amphora sunt ista & nobuiora quam vt tam corceria 
multorum dierum elaborata scriptione recenseri, m ^J r * a °" 



Digitized by VjOOQ lC 



324 AKALECTA DB REBTTS 

multd minus exoraari possent Catholicorum gesta, 

& egregi» eorundem perpessiones : magistratuum 

abdicatio, ciuium incarceratio, bonorum rapina & 

scribamm ^lireptio ; ac dum ipsa f amiliarum capita in Ergastu- 

iMoientia. lis obsolescerent, Notariorum turba, & Assecl» 

amanuenses domos penetrant & expilant, ac offi- 

cinas mercatorum integras, & mercimonijsinstruc- 

tot^SnS- ^ 8 » confiscationis obtentu voci praeconis subijciunt: 

quutomm. & quod horridius est, quae in alimentum paruulo- 

rum paupercula mater reposuit farinulam, salsamen- 

ta, legumina, illa omnia tanquam in auctione con- 

clamata, perstabant auari praedones diuendere, 

eiulantibus ad ista promiscud pueris, cum matribus, 

& esurientibus non erat qui panem frangeret. 

Tc&.^edST Quid i 8 ^ recenseam quae melius ipsi nouistis, 

prouincu- qu&m dura & dira pertulerint in Conacia, Vltonia, 

ex * °* Media, passim in vrbibus & agris ludibrio habiti 

oihie5^ h va- quicunque, & cuiuscunque ordinis Catholici. Cla- 

Nobn«» et man * Ardmachia, Galueia, Vadipontus. 1 Sed ista 

piew. maioris sunt otij & acuratioris penicilli, quo alius 

quispiam veritatis assertor, & patrij honoris vindex, 

toti orbi Christiano conspicienda depinxerit ea 

quae in hoc genere commemoranda, illustria nobi- 

lium adeo & plebeiorum facinora, in defensionem 

fidei, religionis, & veritatis, per heroicam confes- 

sionem sunt perpetrata, quorum enumeratione 

accendi ad constantiam possumus, quantumuis no- 

bis pectora conglacient veterno torporis & socordiae. 

▼exatio^um ^^ & hodierna ipsa quae cernimus, ac quasi 

proiecutio. manibus nostris atrrectamus, excutere nobis debet 

omnem teporem & inertiam. Vbique personant 

voces & propinquo, & nuncia de longinquo circum- 

strepunt, hunc 4 satellitibus quaesitum, illum 

captum, istum reuinctum, alterum examinatum & 

iudicibus, & in arctam clausuram actum, qu6d 

RegiaB iniunctioni non subscriberet : Huius ciui- 

tatis Praetorem, illius oppidi Praepositum, hos 

1 Vulgo Droghedff. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOOfttJM IN HIBBRNIA. 325 

Yicecomites Vrbanos, illos Agrarios Domicellos, 
omnes in iudicio sisti & long£ a suis domicilijs 
euocatos, mancipari seueriori custodiae, quod contra 
mandatum legis diuinae, nolint regis mandato ob- 2 Mtchab 7 
temperare. Testes horum sunt non auriti tantum 
sed oculati, neque oculis tantum ista hauriunt sed 
in sua ipsorum cute persentiscunt quam vera sint 
quae nostris auribus circumsonant. 

Testis est Ossoriensis presbyter nuper compre- n*Kistr»tu« 
hensus, & in vincula comectus. Testes eunt^^SJi. 
Praetores, Praepoeiti, Vicecomites: Corcagiensis, *"*• 
Limricensis, .Quinsaliensis, & alij Waterf ordiee _. tf . 
etiamnum imperio Praesidis detenti. Testis ipsecan»r« 
illius ciuitatis Praetor, qui licet Magnatum multo vSSmlt«i, 
fauore, atque ipsius Preesidis non vulgari gratia ^J^JjJJ t * 
aliquando f retus, quia tamen conscientiam nitidam iunre in 
praetulit humano fauori, immunis non est a com- {u^ct 11 
muni eorum sorte, qui pro fide ignominiam J„ ^ 1 ^ 
patiuntur. Quid dico ignominiam ? CertA nihil <»nim •dire 
honoratius, aut ad immortalitatem nominis apud ncuatm 
aequos rerum aestimatores accommodatius, qu&m Honorifica 
pro honore Dei, pro gloria Christi, pro vnitate JJJJJjJ)* 1 
Ecclesiae, pro fidei & religionis integritate, corpora 
nostra & fortunas pericuKa obijcere, & si necessetufub^ST 
sit, etiam sanguinem prof undere. i*tf «nti». . 

Adeo satis ldoneus patienti® Sequester Deus, si c<mciu«io 

... , . * * ,, , . exhorta- 

lruuriam deposueris, penes eum vltor est; sitionis. 
damnum, restitutor est ; si dolorem, medicus est ; 
si mortem resuscitator est. Absit a vobis Con- 
fessores Christi, absit vltionis appetitus; absit 
offensionum & iniuriarum vyidicta ; absit animus 
turbidior, vel in iram irrumpens, vel irrepens in 
simultatem ; absit a vobis alia vlciscendi cupiditas, Errorum . 
quam vt saluis hominibus, interficiantur errores; n^erran- 
vt destructa Niniue, Niniuitae sint incolumes, vt structio 
Caluinismo abolito, Protestantismo exstincto, de- °P tatur - 
letis Atheismo & Syncretismo, atque omnium 
errorum & haereseon fuco deterso, resplendeat 



Digitized by VjOOQ lC 



326 ANALECTA DE REBU8 

vultus natiuus & aperta facies Catholic» religionis, 
cuius olim Maiestas, si vspiam, in Insulis Britan- 
nicis non exiliter effloruit. Sed nunc proh dolor ! 

d. Bem. (cum D. Bernardo ex canticis illud vere possumus 
occinere) Vinea nostra floruit, non floret, floruit 

^ant c 2. eru( Jitione, sanctitate, virtute ; nunc ad instar agri 
quem homo stultus & piger neglexit, vrticis & 

inmiUeBri- sentibus inhorrescit. Floruit viris doctis & stre- 

tannicae . ... . ,..-,.. , . , . 

quomodo nuis, viris mgenio excelsis, ludicio sohdis, omnium 
gione^floru- scientiarum indtrumento excultis, militari gloria, 
enn^& doo- c iixili administratione, & ante omnia religione con- 
spicui8 ; nunc offuscata erroribus, & hseresibus 
cooperta, quid rairum si in caeteris etiam gloria 
eorum sit dilutior. 
Depiomnda Ista in deterius mutatio gentis, non minus ex- 
gentie° cruciat & vulnerat animas vestras, quam caetera 
AngUoan». omn j a q U8B sustinetis incommoda, ab illa ipsa 
gente errorum, terrorumque foetu turgida: non 
hoc quidem ex indole sua, quae ad mansuetudinem 
& lenitatem solet esse procliuior, sed ex instiga- 
tione, & impetu Dogmatistarum, qui cum semel 
perruperint honestatis & disciplinae claustra, & 
verae fidei cancellos per schismaticam defectionem 
transilierint, non alia via putant securius volitare 
posse, & Apostasiae impunitatem assequi, quam 
illos dehonestando, affligendo, cruciando, per quos 
ipsorum nequitia mundo maxim£ innotesceret. 
An^rJm "^ on *£* tur a ^ am vltionem reposcitis, non aliam 
conueraione. damnorum reparationem, quam vt fusis ad Deum 
praecibus & lachrymis, eorum resipiscentiam & 
conuersionem impetretis: hanc vnicam vobis re- 
stitutionem, vel cruore ipso emendam putaretis. 
Indoletis, ni f allor, sectariorum tenebris & coecitati, 
deploratis ignorantiam, iram Dei deprecamini, ne 
008 in sua obstinatione pneduros dcuoueat actornis 
supplicijs : Et tanquam pij parentos, consideratis 
muerinda m phreneticorum verbera filiorum, magis eorura 
phr«ne*u». phrenesim dolentes, quam vestram percussionem. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 327 

Sed feriant, mulctent, & mactent, si sic irritatus 
peccatis saeculi Deus, per vestrara castigationem 
placabitur : Incidatur per diuinam iustitiam tibia, 
vel brachium, vt cordi languido vel capiti medela 
opportuna subueniat. Ipse si dolebitis, medicus^^ 
est ; si moriemini, resuscitator est ; ab ipso leni- doiomm 
men est afflictionum, ab ipso vulnerum sanatio, ab £££i£ ^. 
ipso vita & sanitas, & post vite huius periodum ■»'»■»*>*• 
aeternitas tormentorum deserentibus veritatem ; & 
sectantibus eam, inque e& perseuerantibus requies 
perenniter duratura. 

Quam vobis perseuerantiam in hac vita, & in 
altera requiem opto ex animo (Venerande Antistes 
csBterique Christi Conf essores) meque etsi exsortem 
vestrarum passionum, tamen orationum & merito- 
rum consortem precor efficite. Datum d meo 
Musseolo hac die 17. Decembris, Anno 1611. 

Vestris omnium obsequye. 



Addictissimus in Deo Seruus, 
T. N. Philadelphua. 



Digitized by VjOOQ lC 



328 




COKOLLAKIA 

QV^EDAM EX PILEMISSIS DEDUCUNTUR. 



I. COROLLARIVM. 

I)e fwlicitate subditorum qui Catholicis principibus 
subsunt ; recapitulata Ilibcrnorum comtantia : 
diuince apis implaratio neecssaria ad persistendum 
in tera Hierarchia, non obstante huius mui Anar- 
chia apud Britannos. 

EgggaVANDO igitur cx his quaD produximus 
fflic l euidenter appareat quantis eerumnis, & 
>§|M calamitatibus exponantur Catholici nostri, 
in hac fidei palaestra ; est qu6d diuino 
numini gratias agant immortales pro constantiaa 
dono, qua singulariter illos insigniuit prae multis 
in circuitu populis, quos in errorem abstraxit ab 
vberibus verit&tis, vel ipsius heereseos lenocinantis 
blandimentum, vel hrereticorum S8Buientium atro- 
citas. 

Et cum nemo se solo continens, vel solide con- 
stans in bono permaneat absque superno munimine, 
& munere ccrlestis adiutorij, quo vacillantium gres- 
sus stabiliuntur ad salutem ; idcirco deprccandus 
est misericors Dominus, vt piam nientcm quam eis 
indidit, incolumcn conseruet ; & stolam fidei qua 
illos induit, immaculatam tueri ipse velit in ad- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 329 

uentum suum & consuinmationem saoculi ; quando 
unicuique retribuet prout in corpore suo gessit ; & 
deserentes compagem corporis ipsius procella tene- i u «i» Y . 13. 
brarum operiet. 

Imploranda est sedulo coolestis gratiae subminis- 
tratio, in hac tam aduersa nobis administratione 
ciuili, qua nos inhumaniter tractari existimamus, 
a tractatoribus iustitiaa huinaneB, & obtrectatoribus 
iustitiaD diuinae, cui nostra innititur imbecillitas. 

Ex nostris miserijs discant vicini Catholici, 
quanto beneficio fruantur sub principibus vniuoc© 
professionis, quam magnum & mestimabile bonum, 
sit vitoa securitas, & libertas ; cuius pretium non 
satis intelligitur in terra suauiter viuentium, nec 
tam vtendo quam carendo cognoscitur; quam 
magna dulcedo fruentium personae pariter & for- 
tunarum suarum incolumitate, habentium paceni 
ex omni parte in circuitu ; quemadmodum " habi- 
tabat Iuda & Israel absque timore vllo, vnus- 3 - Rj«- 4 - 
quisque sub ^ite sua, & sub ficu sua, a Dan vsque 
Bersabee, cunctis diebus Salomonis ?'* Quando de 
rore coeli, per veram fidem, & de pinguedine 
teme, per abundantiam pacis, haoreditatcm bene- 
dictione possideret Iacob, quam magna & immensa 
fcelicitas subditorum, vbi eorum obsequium erga 
Principem, suum ancillatur coelesti Principatui; 
Vbi iura Regni non pugnant cum Religione ; vbi 
fidem fidelitas non exterminat. 

Semitam Catholicorum in Hibernia diuidit acies 
nouaculae, & subtus ex vtraque parte aperitur 

Eraecipitium : Si fidelis Deo fueris, infidus Regi 
abeberis ; si fidelis sis Regi, contra Deum, patet 
inde inferorum barathrum ; si Deo & Ecclesiae, 
contra Regeni eiusque primatum, hinc panditur 
tibi ergastulum, penditur mulcta, spernens & sub- 
sannans. Fculices illi qui sic possunt placere suo 
Regi, ne summo Ilegi displiceant ; qui sic principi 
suo possunt obsequi, vt sequantur etiam principem 



Digitized by VjOOQ lC 



318 ANALECTA DE REBUS 

mber. «t Petrum & Tacobum Apostolos Palladius, Patricius, 
Albaeus, Queranus & Canicus in Hibernia ; quam 
De hi» pitini propagarunt in Scotia Ninianus & Columba, 
^ l a J otatiani ' quamque omnes Scotiae Reges, a primo qui fidem 
suscepit, vsque ad praesentem, eundemque primum 
viden.Boe- Insulae Monarcham firmissime retinuerunt. 
SeSm^et*"" Exorere inquam & illumina recessus opacos, 
a\u» ^'tor- di 8CU te tenebras sectae malesuadae; depelle noxia 

rum htstori. . -i 1 o \ * \ 

»sioei errorum vermma, erucas, brucnos, & locustas, a 

• 1,T - 4 - quibus candidaB & rubicundae rosae depascuntur : 

Apoc. 5. t. erigantur 1 leones humi repentes, ad leonem de tribu 

Iuda Christum Dominum, eiusque in terris Vica- 

rium, vt qui rosas simul & regna vniuit, vniat 

etiam dissociatos in religione animos, & exerrantes 

diu ouiculae, tandem redeant ad caulam CatholicaB 

vnitatis, vt iam non Psalmum de torcularibus per- 

secutionum, sed in consummationem tabernaculi 

Paai'.28. concinamus. "Dominus virtutem populo suo 

dabit: Dominus benedicet populo suo in pace. 

Esai. 9. t. s. Tunc lastabuntur coram te sicut qui laetantur in 

6t 4 messe, sicut exultant victores capta praeda quando 

iudie. 7. t. diiriclunt spolia. Iugum enim oneris eius & virgam 

Esa4o. t. humeri eius & sceptrum exactoris eius superabis 

sicutin die Madian. Tu Domine vniuersorum qui 

mensus es pugillo aquas, & coelos palmo ponderasti, 

j^ 9 T 6 qui apprehendisti tribus digitis molem terrae, & 

* librasti in pondere montes, & colles in statera; 

cuius principatus est euper humerum tuum, & 

nomen tuum Admirabilis, Consiliarius, Deus pacis, 

concede hanc pacem seruis tuis, immuta volunta- 

tes hominum, vt voluntati tuae rectissimae & salu- 

berrimae obsecundent, vt omnes intra eandem arcam 

oenet. 7. Ecclesiae Catholicae liberemur d diluuio, omnes 

Exod. 13. eub eodem pastore & Duce transeamus mare rubrum, 

& in terram promissam lacte & melle manantem 

perueniamus incolumes. 

Sin autem articulum desiderati istius temporis 
1 1nugnia Begum Angli». 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUCORUM IN HIBERNIA. 



319 



nondum attigimus, & praefecti .JEgyptiorum nos 
grauare perrexerint operibus duris luti & lateris, Exod 1. t. 
non deficiamus animo, dabit enim Deus his quoque l4 ' 
finem. Ipse nouit deducere ad inferos tribulatio- T Reg2 y 
num, & ad torrentem voluptatis reducere, scit 6 - 
percutere, & sanare, & miserationis eius non est Deut. sa. r. 
terminu8. Non existimemus nos ab eo deseri si 89, 
corripimur, " flagellat enirn omnem filium quem J** 1 - 144 - v - 
recipit." Non vult nos abijcere vt spurios, non 
vt alienos praeterire : seuere nos regit vt corrigat, Deas flagei- 
& virgam directionis, virgam Regni sui, in nostras iSuEm!** 
ceruices inflectit, quia filij sumus acquisitionis, p . 44 y 
non autem subtractionis genimina. Magna est ira 7. 
cum peccantibus non irascitur Deus. S>°. b * 12, T * 

Audite Apostolum Hebrseorum 12. " Tanquam NW k Deo 
filijs offert se vobis Deus ; quis enim filius quem tjnquara 
non corripit pater ; Qu6d si extra disciplinam estis, amur°tau P -*" 
cuius participes sunt omnes, ergo adulteri, & non Jb.jSmu^ 
filij estis." Kecte Augustinus nihil esse infoelicius ^SJJ^J ad 
dixit foelicitate peccantium, quoo poenalis nutritur 
impunitas, & mala voluntas velut hostis interior 
roboratur. Pnestat itaque dure hic tractari a pio 
patre & medico ad salutem, & ad hcereditatem, 
quam molli palpatione prsecultum, & in delicijs 
enutritura, ab omni iure patrimonij coelestis in 
aeternum expungi. 

Multa passi sunt, & quotidie patiuntur homines Gentuium 
hominum caus&, & in causa salutis nostrse, in mouemur 
propugnando honore Dei vel trepidare vel recedere °° nst,tnti88 - 
non pudebit ? Attica pellex ne amasij secretum Jido CK^iu 
proderet, in medijs cruciatibus linguara simul & «t vhi. m. 
vocem exspuit. Nura facta nobis frons meretricift s!"" 1 ' ' Y * 
perfrictior, queB sponsum animce nostrse erubescat, 
vel fidem ei obligatam deserat, cum nondum in L * ertiM ** 
equuleo positi,. necdum fidiculis teneamur con- 
strictiP Anaxarchus cum in exitium ptissanae pilo 
contunderetur & tyranno: tunde aiebat Anaxar- 
chi follem, Anaxarchum enim non tundis. En 



Digitized by VjOOQ lC 



320 ANALECTA DE REBUS 

fortitudinem philosophi qui inanis aucupio glori®, 

& falsae simulachro patientise, de tali suo exitu 

iob 4. t. 19. etiam iocabatur ; & nos qui habitaraus domos luteas 

terrenum habentes fundamentum, sed spe fselicioris 

vitse subnixi pro eadein nobis certius emerenda 

nihilne sustinendum putabimus ? verendum ne si 

nimis in hoc lauti velimus esse, conueniat in nos 

illud Prouerb. 27. " Si contuderit stultuin in pila, 

quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur 

ab eo stultitia eius ; " Vt vel inuitis patiendum sit, 

sed quia inuiti3 & repugnantibus, nihil nobisprofi- 

ciant passiones. 

IpOos/rt ^ eno ^leates consultus a Dionysio quidnam ipsi 

*fi^ Philosophia conduceret, quum respondisset con- 

temptum mortis, flagellis tyranni obiectus, senten- 

tiam suam ad mortem vsque signabat. Meliori 

magisterio edocti sumus, non esse in causa fidei 

M»tt 10 y me ^ aen( l os mot* t qui licet corpus occiderint, ne- 

w. " ' " queunt tamen ad animam penetrare, eiue vllum no- 

cumentum afferre. 

tum 1 **^ ^t vbi fort£ legerit Heraclitum philosophum 

bubulo stercore oblitum, periturae laudis auiditate 

pessima, se deuouisse voraci incendio, memineris 

mde tuam confutari pigritiam, qui caminum tribu- 

Eoci. 2. r. 6. lationisrefugias, inquouonperdendus sed purgandus 

excoquaris. Recte Ecclesiasticus : In lapide, luteo 

lapidatum esse pigrum, & omnesloqui super asper- 

cap.22.r.i. nat j one ji]i U8: jj e stercore bouin lapidari pigrum 

& omnem qui tetigerit eum excutere manuin. 

Cum igitur mollitiem nostram redarguant lingua 

pellicis, pilum <& follis Anaxarchi, flagellum 

«? *«t?ti° Zenonis, fiamma Heracliti ; & similia plurimorum, 

dil ,r m e u- ^ 08 P r8etereo > P ro vanitate exantlata supplicia, 

am. quantam merebimur aspernationem omnium, nisi 

istorum exemplo spiritum assumamus, vt si non 

tantundem pro causa honestissima, saltem" aliquid 

verbaTer- sufferamus incommodi. Si tanti vitreum, quanti 

i^ak'«. 4. verum Margaritum : Si tanti emerunt flatum aurae 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HrRERNIA. 321 

popularis, & corruptibilis gloriae lacinias miserrima PhnosopM 
huraanae laudis mancipia, quanti emenda nobis erit SSmcipUra- 
palmata illa vestis immortalitatis, quam Athletis n " ^ OTitB - 
suis efformauit Deus nostrorum certaminum specta- 
tor & Iudex. Si in causa mundi taota pati potue- 
runt homines mundo dediti, quid in causa Dei qui 
mundum condidit pati dubitauerint serui Dei P Si ^S^jJ^. 
enerues fuerimus, aut retrogradi in ista fidei palae- trogradus 

. !•"•• • x • i fuerit in 

stra, non solum pnuabimur corona victonaB, sed c*usa adei 
etiam nomen nostrum in ipso saeculo dehonestabi- Sedeco^bu" 
mus, quin & ijs ipsis qui uos in praeuaricationem tur - 
pertrahebant spreti & exosi remanebimus. 

Constantius Chlorus Augustus, Magni Constan- constantius 
tini Pater, vt Aulicorum suorum in Deum fidem ^«"bSt" 
experiretur, optionem illis liberam dedit vel vt fideiiutem ^ 
dijs immolantes officium apud se retinerent, velucorum. 
recusantes, ex aula eius & seruitio abirent, verum ^odf in^Sip. 
ijs qui abire potius quam fidem in Deum verum £ ist *• L1 
abijcere maluerunt, suo rursum lateri admouit, 
abiectis alijs quos sibi futuros putauit infidos, qui 
fidera in verum Deum abiecerunt. Quin & Theo- 
doricus Gothorura Rex, diaconum quemdam miri- ^Vie^T 
fice dilexit, qui vt Regis animum sibi magis deuin- inDoUecUm. 
ciret, relicta orthodoxa fide cum Arrianis consensit, 
ratus se in hoc Theodorico gratificaturum si homou- 
sianam doctrinara abiuraret, quo cognito Rex Theodorfcns 
quera tantopere dilexerat, conf estim capite truncari ga C m refi^o- 
iussit, dicens non seruaturum hominibus sinceram ™J ! obtTun " 
conscientiam, qui Deo fidem non seruauit. 

Hugoni nostro longS alia mens ab isto diacono comitis h*- 
& aulicis, ac salubrius consilium fuit, qui cum & gi™ndeT~ 
Iacobo Rege ore manuque inuitaretur ad ingressum P rofeMI ° 
sacelli, in quo coena Caluinistica celebranda erat, 
dum nuraerosa Comitum & nobilium caterua in- 
gredientem principem comitaretur, ipae honesto 
& vero conseientiae praetextu aditum declinauit, 
ndijcicns si se transfugam religionia Catholicoe 
Uex faciat, facturum quoque exsortem ciuilis nc 

22 



Digitized by VjOOQ lC 



322 ANALECTA DE REBTJS 

Proditor re- syncer» fidelitatis in Regem. Atque ita plerum- 

•tfamResia que accidit : neque enim reus lsesse Majestatis 

SitorwiJKt diuinae (cuius cultus & religio in fidei fundamento 

recumbit) diu immunis esse solet a laedenda Ma- 

jestate humana, quando vel proditionis exequendaa 

non deest opportunitas, vel honesto, aaquo & 

decoro, cuius apud plerosque in saeculo tenuissima 

est consideratio, vtilitatis ratio praeponderat, quae 

longe maiorem hominum multitudinem fere illa- 

queat suis illecebris. 

DSo^f^e" -^ x V 1 * Hugonis constantia, cum in alijs ad 

•tiam Begi seruiendum Regi tunc promptissimus, detrectaret 

fldem teru- ■* . • ° * •• • • • • 

aMt. obsequium animae suae noxium, & rehgioni perm- 

ciosum, neque Regi profuturum, tum maxime ap- 

paruit, quam cara illi & antiqua esset fidei recta 

professio, vt vel vna ista fuga, honorificentior 

fuerit multis victorijs & trophaeis, quae de aduersa 

Anglorum gente reportauit in bello, quo, tot annis, 

Elizabetha regnante, pro aris & focis decertauit. 

Aiteriui co- Sed nec multd minus illustre alterius Comitis in 

ooneUhtii? 6 negotio religionis ofiicium, quem sera posteritas 

e6 laudabit pleniori voce, quo minus ipse auidus 

praeconij laudis humanae, testimonio conscientiae 

fretus, aliam non expectat constantiae mercedem 

quam aeternae vitae, qua nihil optabilius ab im- 

mortali Deo retributionem. 

Prouinoi», Frustra ego calamum detriuero si omnibus comme- 

popu t 5 t Hi- et morandis velim insistere : Et dum haec ipsa percurro 

Jjjjjj,*** 1 leui adumbratione, alia ex alijs in immensumpro- 

tuberant, ac dum hesternis hodierna conglomeran- 

tur, vix erit reperire exitum, absque Thesei filo, 

ex isto exemplorum labyrintho. Exempla dico & 

gesta, non vnius aut alterius priuati hominis, sed 

diuersarum ciuitatum & populorum, quibus vnum 

est pro fide certamen, & sola victoriae gloria in eo 

posita est, vt in fide tuenda, & profitenda, nullis 

se patiantur machinationibus superari. 

Hesterna hic dixerim, quae paucis retro annis 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 323 

per vniuersas Regni prouincias, per Lageniam, Lagenu, 
Momoniam, Conaciam, Vltoniam, & Mediam perua- coS^ 
serunt nostros Catholicos persequutionis f ulgura. J^° nia » Md " 
Quid commemorcm Dublinum Imperij arcem, in 
qua tanto exploratior est tanquam in ipso tribula- uin ' 

tionis camino Catholicorum fortitudo, quantd ipsi 
viciniores sunt auribus & oculis Dominorura, 
quorum sagacitas usque eo penetrat, vt nec mini- 
mus in angulo susurrus eorum notitiam praeterire 
posse videatur. Quid Nasiam adiungam aliaque Ntallu 
in illo tractu castella & oppida fidei confessione 
conspicua. Quid Canicopolim referam, cuius e6 canioopoiii. 
.illustrior erat in hoc religionis agone de hoste J^gJ m ~ 
triumphus, quod ex Senatu Ciuitatis triumuiri 
electi, & quasi martyres designati, coramunem sibi secuto Yeiu- 
cum caeteris ciuibus causam diuturna carceris suf- no £?^2t 
ferentia, tuebantur, & ex tribus his fidei antago- ^» o?m 
nistis nobilitata est vnius honorifica morte, quam nondum •». 

. M , . . . ' * tit oonstaret 

ex aegntudine contracta m carcere, per aerumnasdeiuooee- 
exilij augescentera voluntarie suscepit, ne consen- ^SLTSi? 
tiret profanando Sacrario, quodpauld ant£ restitutum JSSJ^^S 
in vsum primaeuum diuinijcultus, denuo contaminare *** «* °pp*- 
volebant aduersarij, & locum sacratum polluendo, itufminuf " 
tabefacere Sanctuarium Domini cruore triDunalitio? SJ^STiroi 
Quid Wexfordiam rememorem P Quid RospontemP gj^^ ^. 
Quid Burgum Thom-Antonij, aliaque Lageniae nicopoutani 
loca honestata iam & condecorata multis Christi riumordinii 
confessoribus, quorum intrepida confessio coram S^rim^ 
potestatibus saeculi maiori sunt ornamento, quam i»*h wwitu- 

r i xi • l x' i-ii untmSecra- 

vel aurata laquearia, vel arcus triumpnales, vel num, quo 
statuae marmoreae, vel denique maiorum stemmata oiSITJ Reg. 
antiquitatis honore & fumo renidentia. Sunlu 3 ?* 

Quid Momoniam adiecero? quid Waterf ordiae «ooque pe«e- 
laudes enumerem ? quid Corcagiae praeconia P quid q^JiSiecu 
Limirici gloriam ? quid Casselliae, Killociae, Quin- ^SSSLSS?* 
saliae, Yogheliao, Bungaruaniae vt caatera praeter-™ ™^ 6 *-; 
mittam ; ampliora sunt ista & nobiliora quam vt tum carcoria 
multorum dierum elaborata scriptione recenseri, J^ r * Uo " 



Digitized by VjOOQ lC 



324 AKALECTA DB KEBTTS 

multd minus exornari possent Catholicorum gesta, 

& egregiea eorundem perpessiones : magistratuum 

abdicatio, ciuium incarceratio, bonorum rapina & 

scnbarum ^ireptio > ac dum ip sa ^ Bmiliarum capita in Ergastu- 

iiwoientia. lis obsolescerent, Notariorum turba, & Assecl» 

amanuenses domos penetrant & expilant, ac offi- 

cinas mercatorum integras, & mercimonijsinstruc- 

Nota^impie. tas, confiscationis obtentu voci praeconis subijciunt : 

quuSrum!*" & quod horridius est, quae in alimentum paruulo- 

rum paupercula mater reposuit farinulam, salsamen- 

ta, legumina, illa omnia tanquam in auctione con- 

clamata, perstabant auari pnedones diuendere, 

eiulantibus ad ista promiscud pueris, cum matribus, 

& esurientibus non erat qui panem frangeret. 

Id£ MedSS Q^ ^ 8 ^ 1 recenseam quae melius ipsi nouistis, 

prouincu- qua\m dura & dira pertulerint in Conacia, Vltonia, 

rum rexatio. jj^^ passim £ n vrbibus & agris ludibrio habiti 

GafueSL h va- quicunque, & cuiuscunque ordinis Catholici. Cla- 

jttpontui. mant Ardmachia, Galueia, Vadipontus. 1 Sed ista 

piebi.** 6 maiori8 sunt otrj & acuratioris penicilli, quo alius 

quispiam veritatis assertor, & patrij honoris vindex, 

toti orbi Christiano conspicienda depinxerit ea 

quae in hoc genere commemoranda, illustria nobi- 

lium adeo & plebeiorum facinora, in defensionem 

fidei, religionis, & veritatis, per heroicam confes- 

sionem sunt perpetrata, quorum enumeratione 

accendi ad constantiam possumus, quantumuis no- 

bis pectora conglacient veterno torporis & socordiaB. 

T^atioSum ^^ * hodierna ipsa quaB cernimus, ac quasi 

proieeutio. manibus nostris atrrectamus, excutere nobis debet 

omnem teporem & inertiam. Vbique personant 

voces £ propinquo, & nuncia de longinquo circum- 

strepunt, hunc a\ satellitibus quaesitum, illum 

captum, istum reuinctum, alterum examinatum & 

iudicibus, & in arctam clausuram actum, qu6d 

Regiae iniunctioni non subscriberet : Huius ciui- 

tatis Praetorem, illius oppidi Praepositum, hos 

1 Vulgo Droghecta. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORUM IN HIBBRNIA. 325 

Vicecomites Vrbanos, illos Agrarios Domicellos, 
omnes in iudicio sisti & long£ & suis domicilijs 
euocatos, mancipari seueriori custodiae, quod contra 
mandatiun legis diuinae, nolint regis mandato ob- 2 Mtchab 7 
temperare. Testes horum sunt non auriti tantum 
sed oculati, neque oculis tantum ista hauriunt sed 
in sua ipsorum cute persentiscunt quam vera sint 
quae nostris auribus circumsonant. 

Testis est Ossoriensis presbvter nuper compre- Maafetratue 
hensus, & in vincula comectus. Testes suntS^°rS!L 
Praetores, Praepositi, Vicecomites: Corcagiensis, tus - 
Limricensis, .Quinsaliensis, & alij Waterfordiae 
etiamnum imperio Praesidis detenti. Testis ipsecarcere 
illius ciuitatis Praetor, qui licet Magnatum multo vSwmite», 
fauore, atque ipsius Praesidis non vulffari irratia Pr»po«ti, " 
aiiquando iretus, quia tamen conscientiam nitidam iurwe in 
praetulit humano iauori, immunis non est & com- RS^Jt 11 
muni eorum sorte, qui pro fide ignominiam 2™ h j^£ 
patiuntur. Quid dico ignominiam ? Cert6 nihil <»rum adire 
nonoratius, aut ad immortalitatem nominis apud ^ 00 " 80111 * 
aequos rerum aestimatores accommodatius, qu&m Honoriflca 
pro honore Dei, pro gloria Christi, pro vnitate pjJ^* 1 
Ecclesiae, pro fidei & religionis integritate, corpora 
nostra & fortunas pericuHs obijcere, & si neceesetuLHb. ST 
sit, etiam sanguinem prof undere. imUenti*. , 

Adeo satis ldoneus patientiae Sequester Deus, si conciueio 

... j . r ^ , . . . exhorta- 

miuriam deposuens, penes eum vltor est; sitionis. 
damnum, restitutor est ; si dolorem, medicus est ; 
si mortem resuscitator est. Absit & vobis Con- 
fessores Christi, absit vltionis appetitus ; absit 
offensionum & iniuriarum vindicta ; absit animus 
turbidior, vel in iram irrumpens, vel irrepens in 
simultatem ; absit & vobis alia vlciscendi cupiditas, Errorum : 
quam vt saluis hominibus, interficiantur errores; j» on «j™ n - 
vt destructa Niniue, Niniuitee sint incolumes, vt structio 
Caluinismo abolito, Protestantismo exstincto, de- optatur - 
letis Atheismo & Syncretismo, atque omnium 
errorum & haereseon fuco deterso, resplendeat 



Digitized by VjOOQ lC 



326 ANALECTA DE REBTJS 

vultus natiuus & aperta facies Catholicce religionis, 
cuius olim Maiestas, si vspiam, in Insulis Britan- 
nicis non exiliter effloruit. Sed nunc proh dolor ! 
d. Bern. (cum D. Bernardo ex canticis illud vere possumus 
occinere) Vinea nostra floruit, non floret, floruit 
^15!°* *" eruditione, sanctitate, virtute ; nunc ad instar agri 
quem homo stultus & piger neglexit, vrticis & 
insuiwBri- sentibus inhorrescit. Floruit viris doctis & stre- 
^uomodo nuis, viris mgenio excelsis, ludicio solidis, omnium 
glone^floru- scientiarum instrumento excultis, militari gloria, 
•rint^& doo- ciuili administratione, & ante omnia religione con- 
spicuis ; nunc offuscata erroribus, & hceresibus 
cooperta, quid mirum si in caeteris etiam gloria 
eorum sit dilutior. 
nepioranda Ista in deterius mutatio gentis, non minus ex- 
vm&%° cruciat & vulnerat animas vestras, quam caetera 
Angiicane. 0Iim i a q U8B sustinetis incommoda, ab illa ipsa 
gente errorum, terrorumque foetu turgida: non 
hoc quidem ex indole sua, quaB ad mansuetudinem 
& lenitatem solet esse procliuior, sed ex instiga- 
tione, & impetu Dogmatistarum, qui cum semel 
perruperint honestatis & disciplinaB claustra, & 
verae fidei cancellos per schismaticam defectionem 
transilierint, non alia via putant securius volitare 
posse, & ApostasiaB impunitatem assequi, quam 
illos dehonestando, affligendo, cruciando, per quos 
ipsorum nequitia mundo maxime* innotesceret. 
Preoe« pro Non igitur aliam vltionem reposcitis, non aliam 
wnnoSSne. damnorum reparationem, quam vt fusis ad Deum 
praecibus & lachrymis, eorum resipiscentiam & 
conuersionem impetretis: hanc vnicam vobis re- 
stitutionem, vel cruore ipso emendam putaretis. 
Indoletis, ni f allor, sectariorum tenebris & ccecitati, 
deploratis ignorantiam, iram Dei deprecamini, ne 
eo8 in sua obstinatione pncduros deuoueat aoternis 
supplicijs : Et tanquam pij parentcs, considenitis 
mu^rand? 111 phreneticorum verbera liliorum, magis eorum 
phran^ia. phrenesim dolentes, quam vestram percussionem. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBBRNIA. 



327 



Sed feriant, mulctent, & mactent, si sic irritatus 
peccatis 8aecnli Deus, per vestram castigationem 
placabitur : Incidatur per diuinam iustitiam tibia, 
vel brachium, vt cordi languido vel capiti medela 
opportuna subueniat. Ipse si dolebitis, medicus ^^ 
est ; si moriemini, resuscitator est ; ab ipso leni- doiarum 
men est afBictionum, ab ipso vulnerum sanatio, ab JJSJiS n- 
ipso vita & sanitas, & post vite huius periodum ****&*. 
ceternitas tormentorum deserentibus veritatem ; & 
sectantibus eam, inque e& perseuerantibus requies 
perenniter duratura. 

Quam vobis perseuerantiam in hac vita, & in 
altera requiem opto ex animo (Venerande Antistes 
caeterique Christi Conf essores) meque etsi exsortem 
vestrarum passionum, tamen orationum & merito- 
rum consortem precor efficite. Datum & meo 
Musaeolo hac die 17. Decembris, Anno 1611. 

Vc8tri8 omnium obsequys. 



Addictissimus in Deo Seruus, 
T. N. Philadelphus. 



Digitized by VjOOQ lC 



328 




COKOLLARIA 

QV^DAM EX PR^MISSIS DEDUCUNTUR. 




I. COROLLARIVM. 

De feUcitate subditorum qui CathoUcis principihm 
suhsunt ; rccapitulata Hihcrnorum coustantia : 
diuinm ojm imploratio necessaria ad pcrsistendum 
in vera Hierarchia, non obstante huius wui Anar- 
chia apud Britannos. 

VANDO igitur ex his quae produximus 
euidenter appareat quantis sorumnis, & 
calamitatibus exponantur Catholici nostri, 
in hac fidei palaDstra ; est qu6d diuino 
numini gratias agant immortales pro constantisB 
dono, qua singulariter illos insigniuit prae multis 
in circuitu populis, quos in errorem abstraxit ab 
vberibus veritatis, vel ipsius heereseos lenocinantis 
blandimentum, vel hfiBreticorum sfieuientium atro- 
citas. 

Et cum nemo se solo continens, vel solide con- 
stans in bono peimaneat absque superno munimine, 
& munere co?lestis adiutorij, quo vacillantium gres- 
sus stabiliuntur ad salutem ; idcirco dcprecandus 
est misericors Dominus, vt piam mentem quam eis 
indidit, incolumen conseruet ; & stolam fidei qua 
illos induit, immaculatam tueri ipse velit in ad- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 329 

uentuni 6uuni & consummationcm saoculi ; quando 
unicuique retribuet prout in corpore suo gessit ; & 
deserentes compagem corporis ipsius procella tene- Iudw T . w . 
brarum operiet. 

Imploranda est sedulo coelestis gratiae subminis- 
tratio, in hac tam aduersa nobis administratione 
ciuili, qua nos inhumaniter tractari existimamus, 
a tractatoribus iustitiae humanae, & obtrectatoribus 
iustitiea diuinae, cui nostra innititur imbecillitas. 

Ex nostris miserijs discant vicini Catholici, 
quanto beneficio fruantur sub principibus vniuocoa 
professionis, quam magnum & inestimabile bonum, 
sit vitce securitas, & libertas ; cuius pretium non 
satis intelligitur in terra suauiter viuentium, nec 
tam vtendo quam carendo cognoscitur; quam 
magna dulcedo f ruentium personae pariter & for- 
tunarum suarum incolumitate, habentium pacem 
ex omni parte in circuitu ; quemadmodum " habi- 
tabat Iuda & Israel absque timore vllo, vnus- '• Rj*- 4 - 
quisque sub vite sua, & sub ficu sua, a Dan vsque 
Bersabee, cunctis diebus Salomonis ?'' Quando de 
rore cali, per veram fidem, & de pinguedine 
terrsD, per aDundantiam pacis, haoreditateni bene- 
dictione possideret Iacob, quam magna & immensa 
foelicitas subditorum, vbi eorum obsequium erga 
Principem, suum ancillatur coelesti Principatui; 
Vbi iura Regni non pugnant cum Religione ; vbi 
fidem fidelitas non exterminat. 

Semitam Catholicorum in Hibernia diuidit acies 
nouaculse, & subtus ex vtraque parte aperitur 

Eraecipitium : Si fidelis Deo fueris, infidus Regi 
abeberis ; si fidelis sis Regi, contra Deum, patet 
ind6 inferorum barathrum ; si Deo & Ecclesiae, 
contra Regeni eiusque primatum, hinc panditur 
tibi ergastulum, penditur mulctu, sperneris & sub- 
sannaris. Falices illi qui sic possunt plucere suo 
Regi, ne summo Ilegi displiceant ; qui sic principi 
suo possunt obsequi, vt sequantur etiam principem 



Digitized by VjOOQ lC 



Iuliouum. 



330 ANALECTA DE REBUS 

saeculorum Christum Dominum; cui sequelam 
prius vouerunt, potius debent, & fructuosius per- 
soluunt. 

Conditio nostrorum, qui aliquo modo in luce 
versantur, similis est in his angustijs funambu- 
lorum periculo, quorum lubrica vestigia, nisi 
cautissime ilK se regant, crurifragium quolibet 
momento, & interitum minantur. Lubet ex 
Orat. 2. in Nazianzeno loqui cum Elia Cretensi ; " Quemad- 
modum in sublimi & pendulo fune gradientibug, 
in hanc vel illam partem deflectere minime tutum 
est ; nec etiam parua inclinatio paruum periculum 
affert, verum eorum salus in aequilibrio posita est :" 
ita Catholici in Hibernia subditi; ambulantes 
veluti supra sublimem funem, in lubrica & stricta 
officiorum linea, nisi oculum colligant, vt nec huc 
nec illuc aciem conijciant, aut vel tantillum de- 
clinent in alterutram partem, siue* ad sinistram 
recedendo & tramite fidei, siu6 deorsum labendo 4 
fidelitatis auspicio, in ruinam & exitium proruunt ; 
Vtrumque enim officium, & pij Catholici, & boni 
subditi quam aptissime moderari debent, quod 
arduum est in aduerso regimine ; nec f acilius id 
assequeris vt viam carpas inoffenso pede, quam vt 
per coeca labyrinthi antra, absque Thesei filo 
gradiari8. 

Rogandus igitur fidelis Deus, vt fidelibus suis 

adsit Hibernis ; nec patiatur illos tentari supra id 

quod possunt, sed f aciat cum tentatione prouentum, 

vt possint sustinere ; & supercertare semel traditae 

sanctis fidei. Encomium illud huius Nationis, 

iudas Apot- " quod tenacissima sit Catholicae fidei/' verum & 

EiS^ca- ^ct^ 8 ^ 1111 es ^ ; nec cadet in terram, nisi vt multum 

tnoL V. 3. f ructum afferat, quamuis ipsi in terram proster- 

nantur, & e terris suis eijciantur, vt dictum est. 

Quod nunc sentiunt, id olim iudicarunt Hiberni, 
stultitise, vel etiam leuitatis, aut (quod deterius est) 
magnsD esse superbise indicium, antiquis Ecclesiae 



Digitized by VjOOQ lC 



Daniel. 3. 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 331 

vsibus & traditionibus non acquiescere. IIoc 
probant nostra terapora ; Hoc probauit dudum 
Ardericus, dum innouationes studeret inuehere ; 
quamuis celebris, doctus, sanctus videretur, tamen 
antiquitati hoc deferendum illi censebant, ne illius 
nouitates admitterent : succenseat aduersarius ; 
attamen heec laudanda est firmitas ; haec censura 
prceferenda. " Vt nihil innouetur nisi quod tra- 
ditum est. ,, 

Nouarunt veteratores quandam statuam Eccle- 
siastici Primatus, quam infccliciter erexerunt, ac 
populis, tribubus, & linguis ad " sonitum tuba), & 
nstuke, & cythara?, sambuca) & psalterij, & syra-Y.4. y 
phoniee, & omnis generis musicorum :" adorandam 
dedicauerunt, ac statuto Parlamentari (de quo 
supra) in basi collocauerunt ; si cultum & incurua- 
tionem aureo idolo denegent Sydrach, Misach, & 
Abdenago, parata est fornax ignis ardentis, in 
quam confestim vincti mittantur : Si subtrahant 
se psalterio, symphonia?, & nouis ritibus oflicij 
Ecclesiastici Comitiorum authoritate indicti, vt 
supr&, contra veterem, approbatum, & receptum 
Eccle8ifle Catholicaa vsum cum braccis, tiaris, & 
calceamentis in eandem fornacem conijcientur. 

Iam ver6 coniecti sunt multi in carcerres & 
custodias, quia istis nouitatibus non acquieverunt : 
Detinentur mod6 in castris, & ergastulis, noua & 
recentia veteris fidei mancipia. Vincti sunt in 
Domino ; vincti pro Domino ; quibus minantur 
illi qui omnibus apud nos dominantur ; nec con- 
tenti mulctA graui, qua supra facultates onerant 
captiuos, etiam eorum seruituti insultant, & con- 
stantise obganniunt. 

Proh pudor, quam illi seruiliter assentantur 
Regi, qui nos inscctantur, qu6d in Primatum eius 
non iuramus ; non verecundantur verlx) asserere, 
scriptis asseuerare, & niulta contentione astruere 
inter omncs Christianos principcs, Magnae Britan- 



Digitized by VjOOQ lC 



832 ANALECTA DB REBUS 

niae Regern esse absolutum Monarcham, quia solus 
inter omnes assumpsit istam Ecclesiastici culminis 
Praecellentiam, qua se statuit independentem, & 
liberum ab omni ordine & norma iurisdictionis 
cuiuscunque alterius, non in ciuilibus modo, sed 
etiam in Ecclesiasticis. 

Multi sunt in orbe Christiano Principes absoluti, 
multi inclyti, & inaugurati Reges: Imperator 
Augustus; Ilispaniarum Catholicus; LusitaniaB, 
Aragonise, Nauarrae, Hungariae, Bohaemiae ; multi 
etiam inuncti & diademate insigniti, Galliarum 
Christianissimus, Syciliae, itidem & Ierosolimorum : 
siue illi inaugurati tantum, siue etiam corona re- 
dimiti, seu denique oleo sacro delibuti, nemo 
Regum Christianorum, a Christo nato, vel cognito 
in orbe, delibauit apicem Ecclesiasticum ; aut regio 
diademati alligauit infulam hierarchicam, ea qua 
nunc ratione assuitur vtraque potestas, ciuilis & 
sacra, in vertice laicali Regis BritanniaB. 

Caeterum ita expedire volunt regimini ipsorum ; 
vt vnus ab omnibus dissocietur ; & ille solus sit 
saBCuli Phcenix, caeteri Reges tantum Phceni- 
copterae ; ille solus se eximat a compage subordi- 
nationis, quam caeteri merito recognoscunt ; solus 
ipse absolutus sit a vinculo vnionis ; solus sit in 
omnibus, & ab omnibus independens ; quamtum- 
uis reclamet orbis Christianus vnanimi omnium 
Ordinum consensu; quamuis Concilia generalia, 
decreta Sanctorum patrum, tota schola Catholica, 
Regna & Respub. atque ipsi etiam sectarij omnes 
extra Britannicas ditiones isti Primatui refra- 
gentur. 

At enim dum illius Monarchiam sic absolutam 
fabricantur, Anarchiam potius & meram confu- 
sioncm inducunt; quare dum Catholici tiaram 
hanc dissutam cupiunt, & dissociatam a Regali 
cuhnine, non diminutam principis authoritatem, 
sed Ephororum asscstrice sapientia, Theopompi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 333 

solium stabiliri optant. Et quod maius est, ordi- 
nem iuris & Christo legislatore instituti, nec posse, 
nec debere ab homine quocunque, & quascunque 
leges condente, abrogari contendunt. 



II. COROLLARIVM. 

In quo, ex verbis Regis elicitur argumentum pro 
inculpata Catholicorum constantia. 

ET quia haec veritas nostris Catholicis medullitus 
infixa est, aequum est nos meminisse verborum 
illorum, quae Rex noster in sermone stelliferi con- 
clauis (quem suprd retuliuaus parte prima obseru. 
13. & quatuor sequentibus ; in quem sensum antea 
etiam locutus fuerat in publicis Regni Comitijs) 
de sua sequabilitate in subditos Catholicos, <& 
benignft animi propensione, sic ab eis non abhor- 
rere, vt insuper etiam diligere se non inficietur 
per8onam PapistaB, qui alioqui vir bonus sit, & 
hone8t6 educatus, aliam religionem nunquam im- 
biberit; odisse tamen personam Apostatse Pa- 
pistae. 

Cum igitur Catholici Hiberni, hac educatione d 
teneris vnguiculis imbuti sint, nec alijs in religione 
opinionibus vel tenuiter vnquam intincti f uerint ; 
neque ver6 aliam facil^ admittant alimoniam, 
quam quae hoc sapore fuerit condita ; tametsi 
lamise denudent vbera sua; & catulos lactare Thren * 4 - 
velint stillicidio medicato ; tamen adhaesit lingua 
lactentis ad palatum eius in siti, respuens lacticinia 
nouitatum : in hoc saltem exultare illi & gloriari 
possunt, se quam longissimd abesse ab Apostasiae 
nota, quam Regi execrabilem esse sciunt ; & cum 
ingenu& instituti sint in fide Catholica, cur non 
sperent posse eorum innocentiam locum habere 
apud Regem, cui cara & antiqua est bonorum 



Digitized by VjOOQ lC 



334 ANALECTA DE REBTJS 

virorum ingenuitas, quamuis ab ipsius in religione 
placitis ali& doctrina praeoccupati dissentiant. 

Quoties autem Gubernatores Regni, alijve qui- 
cunque ministri Regij, expugnare volent hanc 
firmitatem nostram in suscepta sententia ; nobis- 
que obijciant (quod antehac saepius obiectum 
fuerat), quasi moliamur, vel sceptrum e manibus 
extorqucre, vel coronam capiti detrahere, dum 
eius religioni nos subducimus ; vitream istam 
obiectionem reijcere possuraus, authoritate & tes- 
timonio ipsius Regis, cuius nunc verba recitaui- 
mus, " posse illum " (adeoque velle) " diligere 
Papistam virum alioqui bonum & honeste educa- 
tum, qui aliam religionem nunquam imbiberit. ,> 
Neque verd, si vel Primatum eius Ecclesiasticum 
negemus, vel detrectemus adire Ecclesias & nostrfi, 
professione alienas, ided vel dextram Regis exar- 
mamus, vel verticem affligimus ; sed laruam 
solummod6 amouemus, qua vultus Regis obnubi- 
latur, ne recto radio possit adstantes illustrare. 
Spectrum est, vel statua marmorea quee prohibet 
liberum accessum fideliter ob^equentium, dumque 
aditum impedit, viamque obstruit vt prototypum 
inoffense veneremur, antitypi offensaculum cupi- 
mus amoliri. 
et X ™wtate Hefertur a sancto Chrysostomo, cum "aliquando 
interp. Fed. Diui Constantini statua lapidibus percussa fuisset, 
tooTo & plerique illum stimularent ad ebs persequendos, 
& poena aflSciendos, qui iniuriam ipsi tam grauem 
fecerant ; dicerentque istos, saxa iaculando, totum 
Imperatoris vultum ictibus contudisse ; tum Con- 
stantinum ipsum, contrectata manu f acie, & leniter 
ridendo respondisse : nusquam vulnus impressum 
vultui meo video : quin & caput sanum est, & fa- 
cies omnis incolumis. Ita illos rubore & pudore 
affectos ab hoc iniquo consilio desistere fecit." 

Quara vellem ita contingeret, in causa quam 
tractamus Regij Primatus, qui nobis aliud non 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 335 

censetur quam simulacrum quoddam, obumbrans 
verius quam exornans natiuum Regis vultum; 
qu6d si velum ab imagine separari volumus, ne 
aspectum impediat, non ide6 destruimus veram 
Principis effigiem, vel ideam, quse amoto inani 
vmbraculo, lucidius incurret in oculos intuentium ; 
dura autem marmoreum spectrum interpositum, 
a viua & veraci imagine mternoscimus ; iudicij 
sanioris indicium esse nobis videtur, non autem 
argumentum perfidioe, quam desnuimus. Hoc 
igitur ablato inuolucro, si manu faciem Rex at- 
trectauerit, integram, & illeesam inueniet, que- 
madmodum & caeteri Principes in sese experi- 
untur. 

Sapienter illud & S. C. obseruatum est in sua i*»bu§ r«* 
defeDsione iuris Regura ; " Historias abundare cini finem. 
exemplis florentissimarum Ecclesiarum, sub con- 
traria) religionis Principe." Quidni ita, Superis 
fauentibus, eueniat etiam Hibernis, vt retentA 
sua sibi religione incolumi, in caeteris Regi obse- 
quantur ; vt talem S. II 1 *** ad Proregem Sinloan- 
nera scribat epistolam, in fauorem nostrum, qua- 
lem Antiochus Syrire Rex, in gratiam Hebncorum, 
olim miserat ad Lysiam Gubernatorem, in hunc 
modum. 

" Rex Antiochus LysioD fratri salutem. Patre J. Machab. 
nostro inter Deos translato, nos volentes eos qui id 1 ' T * 
sunt in Regno nostro sine tumultu agere, & rebus 
suis adhibere diligentiam, audiuimus Iudaeos non 
concessisse patri meo, vt transferrentur ad ritum 
Graecorum, sed tenere velle suum institutum, ac 
propterea postulare 4 nobis concedi sibi legitima 
sua. Volentes igitur hanc quoque gentem quie- 
tam esse, statuentes iudicauimus templum restitui 
illis, vt agerent secundum raaiorum suorum con- 
suetudinem. Bene igitur feceris, si miseris ad 
eos, & dextram dederis ; cognita nostra voluntate, 
bono animo sint & vtilitatibus proprijs deseruiant." 



Digitized by VjOOQ lC 



336 ANALECTA DE REBT7S 

Quod liic de Antiocho Rege, paria vel etiam 
maiora de Cyro Persaruin, de Artaxerxe, de As- 
suero Regibus sacra scriptura commemorat; De 
Ptolomaeo Philadelphi Aristaeas ; de ipso Pharao- 
ne, & de terra Gessen, Patriarchae Iacob, soboli- 
que & familiao eius attributa, meminit historia 
Geneseos ; vt omittam alia plura citerioris aeui 
exempla, quorum nonnulla iam attigi suprd obseru. 
31. & 32. 

Horum imitatione, vtinam luberet Iacobo Regi, 
condescendere nostris votis, & concedere mitiga- 
tionem malorum, quibus indies magis magisque 
affligimur. Dico indies, quia his quae iam con- 
scripsimu8 cumulus scribendorum accrescit : dico 
magis ; quia & nouis ingenijs, noua solerti&, nouae 
etiam prodeunt adinuentiones : dico magis magis- 
que ; Nam quod hactenus fere inauditum est (vt 
caetera taceam) ipsos plebeios, quos vel exterrent 
vel alliciunt ad frequentandas Ecclesias hi qui 
pra38unt, cautione scripta obligant, & syngraph& 
mulctatitia\, in posterum non recessuros ab ill& 
schismatic4 communione, vt perpetu6 inhaDrescant 
faDcibus Protestantium. Sed de his alijsque re- 
centioribus technis ; de laqueis haereditatum ; & 
haeredum illaqueatione ; de pupillorum insidios^ 
emancipatione, alijsque huius generis retibus & 
compedibus Catholicorum, vberior aKbi erat di- 
cendi locus ; & iam nonnulla attigimus in prima 
parte Analectorum, necnon in his obseruationibu*. 



III. COROLLARIVM. 

De Regum ad Regem interuentu 8f sperato euentn 
eiusdem. 



v 



T autem Rcgi lubeat anmiere quod petimus, 
quos potius interuentores pro nostra pusilli- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IK HlBERNIA. 387 

tate dabimus & obtestabimur, quam potentissimos, 
& pienti8simos Reges, quos initio deprecati sumus, 
vt constantiam nostram corroborent, & obstantia 
nobis impedimenta dimoueant, nostrumque Prin- 
cipem inclinent ad cogitationes mansuetudinis & 
clementice. 

Irato Imperatore Theodosio, & grauiter incitato, 
aduersus populum Antiochenum, legauerunt ciues 
Flauianum Patriarcham, ad mentem eius emolli- Homu. s. u 
endam, & vltionem quae parata erat infligi, depre- aXS^ 
candam : in ipsa ver6 ciuitate S. Chrysostomus, ' 
ad placandam diuini numinis iram, & vt vitam in 
melius commutarent, ciues vniuersos magno animi 
ardore exhortabatur. 

Et cum multa disertissime de legationis tenore 
prsenunciasset, & ipsius legati sermonem concinno 
scheraate adumbrasset, de miseris ciuibus timore 
consumptis, & per singulos mori dies expectanti- 
bus ; quc-d pulsi, exulantes, reis miserabilius vi- 
uentes, sanguinem in manibus gestantes, & de vita 
sua non confidentes essent. Tandem in persona 
legati ad Imperatorem haec tibi (ait) pcena sufficiat, 
ne vlterius ira procedas : mitem tibi super- 
num iudicem, per humanitatem in conseruos, 
redde : Cogita vrbis magnitudinem, quod non de 
vna, vel de duabus, vel tribus, vel decem animabus 
nunc vobis est considefatio, sed de millibus infi- 
nitis, &c. 

Et infra. " Heec sacerdos & plura his cum mai- 
ore dicet fiducia ; hsec imperator audiet : Et ille 
humanus & hic fidelis : vnde vtriusque bonam 
habemus spem, magis autem & supra Magistri 
fidem & Kegis humanitatem, Dei misericordiaa 
fidimus : Etenim & rogato Regi, & roganti sacer- 
doti, ipse medius assistet, Regis cor emolliens, 
sacerdotis linguam excitans ; huius verba secun- 
dans, illius mentem prseparans dictis multa cum 
venia suscipiendis, & petitionibus concedendis." 

23 



Digitized by VjOOQ lC 



338 ANALECTA DE REBTJS 

Nouo & inusitato legationis genere ad Regem 
exorandum, Regura interuentionem depostulat Hi- 
bernia : si crimen est, quod illi pietatem esse fir- 
miter credunt, a recepta vnione cum Ecclesia Ro- 
mana non recedere, exoratus ab Orthodoxis 
Regibus, Rex Iacobe, sufficiat tibi poena inflicta, 
cesset vlterior afflictio ; cogita supernum iudicem ; 
cogita externam nostram educationem ; cogita in- 
ternum iudicium mentis, & intimam populi per- 
suasionem ; cogita omnes conatus quibus hactenus 
cogi non potuimus ad defectionem. Cogita Reg- 
ni amplitudinem, qudd non de vna vel altera ciui- 
tate, non de vna regione vel altera, sed de multis 
prouincijs, de vna integra & inclyta Insula, mul- 
tas animarum myriadas continente res agitur ; 
dignumque esse tam numerosum & multipli- 
cem coetum, vt eius ratio habeatur, in negotio 
pra38ertim eiusmodi, in quo cum toto Catholico 
orbe indiuulse* communicant. 
chrysoet. Nullius accusantur flagitij, nisi qu6d religionis 
p^T^An-** 1 ze ^° fl ft g ran k Maxima laus accusatio, & crimina 
Socii. laudes fiunt ; & testimonium indubitatum, inimicis 

ipsum perhibentibus. Coelum & terram contesta- 
mur, nos ab omni reatu laesae Majestatis humanoe 
immunes esse, & nisi nomen ipsum vertatur in 
prseiudicium, aut fidei professio fiat nobis in prae- 
cipitium, ab alio quouis m principem facinore, 
aut proditione, eiusque suspitione nos quam longis- 
sime abesse. 

Heec & his jJura Reges deprecatores, Regi 
dominatori insinuaturos confidimus, vt rogato & 
rogantibus medius assistat spiritus ille mediator 
Dei & hominum ; qui & horum linguam, & illius 
mentem sic gubernare potest, vt cum iam vitam 
non nisi precariam trahere videamur, suspirijs, 
& singnltibus plonam, tam solenni intercessione 
horum tam Augiist-orum intcruontorum, nancis- 
caniur iiicoluiiiitutcm & pucein. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLlCORtJto IN HlBEHNtA. 339 

Si nos indigni sumus qui audiamur, illi dignis- 
simi sunt qui exaudiantur : si nos orare vix aude- 
mus, illi cum non dedignentur orare, dignabitur 
oratus exorari. Deumque nos humiliter precabi- 
mur vt vniuersos diu f oeliciter sospitet ; tam Re- 
gem BritanniaB cui fideliter seruire tenemur, nos- 
traeque salutis & incolumitatis auctorem ; quam 
etiam Reges & Principes Orthodoxos eiusdem 
nostraB sospitatis & recouciliationis assertores. 
Fluctuat animus inter spem & metum ; tjuid 
mirum si fluitet oratio, sordeatque ; nam & amnis 
exundans cit6 lutum colligit, & vndosus sermo de 
abstrusis euentibus nec constans esse solet, nec Am>»io». 
tersus aut illimis. 



Digitized by VjOOQ lC 



340 




ANN0TATI0NES 

IN PARJENETICAM T. N. PHILADELPHI 
AD EPISCOPUM DUNENSEM, C JETEROS- 
QUE PRO FIDE CATHOLICA CAPTIUOS 
& CONFESSORES IN HIBERNIA. 




Ad Lectorem beneuolum prcelocutio. 

JVTHOREM prsecedentis epistolae ad scri- 
bendum inipulit commiseratio quaedam 
patrise suee heeresibus respersae, & com- 
patriotarum ab heereticis pro fide Catholica vexa- 
torum condolentia, quam scripto tradendam duxit 
tum ad exonerandam animi sui tristitiam (qua^ 
dum expromitur, nescio quomodo minuitur), tum 
etiam & multd magis ad leniendos Confessorum 
Christi afflictos spiritus, qui vt coram per mutuum 
sermonem, ita inter absentes per litterarum allo- 
quium demulcentur. Atque inde etiam rationum 
momentis deliniti, & ex scripturis sacris considera- 
tionum thimiamate peruncti, corroborarentur ani- 
mo ad omnia sufferenda, quae Deus permittit ad 
eorum probationem & expiationem. Vt cum sibi 
persuaserint fidelem Dominum non passurum eos 
tentari supra id quod possunt, sed facturum cum 
tentatione prouentum, vt possint sustinere, hinc 
mente erigantur in coelum ad illam diuinam pro- 
uidentiam veneranter suspiciendam, eique passio- 
num suarum humili obsequio famulandum ; quod 
quidem famulitium magnam apud ipsam habet 
JBupernd repositam remunerationem. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN IIIBERNIA. 

Ita in Deura rapti, vel cura Apostolo ardenter 
dissolui cupiant & esse cum Christo, vel cura D. 
Chrysostorao pie ingemiscentes dicant, " Heu 
quara sordet terra cum coelum aspiciamus." Iste 
siquidem pius coelorum intuitus generabit in ani- 
mo non admodum refractario, neque diuinis re- 
pugnante inspirationibus, quendara despectum 
teroe huius, rerumque terrenarum & caducarum, 
qitao nostrum cursum reraorari possunt, & impe- 
dire liberam cum Deo conuersationem. 

Et quia huc voluit captiuos Christi manuducere 
huius paraeneticae scriptor, & ad hoc eos maximd 
permoueri posse putauit, commemoratione rerum 
illustrium, quas ipsi oculis suis vel manibus ipsis 
explorarunt, hinc eos commonefecit eorum quae in 
conspectu nostro vel nuperrim^ facta sunt, vel 
etiamnura modo fiunt. In quibus quoedara non 
ita liquidissira^ sunt exposita, vt statira a quolibet 
percipi posset scribentis animus. Ac rursus in ijs 
quaD paulo vetustiora sunt, quaDdam attinguntur, 
quae licet explicatissime promerentur, nisi tamen 
vltra coniecturam probabilem authoritate & testi- 
monioveterum,ac rationum adrainiculo fulcirentur, 
apud quosdam vix fidem mererentur, prcesertim 
apud illos, qui ne leuiter creduli esse videantur, 
nimium increduK deueniunt ad ea, quaa pro honore 
gentis Hibernorum verissime asseruntur. 

Idcirco annotanda quaedam erant quae obscuris 
lucem, dubijs fidem, firmis authoritatem, infirmis 
robur adijcerent. Interea tamen dolendum est, 
ea ex quibus maxime cum ornamentum, tum etiam 
proesidium rebus nostris antiquioribus afferri 
queat, vel iniuria temporum intercidisse, vel ho- 
minum quorundam iniuria perijsse, vel denique 
nimis solicita aliorum prudentia, an dolo dixerim, 
interuersa esse plurima veterum monumenta. 

Nam & Archiuis publicis fere expilatis, & plus- 
quam decimatis iam scrinijs Ecclesiasticis, monas- 



341 



Digitized by VjOOQ lC 



342 ANALECTA DE RBBTJ8 

teriorum autem scriptis omnino interceptis, quid 
potuit esse residuum, vnde & per quod fugientem 
veritatem valeas expiscari P • • i 

Porro si vspiam apud priuatum asseruan mtel- 
ligunt hi (qui cum imperio prasunt) f ragmentum 
aliquod veteris historiae Ms. prece illud siue pretio 
corradunt, vel si nec prece aut pretio obtinent, 
succedunt precibus minae & prsecepta, quibus 
refragari, paulo minus quam lethif erum est. 
Quia non- Accidit hoc non ita pridem in Codice . . . Ac- 
^id2tui u iSS cidit & circa alterum Codicem f amiliaB . . . 

Tel penonas • f^fo # . . 

nominare, 11X au.xj.viv/. . •* 

ideo oonirai- Nam cum Prorex secund6 & tertio ldque seno 
unS 1 ^". satis petijsset, herus autem loci (qui idem hseres 
um™r* erat & custos libri) procrastinando tergiuersaretur, 
ei^ieua U B erit q uarauis Magnatum preces imperia sint, quia ta- 
men in magno pretio librum haberet, quippe sanc- 
torum continebat hagiologium, & domus su» 
volebat vt esset quasi monile & monimentum per- 
petuum, vsque eo distulit eius traditionem, donec 
iteratis precibus minae adderentur, per quas metu 
victus cessit loco, & librum concessit Proregi ac- 
commodato magis quam donato, vt inde quaBdam 
quse placerent transcribenda curaret. Sed nec- 
dum restitutus est iste, vel alius antiquae notaa 
Annalium tomus, quaB conscripserat Iohannes Clyn 
Minorita, & monasterij Canicopolitani alumnus, 
opere perducto ad annum Domini 1350. quem 
libnim quidam ex Iusticiarijs itinerantibus natione 
Anglus (cuius memoria apud Catholicos Lageniae 
non redolet odorem suauitatis, ob motam ab eo 
pridem durissimam persequutionem, de caetero 
non pe8simus iustitiaB administrator) accepit qui- 
dem accommodat& sed inconsulto possessore in 
Po» muito- Angliam auexit ; in hoc saltem contra iustitiae 
nin, di?Si. normam peccaturus tantus Iusticiarius, si inuito 
t«3&^ t ' Domino retineat pignus, ex amore traditum. ^ 
titmt. * 09 " Strenuus fuisse fertur in isto artificio conquiren- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 343 

di vndequaque, auferendique aut suppriraendi 
vetustos codices praosertim in prouincia MomoniflQ 
(quam praesidali auctoritate gubernabat) Georgius 
Carew, quem praesenti anno ex Anglia reducem, 
veluti Syndicum & visitatorem vidit Ilibernia : 
qua autem arte exculpserit nobilissimo viro (Car- 
teorum Coryphaeo, quem mox in vincula dedit, & 
in Angliam captiuum ablegauit) amplissimum & 
antiquissimum volumen Ms. alij dum referunt, 
vberrime lugent tum libri amissionem, tum etiam 
ipsius viri primarij infortunium. 

Sed quod Pneses in vna prouincia, id fecit per 
vniuersum regnum Henricus Sydneeus, & alij 
ante eum Proreges, qui omnia quce colligere pote- 
rant, vno quasi euerriculo asportarunt, vt istud 
inter alia sibi demandata quando in hoc regnum 
mitterentur, iniunctum f uisse videatur, vt quara 
diligentissim^ abolerent omnem vetustatis merao- 
riara in Hibernia. Qua in re cum se nimis au- 
dacter & flagitios^ extulisset sub Henrico Octauo vwe cam- 
Prorex Leonandrus Greius, de quo faraa obtinet vltonla.™* 
demolitura fuisse monumentum SS. Patricij, 
ColumbflD & Brigidao in ciuitate Dunensi, quum 
ille prouincino male habitoa reus ageretur, & capi- 
tis damnaretur, inter alia obiectiun fuisse hoc 
Patricij templum profanasse, perhibet esse certum 
Guil. Camdenus in sua Vltonia. Sed quod isti 
Greio tum crimini datum fuit, nostr& nunc merao- 
ria magnae laudi ducitur, & obsequium Deo pne- 
stari putatur, quoties in odium regularis seu mon- 
asticoe professionis claustrorum rudera dissipantur 
& destructis nidis spes oronis redeundi obstruitur 
innocuis illis auiculis. 

Non tantum exteri sed ipsi etiam indigenos ini- 
quiores olim fuerunt in vetera & sacra monumenta. 
Nam cura illi, siue inter se, siue etiara cum 
Anglis de summa rei, bello decernerent, tanto 
ardoro & impetu obuia quaeque vastabant, vt 



Digitized by VjOOQ lC 



344 ANALECTA DE R^US 

neque Ecclesiarum tabularijs, neque ipsis sancta- 
rum reliquiarum scrinijs parcerent ab incendio, 
de quo suffecerit vnum exemplum afferre ex illo 
quem retulimus Iohanne Clynn locuplete Chroni- 
corum scriptore ordinis S. Francisci religioso. 
Ita enim scribit ad annum Domini 1346, " die 
Teneris tertio Nonas Maij, Dermicius Mac Gille- 
fadrick monoculus, qui semper insidijs & prodi- 
tionibus intendere consueuit per omnia, & parui 
pendens, villam de Aghbo in Ossoria combussit, 
associato sibi Karioille & secumducto, & etiam 
ccemiterium & Ecclesiam S. Kanici Abbatis, viri 
sanctissimi, patroni patriee, & loci fundatoris 
scrinium cum ossamentis & reliquijs eius igne 
crudelissimo tanquam degener fiUus in patrem 
crudeliter desaeuiens conbussit & consumpsit : " & de 
Ecfrido Rege, quid in isto genere effecerit, verbis 
ipsius Venerabilis Bedee audiamus. " Anno in- 
quit Dominicae incarnationis 684. Ecfridus Rex 
Nordumhumbrorum misso in Hiberniam cum 
exercitu duce Berto, vastauit miser£ gentem in- 
noxiam, & nationi Anglorum semper amicissimafti 
ita vt nec Ecclesijs quidem aut monasterijs manus 
parceret hostilis.' , Ita ille 1. 4. c 26. 

Iam & de Noruegis & Danis quid velim adij- 
cereP qui cum omnia infestarent armis & patriam 
hanc hostiliter aggressi, eamque vi occupantes 
cum imperio tandem tenuissent, saltem initio 
haudquaquam imbuti mysterijs fidei Christianss, 
sacra & profana miscebant ; & qui iteratis \4cibus 
Jlegionem inuasissent, non pauca subduxerant 
gentis illius Ms. ex quibus etiamnum modo apud 
Regem Daniae in suis Archiuis multa extare di- 
cuntur rerum Hibernicarum volumina. Ad quem 
no8tr& h&c memorii quum pro Elizabetha Regina 
legatione fungeretur Eques Marescaltus, intel- 
lecto qu5d in eius comitatu Hibernus quispiam 
esset, deductus est ad tabularia Regia, & ostensis 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 345 

illis voluminibu8 Hibernic& conscriptis, quae per 
Maiores suos, cum Hiberniae principatum obtinuis- 
sent inde asportata dicebat, auide cupiebat ab 
interprete aliquo, eiusdem nationis viro enucleari. 
Sed quum aduersa sorte Hibernus ille parum ver- 
satus esset in suo vernaculo idiomate, siue qu6d 
in Anglia magis quam in sua patria vitam duxis- 
set, eiue etiam qu6d in Hibernia neglexisset 
Hibernicelegere aut scribere, quam non satis calle- 
bat ipse linguam, quomodo posset alijs explicareP 

Vbi hoc obiter obseruo, cum Anglo-Saxones tara 
feri aliquando & literarum rudes fuissent, vt nul- 
lum haberent lectionis aut scriptionis vsum, in 
hoc eis subuenit Hibernia, vnde suos illi charac- 
teres & scribendi elementa ex Hibernorum schola 
mutuati sunt, vt & ipsorum Anglorum testantur 
Annales, & conuincunt vetustissim» apud eosdem camdeni. 
leges & chartae charactere Hibernico conscriptoD. 
At vice versa, post expugnationem Anglicanam, 
sic prosecuta est Hibernos Anglorum natio, vt calle 
omni studio connixi sint primogenium illud idioma 
inter eos exterminare. 

Ceeterum Rex Danire adeo exoptauit istorum 
codicum suorum expositorem nancisci, vt tunc 
cum oratore Anglo seri6 dicatur egisse, vti ipse 
non iniussu Reginoo Elizabetha) curaret peritum 
interpretem ex illa natione ad se mitti. Neque 
ver6 post reditum suum neglexit id orator, & re 
communicata cum Regina ac sanctiore Senatu in 
Anglia, inuentus est in carcere quodam Londinensi 
(Mareschalsiam vocant) pro fide Catholica tum 
captiuus Donatus Dateus historiarum Hibernira 
adeo & idiomatis callentlssimus, qui suam in ea 
re operam collocare paratus erat, & ex illa occa- 
sione suam sperauit libertatem. Sed in illo 
senatu regio quidam subacto ingenio consiliarius, 
quem non expedit nominare, dissuasit iter & totum 
negotium, ne forte id officeret regimini Angli- 



Digitized by VjOOQ lC 



346 ANALECTA DB REBTJS 

cano, atque ita politicis rationibus adducti, ab 
incepto destiterunt. 

Et quaraui? non multum velira contendere, num 
priscis saDculis maiores nostri fuerint nimis accu- 
rati, aut vero plurimum soliciti, vt scriptis con- 
signarent omnia sua monimenta, magisque vt olim 
de Romanis quidam dixit, rebus pneclare geren- 
dis quam quaa gesserant apte describendis va- 
cauerint, verumque esse potuerit quod scriptor 
antiquus de illis tradiderat, nobilium genealogias 
quam rerum nobiliter ab ipsis gestarum memoriam 
eos studiosius conseruare solitos. 

Cum his tamen verum est, multos ibi extitisse 
non solum veteres illos sanctos, & expolitos scrip- 
tores, verum etiam medij temporis Magistros; 
neque solum in ipsa Hibernia, sed & multS magis 
in exteris regionibus, quorum hic Catalogum f rus- 
tra confecero, quia in immensum excresceret. 

Atque vtinam fas esset in vnum ea colligere, 
vt tanquam ex naufragio, aliquae saltem tabulae 
saluae rcmanerent posteritati. Sed multa inter- 
ciderunt, multa etiam in antiquis bibliothecis re- 
condita esse possunt, quae si lucem aspiciant, 
mirum quantum illustrabunt Hiberniam. Et iam 
huius luminis scintillas excussit e GermanioD 
bibliothecis vir pius & eruditus Henricus Canisius 
Professor Canonum Ingolstadij in suis tomis 
veteris lectionis. Facem etiam pratulit aliorum 
industrioo Iohannes Molanus S. Theologiac Doctor 
in suis Natalibus Sanctorum Belgij, cui succe- 
daneam parat operam, rei antiquariaD magnus 

ferscrutator P. Ileribertus Rosweydus societatis 
esu. 
Plurima huc suppeditari poterunt ex iam dicto 
Danorum Itegis Dominio; Italia etiam & Gallia 
quaedam eructabunt; & iam nonnulla edidit P. 
Arnoldu8 Wyon in suo ligno vita> ordinis D. 
Benedicti. Sed forte plus caeteris parturiet Bri- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 347 

tannia, sl tamen partum suum velit eniti, quem 
iam diu visceribus conceptum, & in arce Londi- 
nensi atque alibi (vt ferunt) suis obuolutum se- 
cundinis in vtero gestat, nisi footum iam vt 
exeat gestientem, ne saluus egrediatur & integer, 
vel herbis in vulua praefocandum, vel egredientem 
pugione detruncandum putauit. 

Aliquid iam praestitit recens Chorographus, cui 
multa se debere agnosceret Hibernia, nisi qu6d 
aspersum nouellis erroribus, & velificantem proe- 
sentaneis honoribus transuersum subinde traheret 
contra iudicium suum cupiditas saocularis ; sed 
eius industriam & candorem eruendi vetera schao- 
dia, in multis decolorauit humanus timor offen- 
dendi eos, per quos cupit assurgere ; quanquam 
in postrema editione suae Chorographiao in pluribus 
ille se correxerit. 

Caeterum ex tam multis Archiuis qune vel istinc 
vel alibi perlustrari possunt, ex tot membranis 
antiquis ac veteribus regestis, ex tot vetustis codi- 
cibus vel praolo excusis vel calamo exaratis, qui 
tineis & blattis in pabulum dati, vel situ & carie 
fugientes in bibliothecarum pluteis exolescunt, 
aut congesti in angulos delitescunt, si docta manu 
& mente attenta euoluantur, quis scit quin nouo 
lumine Remp. Ecclesiasticam adeo & ciuilem 
collustrent vetera sanctorum & doctorum monu- 
mentaP 

Atque inter ccetera nunc summopere & nostra- 
tibus desiderantur : 

Celsi Ardmacani summa Theologica ; quam in 
Viennensi Bibliotheca Caesarea reperiri, me legisse 
memini in quodam authorum elencho impresso. 

Item eiusdem testamentum ad Ecclesias, Cpnsti- 
tutionum, lib. 1. 

Ad Sanctum Malachiam Epist. complures. 

Opera etiam Sancti Columbani Lageniensis, 
eiusque 



Digitized by VjOOQ lC 



348 ANALECTA DE REBUS 

Liber contra Arianos, de quo Auctor in ipsius 
vita apud Laurentium Surium tomo. 5. . . . 

Commenturia eiusdem in Psalterium, 1.1. 

De moribus Monachorum metrice, quod for- 
tasse idem erit cum monosticho Columbani apud 
Henricum Canisium tora. 1. quem ex fide Codicis 
Ms. Frisingensis, vero auctori vendicat, antea S. 
Aldelmd immerito ascriptum a P. P. Martino 
Delrio. Sed idem ille Columbanus auctor est tum 
Monostichi, tum etiam epistolao contra auaritiam, 
de qua Canisius supra, & Bibliotheca Patrum. 
Cert& Sigebertus c. 60. de viris illustribus scribit 
eum multa composuisse vel ad canendum digna, 
vel ad docendum vtilia. S. Brendanus Abbas 
Benchorensis scripsit de legibus monachonum 
librum vnum, & reuelationes de futuris tempori- 
bus, 1. 1. vt testatur Arnoldus Wyon. 

Eiusdem proetereaCollationes adMonachos.lib.l. 

Monasteriorum methodus. lib. 1. 

Epistolce ad Commilitones. lib. 1. 
Deinde S. Malachiae Primatis Ardmacani, 

Constitutionum communium lib. 1. 

Legum coelibatus lib. vnus. 

Nouarum traditionum lib. vnus. 

Ad D. Bernardum Clareuall. Epistolae com- 
plures, & quno primo omnium loco numeranda 
essent S. Patricij Hiberniee Apostoli, Archiepis- 
copi Ardmacani & primatis Hibernia?, cuius aurea 
monumenta vtinam extent vel auro obryzo redi- 
menda : Saltem hic vel ipsos titulos operum non 
proetermittamus : 

Odeporicon Hibernia?. 

Historia Hiberniae ex Ruano, seu quo alio rela- 
tore a prima gentis origine. 

Itenerarium Confessionis. 

Ad Hibernicas Ecclesias epistolne complures. 

Do tribus habitaculis hb. 1. 

De futura electorum vita 1. 1. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 349 

Abiectoria quaedam 366. lib. 1. 

Ad Ccreticum tyrannum Epist. 1. 

Ad Britannos Epistolae plures. 

Sermonum lib. vnus. 

De Antiquitate Avalonica, & ad Avalonicos 
incolas Epistolae. Sunt autem hi Avalonici Glas- Quidam pu- 
tonienses in Anglia, de quorum monasterio epis- m* h^ non 
tolara Ms. ex Anglino archiuis descriptam per SjSt , {^ tro 
Marianum victorem (Episcopum Reatinum, cuius j«* *^" Tel 
extant erudito in D. Hieron. elucubrationes) &eiu«dem ne- 
S. Patricio inscriptam, pro suo erga me amore §&*«? 
mihi communicauit R. D. Geraldus Voscius, qui ^JTJ^^. 
EphremSyTum summolabore & studio latinum red- 
didit. Sed eandem postmodum reperi in quadam 
perantiqua sanctorum Angliao & Hiberniae legenda 
typis excusa, de cuius epistolaa fide erit alibi for- 
tasse dicendi locus. Interea consulatur Camdenus 
in Belgis, qui S. Patricium Apostolum nostrum 
30. annos vitam monasticam in illo coBnobio 
duxisse scribit ; & tandem haoc addit. 

"Primis his temporibus, id est, circa annum 698. 
viri sanctissimi hic Deo inuigil&runt, & pnecipud 
Hibernici, qui stipendijs regijs alebantur, & ado- 
lescentes pietate artibusque ingenuis instruebant ; 
solitariam enim vitam amplexi sunt, vt maiore 
cum tranquillitate sacris litteris vacarent, & 
seuero vitsa genere ad crucem perferendam se ex- 
ercerent." 

Sed redeamus ad scriptores Hibernos, quorum 
destituti operibus laboramus, saltem ne tituli pe- 
reant, vt ex ipsis inscriptionibus pateat quanta 
eruditione & pietate floruerint. 

S. Aidani commentaria in sacras Scripturas. vide Tri- 

Homeliae, & alia nonnulla. * h uc* ^ 

Item Adamnani opera. Westmon in 

De locis terrne sanctae, lib. 1. 

De paschate epistolae plures. 

Nam vita S. Columb® ab eo conscripta, iam 



Digitized by VjOOQ lC 



350 ANALECTA DE REBUS 

exijt in lucem operfi, & studio Henrici Canisij, 
qui etiam alia multa edidit diu multumque desi- 
derata, qualia sunt quao de S. Virgilio Hiberno, 
de Sancto Blethmac, de S. Brigidaper Cogitosum, 
de S. Kiliano, Colmano, Totnano & aKjs, quas 
summa diligentia per eum conquisita pubficae 
vtilitati dedit. 

Quid referam de Claudio Clemente Hiberno, 
qui primu8 institutor Parisiensis Vniuersitatis sub 
Carolo Magno Imperatore, postea factus Anti- 
siodorensis Episcopus, inter caetera insignia eius 
opcra, haec conscripsit, quse sequuntur : vt ab 
Arnoldo Wyon numerantur, lib. 2. in suis praa- 
termissis de ligno vita9. 

In 5. libros Moysis, 

In Iosue lib. vnus, 

In Iudicum lib. vnus, 

In Rutb lib. vnus, 

In Psalterium lib. vnus, 

In Matkaeum de Euangelistarum concordia 
lib. 1. 

In Epistolas Pauli Commentarij sunt manu- 
scripti Cassini, sub nomine item Claudij Episcopi 
Antisiodori littera Longobarda scamno quinto ad 
sinistram. Summa ver6 eius & commentarij 
in Epistolam ad Galatas excusi sunt Parisijs an. 
1542. 

Posterioris etiam aoui multos Hlustres viros 
habuit Hibernia, quorum scripta digna essent, 
quas ad posteritatem transmitterentur. Inter alios 
autem recensentur. 

Quodlibeta Theologica Petri Hibernici, quem 
Thomao Aquinatis praeceptorem fuisse in 

Ehilosophis apert^ docet historia ordinis S. 
lominici. 
Thoma) nibcrni Palniemni do Christiana reli- 

gionc, lib. 1. 
De Hlu8ionibu8 daemonum, lib. 1. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 351 

De tentatione Diaboli, lib. 1. 

De remedijs vitiorum, lib. 1. 

Flores Doctorum, lib. 2. & 

Flores Biblici multorum iam manibus terun- 
tur. 

Cornelij Hibernici de quo Hector Boetius. 

Iohannis Clinn Minoritoo monasterij Canico- 
politani. 

De custodijs prouinciarum, lib. 1. 

De Franciscanorum monasterijs, & eorum dis- 
tinctione, lib. vnus. 

De Regibus Anglorum, lib. 1. 

Annalium Chronicon. 

Radunfus Kelley ex monacho creatus Cassel- 
lensis Archiepiscopus elaborauit 

De Iure Canonico lib. vnum. 

Epistolartfm famil. lib. 7. 

Dauid item Obuge Kildariensis multa edidit, 
quoe ab Antonio Posseuino enumerantur in suo 
apparatu sacro, vbi etiam meminit Brigidco La- 
geniensis, a qua conscriptos dicit libros duodecim 
obscurarum reuelationum diuersos ab illis, quos Tdpogr nib 
Brigida Sueciao conscripsit, & Giraldus Cambren. d,8 >j n< *- a - 
inter alia huius virginis monumenta, commemorat 
insignem concordantiam quatuor Euangelistarum, 
angelo dictante conscriptam. 

Numerantur autem opuscula Dauidis multa, & 
ipse Oxonij in Anglia, tum etiam Treueris in Ger- 
mania in summo pretio habitus est, tandem factus 
Prouincialis Ordinis Carmelitarum in Hibernia. 

Eius Sermonum ad Cler. lib. 1 . 

Propositiones disputata), 

Lectiones Treuirenses, 

Regulae iuris, lib. 1. 

Epistolfe ad diuersos. 32. 

Contra Giraldum Bononiensem, &c. Recen- 
sentur otiam 1'hilippi Norisij Decani S. Patricij 
ciuitatis Duhliiiiensis 



Digitized by VjOOQ lC 



352 ANALECTA DE REBtS 

Lecturae Scripturarum, 

Declamationes & Sermones ad populum. 

Mauritij Hiberni Archiepiscopi Tuamensis ex 
ordine S. Francisci iam edita est prior pars Dic- 
tionarij scripturalis : altera pars breui emittenda 
promittitur, & habetur totum opus in antiqua 
membrana & minuto charactere manuscriptum in 
Bibliotheca monasterij Fratrum Praedicatorum de 
vrbe supra Mineruam, vbi etiam reperies vitam S. 
Donati Fesulani Episcopi, natione Hiberni in pul- 
pito quodam ad manum dextram. 

Nec Panderum de salute populi. Neque Gu- 
lielmi Darceei militis aurati tractatum de ruina 
Hiberniae videre contingit. 

Et quamuis istum non viderim, doleo tamen 
exitij Hiberniao causas tam multas & tam mani- 
festas esse, vt nec celari possint, qiiibus vtinam 
sequ£ prompt^ posset meaela afferri. Sed vul- 
nera intueri cuiuis obuium est, mederi autem solus 
ille potest, qui iure optimo dici meruit a\t%iKaKog. 
Ipse est de quo vere dixit Isaias: "A planta 
pedis vsque ad verticem, non est in eo sanitas : 
vulnus, & liuor, & plaga tumens, non est circum- 
ligata nec curata medicamine, neque fota oleo." 
Et quod iuxta istam prophetiam in capite olim 
pro membrorum salute impletum est ; idem suo 
quodam modo nunc impletur in membris pro 
honore capitis. 

Iste enim est modd status Hiberniae ; licet icti- 
bus, & gemitu intumescit sedens super flumina 
Babylonis, & ibi deplorans ruinam suam, & occa- 
sum quo ex tam sublimi cecidit, vt cum aliquando 
esset veluti firmamentum coeli resplendescens luci- 
dissimis stellis, aut veluti paradisus Dei f ontibus 
Apoc. e. irriguus, cuius emissiones aquarum viuentium 
redundarunt in regiones longinquas ; " Atque in 
medio plateeo eius, & ex vtraque parte fluminis, 
lignum vitse afferens fructus duodecim, & folia 



Digitized by VjOOQ lC 



Iaa. 1. r. 6. 



CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 368 

ligni ad aanitatem Gentium," Nunc arescente 
radice & vena exsiccata negligitur, obscuritate & 
tenebris circumsepta. 

Protulerat Ecclesia Hibernica fruotus duodecini, 
quis dubitat? Protulerat zelum charitatis in 
Prosulibus, sanctimoniam in Sacerdotibus, reli- 

S'onem in Monachis, deuotionem in Monialibus, 
sciplinam in Clericis, castitatem in Virginibus. 
Protulerat iustitiam in frincipibus, fidelitatem in 
Populis, in Iudicibus eequitatem, doctrinam in 
Veteranis & Magistris, honestatis reuerentiam in 
Iuuenibus & Subditis, denique in Ciuibus mutuam 
concordiam & communitatem. 

Ref ert Iocelinus de gentis Apostolo, egregiam, 
& vix ab aeuo auditam nouitatem. " Circuibat, in- 
quit, totam insulam & perambulabat eam cum 
8uorum filiorum, quos in Christo parturierat, mul- 
titudine sanctissima (& quonam queeso fructu suse 
perambulationis P) vbique viam Domini in veritate 
docens, aut ad fidem conuertit, aut in fide confir- 
mat incolas praedicationis efficacift. Omnes ergo 
insulani ad quos vel saltem notitia nominis eius 
peruenit, propter nouum & insigne ac tam vtile 
miraculum, sese suaque dedentes, illi manus de- 
derunt, eiusque doctrinsB institutis atque prseceptis 
tanquam Angelo lucis, vt proprio Apostolo deuot^ 
obtemperauerunt. Videns optimus agricola duri- 
tiam agri Dominici emollitam, conabatur sentibus 
sensim extirpatis, tribulis euulsis, ruderibus erutis 
ipsum saluberrimi seminis augmento copiosius 
fecundare, quatenus non solum tricesimum aut 
sexagesimum, verum etiam centesimum posset 
fructum feracius facere. Deinde (subiungit Ioce- 
linus) mirabilem decimationem rerum omnium, & 
personarum vtriusque sexus & sancto Patricio 
factam, &c. 

" Fecit ergo totam insulam in funiculo distri- 
butionis diuidi ; diuisam cum omnibus incolis 

24 



Digitized by VjOOQ lC 



SS4 ANALECTA DE REBUS 

vtriusque sexus decimari, omneque decimum caput 
tam in hominibus quam in pecoribus in partem 
Domini iussit 8equestrari. ,, Omnes ergo mares 
monacho8,'f oeminas sanctimoniales efficiens, numer- 
osa monasteria aedificauit, decimamque portionem 
terrarum ac pecudum eorum sustentationi assig- 
nauit : Et postea rem omni memoria dignam tradit, 
ob quam merit& hoec regio, sacra et sanctorvm 
insvla apud veteres inscribitur. 

" Infra breue temporis spacium (inquit Iocelinus) 
nulla eremus, nullus pene terraa angulus aut locus 
in insula tam remotus,. qui perfectis monachis aut 
monialibus non repleretur: ita vt Hibernia speciali 
nomine Insvla Sanctorvm, vbique terrarum iure 
nominaretur. Viuebant enim eecundum regulam 
a sancto Patricio illis praefixam, mundi contemptu, 
coelestium appetitu, sancta mortificatione carnis, 
ac abdicatione voluntatis propriae, pares jEgyptiis 
monachis merito atque numero; ita vt exteras 
atque longinquas regiones illustrarent verbo ac 
religionis exemplo." 

Deinde subijcit rem omnino obseruandara ; 
"Nullus,inquit, in diebus sancti Patricij aut multo 
post tempore successorum eius in pontificem aut 
ad regimen animarum promouebatur, nisi diuina 
reuelatione aut aliquo signo euidenti dignus de- 
monstraretur. ,, 

Putas hoc nunc fieri in Anglicano regimine, 
aut quomodo fieri posset ab Heterodoxis. 

Accidisse audiui diebus anteactis in Regia ciui- 
tate consultationem. Eiectitius quidam Anglus.. 
cuius vernaculum nomen si latine reddas, fiufo 
prosiliet. Is midtos annos inter Catholicos vixit, 
diu etiam vt fertur, in ipsa vrbe orbis capite, sed 
tametsi inter nos, non tamen ex nobis, quia si 
' *' fuisset ex nobis, vtiq; mansisset nobiscum. Sed 
quia nobis oneri fuit raagis quam honori, quia 
apostema fuit non autem viuum membrum* in- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERNTA. 855 

tercisa vomica saniem eiecimus, & cum sanie 
bufonem exscreauimus. Fit de Catholico quem 
finxit, hsereticus quem celauit ; fit de regulari 
sanctse societatis, irregularis de contubernio Sa- 
tanae. Exuit agnum, lupum induit, & lupa comi- 
tatus quamuis lupanari dignior quam choro vel 
clero, fit tamen non solum de clero, sed etiam 
capitularis in clero ; nec tantum capitularis, sed 
etiam Decanus Capituli, fit mox Episcopus re- 
tento Decanatu. Pompatice* humum calcat, superbe* 
obequitat & famulitio stipatus eequales despicit, 
maioribus vix assurgit ; factus tandem sicut equus 
& mulus in quibus non est intellectus, ludit & 
illuditur, commutat suam cum famulo focariata, 
f acti vterque in quos illud IeremiaB conueniat. i«* 5. t. t. 
" Equi amatores & emissarij facti sunt : vnusquis- 
que ad vxorem proximi sui hinniebat : " suam 
abijcit, sumit famuli, rursus hanc reijcit & suam 
resumit, & resumptam iterum pellit, nec quiescit, 
"dum semper redit agricolis labor actus in orbem." 
Sic ex viro regulari in Bufonem, & ex Bufone in 
equum degenerat ; lupum exuens, lupum induens, 
& cum lupa se turpiter oblectans, quomodo non 
acceleraret diuinam vltionem ? vt sequatur quod 
ibidem ait Ieremias. " Nunquid super his non 
visitabo, dicit Dominus ? & in gente tali non vlcis- 
cetur anima mea ? " 

Tales habuimus & alios Antistites non Aposto- 
los sed Apostatas, neque Apostolicos sed Apostati- 
cos, abiectos & excucullatos, mancipia libidinum 
& Reip. heluones. Vellent quidem ordines Regni 
istorum castigationem dissimulare, ne propalata 
flagitia dedecorent religionem, istarum turpitudi- 
num propagatricem ; sed rursus verentur ne pub- 
licis exclamationibus ipsi appetiti, naufragium 
honoris sui faciant, nisi m eos animaduertant. 

Quanto interuallo ab istis & similibus distat 
Douanius norter Dunensis, cui ista paraenesis est 



Digitized by VjOOQ lC 



356 ANALECTA DE REBUS 

insoripta. Et tametsi aetate iam senuerit ; tametsi 
arbor illa viteB (cuius supr& meminimus, & protu- 
lisse diximus fructum duodenarium) iam f erd apud 
nos exaruerit ; Attamen Iobo teste, lignum habet 
spem: si procisum faerit, rursum virescit, & 
rami eius pullulant: si senuerit in terra radix 
eius, & in puluere emortuus fuerit truncus illius, 
ad odorem aquse germinabit, & faciet comam 
quasi cum primum plantatum est. 

Non deest aqua pesecutionis, non desunt tribu- 
lationis lachrymse per quas irrigatur plantarium 
hoc Ecclesiae Hibernicanse. Sed qui irriguum 
hoc inferius sic inundare patitur Deus, cum pla- 
cuerit ei, largiter infundet irriguum superius 
gratise suse, qvk plantula ista nunc modice' reger- 
minans, succrescat rursum, & fructus prof erat sicut 
in diebus antiquis. Interim orandus est Deus 
pro salute vtriusq; gentis, tum eius quae regitur, 
vt pi&, iuste & salubriter regatur, tum etiam eius 
quae regit, vt sic alteram sancte, aequabiliter & 
prudenter gubernet, ne vel offendiculum ponat 
subditis in via salutis aeternae, vellaqueum violen- 
tiae ceruicibus inijciat per iniustam dominationem 
temporalem. 



Digitized by VjOOQ lC 



DE 

PKO C ES S V 

MARTYRIALI 
Quorundam Fidei Pugilum in 

HIBERN IA, 
Pro complemento Sacrorum 

ANALECTORVM 
Collectore & Relatore T. N. Philadelpho. 

Nolite tnirari si vos, qui frui bonis in terra vestra 

quaritis, mala hominum in terra 

aliena portatis. 

S. Pontianus Papa & Martyr, in Epistola Decretali 
ad Felicem Succribonum. 




COLONIiE, 
Apud Stephanum Rolinum. 1619. 



Superiorum Permissu. 



Digitized by VjOOQlC 



Digitized by VjOOQ lC 



BENEVOLO 

LECTORI, S. 




[ERTIApars Analectorum quam hucusque 
di8tulimu8 iam prodit, tibique vt prosit 
opto : moram exeundi compemabit ad- 
ditum Diasphendon, in quo cernes miseriarum 
aggeriem sub qua gemit csetus orthodoxus in Hi- 
bernia. Tudomestice qui leges hanc pagellam, 
intelliges esse vera qu» referuntur ; & quse nunc 
pateris inuitus, olim non inuitum meminisse iuua- 
bit : Tu vero extere, ne peregrinus sis & hospes in 
hac patria, quee tantopere patitur pro causa omni- 
bus Catholicis communi, pro fide & Ecclesia 
Christi CEcumenica, recognosce beneficium Dei, 
quo protegente, liber es ab hisce insultibus ; in- 
dolesce sustinentibus istas aerumnas, apprecare 
consortibus fidei quam profiteris constantiam in 
aduersis, & liberationem ab aduersarijs : exsortibus 
autem eiusdem religionis gratiam resipiscentiae ; 
omnibus ver6 qui Christiano nomine censentur, 
vnionem in veritate & pace, sub vno duce & pas- 
tore Christo : Hoc ego enixe precor diuinam cle- 
mentiam, vt sic aliquando gaudeamus vniuersi de 
consortio in aeterna foelicitate, vbi nullus error 
infuscabit, nullus infestabit terror, nulla poana 
exterrebit, nulla mulcta exhauriet, nullus carcer 
timebitur ; vbi nullum periculum amittendee liber- 
tatis, nulla heereditatis perdendse iactura; vbi 



Digitized by VjOOQ lC 



360 BENEUOLO LECTOBt. 

viuere & seruire Deo, beari, dominari, regnare 
est ; ubi serui Dei amici ipsius, aulici & palatini 
erunt ; haeredes quidem Dei, cohaeredes autem 
Christi ; pro qua haereditate adipiscenda, pro cuius 
aulae & palatij ingressu, pectus vere Christianum 
nihil arduum putwre debet, aut intolerandum. Vale 
& viue f oeliciter ; lege & intellige fideliter. 



Digitized by VjOOQ lC 







PEiEFATlO. 




JEGRE me ipsum potui adducere, vt aggre- 
derer hanc tractationem, de processu 
Martyriali, seu mortali decessu horum 
Athletarum, & fidei orthodoxsB pugilum, quorum 
hic seriem exhibeo, quorum & serium Agonem 
pro Christo breuiter perstringo. Maion cum 
hilaritate currerent pugillares in veterum Sanc- 
torum hagiologio conscribendo, quorum vel labore 
ducta est ex traduce Dominici pectoris, vel sudore 
irrigata est ex fonte Apostolic® scatuiiginis, se- 
mentis illa Christianeo religionis, cuius etiamnum 
vberrima segete vestitam cernimus huius agri 
superficiem, qusB iam ad messem inalbuit, & ad 
falcem incuruescit. In illa namque veteri & res- 
tibili planitie, tametsi alibi situ & sentibus hor- 
reat, minori cum offensa stiuam ducere & stylum 
possis infigere liberius ; vt si forte in sulco trahendo 
paululum exerres, cespitemue incommode scindas, 
nemo ingenuus qui non ignoscat cespitanti, & 
errantem corrigere malit quam proscindere con- 
tumelijs, paratum corrigi. 

In isto autem moderno aequore sulcando, & no- 
uello agro repastinando, si vomer aberret extra 
lineam, si gleba moueatur extra limitem, si vel 
cuspidem ralli loco non proprio figas, periculum 
est, ne circumstantium aliquis se tangi clamet, se 
lsBdi queratur, suosque decessores vel Antecessores 
in vulnere quod inflixerant aperiendo, vulnerari 
& oonfiei vocif erantur ; & iam pro diuerticulo vo- 



Digitized by VjOOQ lC 



362 PR^FATIO. 

meris in te euomant virus suae acerbitatis; pro 
cuspide infixa, te configant miile maledictis & 
calumnijs ; pro gleba emota, deglubant te & vn- 
guibus aiscerpant. 

Horum ego praescius, & meae pariter imbecilli- 
tatis conscius, quamquam me neutiquam arguat 
mea mens praetermissi laboris & diligentiee, qua 
debui potuiq; vti in conquirenda veritate & certi- 
tudine eorum quae commemoro de nostris illis 
pugilibus ; tamen obsurdui multos menses (annos 
paene dixerim) contra importunam amicorum so- 
licitudinem, qua me tardantem, & tantum non 
recalcitrantem, illi stimulabant ad pensum s^luen- 
dum, & quam pepigeram fidem praestandam. 

Sed pigritiam meam tandem excussere plusculae 
quas a pluribus patriae zelotis accepi nesterno 
pomeridiano litterae san& acres & vberes, quibus 
& vrgebar ad aggrediendum, & instruebar vt 
melius aggrederer : continebant enim nonnulla 
scitu digna ad illos spectantia, quorum res pro 
fide gestas, vel iniurias ipsis in odium fidei inges- 
tas, istas lustrare, illas illustrare pro modulo nostro 
conabimur. 

Quod si contigerit in aliqua nos rei circumstan- 
tia, personeeue peristasi humanitus labi & errare ; 
eius nunc errons reatum deprecamur, & halluci- 
nationem ipsam, si quae fuerit, tribui poscimus, 
non calumniae vel f raudi nostrae, quee nulla est, 
sed vel receptaB opinioni & f amae ; vel oculatee 
fidei eorum, qui rebus gerendis interesse poterant ; 
vel scriptis relationibus spectatorum hominum ; 
vel monumentis & tabularijs publicis ; vel narra- 
tioni contestatae iudicio plurimorum adhuc super- 
stitum, de quorum probitate & sincera mente, non 
erat ambigendi locus. 

Atque nis indicijs vsi sunt maiores nostri in 
consignandis summorum fidei pugilum, & virorum 
f ortium rebus gestis : certd nullam prsetermisgre 



Digitized by VjOOQ lC 



PR2EFATIO. 363 

solicitudinem acta martyrum fideliter consoribendi. 
Vnde & Clemen8 Pontifex, tertius in Episcoporum 
serie, succeesor Petri, sacros instituit publico 
officio 8criptoree, quos posterior setas, per sedis 
Apostolicae gratiam, ex humiliori nomenclatura, 
f ecit assurgere in ^uandam Ecclesiasticae dignitatis 
orbitam, eosq; insigniuit Protonotariorum titulo, 
qui literarum monumentis consignarent & in 
Ecclesiae tabularia reponerent, gesta Conf essorum 
& Martyrum, vt eorum exemplo nosteritas accende- 
retur ad imitationem fidei & virtutis illorum, & 
tam a preeeuntibus, quam ab imitantibus exurgeret 
lfleta seges diuinee glorise, atque in omnibus lau- 
daretur ille, quo vincente superarunt, & quo 
eodem coronante triumpharunt : " Quanta manda- **"• 77 - 
uit patribus nostris, nota ea facere filijs suis, vt 
cognoscat generatio altera, filij qui nascentur & 
exurgent, & narrabunt filijs suis, vt ponant in Deo 
spem suam, & non obliuiscantur operum Dei, & 
mandata eius exquirant.' 1 Succedentium Pontifi- 
cum zelus,diligentiam addiditClementis industriea, 
quam ex ijs afiquis tanti fecit, vt sanguine suo S. 
Antems Pontif ex acta martyrum quae collegerat 
ipse consignaret. Quin & Fabianus Papa Sub- 
diaconoe S.R.E. apposuit, qui recognoscendis No- 
tariorum scriptis ex fide imminerent, & omnia 
tam quae exceptores intra cancellos, quam quse 
cseteri amanuenses coeperant explorata, testa- 
ta, & recognita in Arcniuis publicis asseruanda 
componerent. Vnde & S. Cyprianus martyr S. 
Fabiano martyri coeeuus, cura ad clerum suum 
Carthaginensem ipse in secessu constitutus quse- 
dam praecepta dirigeret, quibus eum admonebat 
officij sui cum in ceeteris, tum praesertim erga 
pios martyres in agone fidei defunctos, siue etiam 
in carcere pro Religione mortuos : " Dies eorum," 
inquit, " quibus excedunt annotate, vt commemo- 
rationes eorum inter memorias Martyrum celebrare 



Digitized by VjOOQ lC 



f364 PILKFATIO. 

possimus." Atque hsec cura fuit Patrum nostro- 
rum in Ecclesia primitiua, in ipsa aurora nascentis 
Euangelij ; nullum studij genus praetermittere, 
quo res geste Martyrum & Confessorum fideliter, 
ad nos peruenirent, quorum industriam hac eetate 
nostra vtinam e gente mea quispiam imitatus 
fuisset, cuius in scribendo fides, & in dicendo 
venustas plurimum afEeret negotio momenti & le- 
genti voluptatis, me sane ipsum, qui in his 
eruendis qu» pratergressa sunt multum laboris 
absumpsi, graui onere liberasset. Enimuerd h»c 
postenor aetas in Hibernia oopiosam in hoc scri- 
bendi genere materiam vel parum curioso obser- 
uatori subministrasset. Atque ad haec tempora 

risi vaticinando respexisse visus est Cassellensis 
tistes, quem ante quadrin^entos annos sciscita- 
tus est antiquitatis sedulus inuestigator Giraldus 
Cambrensis, Serenissimo Anglorum Regi Henrico 
II. tunc cum Hiberniam inuasit d. secretis : scisci- 
tatus (inquam) est, qui fieret vt Hibernia, qus3 
praB caDteris pene regnis sanctorum Confessorum,. 
Virginum, & Apostolicorum virorum gloria corus- 
caret, martyres tamen gentilicios non haberet, 
cogitantiq; Giraldo id non aliunde ortum esse, 
qu&m qu5d clerus esset in officio reses, & in re- 
prehendendis magnatum vitijs remissus & mollis ; 
alioqui non futurum vt indomita gens, & contu- 
meliee impatiens, ipsa suos martyres non numer- 
aret ; apposit^ respondit Cassellensis: Non ea causa 
est quam assignas, Gyralde : etenim si Antistites 
nostri caDteriq; de Clero Sacerdotes adeo mune- 
ri suo defuissent, vt vitiorum reprehensionem 
negligentes, placentia solummodo loquerentur, 
non solum non essent apud nos pij Martyres, sed 
nec claros haberemus quos ipse f ateris Conf essores : 
accipe ergo aliam, eamque ingenio huius populi 
magis congruentem rationem. Ferox sit, vt ais, 
& ad irrogandas iniurias prona gens Hibernica ; 



Digitized by VjOOQ lC 



PRJEFATIO. 

tamen non nisi in eiusdem secum conditionis 
homines efferuescit ; in Dei verd seruos & sacrorom 
admini8tro8, quos summ£ semper coluit, nunquam 
violentas manus iniecit ; atque heec causa est qu6d 
martyres non habeamus, quia inter nos hucusq; 
non reperiebantur qui Martyres f acerent : verum Sfbi?iS r 
nunc venit in has terras gens extera, quae martyres JJ£j-J rib * 
facere nouit & consueuit (pauld enim antequam 
Angli venirent in Hiberniam lectissimus PreBsul 
Thomas Cantuariensis eo qudd obniteretur regiae 
voluntati contra Ecclesiasticam libertatem ni- 
mium progresssB, gladijs impiorum occubuit). Ad 
nostra inquam tempora respexit Cassellensis, in 
quibus vaticinium comprobatur euentu, & exempla 
nobis quotidiana demonstrant, ad consummatum 
martyrium defuisse solum patribus nostris, perse- 
cutoris gladium, qui posteris suis pro " Deposito M 
reliquerunt firmum cum effectu patiendi deside- 
rium. 

HaDC igitur instituti mei ratio est, magnorum 
Christi pugilum, quos de prsesenti so>culo nequam, 
ad Confessionis susb gloriam Dominus euexit, 
eorum agonem & pretiosam in conspectu Domini 
mortem, posteritati commendare. 

Non ambio phaleratam suauiloquentiam, pedes- 
tri sermone contentus ; & " quasi rusticanus opera- SS^ftS?' 
rius defatigatis vlnis, aurum colligam de antris 
occultis " ( Yictori8 Vticensis vox eut in sua historia 
WandalicaB persecutionis) cum quo itidem malo 
humi serpere, & in cauernas terr© irrepere, vt 
inde eruam nostros Nicodemos & hauriam pretio- 
sam metalli venam (qusB non elicitur in lucem 
nisi per subterraneos meatus) ; quam sublimi vo- 
latu periclitari de prsBcipitio. 

Minuscula quaBoam mmiopere' me persequi cen- 
sebunt emuncte naris homines, qui omnia expen- 
dunt in aurificis statera ; sed meminisse cum D. 
Chrysostomo debent : " Metallorum terram exco- 



Digitized by VjOOQ lC 



366 PILBFATIO. 

JJ^jJL}- quentes non tantum auri massas tollere, sed etiam 

Antioch. um paruas bracteolas multa sedulitate colligere ; " ex 
minutis enim segmentis vestis polymita variegatur, 
qua sponsa in decore suo circundatur ; ex intritis 
turundis conficitur minutal, quo opiparum instru- 
itur conuiuantibus epulum ; ex intextis inter se 
exiguis tessellis musiui operis apparatus extendi- 
tur, & templorum splendor promicat. 

Magni Dei in seruis relucet etiam in paruis 
magnitudo ; & supremi opificis, in imo & lnfimo 
opincio enitescit dignitas ob excellentda : non debet 
Ghristiana mens exigui valoris aestimare minimam 
ChristianaB perpessionis & Catholicae professionis 
lineam, quam Apellapa Saluatoris manus duxerit 
intincto penicillo in sacrata Spiritus sancti pixide, 
& pictatio diuinae gratiae ; quee vt in magnis magni, 
ita in paruis non parui facienda est, nisi semper 
apud Deum paruuli esse velimus. 

Si Romulidae suam ficum ruminalem ; Augustaea 
propago vel agnatio cariosas Augusti cunas ; Athe- 
nienses oleam suam, alij alias noenias suas vel 
inania nobilitatis insignia plurimi faciebant ; quan- 
to pluris & rectius aestimabimus trophaea nostrorum 
pugilum, & Machabaeorum nostrorum manubias, 
quas illi & maioribus suis, ijsdemque communibus 
nostris parentibus edocti reportarunt ex aduersa 
acie impugnante nostram orthodoxam Ecclesiam. 
Semel dixerim (cum Septimio) " vna Eccle- 
sia sumus ; ita nostrum est quodcunque nostrorum 
est ; sed aliter audita narramus, aliter experta de- 

Ttrtui^ub. promimus. Nec paterna liberos f ef ellit instructio ; 

v*irg* tantum enim proruerunt memoratis " (Machabaeis) 
"facta piorum, vt aperta fide armatos Principes 
deterrerent,castra sacrilega superarent, cultus aras- 
que daBmoniacas " (addo & schismaticas) " longd 
lateque diruerent, ciuilemque coronam sertis de- 
coratam perennibus splendenti patriae prouiderent. 
Non quod vllis, vt credo temporibus defuerit 



Digitized by VjOOQ lC 



pil*fatio. 867 

clarior vita maiorum ; sed quod domum magni PMohw. 
regis plurimorum vexilla trophseorum habere " d Eugip P * 
conueniat." Quao verba citra mendacium ex Pas- 
chasio ad Eugypium mutuamur, & cum fiducia 
veritatis accommodamus ad statum HiberniaB, 
qualis nunc est sub aduersam fidem imperantibus ; 
qualis etiara nostro vel parentum »uo fuit subJi^f 1, 
Manliano Imperio quorundam praBfectorum ; vel 
Persica dominatione aliorum qui de Persico prao- 
sidatu ebullientes, pugnauerunt contra nos & 
sanctam ciuitatem, vt Sacerdotes nostri, qui tunc 
supererant cultores Dei, necesse habuerint accep- 
tum de altari ignem in valle occultare, & in puteum 
altum ac siccum abscondere, vsque ad sui Nehemiaa 
aduentum. 

Nostri hoc loco instituti est seriem pertexere 
horum cultorum Dei* potissime verd Sacerdotum, 
qui pro ista facula & fidei igniculo vel fouendo 
sub fauilla, vel abdendo in puteum, ne periret, 
longum duxerunt martyrium; siue leraniscatam 
percipiendo coronam proiusi pro Christo sanguinis ; 
8i ue lauream exantlatae confessionis ; siue adoream 
tolerati exilij ac profugij voluntarij ; siue ciuicam 
spontaneao professionis. Opere ipsi impleuerunt 
& adimplent, quod olim illustris Athleta & martyr 
suis suggessit, & pro se suisque fortiter gessit Tho- A ud gta 
mas ifle Cantuariensis ; " Nos patiendo potius pj«t. de y 
quam vincendo ex hoste triumphabimus, neque eo ^ 018, 
huc venimus vt repugnemus, sed vt ^^^8^^." 
Ita ille affatus est nefarios gladiatores, qui vt 
mortem ei consciscerent in templum irruebant: 
Et nostri in eorundem operum sectatores nostri 
aoui Sectarios, qui in nostras fortunas inuolant, 
libertati illudunt, haereditates elidunt, & vitao in- 
sidiantur: quemadmodum & nostrorum qui iam 
inclytam mortem oppetierunt insidiati sunt, & 
violentiam intulerunt innocuo sanguini; eandem 
irabiberunt sententiam, & cantionem eandem can- 



Digitized by VjOOQ lC 



368 



PR^FATIO. 



tillarunt, nobisque succinunt eodem tenore : " Nos 
patiendo potius qu&m vincendo ex hoste triumpha- 
uimu8, neq; ed isthic viximus vt repugnaremus, 
sed vt pateremur." 

Eadem & nos fiduciA freti in eandem cogitatio- 

nem armamur, recolentes illam & Christo nobis 

relictam fidei nostree excitationem, qua ipse nos 

t°s3*. i$kct. * n commonitionem suscitans," Confidite M (inquit) 

161 in ioan- " ego vici mundum : " nec vicisset ille mundum, 

nmn ' si membra eius vinceret mundus, vt in eundem 

locum eleganter notauit D. Augustinus. 

Membrum eius, & membrum prsenobile erat 
Hurlaeus martyr, quem nec mundi vanitas, nec 
immanitas Henrici Walopi Gubernarchse, nec 
tibiee oleo coctee, nec aculeus tam diraB mortis 
vincere potuit, aut deijcere de gradu constantise ; 
caro quidem liquefacta vsque ad ipsaossium inter- 
nodia defluere potuit ab incendio, sed murum 
conscientise aheneum mentemque aetheream, nec 
labefacere potuit, nec liquefacere. 

Membrum erat Helius Episcopus, membrum Do- 
uanius, membrum Hierlacius, membrum certe pri- 
marium Creaghus Primas, qui diutino carcere, 
longa inedia, multo squalore, pluribusq; pressuris 
& calamitatibus vitam serumnosam duxit, vel po- 
tius onerosam mortem lento passu perduxit ad 
martyrium, f actusque est ei exitus ex hac miseria 
introitus in cselestem gloriam. 

De his& alijs huiusmodi trophseis acturi sumus 
in isto prooessu, Deo foeliciter adspirante nostris 
votis ; ostensuri ignem nostrum, tametsi plusculis 
diebus sub modio conditum, vel in puteo recon- 
ditum veraciter dixeris ; nostris tamen Nehemijs 
eduoentibus illum e puteo in pluteum, & ligna arida 
aspergentibus lutoso & crasso elemento ref ulsisse 
coelestibus radijs, vt & csenosa materia, reaccenso 
Gj»^>riui igni^ yisum sit coenum ipsum in coelum conuerti ; 
uo. ' ' factumque est diuinitus, vt lucerna super cande- 



Digitized by VjOOQ lC 



PBJEFATIO. 369 

labrum poeita luceret, & aduersa ventorum vis 
irruens conceptam eruditionis & religionis flam- 
mam non extingueret, sed augeret. 

Tam late" nunc lucet ista lucerna, vt splendoris 
sui radijs collustret totam hanc Insulam, quam 
antea propemodum vniuersam obumbrauit putealis 
opacitas ; quee iam discuss&, & nouo iubare exori- 
ente, nouas produci gemmas cernimus, & vniones 
non dispares illis e* vicina Britannia, ex quibus 
thoracem Genitrici contexuit ex Iulo progenitus 
magnus animo, & foelicitate Iulius Imperij Ro- 
mani auspex & auctor. 

Nos verd multo meliori iure vestem Ecclesiee 
matris nostrae inconsutilem collucentibus marga- 
riti8 irradiabimus, quas e* littore nostro, & Vergiuo 
Hibernico in massam collectas, distinguemus situ 
& ordine, vt fulgidius resplendeant seriatim inter- 
punctce, suisq; iUigateB commissuris ita coUoca- 
buntur, vt nec series seriem conf undat, nec ordo 
ordinem perturbet, nec ligatura suturam conueUat. 

Primus ordo erit Hierarcharum iuxta varios 
Sacerdotis gradus & dignitates : Secundus erit 
Asceticorum & Regularium diuersis classibus & 
institutis interstinctus : Tertius erit laicorum, pro 
vtriusque sexus discrimine subnotatus. " Ita net, ub. 4. yit 
dum occasione vnius virtutis plerumque virtutes JJJ^ ta 
ceeteree promiscue* commendantur, coUisis inter se 
vnionibu8, hoc est coUatis ad inuicem virtutibus, 
gemmarum spirituaUum immortalis claritas sese 
reuerberans mutuati luminis detrimenta non no- 
uerit. ,, 

Et quia daturi sumus operara, vt distincte* suc- 
cinctequ^ vbertatem hanc, ac copiam heroicarum 
virtutum, & rutilantium exemplorum proponamus, 
cum distinctio perspicuitatem soleat afEerre, bre- 
uitas tsedium eximere, & varietas voluptate affi- 
cere, duo erunt hoc loco obseruanda, ne ldentidem 
cogamur eadem in progressu repetere. 

25 



Digitized by VjOOQ lC 



orum. 



370 PR.EFATIO. 

in actu " Vnum est illud & Caio Pontifice sapienter no- 

bSt^t wci- tatum : quod Dominus noster Iesus Christus prae- 
"™ m scius fragilitatis humanao, duos credentium in se 

gradus constituit, Conf essionis scilicet & Martyrij ; 
vt qui martyrij pondus non posse f erre vererentur, 
confessionis gratiam teneant ; & concedentes lau- 
dem bellaturis Christi militibus, & pro eius nomine 
pugnaturis illorum sollicite* curam gerant." Atque 
hinc etiam obtinuit vsus & consuetudo loquendi 
vt cum dicatur Confessor, q»i vitam sancte, & 
laudabiliter finiuit in gremio communionis & 
vnionis EcclesiaB Catholicae, tametsi morte naturali 
absque externi persecutoris violentia, tamen 
martyr non appellatur mod5 nisi qui morte affectus 
est pro defensione alicuius virtutis aut veritatis. 
Olim sumebatur diversimod^ ista nomenclatio ; 
distinguebant enim maioris claritudinis causa, in- 
ter Martyrem, Conf essorem, Professorem & Ex- 
torrem. Extorris quidem ille dicebatur, qui veritus 
sibi de humana fragilitate ne fidem proderet, si 
in certameh descenderet, vt se periculo subduceret, 
voluntarium consciuit exilium : qu5d si grauibus 
SBrumnis & calamitatibus dum prof ugeret obnoxius 
esset, Martyris interdum appellatio & vetustis 
8criptoribus ei communicabatur. Professor vero 
in fidei palaestra censebatur is, qui se martyrio 
non interpellatus ingessit ; quo sensu D. Cyprianus 
dixit, teneri nos diuino praecepto ad confitendum, 
secus vero ad profitendum. Confessor porro nomi- 
nabatur, qui destinatus ad tormenta subeunda, 
tamen ea non subiuit, aliquo casu, consilio, vel 
prouidentia subductus. Martyr denique is dice- 
natur qui tormciita suRtinuit, t^imetsi mortem ac- 
tuali martyrio non oppetijsset ; quamquam iste 
enucleatius loquendo potius designatus, qu&m lau- 
reatus mai*tyr diceretur : ad lauream vero, adeo & 
ad nomen consummati martyris emerendum, non 
requiritur, vt cum mortis oppetitione testimonium 



Digitized by VjOOQ lC 



PRJEFATIO. 371 

edat martyr ore vel manu, voce vel scripto ; satis 
enim perhibet veritati fidem, qu6d capite annuat : 
Ipsa quippe mors pro fide tolerata, & cruoris pro videSab» 
Christo effusio, idoneum est & locupletissimum 5SlJ£l£ in 
testimonium. Sed & illud insuper aduertendum 2Ja§^[" 
venit, si confessione edita, & Confessorem ipsum 
carceri inclusum e* libertate coercita, & custodira 
carceralis incommodo ac vinculorum onere, vel 
serumnis contingat obire : vel quando mortem 
eius inde sensim accelerari constat, tametsi lentam, 
nec sanguinolentam, pro vero & absoluto martyrio 
a veteribus reputari. De his qui plura volet, con- 
sulere poterit Tertul. lib. de exhortatione martyrij. 
Cyprian.permulta8Epi8tola8,ac praesertim Episto- 
lam 7. 9. 10. 15. 30. 37. 52. & in vtrumque anno- 
tationes Iacobi Pamelij, necnon Card. Baronium 
in martyrolo^io Romano 2. Ianuar. Ioannis Lorini 
Commentar. m Acta Apostolorum. Et Ioannem 
Molanum Annot. in Vsuardum, &c. 

Alterum quod proposuimus obseruandum, illud 
est, cum non in dictis, sed in factis res religionis 
nostro consistere sapientissim^ olim dixeritlustino 
Philosopho & martyri grandsBuus ille instittitor 
eiusdem in rebus fidei ; " nostrum hunc laborem S**^^ 11 * 
ijs potissimum deseruire qui non de verbis labor- 
ant, sed omnem operam atque conatum in operibus 
exercendis posituri sunt : Id autem si vnquam 
vspiamue neri oportuit, ijs temporibus & locis 
debet vsuuenire, ciim res nostrae in tantum discri- 
men adductse sint, vt nos ipsi videamur consistere 
in acie nouaculae : tenuem quidem accepimus audi- 
tionem, nescio cuiusmodi formam moderationis 
adhibencUe esse prsescriptam ab intimo Senatu utn9 ^^ 
Anglicano, missamque* ad Gubernatores huius cuy AngJ*- 
Regni vt leuius agant cum multitudine nostrorum ^n^t ar- 
Recusantium ; Sea quia relicta vili plebecula desig- 2£%5??I 
nati sunt Primarij qui arctius premantur, veremur ff^gffi 
ne mitigationis species quae sic prsetenditur, adiunc- pmuriti 



Digitized by VjOOQ lC 



mart. 



372 PBJRFAXIO. 

ta iHA cautionis tendicula vergat in plurium noxam 
& perniciem, vt papauerum decussa capita ominen- 
tur stragem carduorum, ac vicissim inter nos cum 
opulentiores de gradu deiecti, ac f acultatibus exuti 
fuerint,pauperiores & plebei in nihilum redigantur. 

Quorum omnium angoribus & angustijs, nescio 
quo meliori poterimus leuamine occurrere, quo 
solaminis lemmento subuenire, quam vt animis 
moerore conf ectis succurant coaeuorum pugilum 
certamina, hesternorum Sodalium & commilitonum 
exempla ; quibus illi vijs ingressi, qua fortitudine 
muniti, quibus innixi prsDsicBjs, mundum vicerint, 
a quo vexabantur, mundi principes eluserint, 4 
quibus tentabantur, inferorum potestates perfre- 
gerint, a quibus impugnabantur, saeculi repagula 
perruperint a quibus arcta obsidione premebantur. 
sarrn. de s. " Validiora sunt exempla quam verba, & plenius 
urm est opere docere quam ^006," inquit D. Leo Papa, 
sanctitate, eruditione & auctoritate ver6 magnus. 

No8 igitur verborum anfractibus a tergo positis, 
cum loqui intendamus ad cor Ierusalem, reKnque- 
mus longum iter ad virtutem per prsecepta, capie- 
mus breue illud & efficax per exempla compen- 
dium ; non obliti eorum qu» argute dixit, & ele- 
ganter D. Bernardus : " Sermo efficax exemplum 
operis est, f acile f aciens suadibile quod dicitur, 
quando ostenditur esse factibile quod mandatur." 

Pruno igitur loco de Episcopis, secundo de 
Regularibus, tertio de Laicis sermonem institue- 
mus; in quibusinter se ordinandis & commemor- 
andis eorum actis, conf essione, martyrio, non tam 
lpsius temporis quo passi sunt, quam eminenti» 
dimitatis & vocationis, qua nomen & gradum 
sortiti sunt in Ecclesia Dei, & Repub. Christiana 
habitun sumus rationem in decursu huius narra- 
tionis. 

Rogamus autem beneuolum Lectorem, vt quia 
nos corngi paratos, instrui auidos, & discere ma- 



EpirtoL 



Digitized by VjOOQ lC 



PRJEPATIO. 878 

gis quam docere promptos offerimus, ne sic erratis 
conniueat ex indulgentia, vt veri notitiam velit 
subtrahere ; quam licet ex Democriti puteo, qui- 
buscunque industriee situlis, & molestisB subeundae 
antlijs 6 profundo haurire satagemus, & fugientem 
e* mente norum qui supersunt memoriam magno- 
rum virorum quos describimus, quos & ipsi ami- 
citia, necessitudine, beneuolentia, aliisue officijs 
coniunctos sibi vel deuinctos babuerunt, quia hoc 
8criptionis fulcro & tibicine sustinere, eandemque 
intercidentem eorum gloriam excitare & conser- 
uare aggredimur, eiusque conseruationem nostri 
laboris pretium duximus, fulciri petimus illis ad- 
miniculis qusB suppeditari poterunt ad ista fxvri/iara 
conficienda ab ijs, qui illos familiariter nouerant, 
vt his confectis attexere possimus accuratiora illa 
& copiosiora inro/iv^/iara, qusB iam dudum de 
Hierographia totius Hibernia} conscribenda, ab 
ipso exordio & veluti crepusculo fidei ChristianaB 
in ea seminatae meditamur. In qua descriptione 
de sacris locis, rebus, & personis, si triteuchum 
quendam vel tripartitam poterimus pertexere, & 
ad nostra vsque tempora perducere, iam non 
lustrata solum, vt in ambarualibus, sed illustrata 
eius limina, & veluti ad sacra lumina eius TraAry- 
ycvcafa celebrata videbitur. 

Atque ita confecto spicilegio in editione Ana- 
lectorum, si nostra Moabitis & propinquo suo 
Booz cum reliquis operarijs in agrum admittatur, Rttth - c - *• 
vt tamdiu se messonbus iungat, donec omnes se- 
getes demetantur ; f as erit cumulum manipulorum 
ita posse coaceruari, vt neminem qui vel spicam 
adiecerit, vel micam tribuerit, vel minutam con- 
tulerit, omnino pceniteat expensse factae, aut la- 
boris exantlati in tam desiderati operis metam & 
terminum. 

Et quip- obiter f acta est Analectorum mentio, 
pro quibus explendis dimensum hoc exigitur, 



Digitized by VjOOQ lC 



Hiotra ad 



374 PBJEFATIO. 

quod sit in antecessum promiss® Hierographiae, 
vt melius innotescat Analectae animus, quanto 
studio & sedulitate velit exequi praeceptum corda- 
tis8imi illiufl senis apud Iustinum paul6 ante me- 
moratum, qui eundem discipulum suum Christianis 
documentis imbuendum suscipiens, cum prob£ nos- 
set Apostoli doctrinam ex caelesti fonte haustam» 
nimirum scientiam solere inflare, ciim charitas aedi- 
ficet ; serio monuit, vt vitam magis quam sermonem 
pergeret excolere : alioqui si veKt <pt\o\6yog esse, 
non <piX(pyog aut ^iAoAr}0?jc innuebat ad aliam scho- 
lam, ad alium praeceptorem vt commigraret expedire : 
Ita Analectes cum in <pi\o\rj0€ia magis quAm in 
<pi\o\oy(a cupiat versari; nec alium in isto fypovri- 
arfipiu) magis desideret prsBceptorem quam <pi\ip- 
yov & veracem, cuius vita sermonibus consonet : 
(" Procliuis est enim malorum imitatio ; & quo- 
rum virtutes assequi nequeas, cito imitaris vitia "), 
adeo alienus est afigmentis, & commentitijs rumori- 
bus consectandis, vt si quid obrepserit vel leuiter 
ingestum, vel inculpata credulitate suggestum, 
velextra orbitae lineam incaute egressum, malit 
errati palinodiam canere, suumque lapsum agnos- 
cere, quam obfirmat£ frontem vel stylum indurare 
contra syncerum iudicium ingenui censoris. 

Atque hoc tanta religione a se nrsastandum 
spondet, vt si tantillum appareat, quod aliter ges- 
tum sit quam ipse intellexerat, mox sit accepturus 
spongiam deletuem ad illud extergendum, quic- 
quid fuerit quodiure merit&ue argui queat, vel 
perperam expressum, vel tenuiter adumbratum 
fuisse. 

Estq; vnde & ipse gaudeat, & alij multum de 
scribentis industria & studio veritatis indagandae 
gratulentur, qu6d in tam prolixa grauaminum, 
serie, quaa in prima Analectorum parte iam in 
lucem euulgata vbertim recensuit, nihil tanto 
tempore contigerit audire quod redargui possit 



Digitized by VjOOQ lC 



PRJEFATIO. 375 

& tam multis, tam oculatis, tam lynceis aduersarijs, 
nihil perstringi alicuius colore falsitatis & quan- 
tumuis omnia stringant, premant, & fidiculis tor- 
queant, nihil notari, carpi, sugillariue cum aliqua 
rationis vmbra posse, nisi quod obtorta gula dis- 
trahunt, de " adacto per pectus stipite," quando 
in praefatione agitur m transcursu de Catnolicis 
excommunicatis, qui censuris Protestantium inno- 
dati moriuntur. 

Non poterunt ire inficias quin denegata eis sit 
Ecclesiastica sepultura, vt nec in templo alioue* 
sacrario tumularentur, in quo vel marmorea maio- 
rum monumenta, vel sepulchrales titulos aere 
sculptos aut inciso8 saxo haberent ; ne quidem in 
vestibulo templi, ne forte vestigijs terantur trans- 
euntium amicorum, qui sui non immemores tran- 
situs, defunctis bene apprecari & ref rigeri j locum 
exoptare possent, sed neque in aliqua ccemeterij 
8enuta sub dio, sub nudo loue, requiescere datum 
est in horrorem tanti facinoris, & in cacterorum 
terrorem, vt alij deinceps eandem seueritatem 
extimescant. Non ibunt inficias, quin ille exhu- &™£ 
matus iam sepulchrum occupans, iste alter ne 
occuparet proauentus, vterque in triuio positus, vt 
vel inliumatus instar iumenti a canibus laniandus 
putresceret, vel in scrobem aut sepulturam asini 
proijceretur : Nisi forsitan negauerint id in triuio 
factum, sed magis in biuio vel compito, quemad- 
modum de adacto stipite inficiabatur vnusquispiam, 
tametsi fateantur omnes sepulchri effossionem, 
corporis extumulationem, in publicum & prof anum 
locum proiectionem, siue illud triuium, vel biuium, 
aut deuium fuerit. Quid vero est aucupari cap- 
tionum tendiculas quid captare contradicendi oc- 
casionem, nisi hoc sit quoa de " stipite " affertur 
«L mal^ f eriato ? Neque enim multum ref eret ex- 
humati cadaueris, an stipite ad pectus apposito 
pro inter8igni sepulti hominis, iam in compito 



Digitized by VjOOQ lC 



876 PRJBFATIO. 

tumulatus feris & bestijs calcandus, curribus & 
quadrigis terendus obijcitur ; an vero inter extu- 
mulandum, quando ex auita sede per vim & sum- 
mam iniuriam eijceretur rutro, vel bipalio, vel 
cuspide ligonis cum alijs ruderibus & quisquilijs 
& cauerna maceriae eruderaretur. Si de sensu do- 
loris, aut affrictu vulneris sermo sit,neutribi sentit, 
neutribidolet, neutribi vulneratur, cadauer enim est 
insensile ; sin de ignominia, dedecore, contumelia 
loquamur, quse in mortuos quodammodo redundat, 
&viuo8 remordet, propinquos afunes &amicos, par 
vtrobi que est dehonestamentum ; nisi tamen in ex- 
humatione maior sit & acrior ignominiee stimulus, 
quod additus " stipes " arcebit f erarum iniuriam, & 
memoriam prsetereuntium Catholicorum refricabit 
ad pias preces, aliaque suffragia pro defuncto 
soluenda ; adactus autem ligo vel bipalium ad aliud 
non seruit, quam ad corporis eiectionem, & ad 
pios Manes, qui placandi potius essent (vt ita 
dixerim) inquietandos. 

Sciant autem isti tam importuni suggillatores, 
non esse insuetum scriptoribus tam sacris quam 
prof anis, ea quse ex inoHto ritu & f ormula gerendi 
communiter nunt, iuxta receptam consuetudinem 
gesta describere, tametsi prseter solitum acciderit 
ex consuetis circunstantiis & ceremonijs aliquam 
praetermitti : Et cum ipsis qui hoc obijciunt for- 
tasse incertum sit f uentne omissus " stipes," quem 
illi magno pietatis sensu amouent & pectore de- 
functi ; nobis ver6 non sit certissimum additusue 
fuerit n£cne, tametsi verisimilius opinemur ex 
more & vsu plurimorum in triuijs aut compitis 
sepultorum, non fuisse neglectum ; demus tamen 
ita esse vt ipsi asserunt, quid inde pr»clar& elici- 
unt P quid lnf erent P aut non ipsos constringendo 
fortius concludemus caeteria omnia, quse enumeran- 
tur in illo tractatu, veritate niti, quando illud 
solum & vnicum eruitur ; post tam multiplicem 



Digitized by VjOOQ lC 



F&SFATIO. 877 

multorum lectionem & agitationem, quod impin- 
geretur in frontem beneuoli scriptoris. 

Nam si exceptio firmat regulam in illis qu® 
excepta non sunt, atque hoc solum de " stipite " 
in tam varia enumeratione excipitjr & obijcitur, 
quis erit, nisi stipes sit & plane rtupidus, qui non 
intelliget exceptionem istam, multum facere ad 
reliquorum quee inibi tractantur confirmationem : 
vel si aliud aliquid occurrat quod obijciendum 
putent, exprimant id ipsum, & expromant in 
apricum solem, vt si lucem ferat redargutio, luci 
cedat redargutus, sin ipsa fatiscat & obtundatur 
repercussa solis radio, condat se in tenebris, & con- 
ticescat aduersarius P 

Gertum enim hoc est & firmiter fixum Analectae, 
nec veritati reluctari, nec Zsofia\(av f quod pro- 
prium est superborum, & quorundam prae caeteris 
Sectariorum, qui dissensiones & offendicula, preeter 
doctrinam quam didicimus f aciunt, quos obseruare 
& fugere monuit Apostolus : & quorsum P " Huius- ^™ w- 
modi enim Christo Domino nostro non seruiunt, ""* 
sed suo ventri ; & per dulces sermones & benedic- 
tiones seducunt coraa innocentium. ,, De xpri<TTo\o- 
yoiQ heBreticorum loquitur hoc loco D. Paulus ; nos 
verum Christologium, id est, de veris Christi Ath- 
letis tractationem aggredimur, de illis nimirum 
quorum Romana & Catholica obedientia in omnem 
locum diuulgata est : putida Chrestologia, vt vul- 
pina Foxij monumenta, & aliorum illius farinae 
f urciferorum, quia extra compagem oecumenicani, 
pro tenacissima errorum tuitione edita & soscepta 
execramur ; & omnes, qui illis fidem adhibent, ob- 
secramus Chrestologos (ita Pertinacem Imperato- e» inu© 
rem olim cognominatum scimus, qu6d bene* loque- p^i^ 
retur, mal^ faceret) atque in visceribus verae 
Christianaeque pietatis obtestamur, vt relicta de- 
uiandi libidine, spretis errantium diuerticulis, 
abiecta errorum pertinacitate, subdentes Chri9ti 



Digitized by VjOOQ lC 



378 PKSFATI0. 

iugo humilem ceruicem, patiantur se aggregari 
ad illam caulam, & ad illud ouile, extra cuius 
septa non est securitas a luporum f aucibus ; extra 
cuiu8 gremium non est a frigore tegumentum ; extra 
v cuius complexum non est salus possibilis. 

Et quia propria est pertinacium indoles, quod 

cyprUnuB de Haereticorum & Ethnicorum ingenio dixerat 

I) • m • tri • suo 8Buo Cyprianus, "vt studio magis contradi- 

cendi quam voto discendi veniant, & clamosis vo- 

cibus personantes malint sua impudenter ingerere, 

quam nostra patienter audire ; " hoc iterum iter- 

umq; profiteor me quam longissime abesse ab 

eorum malo more & studio ; & cum in omni 

assertione & scriptione primas veritati partes 

deferendas existimem, beneficij loco habiturus si 

amic& mouear de lapsis vel praBterlapsis ; id vel 

maxim£ ref erre mea puto in rebus sacris, aut sacra- 

torum hominum gestis commemorandis ; estque 

omni solicitudine cauendum, ne vel temere finga- 

mus quod eos gessisse nescimus, vel quae ab afijs 

gj^J h 2; ficta sunt tanquam vera ad posterorum memoriam, 

Hutor. non sine gemino piaculo transferamus, vt recte 

e paiflo. j^ re ^ m ^ ^^ nog o^geruauit modernus quidam 

scriptor. 

Quia ver6 omnium iudicia percurrere non pos- 
sumu8, nec eorum sententias f as est ante editionem 
perquirere, patiemur tabulam huiusce Narrati- 
onis in publico prostare ; ipsi retro tapetem oppe- 
riemur, spectatorum praeteruehentium censuram, 
vt quod Appelles de imagine a se depicta, id nos 
de martyrijs & confessionibus hic descriptis prae- 
stolemur. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATALOGVS 

SACRATORVM 

ANTISTITVM, 

ALIORVMQVE TAM 

Regularium quam Secularium Sacerdotum, 
cum quibusdam Laicis, 

QVI 

Pro inuicta con/esstone fidei Catholicce in Hibernia, 
regnante Elizabetha, martyriutn, vincula, exilium 
perpessi sunt. Quibus pro A uctario adduntur non- 
nulli inclyti Pugiles^ qui sub Prorege Arthuro 
Cicestrio, regnante (sed inscio vt creditur) Iacobo 
Rege Britanniarum potentissimo, suspendio 9 & 
membrorum dilaceratione martyrium compieuerunt. 

Et in cumulum pro Coronide adijcitur 

Elogium 

Duorum Christi seruorum Hibernorum : Quorum 
alter praeclarus Christi Confessor paul6 ante lapsum 
in schisma Henrici VIII. magna sanctitatis opi- 
nione floruit : Alter illustris Christi martyr mox 
ab eiusdem Henrici lapsu suo sanguine fidem con- 
signauit. 

Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



NOMINA 

ARCHIEPISCOPORUM. 




[iCHARDVS Creaghus alids Creuams Ar- 
chiepiscopus Armacanus, & Primas totius 
Regni HiberniaD, post diutinam incarce- 
rationem, plurimasque aerumnas, & calamitates ob 
fidem Catholicam patienter toleratas, in odium 
eiusdem fidei veneno sublatus est in turri Londi- 
nensi 14. die mensis Octobris, anno Domini 1585. 
siue vtalij dicunt, 1587. 

Dermtcivs HurlaBus Archiepiscopus Cassellensis 
Doctor vtriusque iuris, varijs suppKcijs tentatus 
& dirissimis cruciamentis excarnificatus, sub Gu- 
bernarchis Henrico Walopo, & Adamo Lof to, in- 
uictus Christi martyr, suspendio finiuit vitam, 
anno salutis reparat» 1583. 

Edmvndvs Gauranus Archiepiscopus Armacanus 
totius Hiberniae Primas, in acie mortuus : qui (vt 
f ertur) dum sacramentali conf essioni excipienclsB, 
& reconciliationi cuiusdam ab haeresi faciendsB 
vacaret f eruente conflictu, vulnus mortiferum ac- 
cepit ab hseretico milite, anno Domini 1598. 

Mavricivs Gibbonus Cassellensis Archiepisco- 
pus, extorris in Hispaniam fugere coactus, in 
ciuitate Portuensi mortuus est in exilio, circa 
annum Domini 1578. 

Nicolavs Skerettus Archiepiscopus Tuamensis, 



Digitized by VjOOQ lC 



382 CATALOGUS 

post carceris angustias, in Lusitaniam profugit, & 
voluntarius exul, magno sui relioto desiderio, 
obijt. Ylissipone, sepultus in templo D. Rochi, 
anno Domini 1583. 




Nomina Episcoporum, vel Maxtyrum, vel 
Confessorum. 

IHOMAS Leiirus Kildariensis Episcopus 
circa annum Domini 1577. 
Gvlielmvs WalahsBus Medensis Epico- 
pus circa annum 1578. 

Mavriartvs 0'Brian Imilacensis Episcopus, 
Dublini in carcere mortuus anno 1586. 

Thomas 0'Hierlatius Rossensis Episcopus anno 
Domini 1579. 

1 Hvgo Lacaeus Limiricensis Episcopus, anno 
Dominicffi Incarnationis 1580. 

Edmvndvs Tannerus Corcagiensis, & Clonensis 
Episcopus, Sacra) Theologia3 Doctor, & Commis- 
sarius generalis summi Pontificis in Hibernia. 

Patricivs 0'Helius Maionensis Episcopus ex 
instituto D. Francisci, Gulielmo Drurio Iusticiario 
gubernante, eodemque praecipiente, martyrij aff ec- 
tus est vna cum socio Conaldo, alias Conacio, 6 
Roirk, vterque in patibulum actus Killocia3 anno 
reparata^ salutis 1579. 

Kedmvndvs Galchorius Episcopus Dirrhensis, 
& Hiberniee tunc Viceprimas, anno circiter a^tatis 
septuagesimo captus a praBsidiarijs excursoribus 
Ha3retici8, & multis vuliieribus ao eis confossus 
occubuit anno Domini 1604. 

Petrvs Poerus Fernensis Episcopus, pcenitentia 

1 Eloquius. 



Digitized by VjOOQ lC 



MARTYRTJM. 383 

ductus admis8i scandali & ruina?, quasi alter Mar- 
cellinus post thurificationem, eponte se obtulit 
Proregi & Concilio : coniectus in carcerem, & 
multas molestias pro fide perpessus, tandem elap- 
sus e custodia Romam se contulit, & coram supre- 
mo Iudice ac Tribunali prostratus, percepta ab- 
solutione Compostellam venit, vbi Suffraganeus 
Archiepiscopi Compostellani factus, ibi mortuus 
est, propinato (vt dicitur) veneno, a flagitios® vitae 
Sacellano suo GallsBco, anno salutis circa 1587. 

Thomas Strongus Ossoriensis Episcopus, liaDre- 
ticorum infestatione coactus e sua Dioecesi & 
natali solo recedere, voluntarium subiuit exilium ; 
& post multos sudores laboresq; transactos, in 
Compo8tellana ciuitate & Dioecesi, sub auspicijs 
Illustrissimi Archiepiscopi illius loci, pro quo 
ibidem munia Episcopalia per annos plures admi- 
nistrauit, sub tutela Sanctissimi Apostoli Iacobi 
Hispaniarum Patroni, quem & Hiberni dicunt 
prosatorem primi apud ipsos seminis Christiani, 
obijt anno 1601. 

Cornelivs Douanius Dunensis & Conrethensis 
Episcopus, cum martyrij consorte Patricio Loch- 
erano Presbytero, trabeati honore insigniuin 
Christi Athletarum per suspendij laqueum, & 
foedam corporum deartuationem, contritis inimici 
laqueis, & effracto corporei carceris ergastulo, 
peruenerunt ad optatam & fcolicem palmam, Ar- 
thuro Cicestrio Hiberniam gubernante, primo die 
Februarij, anno Domini 1612. 

Fr. Kicn ardvs Bradaaus Kilmorensis Episcopus 
defunctu8 varijs laboribus, aerumnis, & incarcera- 
tionibus pro orthodoxa fido, grandaouus annis, & 
meriti8 conspicuus, cum aliquot annis ante mortem 
renunciare vellet Episcopatui quem aliorum vo- 
luntas & suprema auctoritas inuito imposuit, e vita 
excessit in monasterio ordinis sui de monte PhsQ- 
ranani. anno • . . 



Digitized by VjOOQ lC 



384 CATALOGUS 

Fr. Thad^vs Of aralius Episcopus Clonf artensis 
Ordinis praedicatorum, cum valdl aueret Catholi- 
c$m fidem propagare, post multos pro eadem causa 
labores axantlatos in aetate florenti, & senio con- 
f ectus renouare vellet eundem zelum & studium 
prsBdicandi fidem & sacramenta administrandi 
obijt Quinsaliae anno Domini 1602. 




Nomina Eegularium ex diuersis ordinibus. 

fELASIVS ali&s Glasnams 0'Quillenanus 
ordinis Cisterciensis Abbas monasterij 
de Buylio, vnd cum Eugenio Cronio 
Sacerdote martyrio affectus, anno 1580.. 

F. Daniel 0'Neilan ex ordino D. Francisci de 
obseruantia, martyrio coronatus est Yogheliae, 
persequentibus Ioanne Norisio Preef ecto, & Guliel- 
mo Morgan capitaneo cohortis haBreticorum 28. 
die Martij, anno salutis humanae 1580. 

Donatvs Hinrechan, \ 

Philippvs OTeus, & j Religiosi Franciscani. 

Mavricivs 0'Scallan, ) 
in sui ordinis monasterio oppidi de Lislactin ab 
hsereticis comprehensi, praB senio & orbitate visus 
fugere non valentes ante summum altare templi 
violenter attracti, ibidem iugulati sunt, & victima 
pretiosa in conspectu Domini odorem suauitatis 
eructauit, anno 1582. 

F. ThadjEvs Dalaeus ex eadem D. Francisci 
familia monasterij de Asketin, multis supplicijs 
& tormentis praeoccupatus, martyrij lauream con- 
secutus est Limerici circa annum Domini 1579. 

Edmvndvs Donallius Limiricensis Societatis 
Iesu multis cruciatibus & incommodis tentatus, 
in fidei conf essione martyrium consummauit, Cor- 
cagiee suspensus in patibulo, Iacobo Mauricij 



Digitized by VjOOQ lC 



MARTYBT7M. 385 

Geraldino, bellum mouente cum alijs Dynastis 
contra Sectarios. 

Dominicvs Cullen Yogheliensis eiusdem socie- 
tatis Religiosus, in casteflo de Beerhauen captus 
a Georgio Carew Anglo protestante tunc MomonisB JJjJJJJJ ^JJJ- 
Praeside, absque iudicij forma addictus morti, &min«ordi- 
in odium professionis suspensus CorcagiaB vltimo XSuiit^F 
Octobrisl602. 2SS&X 

Evgenivs 0'Gallechurius ordinis Cisterciensis JJnfinn*» 
Abbas, & alumnus Monasterij Asseroensis, cuminnegotio 
Bernardo 0'Truorio eius socio, & eiusdem instituti Somunter 
monacho, militari manu interf ecti in odium Reli- w 00 ** 1 *- 
gionis anno 1606. 

Nigellvs 0'Boylus ordinis S. Francisci Rejju- 
laris obtruncatus ab haereticis, & in suo sanguine 
sepultus in monasterio sui ordinis. 

Quserendum an hic sit qui in Episcopi Dunensis 
Indice martyriali vocatur Thad&us O^uil Guar- 
dianus de Dunnegall praBdicator & conf essor, ab 
hsereticis morte anectus anno Domini 1607. 

F. Dermicivs Mulronius eiusdem instituti reli- 
gionis, & alumnus monasterij Clonmeliensis, sup- 
plicio martyriali affectus in monasterio de Galn- 
balli in montibus AharlsBis, prope Tiperariam, 
amputatis virilibus, & capite plexus, nullam cru- 
oris guttam emisit. 

F. Thomas Geraldinus ex eadem Obseruantium 
familia multis laboribus & molestijs inprsedicanda 
fide perfunctis, & eerumnas carceris scepiuscul6 
perpessus, mortem cum vita commutauit in custo- 
dia,quam sustinuit causa religionis : obijt in castro 
Dublinensi die 12. mensis Iulij anno Domini 1617. 



26 



Digitized by VjOOQ lC 




386 CATAL0GTT3 



Nomina aliorum Preelatorum & Sacerdotum 
Seecularium, confessorum, martyrum, vel 
extorrium pro fide. 

[T$ Monarchia Sanderi pneter diuersos Ar- 
chiepiscopos & Episcopos, quos iam ple- 
rosque recensuimus, numerantur hi qui 
sequuntur, pro fide aut vincti aut exules. 

Petrvs Whitus Decanus Waterfordensis. 

Thomas Moeranus Decanus Corcagiensis. 

David HurlaBUS Decanus Imilicensis. 

Luttrellus Archidiaconus Medensis. 

Thomas Coenus Archidiaconus Waterfordensis. 

David Wolfius. 

Thomas Poerus. 

Petrvs Dillonus. 

IOANNES WitU8. 

Petrvs Fitz Gerrot. I 

Bernardvs Kerolanus. J 

E>stremus hic Bernardus, siue vt alij indigitant, 
arnabas Kerolanus videtur idem esse cum eo 
quem P. M. Cornelius Douanius Episcopus & mar- 
tyr in suo Indice martyriali (quem penes me 
habeo) memorat ex arbore suspensum per heereti- 
cos, iuxta Trim municipium Medensis Dioecesis 
anno 1605. 

Lavrentivs Morus presbyter cum Oliuero 
Plunketo nobili Hiberno, & Gulielmo Walsh mi- 
lite Anglo, Catholicse fidei zelosis cultoribus, a 
cohorte heereticorum sclopetis ad scopum traiecti, 
palmam martyrij consecuti sunt 11. Nouembris 
Festo S. Martini anno 1580. 

Mavricivs Kinrechanus sacerdos Killocieneis, 
illustri martyrio sublimatus est ClonmelliaB 30. die 
Aprilis anno Domini 1585. 



Sacerdotes. 



Digitized by VjOOQ lC 



MARTYRTJM. 387 

Rjchardvs Frinchseus sacerdos Femensis Dioe- 
cesis ob fidem Catholicam ingenud confessam, & 
acerrimd defensam, diuersis aerumnis, itinerum 
laboribus, squalore carceris, alijsque incommodis 
conf ectus, obdormiut in Domino anno salutis re- 
paratae 1581. 

Andreas Strich Limiricensis sacerdos, Parisijs 
in sacris literis eruditus, postea profectus in Hi- 
berniam, vt fructum referret animarum : in eo 
munere per multos annos fidelem operam nauauit, 
comprehensus demum ab haereticis, & Dublinum 
ad carceres deductus, in ijsdem cursum foeliciter 
con8ummauit circa annum Domini . . . 

Georgiv8 Poerus Kilkeniensis Sacerdos, & Vi- 
carius generalis Dioecesis Ossorensis, in eetate 
senili Dublinum pertractus pro fide Catholica re- 
sponsurus, bonam fecit confessionem coram pub- 
lico Tribunali coniectus in ergastulum, & miseriis 
oppletus, serumnosam vitam cum morte in vinculis 
commutauit anno circiter 1599. 

Nicolavs Yong ex Villa de Newton iuxta 
Trim Sacerdos & venerabilis senex, odio profes- 
sionis in castellum Dubliniense detrusus, aerumnis 
& miserijs confectus, in custodia vitam finijt anno 
circiter . . . 

Donatvs Makeredius Vltoniensis sacerdos di- 
laceratus in partes quatuor equis in diuersa dis- 
trahentibus, finem vitae fecit, in asserenda vitali & 
vera fide anno 1609. 

Evgenivs Cronius praesbyter, socius Abbatis 
Quillenani ex eadem Prouincia (de quo supra) in 
fidei professione & morte pro eadem, anno 1580. 

Patricivs 0'Deny sacerdos canis & annis ob- 
situs in Lifferia prsedio Comitis Tirconalise in 
patibulo semi8trangulatus ; posted spirans, sed 
seternam iam non temporalem sperans vitam, 
in membra crudeliter excarnificatus est, anno 
1609. 



Digitized by VjOOQ lC 



388 CATALOGTTS 

Patrtctvs Locheranus Cornelij Episcopi Dun- 
ensis in constantia pro fide ad martyrium vsque 
socius. Die primo Februarij, anno 1612. 

Evgenivs Heganus S. TheologifiB Doctor, & 
dioDcesis Ross. Vicarius Apostolicus ; rei Catholicee 
promouendae strenuus cooperator : dum vel preci- 
bus incumberet in eam causam vel stimularet 
alios in eandem, lethali accepto vulnere, ab irruente 
armatorum hostium cuneo, relictus erat inter 
mortuos quasi mortuus ; sed spirantem adhuc & 
anhelum amici asportauerunt ad vicinum pagum 
sero crepusculo, ibi & ipse & locus in quo lacebat 
per totam noctem illam lucis radio corusc&sse 
dicitur, defunctum sepelierunt propinqui in vicino 
monasterio S. Francisci de Timolaggio. 

Donatvs Dalseus Sacerdos, in iuuenili eetate mul- 
tas tolerauit a&rumnas, difficultates & molestias ob 
constantiam in fide Catholica ; exilium d natali 
prouincia, carceris inclusionem, & concomitantia 
mcommoda per plures annos sustinuit, tum Dub- 
lini, tum etiam Londini. Sed per Dei prouiden- 
tiam tandem liberatus, cum suam operam erudi- 
endffi iuuentuti addixisset, propter infestantium 
sectariorum importunitatem coactus est deserere 
officium illud honestum & ingenuum, nostraeq; 
Reip. percommodum. Sub amictu medici, qu6d 
eam fecultatem apprim^ calleret, animaB iuxtd 
& corporis morbos pellebat, ac veluti pius Nicode- 
mus apertus bonis, occultus malis, cursum vitee 
consummauit cum magnse integritatis, prudentisB 
& innocentisB laude, anno 1614. 

Ioannes Valesius Presbyter & Vicarius Gene- 
ralis in dioecesi Dublinen. m Angliam casu appul- 
SU8, examinatus in fide, & ob constantiam coniec- 
tus in carcerem in vrbe Cestriensi, orthodoxaa 
conf essionis agonem in vinculis adimpleuit, anno 
circiter 1600. 

Bernardvs Moriarti ex dicecesi Ardachadensi 



Digitized by VjOOQ lC 



MARTYRUM. 

Presbyter, & Francisco Shano cum Episcopo Kil- 
morensi & alijs Regularibus captus in monasterio 
montis Pharanani, irruptionem hsereticorum pas- 
sus in itinere Dublinum versus, & coxam glande 
suffractus & sclopetario milite, in cruore suo mor- 
tuus est in carcere, ibidem negato ei chirurgo qui 
mederetur, anno circiter 1596. 



389 



Digitized by VjOOQ lC 



390 CATALOGUS 



Nomina Laicorum. 




vterini fratres 



fONTTGIT mihi videre Catalogum inquo 
conscripti erant complures Laici Catho- 
lici, quos vel fraus & calumnia sibi adu- 
ersantium, vel odium fidei quam profitebantur 
orthodoxam, in exitium impulisse dicitur : Inter 
quos numerabantur hi qui sequuntur. 

Mavricivs Eustacius artium Magister, & sacrse 
TheologiaB studiosus, ex illustri progenie satus. 

Robertvs Mauricij Geraldinus S. Theologi® 
Baccalaureus. 

Robertvs Scorlocus nobiKs adolescens. 

Gvlielmvs Woganus nobilis. 

Gvaltervs Lahyrmus, Mauricij Eustacij fa- 
mulus. 

David Suttonus, cum suo fratre 

Ioanne Suttono. 

Gvaltervs Eustacius, 

Gvlielmvs Eustacius, 

Thomas Eustacius, 
ex familia honoratissima Vicecomitum de Kilcullin, 
Baronis de Baltinglas, cum alijs duodecim nobili- 
bus absumpti sunt ardore belli ab illustri cognato 
suo Iacobo Barone suscepti (vt ferebatur) zelo 
Catholicse religionis restituend». 

Eodemq; fato occubuerunt 

Geraldvs Geraldinu8 Comes Desmonise, 

cum alijs viginti & amplius viris illustribus, ho- 
noratis, & primarijs, ex eadem Geraldinorum 
f amilia. Quibus accenseri possunt alij complures 
per Hiberniam sparsi, quos rabies persecutionis 
sustulit : De quibus consule quae inferius notantur 
in martyrio Mauricij Kenreghtini. 



Digitized by VjOOQ lC 



MARTYRUM. 391 

His adduntnr in eodem catalogo viginti duo 
senes Catholici, quos fugiendi impotes furor in- 
sequentium militum deuouerat incendio in vico 
de Mohoriack in Momonia, die 26. Iunij, anno 
1580. 

Porro ibidem adijciuntur sequentes : 

Robertvs Meilerus, Patricius Canauasius, & 
Eduardus Cheuerus, atque alij naute Catholici ; 
eo quod patrem quemdam societatis Iesv, alios 
Sacerdotes & Catholicos laicos, causa fidei profugos, 
clam e* periculo in Galliam traiecissent, varijs tor- 
mentis cruciati, e ligno semineces in terram de- 
missi, & membris diuisi, mortem oppetierunt, die 
5. Iulij, anno 1581. 

Matth^vs Lamportus timorate vir conscientise 
quod Catholicum Baronem de Baltinglas extremfi, 
inedi& laborantem domo suscepisset, suspensus & 
in membra diuisus occubuit. 

Petrvs Meilerus studiosus humaniorum litte- 
rarum, ab hsereticis captus, & in fide retinenda 
constans inuentus, martyrio affectus est Galuiae, 
anno Domini 1588. 

Patricivs Haius, Wexfordiensis mercator & 
nauclerus, quod subuenisset Catholicis in necessi- 
tate constitutis, Episcopis, Sacerdotibus, & alijs, 
longa incarceratione fractus, & eerumnis obrutus 
Dublini ordormiuit, anno Domini 1581. 
Hi omnes, & alij nonnulli recensentur in illo 

catalogo ; de quibus (vt nec de Michaele Fitz- 

Simon, de cuius occisione diuersa refenuitur) 

iam non vacat accuratiorem inire discussionem ; 

qu&m differentes in aliud tempus, hoc loco 

fWBtermittere non debemus. 
aoobvs Dowdal municipij de Athboy vir Pri- 
marius, cum ob egregiam fidei Catholicae confes- 
sionem, tum maxnn& qu6d Sacerdotes hospitio 
excipere solitus esset, k Cancellario Regni f requen- 
ter Dublinum accersitus, & in carceres coniectus, 



Digitized by LiOOQ lC 



392 CATALOGUS 

in iJ8dem diuersis vicibus plures annos patienter 
egit ; cumque excelsi animi vir, nec temporibus 
inseruire, nec & patiendi proposito dimouen vellet, 
Religionis hostes ipsum tandem, vt ali&s seepius, 
ad tempus dimiserunt, qui domum suam secedens, 
placid£ requieuit in Domino circiter annum Domi- 
ni, . . . 

Gualterum Archerum ciuem Kilkeniensem & 
Armigerum, ex primoribus illius Vrbis, qui con- 
stantiam in fide suam probauit longft carceris fati- 
gatione ; quod nollet consentire prof anando coeno- 
bio Dominicanorum, in eadem vrbe, postquam illud 
pietate ciuium, mox ab Elizabethso Keginee morte, 
sacro vsui restitutum fuisset ; in hoc secutus ex- 
emplum Marci Arethusij, mortem extorris obijt 
die 24. mensis Augusti, anno Domini 1604. 

Patricivs Browne ex honoratioribus ciuibus 
Dubliniensibus diu multumq; enutritus in haDresi, 
ex speciali Dei benignitate ad fidem Catholicam 
postlimini6 reuersus est. Atque ob eiusdem fidei 
professionem Dublini viginti circiter annorum 
molestam inuicto animo tulit incarcerationem, ex 
qua lethalem morbum contrahens, licet datis 
obsidibus dimissus fuerit ad tempus 6 custodia ad 
recuperandam valetudinem, tamen & vi morbi 
liberari non potuit, nisi vita cum pia morte com- 
mutata, anno circiter . . . 

Daniel 0'Hananus in Vltonia carceri inclusus, 
de fide deseranda ab haereticis tentatus, victor 
occubuit in custodia. 

Victor Whitus ciuis Clonmeliensis, de quo in- 
frft in martyrio Mauricij Kenrechtini. 

Iacobvs Doudal mercator Vadipontanus, cum in 
Angliam traiecisset negotiandi causA, & de iura- 
mento Regij primatus examinaretur, illaqueatus 
quaDstionum tendiculis, qu6d mentem suam fidem- 
que Catholicam ingenue profiteri non esset veritus, 
Exoerter. morte affectus est in ciuitate Exoniensi ; & signis 



Digitized by VjOOQ lC 



MARTYRUM. 

coruscare dicitur eius monumentum in hodiernum 
vsque diem. 

Gvlielmvs Medus in ciuitate Corcagiensi doc- 
trina & natalibus clarus, iuriumque & immunitatum 
eiusdem ciuitatis conseruator & Patronus, quia 
ciuibus suis author fuitpalam exercendi CatholicaD 
religionis diu intermissa officia, in eo temporis 
interstitio quod & morte Reginse Elizabethffl, ad 
Serenissimi Regis Iacobi inaugurationem inter- 
cessit, diram idcirco hroreticorum persecutionem 
in se concitauit, quem cum ad mortem vsque per- 
sequerentur, nec per duodecimuiros iuratos secun- 
dum patrias leges (qui duodecimuiri quia per f as 
& nefas innocentem morti non adiudicarunt miris 
modis vexati, & per ciuitates & loca publica ludi- 
brio habiti, inscripta frontibus ipsorum periurij 
nota, demum in carceres coniecti, & non nisi 
graui pecunisB psena libertati restituebantur) mor- 
tis reus inuemretur, conceptum nihilominus in 
ipsum odium, & indef essam vlciscendi voluntatem 
non prius deposuerunt, qu&m ipse Gulielmus sa- 
luti suee consulens, voluntarium sibi indixit exi- 
lium, in quo post plusculos annos, pi£ obdormiuit 
in Domino Neapoli, anno 1614. 

Ioannes de Burgo Dominus de Bretasio, mar- 
tyrium pa8sus est die 20. Decembris, anno 1607. 



393 



De Fceminis Catholicis. 

|VLT-33 suam fidem & constantiam illus- 
trarunt Dublini, Vadiponti, Limirici, 
Waterfordise, KilkeniflB, GbluiflB, Corca- 
giflB, Wexfordiffl & alibi. 

Inter caeteras, iilsignis pietatematronaEleonora 
Bermingham Catholicorum nota receptatrix & hos- 
pita, quffi suam in Catholica religione firmitatem, 




Digitized by VjOOQ lC 



394 CATALOGUS MARTYRIJM. 

multis argumentis comprobauit in conspectu Iudi- 
cum, coram tribunali Proregis & Ordinum regni, 
in carceribus f requenter, vbi & demum in decre- 
pita aetate arctata muro carcerali, euolauit ex 
angustijs huius aerumnosi exilij ad liberam porti- 
cum & portum aeternae salutis, Anno Domini 
1584. 

Margeria ver6 Barneualla generis & morum no- 
bilitate conspicua, sed & virgine» integritatis 
voto & obseruantia praenobilis, pluribus agitata 

5>rocellis, & tentatoribus subb pudicitiae, ad miracu- 
um fortior ac fcelicior mortem obijt, & cum 
morte prseclaram fidei conf essionem expleuit : cui 
si martyrium non intulit gladius persequutoris, 
non defuit tamen voluntas martyrio, sed martyrium 
voluntati. 



Digitized by VjOOQ lC 



DE RICHARDI 

CREAGHI, ARCHIEPISCOPI ARMACANI, 
PRIMATIS REGNI HIBERNI2E, VITA & 
MORTE, NOTATIONES MNEMONKLE. 




IAGNTJS hic & clarus Ecclesise Hibernicae 
Hierarcha, praeclarus erat fidei CatholicaB 
pugil, & pnmarius eiusdem vel propaga- 
tor, vel instaurator in suo natali solo. Ortus est 
Limerici ex honestis, si non primoribus illius 
vrbis ciuibus, Nicolao Creagho, & Iohanna White 
parentibus. Ciuitas ipsa m Prouincia Momoniac 
egregio situ, cultu & moenium ambitu cincta, 

Suam alluit Sinneeus fluuius, omnium HibernisB 
uuiorum f acil& princeps, commoditate sui portus 
inuitat incolas ad mercaturam exercendam : vnde 
& honoratiores ciues vel ipsi instituunt, vel alijs 
instituendos tradunt suos pro maiori parte liberos 
in mercimonijs tractandis. 

Accidit vt & Richardus noster ex ephsebis 
egressus ilK exercitio addiceretur & parentibus, 
quemadmodum & D. Franciscus & suis ; dumque 
rudimenta poneret ediscendse artis, & qusestus 
faciendi, qui mercatores eas maximd consectantur 
merces quaB habiturse essent plurimos emptores 
(cuiusmodi apud Hibernos illo seuo ad multos vsus 
tingendi telam, condiendi cibos, conficiendi phar- 
maca, crocus erat in pretio) hinc ille iam tyro in 
officina propolee crocum & aromata tractabat : cum 



Digitized by VjOOQ lC 



396 ANALECTA DE REBUS 

autem vna die cemeret sacciperia croci humescere 
(vt solet in quibusdam locis vnctuosa illa spica) 
veritus ex teneritudine conscientiae nequid doli 
fraudisue subesset in illa oleacea humectatione, 
quia didicerat ex diuina lege adulterationem mer- 
cium, & ponderis ac mensur® insequalitatem illici- 
tam esse, solis radio exposuit subvuidam spicam 
exsiccandam ; ne ex incremento, quod suspicabatur 
in statera tractanda, pateretur ipse in anima detri- 
mentum. 

Angebat mentem eius crebra cogitatio pericu- 
lorum qusB inesse possunt exercitio contrectandi, 
interpolandi, cauponandiq; merces ; quippe desti- 
nauit illum Dominus ad aliam negotiationem 
lucrandorum hominum, vt syndonem faceret & 
venderet, & cingulum traderet Chanan&o ; fieret- 
que nauis institoris de longe portans panem : Ne- 
que enim erat ex illis f atuis, qui vbi enutriti essent 
in croceis amplexati sunt stercora ; sed magis & 
crocum, & amomum, caeteraq; quantumuis pretiosa 
aromata arbitratus est stercora vt Christum lucri- 
faceret. Relicto igitur croco, vt se ad crucem 
Christi pararet melius, tametsi initio renitentibus 
propinquis & amicis, impetrauit missionem ab hero 
mercatore ; nunciamque remisit seeculo, se ipsum 
deuouens studio & pietati, & noui spe commercij, 
cum intelligeret de thesauro abscondito in agro, 
de margarita illa pretiosa, cuius insestimabilis valor 
in Euangelio exprimitur, vendidit omnia bona sua 
vt compararet eam. 

Iam igitur liberatus nexu seruitij quo ipsum 
institori deuinxerant parentes, & egressus e septis 
oflBcinse aromatariee cum excussisset e sinu mentis 
solicitudinem croci caeterorumque aromatum, ta- 
men adhuc totus spirabat amomum & ambrosiam : 
" Et sicut cynamomum & balsamum aromatizans 
odorem dedit ; & sicut myrrha electa dedit suauita- 
tem odoris." In illum aptd quadrare dixeris quod 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 897 

olim D. Basilius : " Quemadmodum (inquit) suauia 
aromatum odoramenta proprium quiddam per ae- 
rem continentem spirant quibus prsesentes recre- 
antur ; Ita vir bonus toti sibi commorantium con- 
tubernio salutaris & iucundus est : id quod ille vsu 
& opere 000^00^11^." Quibus autem passibus e6 
prouectus sit, manuducente illum diuina prouiden- 
tia enucleatius explicabimus. 

Scrupulus ille de croco exsiccando videbitur 
forsan, arguto aromatopolae aut otiosus esse, aut 
vitiosus, vt illic trepidaretur timore, vbi non erat 
timor ; sed arguebat tamen teneritudinem mentis, 
& piam quandam affectionem timoratee conscientiae, 
quae non erat decoloranda pigmentis mundi, aut in- 
gurgitanda salebris & siliquis huius saeculi ; sunt- 
que nonullae indoles & Deo sic conditee vt ijs 
appareant ab vtero matris indita diuinitus, quasi 
semina quaedam & lineamenta virtutum, quee vbi 
ad perfectionem & maturitatem ope & auxilio 
primi satoris perducta fuerint, minficos fructus 
prof erunt : atque hoc adeo verum est, vt cum in 
prima pullulatione distort£ visa sint germinare 
vitulamina, adhibita supremi rectoris & correctoris 
amussi, recte genimina creuerint, & incremento 
pietatis vbeiranp protuberauerint : idque & olim 
m Moyse ; & postea in Paulo ; & patrum memoria 
in Ignatio Loyola compertum est. 

Et illo quidem aculeo teneritudinis vsus est 
misericors Dominus ad excitandum & acuendum 
Bichardum, quem diuina misericordia proparabat 
dignum & idoneum instrumentum ad ea perferenda 
& perficienda qusB in circulo annorum lllius f oeli- 
citer completa sunt : Et quamuis modica res & de 
modico videatur ille stimulus, non debet tamen 
pro modico haberi, quem Deus eo modo adhibuit 
ad finem supra modum eastimabilem. Nam ex 
obiecto & fine speciem suam & denominationem 
in moralibus accipiunt operationes ; & ad fructum 



Digitized by VjOOQ lC 



ANALECTA DE REBUS 

operis, non autem ad f astum, ordinauit Dominus 
istam agitationem. 
De^incar. Recte vtique in re simili dixit S. Athanasius, 
p*f. 88. (t Ostentantis esse nihil affectare, nisi vt edat sui 
specimen, & spectatores in sui admirationem 
rapiat; medentis autem & erudientis est, non 
quouis modo inuisere, sed ad commodum indigen- 
tium se repraosentare ; atque ita se exhibere, prout 
ferre possunt qui eius operam requirunt, ne in 
excedendo necessitatem vsumque patientium con- 
turbet, & inutilis illis fiat Dei visitatio." Ita quia 
ad medendum & erudiendum seruum suum diuina 
dignatio se inclinauit, idcirco voluit eo modo illum 
inuisere, & vel eiusmodi aculeum immittere, vel 
vt pungeretur sic permittere, vt commode* posset 
expergisci & manum medicatricem ardentius de- 
poscere. 

Fecit id serio & constanter Richardus, ac saecu- 
laris mercatur® abiectA sarcin&, ad salubriorem se 
accinxit negotiationem. Vix tyrocinum posuit 
linguaB Latin» addiscendse in patria ciim in Bel- 
gium se reciperet, & in alma Vniuersitate Louani- 
ensi Ktteris humanioribus imbutus, & transacto 
Philosophise curriculo, postquam in artibus Ma- 
gisterij lauream percepisset, addixit se totum 
sacrad Theologiae ; vbi vero pluscuKs annis in eo 
studio suam operam collocasset, idoneus inuentus 
est & probatus qui Beiccalaureatus adorell dona- 
retur. 

Quo accepto gradu, remeandum putauit in pa- 
triam iam syluescentem tribulis & sentibus, occa- 
sione schismatis & haBreseos sub Elizabetha Re- 
gina (sorore CathoKca iam mortua) repullulantis : 
lndoluit erroribus passim seminatis in illo Remoj 
praesertim ver6 in vrbe sua nataKtia ; cui & mederi, 
& meliorem inspergere sementem gestiebat : stre- 
nud laborauit hortando priuatim, publicd prsedi- 
cando, sacra obeundo munera sacerdotaKa, quippe 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 309 

insignitus charactere preebyterali ad maiorem 
operis energiam peregre redibat, de impia nuncu- 
patione iuramenti primatus Ecclesiastici k regina 
arrogati, de illicita frequentatione & communica- 
tione in officio schismatico pressius agebat, Apluri- 
mos auocabat & nefario vtriusque vsu & nexu. 

Et quia nihil tenacius haeret qu&m quod rudibus f^\ Ub " 
annis perceperimus (ade6 in teneris consuescere 
multum est) horas illas quas potuit succidere & curis 
& occupationibus sacri ministerij, libenter impen- 
debat lnformandra ad virtutem pueritise ; non im- 
memor eius quod & D. Irenaeo sapienter obseruatum gjjS^jjJj 
est. Eorum quse & pueris didicimus coffnitio cum8.Hiit.ci9. 
eetate adolescit, & animee quodam vinculo innecti- 
tur. u Adolescens autem iuxta viam suam, etiam ProuerK c 
cum senuerit, non recedet ab ea." 22 ' reTK * 

Ludum aperuit litterarium, pueros & adoles- 
centes, & quoscunque aduentantes litteris iuxta & 
pietate imbuebat. Quod enim munus maius 
meliusue afferre possumus Reip. qu&m si docemus 
atque erudimus iuuentutem P inquitpater Komanee 
eloquentiae. Nam quemadmodum ex officij huius 
& muneris siue neglectu siue abusu ruina vrbium 
& agrorum consciscitur ; ita ex ipsa institutione 
rectl facta, salus publica consequitur : Quo enim 
modo stabit Kesp. quomodo eius administratio 
bona erit, nisi administratores boni fuerintP & 
quomodo magistratus bonus esse poterit, nisi ciues 
sint boni ex quibus illi creentur P viri autem 
tales non erunt, nisi adolescentes puerique tales 
fuerint. 

Grauiter & maioribus nostris in hoc genere olim 
peccatum est, quod ex supina incuria neglexerint 
ldoneam liberorum educationem : grauius peccatur 
mod6 & modernis Gubernatoribus qudd nimiam 
ponant industriam in corrumpenda iuuentute; 
tum quia de stillicidio mellis venenum & fel in- 
stillant tenellae setati, tum etiam quia prohibent 



Digitized by VjOOQ lC 



400 ANALECTA DE REBU8 

liberum exitum ad Gatholica lycsea, in quibus pi£ 
pariter & ingenue* instituerentur. 

Bichardus igitur qua licuit solicitudine & zelo 
incubuit in hanc curam erudiendse iuuentutis, vt 
teneram argillam efformaret in figulina orthodoxse 
fidei; & in fornace Catholicse professionis aestu 
feruoris iuduraret ad quiduispro Christo sustinen- 
dum. Post lapsum ver6 temporis; quia nescit 
parua molimina Spiritus sancti gratia ; & qui se 
m anteriora extendit, ea quse retro sunt exigua vel 
nulla ducit ; hinc est quod ille quamuis occupatis- 
simus in re Catholica promouenda, qui tamen ali- 
quid adhuc deesse sibi ad perfectam Christi se- 
quelam videbatur, denu6 prof ectus est ex Hiber- 
nia ; & vel labore exhaustus, vel periculis obrutus, 
vel cupidine perficiendi se magis in studijs, & 
capescendi arctioris vitae institutum, Catholicas 
regiones, & tandem Romam petijt : vbi notus & 
gratus summo Pontifici Pio V . prohibitus est ne 
se traderet in regularem disciplinam quam animo 
meditabatur, quousque acciperet maiorem signifi- 
cationem voluntatis Sanctiss. Domini : sua vero 
Sanctitas, quamuis illo inscio, iam disponebat de 
eo in Hiberniam remittendo, pro Catholicorum 
inibi degentium vel scuto fidei, vel solamine maero- 
ris : & qu6 cumulatior esset eius industria, & re- 
ligionis zelus, statuit illum consecrare Archiepis- 
copum Armacanum & totius Hiberniee Primatem ; 
vacabat enim illa sedes per mortem Hlustrissimi 
&Reuerendis8imi antecessoris eius Georgij Doudal, 
qui i]8dem fere diebus quibus inclyta Regina 
Maria, & Cardinalis Polus in Anglia mortuus est, 
cum e6 se contulisset ob negotia quaedam spectan- 
tia ad suam Ecclesiam procuranda. 

Consecratus ille (neq; enim allegata vel itineris 
pericula, vel difficultas adeimdi, vel calamitas pa- 
trise, & CathoKcorum aerumnse sat erant ad subter- 
fugium & detrectationem oneris subeimdi) spiritu 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 401 

de csbIo plenus sulcauit Oceanum, & relictis k ter- 
go pelagi procellis, in maiores procellas incidit : 
Cum in terram exscendisset paucorum dierum 
itinere conf ecto, ab aemulis aduersae fidei & plane 
infidis hominibus prehensus, & Dublinium abduc- 
tus fuit, & in carcerem coniectus ; sed inde post 
aliquam in vinculis moram cum suo custode aufu- 
git. Quae interea pertulerit, quas anxietates & 
molestias, quantum ad meam notitiam peruenerat 
commemorabo. 

Solutus vinculis recessit in partes transmarinas, 
qu6 posset inter Catholicos paulisper respirare, 
seque ad nouum certamen disponere: postquam 
igitur vires suas vtcunque refecisset, insinuatione 
sibi f acta de mente Sanctissimi Domini, iam secun- 
da vice regreditur Primas ; dumque nititur inuigi- 
lare grcgis suaB custodiae, denuo prehenditur a per- 
fidis, & coram Prorege & Senatu sistitur Dubhni : 
illic arcessitur leesaB Maiestatis, qu6d nefarius, im- 
probus, nebulo, praeuaricator, legum transgressor, 
luris ac aequi violator, statutorum Regni contemp- 
tor, carceris eJBPractor, omni supplicio & ignominia 
dignus. Iurati Quaesitores designantur qui sen- 
tentiam facinoris, ex veteri instituto interloquan- 
tur. 

Coram tribunali Eegis cum essent iuramento 
adstringendi isti Qusesitores, & audituri ex ore 
iudicis capita accusationis quibus in iudicio reus 
appetebatur, vt re maturius discussa de facto pro- 
nuncient; ipse sibi prsesens, & causae fiducia 
fretus constanter alloquitur iuratos, & exposita 
palam innocentilL sua, causam comprehensionis, & 
modum euadendi explicat. Catholicum quidem 
esse, & Catholicae communionis Antistitem, nullius 
flagitij compertum, nullius criminis conuinci posse : 
non se effregisse carcerem, non custodiam, non 
claustra perrupisse vel repagula ; liber& euasisse, 
cum custode suo aufugisse: sine vi vel iniuria 

27 



Digitized by VjOOQ lC 



f 



402 ANALECTA DE REBXJS 

cuiusquam se e castro proripuisse, saluti suaa con- 
suluisse, quod omni iure diuino & humano fas 
licitumque .semper fuit : Aduerterent quid esset 
prae manibus, incolumitas vel interitus innocentis ; 
si damnent innoxium, manere ipsos diuino obnox- 
ios iudicio & vltioni ; se de solius corporis, illos de 
animae etiam internecione periclitan. Et quia 
iure conceditur reo exceptio contra iuratos ad cer- 
tum numerum, quem si quis transgrediatur, ad 
poenam duram & fortem quam vocant leges, pon- 
dere superimposito ad mortem opprimitur, cum 
peremptorie ex formula iuris excepisset contra 
plures, contra alios data causa exceptionis, in om- 
nibus se regebat tanto consilio & prudentia, Vt nec 
praetermitteret iustam sui defensionem, nec pra&- 
tergrederetur limitem a lege positum, quod ar- 
duum videbatur in tam caeco & lubrico praecipitio. 
Iudex in tradenda iuratis criminatione onerabat 
reum, & multis argumentis premebat atrocitatem 
facinoris, vt illi de reatu comperiendo minus am- 
bigerent. Ipsi audita totius rei enarratione & 
exaggeratione, secesserunt ad discussionem facti 
& consultationem de sua interloquutoria sententia, 
quam " Veredictum" vocant, concipienda : Diutur- 
na erat disceptatio, & quia more & lege sancitum 
est, ne se in domos suas iurati recipiant antequam 
conuenerint de sententia, quam protulerit eorum 
antesignanus, accidit illos tam diu inter se diuisos 
fuisse, alijs suffragantibus reo, alijs refragantibus, 
vt per plures dies hnererent inclusi, causa inter 
eos indecisa : quo tempore arctum panis & aquae 
dimensum suppeditabatur, quoadusque de re inter 
se statuerent : Factumque est vt coryphaBus iura- 
torum qui reo fauebat ex dysenteria per multum 
tempus laboraret, & cum medicorum iudicio, nihil 
perniciosius magisque noxium sit humanitus tali 
aegro quam cruda & f rigida victus ratio ; tamen 
spiritu fulciente corporis infirmitatem, nullum 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 403 

sensit inde valetudinis detrimentum, sed vegetior 
potius, & a profluuio postea liberior erat quam 
ante inclusionem. 

Absoluto demum reo ex sententia Quesitorum 
ipsi coniecti omnes in carcerem, & poena pecuniaria 
mulctati fuerunt: ille vero amandatus erat in 
Angliam, & retrusus in obscurum antrum in turri 
Londinensi ; vocabatur illud ergastulum " Ceti 
Atrium : " locus erat valde obscurus, & solis lumi- 
ni imperuius ; nec alia concedebatur incarcerato 
lucerna, quam f rustulum candelse sebacc&e, quan- 
tulum credebant custodes posse sufficere ad refec- 
tionem sumendam ; ille ver6 de reficienda anima 
plus soUcitus, vt lumen suppeteret ad legendas 
preces 6 libro quem habebat absconditum, confi- 
ciebat sibi miro artificio, sed modo subrancido, ex 
pingui carnium quse dabantur in edulium, & la- 
cinia subuculae suae recisa, tsedam san& rusticanam 
& visu foedam, olfactuq; immanem quam pietatis 
ardor cum necessitate coniunctus splendentem f ecit 
& suaueolentem. 

Ex hoc antro tandem deductus fuit in spatiosio- 
rem locum, & luminosiorem in eadem turri, ex 
qua saltem auram liberiorem & salubriorem,' lu- 
cemque aliquam haurire possit ; non quomodo 
prius penitus abditus & obtenebratus, vt nec per 
rimulam subluceret radius solis : Ibi moratus ali- 
quandiu & maceratus pluribus aerumnis ac mise- 
rijs, omnis humani solatij plerumque exsors, & 
refrigerij exspes, non erat tamen a Deo dereUctus 
nec expero vi^oris animi ; fidem suam & fiduciam 
firmabat non m brachio carnis, non in vitrea va- 
nitate seecuU, sed in luce Ula & fonte totius con- 
solationis, cuius fluenta non deficiunt : spem col- 
locabat non in opibus aut copijs, sed in auxiUo 
diuinitus parato his qui bono conscientiae testimo- 
nio conquiescunt ; his qui vt diUgant Deum non 
diUgunt mundum, cuius amor est immundus, 



r- 



Digitized by VjOOQ lC 



404 ANALECTA DE REBUS 

fauor fallax & fragilis, & honor onerosus ac lubri- 
cus. In causa tam graui nec tepid£ agendum 
putauit nec timid£. Et cum paupertas, angustia 
& calamitas, bonae mentis sorores esse perhibean- 
tur ; ex ipsis roborata mens illius, in constantia, 
fortitudine, & libertate spiritus crescebat ; auge- 
batur in illo despectus rerum humanarum, con- 
temptus mundi vanitatum, & generosa magnani- 
mitas ardua queeq; sufferendi indies in eo sumebat 
incrementum : neque enim f ortis est cui non 
crescit animus ex ipsa rerum difficultate: ego 
Epwt 266. autem dico fideli homini (inquit D. Bernardus), 
magis & inter flagella fidendum. 

Isec deseruit famulum suum in illis angustiis 
tionr*ooiSi largus Dominus cuius bonitas maior est corde 
gontoa. nostro, nam auiculd. auspice & indice effugij ex- 
pediuit incarceratum & custodia. Exemplum 
tametsi minutius sit, maiora tamen inde intellectu 
assequaris. Quid enim minutius spicA croci sub- 
roscida P quid exiKus auicula exiliente, & rostro 
suo pennas ad volatum aptante P & tamen ex con- 
eideratione spicae humescentis, repentem humi 
tyronem euocauit ^ saeculo ad sacram militiam, & 
ad epiritualem negotiaturam lucrif aciendi animas ; 
ex auiculaB aduolatu, euolatu reuolatuque erudiuit 
clausum in carcere, qufi, via & modo excederet e 
labryintho Daedalseo tot anfractibus obsepto, tot 
muris circundato, tot seris & repagulis oppessu- 
lato. Sic Malchum illum refugam, cum sua do- 
micilij fideique consorte ex intuitu formicarum 
ad captandam ancipitem fugam successii prospero 
excitauit. 

Euasit igitur d turri Antistes, & tam inopinato 
modo euasit, vt exind£ magnus admirationis stupor 
inuaderet omnes qui vel situm loci cognos* 
cerent, vel diligentietm adhiberi solitam in custo- 
diendis captiuis. Ynde qui dissiti erant viri 
magni & illustres, quibus aliqua necessitudo vel 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 405 

amicitia olim intercessit cum excarcerato iam & 
elapso ex vnguibus leonum venerabili Antistite, 
auid& ex ipso rescire cupiebant liberationis seriem, 
& veram rei historiam. 

Inter alios perillustris Episcopus Asaphensis 
Thomas GoldweUus Mediolani tum degens, cum 
ille Londini elapsus Louanium profectus esset, 
huiusmodi ad ipsum litteras dedit, partim gratu- 
lando ei foelicem liberationem, partim rogando, vt 
liberationis modum perscriberet. 



Copia Litterarum Episcopi Asaphemis ad Pri- 
matem : versa ex Autographo Anglico. 

(LLUSTRISSIME & Reuerendissime Do- 
mine ; quemadmodum valde dolui cum 
intelligerem tuam Gratiam post appul- 
sum in Hiberniam proditorid captam fuisse, & ad- 
ductam in turrim Londinensem ; ita summopere 
lsetabar audito qu6d inde vt videtur miraculos^ 
elapsus Louanium, & illic hospitatus sis apud tuum 
meumq; amicum Magistrum nostrum Michaelem, 
quem non dubito valde gauisum tuo isthuc adu- 
entu, prout ego laetus eram de tuo efEugio. Et 
cum ncuerit IUustrissimeB tueB Dominationi per 
otium, feceris mihi rem gratissimam, si dignaberis 
ad me perscribere particularem historiam tuao 
liberationis. Quando enim primum de ea inaudi- 
ueram, res apparebat tam stupenda, vt mihi vide- 
retur tam instar somnij, qudm videbatur S. Petro, 
quando Angelus educebat eum d carcere. Quo- 
modocumque fuerit, Deo laus, quod ipsi placuerit 
curam gerere famuli sui, cuius diuinse tutelse 
commendo tuam IUustrissimam Gratiam, meque 
ipsum tuis orationibus. 

Et quia fertur hic apud nos Anglum quendam 
patrem societatis Iesu comitatum fuisse Domina- 



Digitized by VjOOQ lC 



406 ANALECTA DE REBUS 

tionem tuam in Hiberniam, hoo in loco nonnnlli 
sunt qui multum aueunt scire quid de illo factum 
sit. In hac ciuitate degit vir valde probus Hiber- 
nus Iesuita, vocatur Mauricius, qui valde gaude- 
bat quod te euasisse intelligeret. D. V. Reueren- 
dissima dignetur Reuerendum Magistrum nostrum 
Michaelem hospitem suum meo nomine salutare. 
Cum his opto Gratiam Tuam foeliciter valere. 
Mediolani die 20. Iunij, anno 1565. 

Illustrmimce D. T. indignw Frater 
8f serum, Thomm Cbldtcellm 
Epi8Copu8 Asaphensis. 

Quod responsum ad has litteras & Primate re- 
tulerit Episcopus non peruenit ad meas manus ; 
sed quod tam serio petebat de narratione tradenda 
totius euentus, & quomodo euasisset ex ipsius pro- 
fugi relatu accipi potest, quem conscripsit P. laco- 
bus Nauarchus societatis Iesv, ad P. Florentium 
Bonchortium eiusdem societatis : & habetur totus 
discursus inter Epistolas Iaponicas excusus Loua- 
nij & Welpio Typographo pag. 290. eoq; maiorem 
fidem meretur, quod ex ore ipsius Primatis totius 
rei series fideliter excepta sit ; quam ideo huc 
conijciendam censui, quia & memoratu digna est, 
& multis expetita, quibus f orsitan copia non fuerit 
alterius illius libri, vnde desumpta est, nancis- 
cendi. 

Admodum R. in ChristoD. Florentio Bonchortio, 
8ocietati8 Iesu, Pax Christi, fyc. 

fON iniucundum tibifore arbitror, Florenti, 

si paucis commemorauero, qu® mihi nu- 

per R. D. Archiepiscopus HiberniaD & 

EeclesiaB A rmacanse prseses, de prodigiosa ac plane 

stupenda sua & vinculis liberatione narrauit, que- 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 407 

raadmodum e Londinensi carcere, qui & Turre no- 

men habet, euaserit. Ego cum non absimilem 

ludicarem, a S. Petri, quam in Actis Apostolicis 

nabemus, eductione, rogaui ipsum (ne forte, si 

alijs referrem, quicquam pretermitterem) vt de 

scnpto eam mihi communicaret, quod ab eo tan- 

dem, vt est vir humanus, & diuinse laudis ampU- 

andae studiosissimus, obtinui. Existimo autem 

rem lstam non painm solatij Catholic» fidei sec- 

tatonbus, qui nunc passim affliguntur allaturam, 

praDsertim strenuis ac totis viribus, in eam tuen- 

dam mcumbentibus. Quamobrem, vt commilito- 

nibus in Christo materia daretur, qua spem & 

hdem suam erga Deum exercerent, laborarentq; 

in vinea Domini vehementius, hoc tam dubio & 

turbulento rerum statu, ac propemodum desperato : 

Q,uis enim Armacanum nostrum euasurum spera- 

bat ? Scio preces fusas esse non solum in Socie- 

tatis coUegijs, verumetiam ab alijs multis non 

mfrequentes, potius vt forti animo spiritum red- 

deret, qu^m euaderet : vt Rossensem & Thomam 

Morum, e cuius familia nonnulK societatis Iksv 

nomen dederunt, imitatus, suo exemplo fortiter 

moriendo ad eadem toleranda reUquos animaret & 

accenderet. Sed longd aUa via laceris partibus 

Christianorum adesse voluit Deus, vt ex narrationis 

serie perspicuum fiet. Roma itaque missus (vt 

rem aggrediar) venit non sino liberaUssima Pij 

Pont. Max. munificentia, vt & oues suas in Hy- 

bernia e truculentissimonun luporum, ac leaenao 

faucibus erueret, atque eis officiose ac pie prccesset. 

Ingre8sus insulam, sacrificium missee in quodam 

8U8B prouinciaB monasterio peregit. Non procul 

a littore vnde ascenderat, milites Praefecti cuius- 

dam arcis, qui illis in oris curam explorandi habe- 

bat, Episcopum eo in loco aggressi, in arcem 

abducunt : vbi ab ipso praef ecto de primatu Eccle- 

sia^ interrogatus, familiariter & ingenue CathoU- 



Digitized by VjOOQ lC 



408 ANALECTA DE REBUS 

cam doctrinam non erubuit, & liberd quod res 
erat, Christianum se professus est. Erat inter 
reliquos, qui in colloquium cum eo venerant, 
inftotit* preBtecti frater, homo vehemens, & manu promp- 
mufc tus, qui qudd haeresi inf ensissimus esset, adeo ira 

accen8us est, vt furijs agitari videretur, neque 
quicquam intentatum reliquit vt ad Reginam 
AnglisB rem deferret ; sperabat enim ex huiusmodi 
praeda non mod& f auorem summum in aula, sed 
ampla praemia se consecuturum : id quod non 
obscure prae se f erebat, lucri se cupiditate per- 
moueri magis, quam qu6d illi de religione magna 
cura esset. Nam haec sunt quae maxime mouent 
homines & Christo & charitate destitutos, qui ad 
veterem Idololatriam paulatim, & quasi per gra- 
dus quosdam reuertuntur indies : sicut enim Ca- 
tholici semper proficiunt plura qudm antea pers- 
crutante8 & clarius intelligentes : ita isti dum 
errorem ex errore, & falsitates ex falsitatibus 
confingunt in praecipitium grauius deuoluuntur : 
quam hoc sit verum facil^ intelligunt, non solum 
qui primos Lutheri & Melancthonis libros cum 
po8terioribus conferunt, sed & qui in hoc genus 
hominum incidunt, & explorant viuendi modum 
& conscientiam : nunquam enim dubitandi finem 
vllum facere deprehenduntur, vsque adeo, vt ip- 
simet id defiteri nequeant, vnde proprijs se opini- 
onibus non fidei fundamentis niti, concedant 
oportet. Casterum fides orthodoxa, vna, certa, & 
mutationibus obnoxia non est, quippe qu» & Deo 
qui vicissitudinem nescit manat : ni vero de qui- 
bus loquimur, in tot sectas & opinionum monstra 
secantur, quot hominum fere capita sunt, vt re- 
uera aliud nihil eorum fides habenda sit qudm 
fluxa & lubrica qusedam de rebus opinio, nulla 
authoritate maiorum nixa, fundamento nullo ro- 
borata : tum qui apud ipsos, doctissimi habentur 
(vtinam essent) nunquam Bibi constant, semper 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 409 

hserent, & vt aqua labuntur : & qui probatissimi 
putantur, ne muscam quidem extinctam ad vitam 
reuocare (vt vulgo dicitur) aut claudum canem 
sanare adhuc potuerunt vniuersi, cseterum viuos 
enecare, & ad mferos demergere, seminare discor- 
dias, tyrannidem, latrocinia, homicidia exercere, 
bella contra Principes seditionesque mouere, tem- 

Sla sacrosancta euertere, sacrilegia varia & nefan- 
a committere & optime norunt, & pro ludo quo- 
tidiano habent. Sed longius qu&m pro instituto, 
veritatis amore, prouectus sum: redeo ad rem. 
Deprehensus igitur hic noster, de quo diximus, 
Pnesul, ad Iteginam deducitur, & multis interro- 
gationibus in Westmonasteriensi curia, vbi fre- 

?[uenter agunt Reges AngliflB, vrgetur. Cum satis 
ecisset ad omnium obiectiones, & pro tempore 
cum modestia, fidei nostrcB bonam rationem apud 
eos dedisset, inter duos lictores per vniuersam 
fer& vrbem Londinum in spectaculum deducitur, 
vt omnibus pro fide Christi derisui foret & con- 
temptioni : dein indictA caus&, & indemnatus 
abijcitur in profundissimum & obscurissimum 
carcerem, cui Turris nomen est, fuit hoc ipso 
Cathedrae S. Petri die, & quo tandem ad amplioris 
8patij & lucis cubiculum ascendere permissus est. 
Quidam enim iustitiae & legum memores, quod 
paulum mod6 bonorum consuetudinem nossent, 
alienum esse dicebant ab aequitate, eum qui nullam 
suae causse rationem attulisset, ita inhumaniter in 
tam tenebroso, & angusto loco vitam inopem tra- 
here. Dum his premitur optimus & patientissi- 
mus Prasul angustijs, non defuit afflictarum 
mentium solator Deus, sed ipso D. Petri, qui & 
Cathedra nomen habet, die pariter & certam ei 
liberationis spem iniecit, & animum afflictum 
insigni consolatione perfudit. Ipse in oratione 
continuus, tertio post die, qui Dominicus erat, 
oflScium mis88B qua potuit sedulitate memoriter in 



Digitized by VjOOQ lC 



410 ANALECTA DE REBTJ8 

carcere recitare ccepit, gratiam hanc & voluptatem 
a Deo immissam, horribilis quidam animi pauor 
praecesserat, adeo grauis sane & toleratu difficilis, 
vt velut in mortis articulo positus animam agere 
sibi videretur, quo perdurante mortuorum vigilias 
pro seipso legit : existimabat enim breui futuram 
vt Christo propter fidem immolatus impenderetur. 
Adhaec expectabat eos qui in fidem & vitam suam 
instituerent examen, quos ipso Diui Patricij Hi- 
bernisD Patroni, primique praedecessoris sui & 
Armacanae Ecclesi» Cathedralis institutoris die 
aduenturos cognouerat ; Et cum eius sancti praB- 
sulis patrocinium non semel fuisset propitium 
expertus, ob hoc precibus quotidianis, opem ab eo 
obnixius efflagitabat. Examinatus eodem die & 
mox ab hoc subsequente quarto audit a turris 
praefecto, summam rei noscendae commissam esse 
quibusdam, sed tamen videri sibi in ijs quee ad 
animarum gubernacula in Hibernia pertinerent, 
Pont. Homano obediendum non esse, sed Angliae 
ReginsB, cui Hiberniee omnes EcclesiflB subsunt : 
& bono animo esse iubet, si modft perfidia relicta 
(sic enim interpretantur Catholicam fidem) haec 
eadem beneficia a Kegina petat, & eiusdem insti- 
tuta promouere conetur, quaB ciim saepius & di- 
uersis temporibus alij super alios inculcarent, 
constanter respondit, vt Catholicum decuit Antis- 
titem, se ne latum quidem vnguem ab auitis 
religionis Christianae legibus recessurum. Iam 
quinta ab incarceratione hebdomada eflluxerat, quae 
infra octauam Paschae incidit, cum nescio quo nisi 
diuino instinctu, de fuga deliberationem capit: 
huius rei occasionem auicula dedisse videbatur, 
quae per caueae rimas elapsa ad euolandum pen- 
nas mirifice rostro componebat, & alis explicans, 
& coram illo in cubiculo subsultans, ad simile quid 
eum inuitabat : igitur licet in spe non certa omnia 
haberet, tunicam tamen & sarcinulam omnem 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RT7M IN HIBERNIA. 411 

colligit, & 66 itineri occultd accingit ; nec vana 
spes fuit, vt exitus postmodum ostendit : opus enim 
hoc erat & Deo, quanquam seruo suo id non nisi 
obscuris indicijs notum faceret, & spe quadam 
inusitata contra spem confidere iuberet. Dum hgec 
fiunt, sequenti nocte ingens strepitus in cubiculo 
suo, proximeque adiacentibus locis, exauditus 
est, vt carceris custos animo perturbato accur- 
reret, & interrogaret de causa tanti tumultus. 
Episcopus respondit, quod res erat (alte enim 
obdormierat) se nihil audiuisse, nedum excitasse 
illum strepitum aut turbam, signa tamen quse- 
dam apparuerunt in eius cubiculo commoti car- 
ceris. 

Qubb hos strepitus proxima nox excepit, varijs 
quoque ei somnijs non omnino imposuit: vide- 
batur enim se videre, quemadmoaum carcere 
egressus custodias & periculum omne effugisset. 
Tertio inde die varijs simulachris & modis mortu- 
orum spectra in somnis ei occurrerunt, in quibus 
potissimum illorum faciem & effigiem agnoscere 
videbatur, quibus ipsa Paschatis celebritate, & 
sequenti die indulgentias sibi liberaliter & Pont. 
Max. commissas applicuerat Somno eo aliquoties 
interrupto, tandem defunctorum imagines ex in- 
tegro se ingerebant, suumque intercessorem e 
carcere, vt somniabat, educunt. Iam ver6 cum 
aurora diem traheret, & preces canonicas legere 
coepisset, somniorum plane immemor, non potuit 
animo eueUere occultam seu inspirationem, seu 
animi obloquutionem qua mouebatur, vt carcerem 
f oresq; egredi pertentaret : ea res adeo turbulenter 
& continuo incidit in mentem, vt difficUe fuerit 
repeUere : repuUt tamen semel atque iterum, & 
ssepius, quod cogitaret non aliud esse, quam ora- 
tionis cui vacabat, distractiones, quietisque turbas : 
tandem non potuit non acquiescere instinctui 
diuino, egreditur carcerem pede presso. Yidet & 



Digitized by VjOOQ lC 



412 ANALECTA. DE REBUS 

explorat loca vicina, omnia reserata & aperta cog- 
noscit, quaB firmissimis ant& vinculis & vectibus 
clausa tenebantur : obstupuit tam nouo casu. Et 
ad cubiculum regressus de fuga adhuc desperat, 
metuens ne maioris sibi periculi occasionem ac- 
cerseret, si deprebenderetur : ad orationem se 
componit ; sed cum nulla quies daretur, & preme- 
rent inspirationes immisseB, & ad fugiendum se 
sentiret fortiter impeUi, ad ostia iterum explora- 
turus accedit, in cubiculum redit, Dominum ob- 
nix£ rogat vt animum addat, & e& impellat quod 
ad eius honorem celebriorem reddendum commo- 
dissimum esset : hac f acta oratiuncula, sarcinam 
sub alis occultat antea prsesagio quodam ad hoc 
prseparatam ; celebrat, Deum liberatorem fugae 
authorem inuocat, atque omni abiecto scrupulo ad 
sextam vsq; procedit portam ; tametsi via tam an- 
fractuosa & ancipiti, vt quo ductu ad eam perue- 
nerit ignoret : erat enim per aliam portam induc- 
tus in carcerem, tandem ad custodes ventum est, 
qui bominem interrogant, num scopos haberet, 
queB vox inter ipsos symboli loco data praoter fidem 
& militarem loquendi modum nihil habebat ; vt 
exteri & hospites deprehendi queant. IUe cum 
non intelligeret quid sibi veUet, obticuit, sed alius 
(in quo notari Dei potentia potest, cui non est 
diflicile qualibet re vti ad suam gloriam) satis 
absurdd tunicam pro scopo sub alis eum gestare 
resjpondit. Interrogatus ad heec quis esset, non 
ex imparat6, sed qu5d ante secum meditatus erat 
se esse seruum seruorum Christi, vere respondit, 
se esse seruum cuiusdam magni nominis viri in 
carcere Uberiore detenti. Ciim sateUites instarent 
acriter, & ad iudices esse ducendum dicerent, 
terror^q; pro officio incusso veritatem examina- 
rent, atque iUe imperterrito animo persisteret, & 
ad quemlibet se iturum paratum offerret suauiter 
Deo ita rem omnem conficiente dimissus est. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 413 

Deinde Londini inter ignotos triduo versatus, 
audiebat minime paucos de fuga Episcopi multa 
coram se narrantes, quem barba candida depinge- 
bant, qualis sua erat, vocis tamen ambiguitate 
delusi, pro candida canum interpretabantur, quod 
vox ea lpsorum lingua vtrumque significet : hoc 
triduo plateas obambulans, non raro obuios sibi 
perscrutatores habuit, ex quibus nonnulli ipsum 
aggressi, & quis esset interrogantes, cum Gallice 
responderet, Gallum esse existimantes abierunt : 
Addam ego ex proborum relatu, visum & agnitum 
fuisse a carceris custode, verum impotenti& tant& 
teneri se sensit, vt ne minimum quid moliri possit. 
Tandem ad nauem veniens a Nauclero CatnolicsD 
fidei non instrenuo hoste velut ignotus excipitur : 
Adueniunt mox exploratores & iusiurandum ter 
exigunt a nautis de Episcopo, si quid comperti 
haberent, quem canum & sub alio quam Hiberni 
nomine (quod hoc nomen crederent facile negatum 
iri) exprimebantP Naut» singulos rogant qui 
in naui erant : Prasulem ver6, Deo sic disponente, 
ne interogarunt quidem, nec Archiepiscopum esse 
quem canum putabant, suspicari potuerunt, cum 
hunc iuuenem viderent, & gallic^ lcxjuentem, 
GaUum arbitrati sint : hoc modo Deus qui in naui 
erant hostes fidei acerrimos omnes deluait ; ipse 
ver6 eorum manus euasit, & incolumis in Braban- 
tia, etsi pramium trecentorum Ducatorum <jui 
eum deprehendisset promissum esset, peruemt; 
vbi nec ocio nec voluptatibus, sed sacris meditatio- 
nibus, diuinisque colloquijs Deum collaudando, & 
beneficia eius considerando, sedulo operam dedit. 
Ex hoc tam mirabili diuinae prouidentiaD opere 
f acile perspicitur diuino prsesidio neque quicquam 
firmius esse, neque tutius, cui maxim^ ndendum 
sit. Non enim alia ratione, quam Dei auxilio, & 
prouidentia euasit; & san£ eo quo relatum est 
modo euenisse omnia, grauiter asseuerauit; nec 
clam esse voluit, ne quis ob hanc suam euasionem 



Digitized by VjOOQ lC 



414 ANALECTA DE REBUS 

poenas lueret ; qua in re D. Stephanum, imo 
Christum ipsum imitatus est. 

Non indignum consideratione est, quod hic 
subijciam eum Romae circa S. Patritij festum ex- 
aminatum f uisse, cum ad Episcopatum foret eli- 
gendus. Postmodum anno reuoluto eiusdem 
sancti Patricij die, Londini ad fidem Christi con- 
fitendum, vario examine pertentatum fuisse. Li- 
* ber ver6 6 carcere euasit eodem (anno tum ver- 
tente) die, quo in Episcopum concecratus est. 
Hesc referre volui, qua3 ex scripto propria manu 
ad me dato, fidem apertam nabent, eaque tibi 
Bonchorti fratribusq; in miKtia Christi versatis 
transmittimus & communicamus, vt intelligatur 
Dei erga suos prouidentia, qui ex medijs hostium 
manibus ipsum Episcopum Catholicis restituit: 
quem cum primum 6 reditu conspexi (nam ten- 
dentem in Hiberniam ant£ conueneram, & mori- 
bus admodum bonis & humanispraditum percepi) 
longe tamen aliam f aciem prae se f erre vidi, ac sanc- 
tum quid, rarum & diuinum spirantem, eximijsque 
prseditum moribus, adeo vt dicerent non pauci, 
Deum in anima eius mirabilem operatum esse 
potentiam, & virtutes longe ampiiores quibus 
gentem suam ad pristinam virtutem reduceret, ex 
integro ei contulisse. Nec dubitandum videtur, 
quin, Reginam ipsam non leuiter solicitam hab- 
uerit, stupenda haec hominis liberatio, & non leues 
8tiraulos, ad fidem Catholicam reuertendi, addide- 
rit ; preBsertim cum ab ea non aliena nimis dicatur, 
si non quorundam malis consilijs & persuasionibus 
nimium acquiesceret. Quamobrem meminerit 
hoc Dei nuncio se ad meliorem reuocari mentem. 
His vale mi charissime in Christo Florenti, & me 
Christo tuis ard^ntibus precibus sedul6 commen- 
dare ne graueris. Louanij, Calendis Octobris 1565. 
T. jR. in Domino sertius, 

Iacobvs Navarchvs, 
Ondischothanvs. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RTJM IN HIBERNIA. 

Interiecto aliquo tempore (quantum spati j fuerit 
nondum mihi constat) tertia vice remeauit in Hi- 
berniam pro solicitudine gregis sui, accedente 
etiam nutu Summi Pontificis insinuantis id expe- 
dire vt faceret. Feruebat hoc tempore bellum in 
Vltonia (in qua sita est Ecclesia Armacana) sus- 
ceptum illud erat & Ioanne Oneale Dynasta om- 
nium in illa prouincia potentissimo, aduersus 
Reginam Elizabetham, siue id dominandi libidine, 
siue obtentu religionis orthodoxa) restituendae alijs 
discutiendum relinquo. Quidquid sit de illa re, 
hoc certum est, inter Primatem & Dvnastam non 
optime* conuenisse de multis negotijs: sed vel 
origo discrepanti», vel fomes erat, quod illum 
male habebant grauamina compluria ab isto illata 
hominibus Ecclesiasticis, ac priuilegijs & immuni- 
tatibus Ecclesiarum quarum occupabat posses- 
siones & praedia, multamque in illos violentiam 
ipse cum suis gregalibus exercebat. Et eo tan- 
dem perrupit miuriarum accumulatio ex parte 
Dynastao, ac concepte indignationis zelus ex parte 
Primatis, vt cum nec consilio, nec lenitate, nec 
minis deduci ille posset de sententia vel insolentia, 
pastorali auctoritate procedendum videretur An- 
tistiti ad censurarum fulminationem : Atque ita 
aduersus eum protulit sententiam excommunica- 
tionis, quam ille susque deque ferens, & obluctans 
sacerdotis iudicio, ac pastoris sui preeceptum sper- 
nens, contumaci» po^nam sensit ; eiusque omnia 
coepta & consilia abinde vsque ad interitum, di- 
uino se palam exerente iudicio, retro sublapsa sunt, 
& infoelici exitu teriLinata. 

Peragebat interim Primas sua munia Episco 
palia, qua licuit sedulitate, tum in illa Prouincia, 
tum alibi per Hiberniam, vbi vel oportunitas se 
ferebat, vel exigebat neceasitas. Tertia demum 
prehensione d perfidis correptus, & Dublinium 
cum satellitio militari missus fuit ; moxq; Dublino 



415 



Digitized by VjOOQ lC 



416 ANALECTA DE REBUS 

amandatu8 in Angliam, traditusque in arctani 
custodiam in turri Londinensi, vbi traduxit eerum- 
nosam vitam, vel longum potius martyrium. 

Euaserat e turri anno Domini 1 565. & plusculis 
annis interpositis reductus in eundem carcerem e 
vita migrauit 14. Octobris, anno 1585. 

Praeter illas difficultates & vexationes quoti- 
dianas, quas tot annorum curriculo sustinuit, 
molestias multas & vexationes in muneris adminis- 
tratione, tantillo tempore quo vixit in sua Prouin- 
cia & cura Primatiali, labores & lassitudinem in 
regendis ouibus sibi commissis, caeterasque cala- 
mitates, quas in calamitoso & afflicto regno necesse 
babuit subire, ad maiorem constantise probationem, 
& meritorum eius cumulum, etiam calumnias allo- 
pbylorum & criminationes domesticorum pati illum 
oportuit. 

Episcopus Clocherensis subolfaciens offensas & 
iurgia qu» inter Primatem & Dynastam illum de 
quo paulo ante egimus, intercedebant, dum ille 
istum redargueret de multis excessibus & iniurijs 
aduersus Ecclesiasticam iurisdictionem & immuni- 
tatem perpetratis, insimulabat eum in Curia Ro- 
mana leesae Maiestatis diuinse, violatae Religionis, 
prseuaricati iuris Ecclesiarum ; & litteras quasi ab 
eo scriptas de rebus valde enormibus, & prauis 
consilijs, ab eius mente & dignitate alienissimis 
confixit, quas suee Sanctitati & collegio Gardina- 
lium contra eum detulit. Sed stropbam crimina- 
toris, & commentitiam insimulationem detexit tum 
chartae signaculum tum notus cbaracter scriptoris 
supposititij. Vocatus igitur accusator vt de calum- 
nia responderet, clam se subduxit, fidem deseruit, 
in Angliam prof ectus, & Apostata factus ; dum in 
turri clausus esset Primas, ausus est eum inuisere, 
alloqui, & ex parte Reginse & intimi Senatus de- 
ferre ei magnam dignitatem, opes & honorem, 
mod6 vellet acquiescere eius consuio, & renunciare 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 417 

vnioni ac obedienti® sedis Apostolic», & iurare in 
Primatum Ecclesiasticum Elizabethae. Sed effron- 
tem Apostatam cum conuicio abegit, & in malam 
rem abire iussit. 

In ipsa turri Londinensi nequiorem sustinuit 
macbinationem, saltem quce eius animum magis 
angeret, & fcediorem inureret] maculam, nisi tra- 
ductorem compescuisset brachium Def extentum, & 
manus robusta eius gratiae corroborans seruum 
suum in angustijs & oppressionibus. Quidam £ 
custodibus carcerarijs nomine Wanwritus accu- 
sauit eum stupri, quod tentasset puellam eius filiam 
(aKj dicunt lotricem, alij virgunculam innubilem) 
per vim opprimere. Lis ei intentata est in iudicio 
ad tribunal Westmonasteriense : * palam adductus, 
subire coactus est examen & discussionem duode- 
cim iuratorum : qui criminabantur ab vna parte 
iunctis viribus euomuerunt suam virulentiam ; ille 
solu8 ex aduerso contestatus suam innocentiam, 
tam liquido obiecta diluebat, seque ipsum purga- 
bat in conspectu Curise, vt Queesitores interlo- 
quutorij pro eo secundum iuris f ormulam pronun- 
ciarent, & praosentes acclamarent eius integritati 
& pudicitiae. Sed & puella ipsa quam impius 
parens, Primatis accusator, ad calumniandum in- 
struxerat, fassa est subornationem & dolum; 
atque ita, velut alter Atbanasius, aduersarios ille 
confundebat. 

Elapsus ex arce illa carcerali quam diximus, 
ciimjpersonaret ciuitas de eius fuga nauem Galli- 
canam offendit in portu paratam soluere in Gal- 
liam; e& conscensa, & de naulo pactione inita, 
Breuiarium suum sub foribus prope sentinam ab- 
didit ; & perfluente carin&, cum nautae (vt fit) 
exonerare vellent nauem, & vasa ac sarcinas binc 
inde mouerent, vnus aliquis visum Breuiarium 
arripit, aperit, legit, suspicatur vectorem illum 
esse de quo Londini pridem tantus rumor, tumul- 

28 



Digitized by VjOOQ lC 



418 ANALECTA DB REBUS 

tus, & inquisitio ; socijs nauiculatoribus indicat ; 
omnes communi consilio statuunt eum reuehere 
Londinum & sistere coram Senatu Regio, sperantes 
se lauta mercede donandos; sed reflante vento 
delati sunt in oppositum latus, & ipse in Galliam 
appulsus elusit eorum praua de se consilia. 

In partibus Belgij, dum praestolaretur commo- 
dam occasionem redeundi in Hiberniam, hospitio 
exceptus cuiusdam ignoti sibi Sacerdotis, qui in 
liberandis Energumenis pollere speciali gratia 
credebatur ; accersitus ad exorcizandum f oeminam 
quandam, cum pergeret sacros ritus obire circa 
daemoniacam, & daemonem vi verbi flagellaret, 
exitumque e posse # ssi corporis domicilio imperaret, 
minasque intentaret ni confestim obtemperaret : 
Quid (inquit veternosus serpens) istae tu® inter- 
minationes fortasse nituntur praesidio Hibernici 
illius Antistitis quem domi habes hospitem P IUe 
attonitus, & antea nesciens quantus llle vir esset 
qui ad ipsum diuerterat, reuersus domum narrauit 
Primati quid ipse erga daemoniacam, quid deemon 
erga ipsum gereret ; rogauitque eum vt in sacro 
celebrando dignaretur Energumenam habere com- 
mendatam. Ille facturum se spondet, & inse- 
quenti die dum celebrat, sponsionis suae non imme- 
mor, toto sacrificij tempore turbatur & aestuat 
faemina, seque ab Episcopo Hiberno torqueri, cre- 
mari, affligi vocif eratur ; & paulo post interquiescit 
dolor, & leuamen percipit; quod merit6 tribue- 
bant presby ter aliique praesentes Episcopi precibus ; 
quamuis id daemoniaca nesciret, fortasse daemon 
eam stupefaciebat ne id agnosceret. 

Eetulit fide dignus Sacerdos, sub Sacramenti 
vinculo & expresso iuramento, locum in Conaciae 
Prouincia vbi manus in eum iniecerat nefarius 
proditor, sterilitate percussum exaruisse, vt nec 
gramen aut stipitem gigneret, nec vllum vel 
hcrbacevm virorem proferret ; sed moscho & situ 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLI0ORUM IN HIBBRNIA. 

horridum esse, cum loca omnia circunvicina vel 
herbis & pascuis virescerent, vel fronderent stir- 
pibus, vel seminationi & cultui deseruirent ; ip- 
sumque prehensorem alij addunt in brachio dextro 
quo vnctum Domini ccepit & in vincula dedit, 
subitarid paralysi diriguisse prolemque eius quam 
habebat numerosam, varijs cladibus & infortunijs 
succubuisse. Dempto omnium minimo natu filio, 
cui ipse Primas praenunciauit iudicia iustitise Dei, 
& meliorem sortem apprecatus est, ne eadem cum 
parente & fratribus vltione diuina inuolueretur ; 
vt ex huius iunioris stirpe floret illius famiiiao 
successio, extinctis alijs ad quos eetatis praoroga- 
tiu& pertinebat. 

Varias sustinuit vicissitudines in custodia, 
quandoque liberius habitus, quandoq; etiam 
arctius inclusus, & seuerius detentus : Dum paulo 
liberior esset, oblectabatur consortio & alloquio 
concaptiuorum Sacerdotum, quos alibi sparsos di- 
uersis septis & cubilibus studebat adunare, & 
sacros coetus cum illis facere, quemadmodum pri- 
mitiui Patres in cryptis, antris, & arenarijs 
conuentus celebrabant. In his de rebus fidei 
controuersis, de officijs iustitieo Christianae, de 
patientia, pietate, ardoris zelo, & omnimoda 
perfectione hominis Catholici, collationes sacroo, 
colloquia, & dissertationes ver6 Christianaa fiebant, 
quibus ipse cum grauitate & auctoritate pneside- 
bat, ceeteris ab eius ore pendentibus, & dubiorum 
solutionem petentibus & decisionem opperientibus : 
quandoque etiam per suos Amanuenses responsa 
dabat, & doc\imenta de vita & moribus, de profes- 
sione illibatae fidei, de fuga heterodoxi93, de lytur- 
gii8 & conuenticulis hfcreticorum declinandis, de 
scnismatica synaxi fugienda, de concionibus con- 
tagiosis non adeundis : pro his&huiusmodi officijs 
habebat suos Commissarios, & negotiorum gestores 
quos in Hibernia, dum prsesertim Dublini tenere- 



419. 



Digitized by VjOOQ lC 



Tertul. 



420 ANALECTA DE REBUS 

tur vinctus, cum legitima potestate delegabat ; per 
quorum vicariam operam, liber quodammodo & e 
vinculis expeditus erat. Sed & illud fertur ab 
idoneo teste cum in turre Londinensi aliquandiu 
tam arct£ stringeretur, vt & compedibus pariter 
& catenis oneraretur, manusque simul & pedes 
stricte vincirentur, & in his angustijs calculo 
etiam grauiter laboraret, quoties ille se vellet 
expedire, ita laxabantur brachiorum ligamina, 
vt & f enestram sibi aperire ad liberiorem balitum, 
& berbas parieti adnascentes decerpere, succum 
exprimere, & potioni aduersus morbi vehementiam 
parare posset & accoramodare. Recte illud & 
magno dictum est Afro : " Non sentit pedem in 
neruo, cuius animus est in ceelo ; " & ille nec 
manum in vinculo sentiebat, cuius mens in caelo 
defixa erat. 

Exierat mandatum ad Eugenium Hoptonum 
equestris ordinis primarium turris custodem, quem 
ilK vocant Locum-tenentem, subscriptum hoc erat 
& subsignatum manu Concilij Anglicani, de Ri- 
chardo croterisque vinctis in Domino Sacerdotibus 
ductandis in sacellum Turris, vt audirent concio- 
nem heereticam. De ea re verbum ei fecit Locum- 
tenens, animum eius & consilium tentaturus ; ille 
commotus nonnihil de re tam illicita pernegat se 
iturum, secuturum tamen libenter ad crucem vel 
patibulum, si ita ilK Regina imperet. Hoc res- 
ponso accepto indignatus Eques praecipit suis f a- 
mulis satellitibus & ministris vt vel inuitum rap- 
tent ad oratorium ; quod ilK non segnius exequun- 
tur, positumque in sede obsidentes abripiunt, 
statuuntq; in medio auditorio : vbi ver6 iUe con- 
cionatorem audiret in suggestu dominantem & 
intonantem in Pontificios, ndeique PontificifiB pro- 
fessores, blasphemantem in Caelites CseKtumque 
Imperatricem, seminantem foedos errores & men- 
dacia in auribus circumstantium, abrupit contex- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORtJM IN tafcERNIA. 421 

tum sermonis, & concionantem coarguit ipso loco ; 
sed iussus silere cum ferueret zelo honoris Dei, 
prohibere non potuit quin sectarij circumstrepen- 
tes os loquentis opprimerent, & ad silentium co- 
gerent. Vno verbo adiurauit omnes auditores ne 
crederent subdolo doctori, vero impostori & seduc- 
tori animarum, cuius si quismendacijs&erroribus 
adhsereat seternaliter periturum palam asserebat. 

Reductus in carcerem cum nulla spes esset eum 
deturbandi de suscepta fidei constantia, quia t»- 
deret praefectum & custodes vel oneris & solicitu- 
dinis suae in eo custodiendo, vel expensarum in 
cibando, vel quia puderet frustratse toties diligen- 
ti» in eo ad se pertrahendo, vel ex alia quacunque 
malignitate inimici, & odio Catholicae religionis, 
quidam Culligius e turris subcustodibus vnus, 
caseum quo ifium k refectiuncula vesci libenter 
nouerat, veneno intinxit, & buccellam ita intinctam 
porrexit venerando Antistiti, de quo ille nihil 
mali suspicatus sumpsit, & mox incidit in tormina 
ventris & grauia tormenta, tum gula intumescente, 
& toto corpore perturbatus, altero die & sumptione 
toxici, vrinam misit per puerum ad medicum in 
vrbe illa Catholicum Doctorem nomine Arcloum ; 
qu& ille conspectA & facti indignatione percitus, 
matulam cum lotio proiecit in parietem, excla- 
mans Dominum Episcopum & Sicarijs interfectum, 
& venenum iam ad vitalia grassatum nulla ope 
humana posse medicari. Ipse ver6 sentiens 
malum ingrauescere memor ChristiancD pietatis 
confessarium e 'vdcino cubiculo aduocari ad se 
fecit P. Critonium societatis Iesu, isthic fidei 
causa detentum : cuius ille confessione auditA, & 
impensa absolutione, ceeterisque peractis quae loci 
necessitas, & temporis angustia patiebantur, pi^ 
morientem oflicio f ratern» charitatis prosequeba- 
tur, ille vero animam suam reddidit Creatori 14. 
die Octobris, anno Domini 1585. 



Digitized by VjOOQ lC 



422 ANALECTA DE REBUS 

De cuius foDlici obitu, & marfyrio modernus 

quidam scriptor breuiter & eleganter in haec verba 

conscripsit martyris elogium, dixerim an Epita- 

stanihuretus phium : " Richardum Creaghum Archiprfiesulem 

nm^aTvMe- Armacanum, totius HiberniaB Primatem, qui cum 

28? et 2 P 9^' aetatis suae maiorem partem in castello Dublinien- 

si & in turri Londinensi captiuus consumpsisset, a 

certo quodam nebulone perfidiae maculis notatissi- 

mo veneno enectus, ex ergastulo lapideo in cselitum 

consortium aeternis delicijs beandus euolauit." 

Dum Romse esset a Gregorio XIII. subsidium 
annuum impetrauit Hibernis aliquot alendis in 
studijs, vt esset origo Collegij pro natione institu- 
endi cuius prima fundamenta posita erant in Mus- 
sipontana Vniuersitate, vnde nobis prodierunt ali- 
quot foolicia germina, viri pij & docti. Instantcr 
egit pro adornanda missione societatis Iesu iti 
Hiberniam, qua de re extat eius Epistola peraman- 
ter conscripta ad R. P. Oliuerium Manaraeum tunc 
Visitatorem eiusdem Societatis. De consecrationis 
ceremonia ab eo denegata nouis in Anglia Hiero- 
phantis fit mentio in Britannomachia. 

Scripsit diuersa Opuscula, inter quse prsecipua 
ref eruntur ista : 

De origine linguee Hibernicae. 

De controuersiis fidei contra hoereticos. 

Chronica Hibernioe. 

Catechismus Hibernice. 

Ex his quaedam manibus teruntur ; alia inter- 
cidisse veremur; nisi fort6 asseruentur in turri 
Londinensi, vbi & corpus ipsius conditum est. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERKIA. 



423 




DE DERMICII HVRLEI, 

Archiejmcopi Cassellensis, marfj/rio, 

NOTATIONES. 

JOCVS iiatalitius eximij martyris erat exi- 
guus vicus in Dioecesi Limericensi, intra 
tertium lapidem ab ipsa ciuitate, dicitur- 
que Lycodunum : vbi parentes eius rei agrariaB & 
pecuariae augendae operam nec illiberalem nec 
dedecorosam nauabant: inter vicinos suos, tam 
vrbicos quam rurales incolas, nobiles, ingenuos, & 
plebeios bonao existimationis & famao, fideique 
probatce apud Magnates & Proceres iilius Prouin- 
ciae, praesertira apud Iacobum Geraldinum Comi- 
tem IJesmoniaD. Nomen patris fuit Gulielmus 
Hurlaeus Dominus f undi Lycodunensis ; qui etiam 
vice (Economi seu procuratoris, negotiorumque 
gestoris diu inseruiuit dicto Comiti, cuius honor 
& potestas illis diebus multum inclarescebat per 
totam illam ditionem & prouinciam, adeoque per 
vniuersum Hiberniac rcgnum, quamuis nunc, al- 
ternante fortuna vices, totaillapotentiaconciderit. 
Mater vocabatur Honoria Ni JBrien ducta stirpis Kx propi- 
origine ex illustri illa & celeberima familia Brien- pne bw uo- 
niorem Tuamoniae Comitum, dudum ante Hiber- ni». 
niaB expugnationem MomoniaD Regum. 

Sed m nac re, & de hoc viro de quo noster nunc 
sermo est, parum referet de stemmate aut statuis 
Maiorum loqui, cum in illis gloriao suse partem 
vel omnino nullam, vel certe exiguam ipse sta- 
tueret : 

Nam genus, proanos, & quae non fecimus ipsi, 
Yix ea nostra pnto. , . , 



Digitized by VjOOQ lC 



424 ANALECTA DE REBU8 

Parentum cura & sumptu liberaliter educatus, 
per varios doctrinaD gradus se tandem prouexit 
in vtriusque iuris studio, vsque ad supremam 
in illa facultate lauream Doctoralem : postmodum 
progressus in pietatis & religionis exercitio, 
visus est a sede Apostolica idoneus ductor qui 
preeesset regendo gregi Catholicorum popula- 
rium suorum, saeuiente iam tum schismate in Hi- 
bernia. 

Ergo tiara Pontificia donatus, factusque Cassel- 
lensis Archiepiscopus k Gregorio XIII. in Hiber- 
niam iter adornabat : sed difficultas erat vecturae 
sortiendae propter innumera pericula qusB tam 
dubijs temporibus, & turbulento rerum statu for- 
midabant ab haereticis mercatores & nautse Catho- 
lici. Praestolatus ergo commoditatem aliquanto 
tempore in Britannia Armorica, & consequutug 
nauem Vadipontanara in portu Crosuico, adijt in- 
stitorem R. H. & de traiectu in Hiberniam egit. 
Erant tum in eodem portu alij etiam viri Ecclesi- 
astici ex eadem natione, qui similiter cupiebant 
traijcere : inter alios Nielanus Abbas de Vrio ordi- 
nis Cisterciencis in dioecesi Armacana pro sua 
solicitabat transfretatione. 

Et vt omnibus innotescat magnitudo periculi 
quod indies incurritur ab operarijsnostris dum in 
patriam ventitant, pro Christo & Ecclesia eius, 
sudorem suum & sanguinem etiam, cum opus 
fuerit, profusuri, scire oportet innumeras esse 
diificultates assequendi securos & fidos homines 
quibus pauperculi vectores suam credant incolu- 
mitatem. Nam si vel mercator ipse (quod rarum 
cst in genuino Hiberno) vel rector nauis, vel in- 
fimi nauiculatores (qui non infrequenter sunt ex- 
terae nationis, puta £ Britannica, Anglica, Scotica 
gente) errorum nouitatibus imbuti f uerint, pericK- 
tabitur misellus Sacerdos, eo vel maxime, si emi- 
neat aliqua Ecclesiasticee dignitatis opinione, vel 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORTJM IN HIBERNIA. 426 

doctrinae f am& ; idque si vel nudA tantum laboret 
suspicione nautarum, qu&d sit EcclesiasticaB cuius- 
cunque vocationis, vt nuper contigit duobus Re- 
gularibus ex instituto Capucinorum, quorum 
innocentia & integritas nota est & decantata om- Ann©. leis. 
nibus qui peregrini non sunt in re Catholica : Sed 
illi duo improuiso elapsi effugio & manibus se in- 
sectantium, praebent caeteris magnam materiam 
fiducialiter sperandi in diuina bonitate, quae con- 
fidentes in se non deserit vnquam ; quinimo vel 
excelso brachio suo protegit in discnmine con- 
stitutos ne concidant ; vel & discrimine sub- 
ducit, ne consternentur, & vbique tuetur ac corro- 
borat, vt nomen eius, si opus sit, coram Regibus 
& principibus terrae confiteantur. 

oed de magnitudine hic agimus, imd d& multi- 
tudine periculorum, in quae saepe nec opinantes 
ilK conijciuntur, qui animum adijciunt procurandao 
proximorum in Hibernia saluti. Periculum dico 
est cum se dedunt in manus nautarum, ne in 
portum inuecti, nauf ragentur ab eorum perfidia, 
proditione vel metu damni incurrendi. Periculum 
est in ipso littore Catholico, vel alibi, ne antici- 
pentur per exploratores, Corycaeos, speculatores, 
quibus aliquando pleni sunt portus maritimi, etiam 
in Catholicis regionibus vnde soluitur. Periculum 
quoque in ipso patrio littore ad quod applicant, ne 
applicitos adoriantur & implicent custodes por- 
tuum, & prafecti. Periculum in ipso Oceano, ne 
in piratas haereticos, tamquam in Syrtes & Cha- 
rybdes impingant, k quibus odio Catholicae prof es- 
sionis absorbeantur. Periculum etiam toto tem- 
pore quo morantur in patria ab his imminet qui 
regimini preesunt, ne incidant in manus aduersa- 
riorum ; vt nuperrim^ accidit R. P. Paulo Rageto 
Abbati post moramplusculorumin patria annorum ; 
& paulo prius obtigit eadem sors R. D. Iacobo 
Guin Sacerdoti ; quorum alter nauem iam conscen- 



Digitized by VjOOQ lC 



426 ANALECTA DE REBUS 

surus vt £ regno abscederet; alter ad portum 
propediem discessurus, vt in Galliam traijceret ; 
vterque inopinatd captus, & in castrum Dublinense 
coniectus ; ambo experti sunt qu&m sint omnia & 
periculis intuta : Tametsi qui posterius in manus 
mcidit, delibuta detinentis se dextr& in libertatem 
se a8seruit ; altero illo cui parcius erat, vt apparet, 
vnguentum illud et oleum peccatorum, m cus- 
todia cum alijs concaptiuis regularibus, & quos 
vocant saecularibus Presbyteris etiamnum rema- 
nente. Sed omnibus illis; caterisq; nostratibus, 
propitio numine vna poterit esse medela & securi- 
tas k Principum coniugio, quod ominamur & 
optamus f oelicissimum. 

Et cum ea quae indies in oculos incurrunt, ab 
instituto sermone ad istam digressionem nescien- 
tem me deduxerint, veniam istius diuerticuli pre- 
cabitur ipsa miseriae commemoratio, & calamitatis 
nostree quotidianae commiseratio, qu» istam hoc 
loco parentbesim inseruit. Neque enim aliud 
initio commemorare volui, quam multitudinem 
periculorum quee Dermicius noster Cassellensis 
Archipraesul necesse habuit subire vt in patriam 
se reciperet tanquam ouis ad victimam sponte sua 
progressurus. 

Cuidam mercatori Wexfordiensi iam tradiderat 
rescripta sua & sacra diplomata, quibus constabat 
de eminentia dignitatis ad quam f uit assumptus, 
& de cura gregis sibi commissi : neque enim inius- 
8us inuocatusq; ad Praesulatum, & custodiam ouium 
se ingessit ; quod malo more faciunt modo, f ece- 
runtque ab antiquo Nouatores. Sed missus, ordi- 
natus, initiatus & sede Apostolica ver& potuit 
dicere: Domini est assumptio nostra, & sancti 
Israel regis nostri. Illam vero sacram sarcinam 
suam per alios, & ali& vift idcirco praamittere 
voluit, quo securius ipse transfretaret, & securiores 
etiam illi essent qui eum vectarent mercatoree. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLKXmiJM IN HIBERNIA. 427 

Neque enim exiguum est periculum mercato- vw« Cataio- 
rum vectantium eiusmodipersonas ; quod proba- K£? et cc £- 
uerat ipse hic institor R. BL & ante ipsum multi, SK^>- 
ac postea etiam plures : cuius rei documentum J ^?™' tlt * 
osse potuit G. D. qui ex eo quod E. G. Primatis * """ 
aduenendi in Hiberniam conscius esset, triennali 
carcere, & graui dispendio fortunarum suarum 
ld luebat. Atque ita apparet nec ingressuros, nec 
egressuros, nec moraturos esse tutos & periculo. 

Mercator ille Wexfordiensis qui sarcinam & 
sacra rescripta accepit, incidit in piratas, & qui- 
bus spoliatus & mall mulctatus vitam sibi relictam 
benencij loco habuit. Antistes ver6 nactus illam 
quam diximus opportunitatera nauis Vadipontanae, 
se commisit diuinae prouidenti*©, & prosper& 
nauigatione vsus in Sciretio insula terram attigit ; 
moxque Vadipontem profectus dum in hospitio 
mibi diuersaretur, contigit aliqua sermocinatio de 
rebus credo religionis : in his occasionibus vix ille 
continere se poterat, quin exsereret zelum pariter 
& eruditionem ; qua offensus quidam hsBreticus, 
qui tum ei assidebat, nomen eius Walterus Baal, ^® ^ ^^ 
notus veteri agnomine, quod diabolicum & vererfMinEieo- 
filium Belial designat, prorupit in conuicia, &S2Tgham.~ 
interiecta breui mor&, proripuit se Dublinum, 
ibique detulit Dermicium, & multis onerauit sus- 
pitionibus apud Gubernarchas. 

Digressio proditorij hospitis iniecit Antistiti 
formidinem praui consilij ab eo concepti ; idque 
confirmauit honestus ciuis, qui eum, & itineris 
socium seu ducem Ioannem Dillonum Presbyterum 
clam admonuit sui pericuK, vt maturarent ex illo 
oppido profectionem. Qui Dillonus paul6 post, 
diuturna incarceratione poenas illius ducatus luens, 
periculum capitis difficulter admodum euasit, gra- 
tia fratris sui maioris natu, tunc temporis concili- 
arij Begni, & ofBcium primarij Preesidis Scaccariro 
vel fisci Begij gerentis. 



Digitized by VjOOQ lC 



428 ANALECTA DE REBtTS 

Illi obsecuti cum sarcinulis mox abierunt de 
loco, seque receperunt Slanium ad illustrem virum 
Thomam Flaminium Baronem de Slanio. Ibi in 
secretum cubiculum subducti, nutu & voluntate 
Catherinae Prestonae piae Heroinee vxoris eiusdem 
Baronis. Semoti a turbis morabantur isthic per 
aliquot dies, nec facile conspici in publico volue- 
runt, siue in mensa, siue in coetu aut colloquio 
quorumcunq; sibi incognitorumquovsq; proditoris 
illius W. B. fraus esset penitiis elusa & rumor ab 
eo sparsus ^uanesceret. 

Quo, vt ipse quidem existimabant, frustrato, 
coeperunt paulo liberiores esse, assidere mensis, in 
quotidiano conuictu, promiscua cum obuijs mis- 
cere colloquia, palamque se in domestico exerere 
consortio, neque subterfugere aduentantium hos- 
pitum quorumcunque vultum vel congressum. Ita 
demum accidit vt in illam Baronis domum, casu 
an consilio, de via digrederetur Robertus Dillonus 
Conciliarius Regni, & primarius in Banco commu- 
nium placitorum Iusticiarius : Dum mensse accum- 
bitur, incidit sermo de re aliqua graui, quae lo- 
quentes traxit in seriam disceptationem, atque in 
medio ratiocinio, promicuerunt aliqui eruditionis 
igniculi ex ore Archiepiscopi, qui preebuerunt 
ansam sagaci iusticiario (quem a natura luscum 
vno oculo, totum excsecauit seecularis ambitio) no- 
tandi hominem, sciscitandi quis esset, vnde venis- 
set, & alia multa percunctandi, quao omnia recon- 
debat in arcano pectoris sui, quoad opportunitas 
se offerret ea expromendi in Senaculo coram 
Gubernarchis & regio Senatu. 

Exprompsit ille, & vna suum suggessit consi- 
lium extrahendi illum 6 latebris, vt pro se respon- 
deat coram Regni Ordinibus ; vel si inde aufugerit, 
ex ipsa fuga non minui suspitionem, sed magis 
ingrauescere, ipsum Baronem euocandum in Cu- 
riam vt pro eo satisdet, ipsumue adducat. Ita fit, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HTBERNIA. 429 

ille fugit ; Baro sistitur in iudicio, acerbeque 
redarguitur qu6d nefarium hominem, nebulonem, 
perduellem, publicee pacis perturbatorem in sua 
domo receptaret, suae mensee adhiberet, & intesti- 
num Reip. vlcus intra priuatos aleret parietes : Aut 
ipsi luendum fore graui mulcta & iugi carcere, aut 
alterum quocunque se abdiderit, quasi nitedulam 
& senticeto educendum esse. 

Harum minarum horrore & ingenti trepidatione 
concussus Baro, e uestigi6 se contulit ad lllum in- 
dagandum : vrgebat hominem saeculo implicitum, 
& tepentem iam tum in fide, magis quam eestuan- 
tem religionis zelo, quod securitati rerum non 
aliter consultum videretur, preesertim in tanto 
errore & acrimonia persecutoris qui eum diris tor- 
mentis deuouebat. 

Walopi collega Loftus non adeo sitiebat inno- 
centis cruorem, ad lenitatem & moderationem 
magis compositus ; erat enim & ingenio mitior, vt 
decuit Regni Cancellarium, roqui bonique arbi- 
trum : sed alter ille in Gubernatione Assessor, 
Martis alumnus, & Bellonse magis qu&m Palladis 
imbutus artibus, sanguinarius, nelluo, non aliter 
placari potuit, non aliter quam fuso sanguine 
satiari. Cruciabat eius fMiinniini praua suspitio 
quam friuola vel nulla nixus ratione imbibebat de 
nostro Dermicio, quod conscius esset aut consen- *);J t ^ \. t 
tiens qusBstioni pridem Romee aut Madriti inten- inuidm y«- 
tatse nepoti nescio cui, consangmneo, vel amm mitoni t»r- 
ipsius Gubernatoris, quem sui populares de laesa q^fAuii-- 
religione Catholica arcessiuerant, & iudicibus in^ t ^^; m 
tribunali sacree inquisitionis corrigendum corripi- istam adhi- 
endumue tradiderant. m l am 

Hanc illius diiudicationem fama estmenti istius 
infixisse aculeum, quem non aliter eruendum 
sanandumu^ duceret, qudm vt in carne huius 
martyris hebetaret illum vel cruentaret dirus car- 
nifex : Id quod ita fuisse cum non lateret Guber- 



Digitized by VjOOQ lC 



480 ANALECTA DE REBUS 

natoris purpuratos, Baronem illi admonuerunt 
sedulsB perquisitionis adhibendae, & Dermicij ad- 
ducendi, si velit suo periculo prospicere. 

Ille sibi cautior, quam Arcbiepiscopo amicior, 
citato cursu insequitur fugientem agnum, non 
dico lupus aut molossus, sed venator non instre- 
nuus ; & iam reducem & visitato crucis viuificae 
trophaeo (quod ille in periculo constitutus vouerat 
sibi appulso f aciendum) Carigiee conuenit, & verbis 
perhumanis compellauit de se comitando Dublinum 
vt coram Gubernarchis compareat, suamq; inno- 
centiam purget, testatumq; mundo faciat, se ani- 
mo vere Ecclesiastico, fideiq; praedicandae zelo in 
Hiberniam venisse. 

Quid f aceret pius Antistes, sui discriminis* im- 
memor & vitce securus ? Baronis securitati con- 
suluit. Erat ipsis diebus Carigise inclytus Or- 
moniee Comes Thomas Butlerus piae mem. qui 
Dermicium diligebat, eiusque virtutes & dignita- 
tem suspiciebat ; cui & cibaria, cseteraque neces- 
saria & sua domo suppeditari praecepit : nec desunt 
qui asserant clam aduocatum illum k Comite, vt 
recenter susceptum filium eius Iacobum, qui pos- 
tea preematur& in Anglia mortuus est, sacro signa- 
culo confirmaret. 

Eestincti erant hoc tempore inauspicati illi 
tumultus Australium Nobilium, & ipse comes 
Desmoniee copijs imminutis, & viribus accisis la- 
tebras petebat suee securitati vnicum perfugium ; 
de causa non disputo quicquam, culpam illius 
f acinoris nemini intendo : nec iam moror de violata 
per Arthurum Graium Proregem fide quam auxi- 
liario militi pepigerat, per fas nefasue id fecerit ; 
sed recessus suos petentem Desmonium, & a suis 
desertum opinio quorundam est voluisse Dermi- 
cium, siue sponte sua, siue alterius instigatione, 
inuisere, solari & si commode queat, ad maiorem 
honoris, dignitatis & securitatis suee rationem 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 431 

ineundam attrahere; quem si rect£ moniturum 
pronis auribus ille sequeretur, & non iniecisset 
tragulam huic saluberrimo consilio Dermicij capti- 
uitaa, secutam Oomitis necem (quam duo nefarij 
nebulones & inf ames sicari j intulerant) Momonia 
tam moesta, & tam lento languore confecta non 
deplorasset. 

Cum Barone congressus Antistes per varias 
Dublinum versus itineris stationes & metas ; quum 
ipse Baro vel in publico hospitio, vel apud amicum 
laut£ exciperetur, Antistiti diuersorium erat pub- 
licus carcer; ita visum est pro tutiori custodia, 
quasi vel talaria indutus Mercurium haberet in 
pedibus, vel prsepetibus cum Daedalo pennis, vul- 
tum irati Minois volatu posset effugere, Kilkeniae 
vna nocte in transitu heesit carceri inclusus, quem 
cum officij causa adiret quidam Catholicus, & inter 
alia sermo esset dilapsus ad Fernensem Episcopum 
P. P. quem humanee imbecillitatis error, ex incusso 
ab hominibus terrore inuaserat vsque ad constan- 
tise Catholicse desertionem : Multi, inquit ille, 
ante praelium leones, in prselio cerui inueniuntur ; 
quod ne mihi quoque contingat pium Dominum 
supplicibus postulo votis : nam qui se existimat 
stare, videat ne cadat. Ita ille cum timore & tre- 
more salutem operabatur, nec sui nimia fiducia 
turgescens, nec pusillitate deiectus, inter spem 
metumque tutiorem carpebat callera, & in caula 
Catholici gregis cum ouibus Christi vocem Christi 
in eius Vicario audientibus se continebat. 

Dublini perductus Archiepiscopus in conspec- 
tum Archiguberniorum, multa indagine circun- 
datus a Concilio Regio examinantur : de multis 
inique postulatus cum diuersa obijcerentur crimi- 
na nec probata nec vera, seq; ille immunem osten- 
deret. Mitius cum illo agebat Adamus Loftus 
Cancellarius & pluribus lenociniijs propositis nite- 
batur ei persuadere conformitatem quam vocant, 



Digitized by VjOOQ lC 



.432 ANALECTA DE REBT7S 

& sui accommodationem ad prsesentis temporis 
vsum : Atrocius se ingerebat Henricus Walopius, 
& instar aculeati Ericij pungebat eum dicterijs 
lfledorijs, pluribusque conuicijs & minis, neque 
saturari poterat inueteratum iuius odium aduersus 
orthodoxam professionem, nisi immolata hac oui- 
cula, quam designauit oculis animoque ad victi- 
mam. 

Diuerso examine pertentato cum nullus additus 
appareret aut rimula subluceret criminationibus 
euincendi8,& publico iudicio pulsari nonposset, ci- 
tra probationem criminum, aut confessionemipsius 
rei, iuxta receptam formulam iuris communis & 
municipali8 in hoc regno vsitati, de quo consulti 
Iudices ita responderunt ; iam alia consultatio 
cum ipsis habita est, an saltem in Angliam mitti 
non posset, ibi iudicandus ex statutis recenter & 
Regina editis contra orthodoxos subditos illius 
Regni, praesertim si quouis modo suspecti essent 
de transmarina molitione : Sed cum Hibernia, 
quamuis vna sit £ ditionibus Coronae AnglicansB 
subiectis, tamen proprijs legibus constituatur, pro- 

Sriisq; ritibus, statutis, & ordinationibus regatur, 
iuersumque ab Anglia Regnum conficiat, diuer- 
sum Parliamentum, diuersa priuilegia, diuersos 
Ordines, fora, tribunalia obtineat, censuerunt 
Iudices inuitum non posse mitti in Angliam, vt 
iudicio illius Regionis ex alia ipse natione ortus, 
subijciatur. 

Quando i^itur nec Anglicanis statutis subesset, 
nec in natah Regno obnoxius teneretur iudiciali 
processui, si ageretur cum eo ex formula iuris mu- 
uicipali8 ; nequa via elabendi daretur ex vnguibus 
cruenti carnificis, excogitata est contra eum 
inusitata iudicij ratio : Nam quia iure belli 
quaedam flagitia castrensia morte plectuntur in 
militia extra ordinem & prsetore castrensi, vt per 
subitaneum supplicium anteuerti posset tumuftui 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORtTM IN HIBERttlA. 433 

vel violationi militaris disciplince ; hinc oastrensis 
hic catulus (carniuorum verius appellauero Molos- 
sum) oblatrat pacifico Antistiti, & Adrastift Ne- 
mesi percitus, si non pacis artibus sub Mineruro 
Palladio, saltem Martis & armorum iure ac censu 
e medio tollendum esse decernit. 

Sed antequam e6 deueniatur, qucostioni & tor- 
mento subijcere eum statuit, vt si minus elici quid 
possit extorta criminum confessione, saltem atro- 
citate supplicii ad fidem Catholicam deserendam 
adigatur. Sed falleris in Dermicio crudelis ty- 
ranne, flammis tuis superari charitatis Christi 
flamma non potuit : segnior fuit ignis qui foris 
vssit, quam qui intus accendit. 

Fooliciter praouertit operam nostram in ista 
carnificina describenda vir nobilis ac eruditus, & 
ipse ciuis Dublinensis qui ex oculatis testibus ea 
quaD scribit rescire potuit, nisi tunc praosens in illa 
vrbe ipse fuerit, quando ista martyris laniena 

Eerageretur ; quam, cum accurate delineet, ver- 
is vtemur ipsius quao in prolusione habet pro*^5j™i 
mox secuturo cum Iacobo Vsserio certamine. Cum *t so. 
enim de Richardi Creaghi Archiepiscopi Arma- 
cani Primatis totius Hibernia) martyrio pauca 
quaadam dixisset, quse & nos retulimus dum de 
morte eiusdem ageremus, ita continu6 de Dermi- 
cio Hurloeo subijcit. 

" Cassiliensis Antistes longe diriorem exitum 
habuit, vt sanguinaria Caluinismi heluatio vel in 
vna hac Barbaria spectari posset ; Ocreas iniect& 
olei copi& nudis Archiepipcopi pedibus & cruribus 
lictores applicant, cippo pedes constrin gunt, plan- 
tis admouent ignem. Oleum ardore flammsc effe- 
ruescens, per plantas, crura & reliquas partes, 
vsque eo intolerabili cruciamento permeat, vt 
frusta cutis ex carnibus, fragraenta carnium ex 
nudis ossibus decidant. Qui praefuit supplicijs, 
tam inusitati laniatus insuetus, raptim ^ cubiculo 

29 



Digitized by VjOOQ lC 



434 % ANALECTA DE REBUS 

watrons. se proripere, ne tantam immanitatem plusquam 
ferinam oculis cerneret, neue innocentissimi An- 
tistitis vociferationes, quibus vicina loca persona- 
bant, fugientis aures diutius ferirent. Atque 
his extraordinarijs cruciatibus Galuiniani carnifices 
pasci ad tempus voluerunt, plane exsaturari nolu- 
erunt, siquidem paucis interpositis diebus Archi- 
praesulem excarnificatum, atque in continuis 
mortis tormentis continuo morientem, minime 
tamen de sua repentina nece id temporis cogitan- 
tem, ad campum haud longo locorum interuallo a 
castello Dubliniensi disiunctum, prseter omnem ex- 
pectationem rapiunt, idque cum vix dilucesceret, 
ne ciuium concursus, ad tantae f erocitatis spectacu- 
lum fieret; ibique capistro ex virgultis crasse 
contexto, ad maiorem nimirum exquisiti supplicij 
atrocitatem de patibulo innocentem suspendunt. 
(iua barbara & inhumana feritate dum diuturnam 
insitee diritatis sitim explent, perbeatus Antistes 
ad caelestem eeternae vitae fontem euectus, de eius- 
dem vitali perennitate ita haurit, vt deiectus 
efflorescat, victus vincat, occisus viuat, de Caluin- 
istarum crudelitate triumphum agens sempiter- 
num." 

Ab ista, de qua nunc mentio, Antistitis vocife- 
ratione, longe aberat obstrepera murmuratio, im- 
patientis animi indicium ; aberat irrugientis Esau 
querimonia ; aberat struthionum fletus, vlularum 
planctus, lamentum & vlulatus lamiarum : Non 
erant crocodili lacrymae, nec Syrenum simulamina, 
sed pij gemitus Christiani pectoris sentientis 
suorum tormentorum acrimoniam. Erat enim vir 
dolorum, & sciens infirmitatem ; & a planta pedis 
vsquead verticem capitis totus aastuabat crucia- 
mento ; noD pedes tantum & tibiaa f eruente oleo & 
sale colliqueiactse, non cutis & caro ex internodijs 
defluens; non musculi & nerui, venae, & arteriaa 
ignito ebullientes iusculo ; non vertebrao, tendines, 



Digitized by VjOQQIC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 435 

ossa, tabo excocta virulento ; non hsec solummodo, 
sed totus sudabat ab incendio, totus algebat & 
sudore. Voce magna clamauit: Iesv fili Dauid 
miserere mei ; hanc vocem eleuabat, ingeminabat, 
& harmonic^ insonabat : Fili Dauid miserere mei ; 
& elatio vocis, cum eleuatione mentis, suauem 
magnanimi spiritus resonantiam, cum sonora vir- 
tutum melodia coniuncta erat : neruos intendebat 
ignitum plectrum, sed vnam fidei cantilenam 
orthodoxaa, torta testudo resonabat ; eratque tortus 
tortoribus f ortior : quia nec salsugine salis, nec 
f eruore olei, nec igniculis adiectis, nec fidiculis si 
adijcerentur, illa alma fides, illa religionis integ- 
ritas, ille candor lucis orthodoxse, extingui poterat, 
aut 8uffocari. 

Ipse suffocatus in cippo videbatur prse vehe- 
mentia doloris, & vocis ofiicio, & sensuum cardiue 
violenter amotus, iam mutus & veluti exanuu 18 
iacuit in terra prostratus : nec oculum, nec linguam, 
nec manum pedemue, autarticulum corporis vllum 
mouere poterat. Supplicij praeses iam aestuare 
ipse & contremiscere incipit, quod torrere j^^fY 8 ' 
& torquere, non vitam extorquere, iniussu Guber- 
narchae spiritum extremum exhausisset : trepious 
carnifex ne sententiam perf erat mortis illatse iJ* 
tormentis, iacentem syndone inuoluit, in» .j^V^ 
reponit plumis consito, & aperto ore stulici 
infundit, probare volens an restaret aliq.^ 18 ^ 
cruciato corpore sensus aut halitns ^/^. 
posset: sub auroram insequentem cLutn. e a ^ c0 
dice respiraret sorbioiuncula paratnxx aroT3a oUC in. 
succo condita, vt cordi succurratur a^ ^quid.- 
subeundam carnificinam ; ille vbi e coobl eaTX ^tuffi- 
piam sorbillaret, lcetabantur cruciatooces» Jj^yio & 
veriti ne ipsis & "Walopo accideret q^i^od- *- ^ e0 
Phalaride contigisse poterant audiujLcs® 
boue : 

£t necis artifices arte perire si 



Digitized by VjOOQ lC 



436 ANALECTA DE REBTJS 

Paulatiin refocillatus fomentis & cibarijs noster 
hic martyr designatus, eo saltem eualuit vt sedere 
posset, etiam claudicando incedere ; tentabant ad- 
uersarij mentem eius pertrahere ad claudicandum 
in fide ; offeruntur ei opimae dignitates, & & Pri- 
marijs Regni officijs vnum, si resignet pontificium 
quod obtinuit Antistitium, eiusque Primatui re- 
nunciet, agnoscens ReginsB mixtum jprincipatum, 
tam Ecclesiasticum quam scecularem. Inter alios 
submittitur ad hoc Thomas Iohns, qui nunc est 
huius Regni cancellarius, vt eum exploraret & 
sollicitaret. Sed ille immotus velut Marpesia 
rupes vndas circumstrepentes frangit. Instruitur 
eius vnica soror vterina Honoria Hurlaea, & armata 
illa nouo tentamine vt ei sibilet adornatur ; atque 
ipsa, seu vero seu ficto vultu, non segniter horta- 
tur ad cedendum ; quam ille torua fronte intuitus, 
iussit ad eius genua accidere, veniam petere, & 
absolutionem a delicto tam graui in Deum, noxio 
in animam suam, f ratriq; tam ingrato & importuno 
suppliciter implorare. 

Defuncturi mox erant suo officio isti Gubernar- 
chro, & in eorum locum successurus Ioannes 
Perottu8, qui his diebus Dublinium peruenerat; 
scd antequam ille auspicaturus esset Magistratum, 
cum rumor esset allatus, Ormonioe Comitem mag- 
nis itineribus Dublinium contendere, vt futuri 
Proregis aduentui gratularctur, 6eque depreca- 
torem pro Dermicio interponeret, Walopi sseuitia 
non aliter sopiri potuit aut satiari qu&m nece in- 
noccntis. 

Itaque cum Perottus esset accepturus gladium 
in ipsa Dominica sanctissimae Trinitatis, quo in- 
cunte magistratum, iUi officio abdicabantur, ne 
mitior inueniretur successor erga innocentem, die 
Veneris proxime antecedenti, & quidem (vt iam 
dictum est) matutino crepusculo, impositum crati 
per posticum hortense abduxerunt in locum sus- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 

pendij, ipso prseeunte (vt fertur) Walopio, cum 
tribus aut quatuor & suo satellitio, & vimineo sus- 
penderunt laqueo innocentem, inuocantem ore & 
mente Deum, & ignoscentem toto corde tortoribus 
suis. 

Cum abduceretur & castro, amoto strepitu, no 
tumultus in ciuitate fierct, tamen in caroere cap- 
tiui Catholici conspicati quod erat, elata voce in- 
clamarunt innocentem interfici ; cum alijs Epis- 
copus quidam magno impetu vociferabatur, in se 
potius conuenire illud supplicium, se id comraer- 
uisse ob scandalum quod verebatur ex se pridem 
natum ; Hurlaeum sanctum & integrum virum 
nihil pecc&sse ; sed ita lamentantem dura fustiga- 
tione ipsum cum reliquis ad silentium coinposuit 
Prsefectus Castri. 

Pius martyr in vireto prope vrbem suspensus, 
postquam sacram exhalasset animam, in vicino 
oratorio S. Keuini semidiruto sub vesperam fuit 
sepultus : ad cuius tumulum diuersa fcruntur 
edita miracula, ob quae in venustiorem formam 
vetusta Ecclesia instaurata est, additis m"ns, & 
apertft via frequentanti populo, qui se commen- 
dare solet orationibus & suffragijs sancti Martyria 



437 



Digitized by VjOOQ lC 





438 ANALECTA DE REBTJS ' 



DE THOMA HIERLACIO, 

Episcopo JRossensi in Prouincia Casselletni. 

|E Metropolitano Hurlaeo postquam ooUegi- 
mus ea quae potuimus f ragmenta repe- 
rire, superest de eius sedis suffraganeo 
Hierlacio ea quae occurrerint edisserere. Rossensis 
dioecesis in Australi Momonia sita est, cuius Epis- 
copalis cathedra in municipio nec magno, nec 
munito Carabriae ditionis, de suo nomine Rossia 
toti Episcopio tribuit nomenclationem. Vir erat 
spectat» pietatis & zeli Thomas hic noster, oriun- 
dus & mediocri parentela in fundo non celebri 
eiusdem territorij ; & ad apicem Episcopalem 
euectus, satagebat gregem sibi commissum proue- 
here in Catholica religione colenda & conseruanda. 
Et quia in Synodo Tridentina, cum alijs duobus 
HiberniaB Episcopis, Donaldo Magongial Episcopo 
Bapotensi: & Eugenio 0'Hairt Episcopo Agadensi : 
ipse tertius nec infimus eorum interesset, praecipuo 
quodam studio & sollicitudine conabatur, decreta 
eius & disciplinam obseruare, & per totum distric- 
tum susd iurisdictionis propagare. 

Idquod ei multasmolestias,grauemqueaccelerauit 
persecutionem, ob quam cogebatur se subducere in 
exiguam insulam, & quasi auicula elapsa ex vn- 
guibus accipitris effugere conspectum aucupis, 
nidumque suum affigere inaccessac rupi, & nouus 
Vlysses Ithacam insidere aquis vndique circum- 
sessam, vbi iUe cum suo quodam sacellano vitam 
degens soUtariam, coelo & cseUtibus intentus, non 
potuit diu tutus esse ab insequente praedone. 

Captus erat vterque ab inauspicato aucupe viro 
nobiU eiusdem nationis fiUo maiore maiori* Osui- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 4»]0 

liuam ; tanto infcBlicior prcedator quanto & pneda 
onustior ; foelicior multo futurus, si & tali aucupio 
rapaces abstinuisset vngues : sed deinceps velut ab 
auro Tolosano, vel equo Seiani in multas calami- 
tates prolapsus, nec amicis & indigenis gratus, & 
alienigenis exosus f uit. Captos adduxit ad Ioan- 
nem Jrerottum Protestantem Anglum, iam tum 
. Momoniao Prcesidem, a quo in vincula datus An- 
stes ceruicem in catenam indutus, & compedibus 
bias constrictus, postquam multas in Hibemia 
perpessus esset rorumnas &vexationes, in Angliam 
missus fuit. Ipsa nocte antequam sisteretur 
ooram preeside, curauit sibi tonderi Episcopalem 
coronam in symbolum CatholicsB vnionis & fidei 
quam profitebatur : Neque enim erubescebat illum 
coram hominibus confiteri, & quo & praDmium 
confessionis, & brauium victoriee, & coronam im- 
mortalitatis se sperabat percepturum : sed militum 
excubatorum iniurijs, cachinnis, & insolentijs ex- 
posuit illum exotica & ipsis inuisa tonsura. 

In Angliam aduectus, mox in turrim Londinen- 
sem coniectus f uit ; ibi tribus annis, & septem cir- 
citer mensibus cum Primate Creuroo detinebatur : 
sub primum ingressum tenebricoso septo include- 
batur, absque lecto, foco, lumine, vna tantum 
fenestella ad saeuos Aquilonis flatus posita erat, 
quae Hiberno frigore algentes & seniles artus 
vrebat. 

Deferebantur ei cum libertate dignitates si ob- 
sequeretur Regin» voluntati ; sed ille abnuebat ; 
multi8 immissis interpellatoribus, qu& blandis qua 
minacibus verbis eum solicitabant ad lapsum ; lllc 
ver6 quem in petra fixerat gradum noluit inde 
dimouere ; adoriebantur etiam scripto, cum voce 
nihil proficerent. Attulerunt formam abiurationis 
conscriptam, in qua foedi errores contra fidem ' 

continebantur, vt eam ille suo chirographo signaret ; 
sed obfirmato animo negauit se quidquam verbo 



Digitized by VjOOQ lC 



rotiiB, 



440 ANALECTA DE REBUS 

vel scripto admissurum quod sit contra orthodoxam 
professionem ; & passurum potius praescidi sibi 
manum, quam vt vel vnum admoueat digitum 
tam prauae & praeposteraB subscriptioni : Deposi- 
tum fidei & tesseram eius pluris apud se esse, 
qu&m vt hominum minis moueatur ad eam pro- 
Thoodo- dendam vel deserendam. In hoc ille sanctum 
Episcopum Vercellensem Eusebium imitatus est, 
quem cum Arianus Imperator vellet permouere 
ad resignandum Catholicao professionis chirogra- 
phum, quod in eius manibus seruandum deposue- 
runt orthodoxi Antistites ; & renitenti minitaretur 
dexterae amputationem ; En offero, inquit, vtram 
que manum & dexteram & sinistram ferro prius 
amputandam, qudm vt mihi inuram tantaD perfi- 
diae maculam, depositumue mihi concreditum pro- 
dendo resignem. 

Tandem e faucibus aduersariorum dimissa est 
innoxia auicula, solicitantibus in Anglia quibus- 
dam nobilibus, & pro eius inculpata vitaB ac mo- 
rum integritate spondente Cormaco Dermiciada e 
6tirpe CartaDorum Muscreao Domino in Hibernia. 
Egre8sus 3 carcere statuit in Belgium traijcere ; 
sed correptus morbo, cuius ab incarceratione origo 
nascebatur, mutato consilio se transtulit in Hiber- 
niam, & in portum Dubliniensem inuectus coram 
Prorege sistebatur, quem ille paratus erat denuo 
recludere in carcerem, & d libero exitu coercebat, 
quousque per litteras ex Anglia, & Praef ecto turris 
Londinensis datas, certior factus esset, Reginae & 
Consilij nutu ac voluntate dimissum f uisse. 

Vir grauis moribus, aetate grandaBuus, in victu 
frugalis & parcus, contentus promiscua & parabili 
alimonia, addictus meditationi & precibus : officij 
matutini, quod vocant pensum canonicum, intem- 
pesta nocte recitabat, idque pro more suo intecto 
iere capite, flexisque plerumque genibus, cham- 
eimiae <& ieiunio deditus amota culcitra ? in duro 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 441 

stramine exutis vestibus crebro cubabat, & in fine 
Quadragesimse, quotannis A refectione meridiana 
sobriS sumpta die Iouis sancto, vsque ad meridiem 
in Sabbato sancto nihil gustabat. 

Tametsi laboraret ex aqua intercute, & tam in- 
firma esset valetudine vt magna videretur indi- 
gere quiete & cessatione ad vires interpolandas ; 
vix tamen apparebat in tota vita eius intercapedo 
laborum & molestiarum. Nam vel ministrationi 
Sacramentoruin, vel administrationi Episcopalis 
iurisdictionis, vel sacris exhortationibus vacabat, 
vel vigilabat in oratione, vel carnis macerationi 
iijexorabilis corporis sui castigator instabat : con- 
fessiones plebeiorum & pauperculorum in limosis 
tugurijs cceno saepe oblitus excipiebat ; sacram 
confirmationem aduentantibus, vel potius preB fes- 
tinatione tumultuantibus seepe vsque ad an- 
helitum fessus administrabat ; ordines sacros cum 
delectu conferebat ; vtensilia sacra, & olea hier- 
atica debito ritu consecrabat, alia denique ce- 
lebrabat munia, qura pium, prudentem & zelosum 
decebant Praesulem, proximorum saluti deditis- 
simum. 

Non alta sapiebat, sed humilibus consentiebat, 
nec suo praefidens iudicio aliorum opiniones asper- 
nabatur ; benignus & affabilis in congressu, comis 
& humanus in alloquio, largus & liberalis in ege- 
nos ex illo tantillo quod suppeditabant amici & 
benefactores ; neque enim ex prouentibus Episco- 
pij quos intrusor obtinebat vnum teruncium per- 
cipiebat. Consortij & familiaritatis foeminarum 
abstinentissimus, cum quibus nec sermonem mis- 
cere sine testibus vnquam voluit; solitudinis & 
silentij magnus cultor : dumq; mensis etiam ssecu- 
larium accumberet de rebus coelestibus grata ei 
sermocinatio & frequens erat ; ex obuijs quibusque 
arripiens occasionem assurgendi ad spiritualia, & 
suspendendi auditorum mentes cogitatione & sus- 



Digitized by VjOOQ lC 



442 ANALECTA DE REBUS 

Sirio aeternae beatitudinis, & £ supernis stilHcidijs 
eguetandi melleam deuotionem & pietatem. 
Cum e turri Londinensi in comitatu viri nobilis 
Cormaci Dermiciadae sponsoris sui in Hiberniam 
redijsset, & in Muscriano tractu eiusdem Domini 
terntorio, quia conuiuijs & contubernijs saBculari- 
bus, propria eius indole nimium reluctante, prop- 
ter consortium quo tenebatur, subinde esset 
indulgendum, & saepiuscule diuertendum ; vt 
melius consuleret sancto suo otio, statuit illos 
tumultus & strepitus saecularium f ugere. 

Conduxit ergo praediolum in vicinia Densi 
saltus in eadem illa ditione, vbi construxit domi- 
cilium e cratibus & virgultis ; cuius tectum stra- 
mineum erat vel cespititium, latera fimo limoue 
oblita aduersus iniuriam temporis : campestris 
erat habitatio, campestris apparatus, suppellex & 
vtensilia, omniaque campestria, syluestria, vel 
lacustria ; nuUi tapetes vel mensae tornatiles, nulla 
holoserica stragula, nuUae fastuosae lecticae, nuUa 
laquearia ; leuidense theristrum in cumulo culmo- 
rum cum crassa gausapina, ali&ue rudi cooperculo 
sufficiebat : Hgnei cyphi pro vasis auri & argenti 
caelati ; asser innixus fulcro virgulteo, vel trabe 
Ulaborata, pro abaco & mensa eburnea extabat ; 
aqua & pronuente hausta, vel cereuisia tenuis, vel 
e seria lactis, serosi liquoris pocidum, pro vino 
aromatico, de fruto condito, musto, promulside 
sitim extinguebat ; pro condimento tames, pro 
moUi strato lassitudo, pro omnibus incommodis, 
commodum erat patientiae remedium, & animi 
paucis contenti solatium. 

Et in Ula campestri paupertate, aliorum succurre- 
bat paupertati & inediae : sopiti erant cineres redi- 
uiui belli AustraUiun & multa f ameUcorum agmina 
discurrebant cibarijs destituta ; tumultus enim 
beUici, miUtum excursiones, spolia, praedationes 
dissipauerant agriculturam, miserique coloni direp- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORXTM IN HIBKRNIA. 443 

tionem assiduam non f erentes abscesserant ab ara- 
tro, & laribus & f ocis, & precariam vitam trahentes 
circuibant mendicatum. Ex his multi accurrebant 
ad Episcopum, quibus ipse pro sua tenuitate liben- 
terlargiebatur, & ex sua inopia inopes subleuabat. 

Atque hoc suum campestre diuersorium ille 
prseferebat nitidioribus tectis & contabulatis do- 
micilijs ; vt quod de Romana Paula scribit D. in tiu s. 
Hieronymus, auro tecta fulgentia informis luti 
vilitate mutauisse, id quodam sensu locum habeat 
in Hierlacio ; in isto salutario suo tugurio quos 
ille insultus in Satanam faciebat, quibus saltibus 
in cselum saliebat P quas ascensiones in corde suo 
disponebat in valle lacrymarum in loco quem po- 
suit : Hinc excurrebat ad annuos circuitus visi- 
tandi suam Dioecesim ; huc redibat iurisdictione 
conf ecta ; hic meditabatur in lege Domini voluntas 
eius die ac nocte. 

Hoc erat asylum eius & tumultu ssecuK, portus 
& turbine & procella, & dum procellam fugeret in 
cellam diffugiebat, & £ cella quodammodo cselum 
constituebat ; neque enim maior est nominis quam 
officij affinitas; & Hierarcha noster Hierlacius 
dum in cella se abderet, coelo suspirabat, ccelesti- 
bus se inserebat desiderio, quo non poterat inferre 
conspectum. 

Eleganter D. Bernardus vtrumque inter se 
oomparat, aiens : " Cellro & cceli habitatio cognat» Epiitoiam 
sunt; quia sicut coelum & cella ad se videntur sLthu^Se 
habere aliquam cognationem nominis, sic & pie- nwte D«i. 
tatis. Ab celando enim csolum & cella nomen 
habere videntur ; & quod celatur in cflBlis, hoc & 
in cellis ; quod geritur] in caelis, hoc & in cellis. 
Quidnam hoc est P vacari Deo, frui Deo ; Quod 
cum secundum ordinem pi£ & fideliter celebratur 
in cellis, audeo dicere ; sancti Dei angeli cellas 
habent pro cselis, & cequi delectantur in cellis, ac 
in cselis : nam cum in cella iugiter coelesti^ 



Digitized by VjOOQ lC 



444 ANALECTA DE REBUS 

agitantur, caelum cellse, & Sacramenti similitudine, 
& pietatis affectu, & similis operis effectu proxi- 
mum efficitur." 

Cum Hierlacij campestrem recolo habitationem, 

succurrit menti cogitatio de Campensibus ilEs in 

Oriente, quos viri quidam magni & eruditi intelli- 

gunt Meletianos, qui Meletio Antiocheno Antistiti 

orthodoxo & legitimo, contra Euzoium Arianum ad- 

haerebant. CampenseshipulsiAntiochia percontra- 

riam factionem Ariana rabie frementem, & Valentis 

ImperatorisAriani fauorefretam,incampis synaxes 

agere & sacra Lyturgia necesse habebant celebrare. • 

Nam Meletius ipse in exilium & Valente actus, 

cum post eius mortem & Gratiano reuocatus esset, 

ub. 6. c 11. mox ab exilio reuersus (vt habent verba Sozo- 

meni) cum suoe opinionis fautores ab alijs segre- 

gatos offendisset, seorsum cum his extra vrbem ; 

JJjJ*^ 5 Paulinus autem cum suis intra vrbem, conuentus 

c. u. rid« egit ; donec tandem Meletio fauentes inEcclesiarum 

^.Tmiosnisuburbanarum vna, in Episcopali cathedra Mele- 

tium collocant. ex Niceta loquor. 

Ita cum Rossensis incubator ElizabethaB domi- 
natricis gratia subnixus velut alter Euzoius cathe- 
dram occuparet,legitimusPastor non tantum extor- 
ris & patria, sed captiuus in vincula coniectus ; extra 
totam Insulam ablegatur d, Perotto praeside, sed 
reuersus peregre, cum advigilare vellet orthodoxo 
suo gregi, per campos & agros palanti & disperso, 
eiusque opem balando imploranti, cum Moyse " ne- 
Sn&l^et S au ^' se esse fili^m filiao Pharaonis, magis eUgens 
26. affligi cum populo Dei, quim temporalis peccati 

habere iucunditatem ; " maiores diuitias aestimans 
thesauro JEgyptiorum improperium Christi, mare 
pertransijt, desertum petijt, ex Anglicana -zEgypto 
egressus, saltus & solitudmem incoluit, in campis 
&campe8tribu8 antris inhabitauit, ibi celebrabat sa- 
cras Synaxes, ibi caetus suos, ibi Lyturgia peragebat, 
Sacramenta administrabat, iurisdictionem obibat, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 445 

saeculi strepitu carebat, Deo vacabat, & diuinis 
mysterijs incumbebat. Quandoque etiam ad vi- 
cinam Ecclesiam in festis solemnioribus excurre- 
bat ; eoque & sacrificium & Catechesim ad conflu- 
entem populum habiturus ex deuotione commeabat. 

Ad ipsum & ad campestrem eius commorationem 
rapimus illud quod in Deuteronomio habetur, de 
terra promissionis lacte & melle manante. " Terra^J 1 ;^* 
ad quam ingrederis possidendam, non est sicut 
terra JEgypti de qua existi, vbi iacto semine in 
hortorum morem aquae ducuntur irriguae ; sed 
montuosa est & campestris de ccelo expectans 
pluuias, quam Dominus Deus tuus semper inuisit, 
& oculi illius in ea sunt & principio anni vsque ad 
finem illius." 

Ex hac terra virenti, & terra morientium ille 
adspirabat terraeviuentium,terr8B aeternumflorenti, 
quao nullo exaestuat ardore solis, nulla rigescit 
pruina vel f rigore, aequali semper vernat temperie ; 
ad hanc ille anhelabat, in huius quasi vestibulo 
inambulabat, in hac spatiebatur ; ad hanc iacula- 
batur sua vota & flammantia desideria, suas scin- 
tillantcs adspirationes, & calentes gemitus: In 
medijs laboribus concupiscebat & deficiebat in 
atria Domini ; in medijs doloribus hydropisis, & 
oneribus senectutis, quae ipsa grauior est 2Etnaeis 
iugis, super flumina Babylonis solabatur se re- 
cordatione Sion ; in salicibus in medio eius, etiam 
dum organa sua suspenderet, impedientibus in 
circuitu ]3abylonijs, verba cantionum non cessa- 
bant ab ore eius : sphaerulas precarias tractabant 
digiti, mente pertractabat canticum Domini, & 
vel rosarium contexebat, vel percurrebat psalte- 
rium, vel alias preces voce promebat, vel mente 
exprimebat consonantiam spiritus, seque exercebat 
in theoria diuinorum, & speculatione ceelestium, 
vel in exhibitione charitatis erga proximum. 

Haec erat eius conuersatio pia & caelestis siue in 



Digitized by VjOOQ lC 



446 ANALECTA DE REBTJS 

procinctu ad iter, siue ab itinere discinctu ; in pro- 
gressu ad negotia, in congressu cum negotiantibus, 
in regressu ad amicum sibi & familiare otium, sed 
otium negotiosum. Erat illud non otiosum nego- 
tium venerandi Antistitis, quod deuios & nde 
multo studio reuocare laborabat ad caulam Eccle- 
sisB Catholicae; quod de transfugio periclitantes 
firmare satagebat in semita recta ; quod tepentes 
inflammare ; accensos fouere & conseruare omni 
ope & solicitudine nitebatur : non ex anima tan- 
tum, sed e corpore quoque Satanam profligare & 
suppeditare, datum ei diuinitus noscitur. 

Fuit puella quaedam, quam inuasit daemonium, 
& illud mutum, & quo mirific& vexabatur ; tremula 
vox, stridor dentium & labiorum, cordis palpitatio, 
artuum agitatio, & totius corporis contremescentis 
status indicabat maKgni spiritus imperium & do- 
minationem : Accitus Praesul explorat latebras 
occupati hospitij, ipsumque aggressus nefandum 
hospitem exorcizando terret, sacrorumque ver- 
borum facibus torret, exterretque 6 diuersorio 
quod occupauerat. Energumena symbolum Apos- 
tolorum, quod aegerrim& poterat, recitando iteran- 
doque, & mysteria sibi exposita firmiter credendo, 
confessionem sacramentalem fideliter faciendo, 
& monita sacrati Preesulis exequendo disponebat 
sc ad sacram Synaxim, qu& rite perceptA, cum 
sanitate animee, corporis quoque valetudinem pau- 
latim recuperauit. 

His & alijs perfunctus ofEcijs curriculum vit» 
sexagenarius expleuit pius Pontifex Hierlacius, & 
in Muscreana ditione mortuus, in monasterio Or- 
dinis sancti Francisci de Cellacrea sepultus est, 
Anno 1579. 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 447 

DE THOMA LEVRVSIO 

KiUlariensi Epkcopo Prouinciw Dubliniemix. 

[IGNVS est quem commemorent posteri, 
qui reliquit posteris exemplum fidei erga 
Deum, & fidelitatis erga homines com- 
memorandum, iuxta & imitandum. Idfecitmagna 
constantiae suse commendatione Thomas Leurusius 
in vico quodam Kildariensis Comitatus natus, & 
veteris clientelae nexu assectator Illustrissimce 
familiae Gerardinorum in eodem Comitatu. 

Cum autem regnante Henrico VIII. & iam in 
schismatis praecipitium imminente, GeraldusKil- 
darioa Comes & Hiberni® Prorex, in Angliam vo- 
caretur prauis aemulorum studijs, & & Cardinale 
W0I88DO, qui tunc gratia Ee^is prsepollens in aula 
dominabatur, GeraldinaB stirpi minus benignus, 
in suspicionem adduceretur quasi rebus nouis 
aduersus Regem nouatorem studeret; & qu6d vice 
atque auctoritate Regis in Hibernia potitus, re- 
beUibus & grassatoribus conniueret. In custodiam 
datus tanto vrgente aduersario, vel iusta indigna- 
tione, vel iuuenili ira commouit animum filij pri- 
mogeniti Thomae Geraldini, cui pater in Angliam 
proficiscens delegauit vicariam potestatem in 
Kegno Hibernise gubernando, dum ipse rediret ex 
Anglia. 

Ille sic deputatus cum suprema Preefectura, 
cum nuncium accepisset de patre in discrimen 
adducto, gladio proconsulari tradito in manus 
Cancellarij & concilij Regij, quasi fascibus & se- 
curibus depositis, in gremio Iouis Capitolini, ani- 
mo virili, sed consiuo puerili ad arma contra 
Begem capessenda insurrexit : Sed furor ille cum 



Digitized by VjOOQ lC 



448 ANALECTA DE RBBUS 

impetu ortus, breui tumultu edito mortuus est, 
cum ipsius Antesignani, & quinque patruorum 
eius nece; sed vnus ab incendio extractus erat 
Geraldus Geraldini filiorum natu minimus, quem 
ab inuidia & ira persecutoris subduxit sedula nu- 
trix. Haec autem fuga, & subductio pueri, quia 
facta dicebatur assentiente, vel non abnuente, 
Leonardo Graio Prorege, istius susb conniuentiae 
poenas capite postea luebat. 

Acta res est eo f ere modo quo in historia Regum. 
4Eeg.ii. "Tollens Iosaba filia Regis Ioram soror Ochoziae, 
' Ioas filium OchoziaB, furata est eum, & de medio 
filiorum Regis qui interficiebantur, & nutricem 
eius de triclinio, & abscondit eum & f acie Athaliae 
vt non interficeretur, eratque cum ea sex annis in 
domo Domini." Sed hoc erat discriminis inter 
Ioas & Geraldinum, quod ille toto sexennio in 
domo Domini totus delitesceret ; iste ver6 solum 
vertere, & mutatis saepiuscule sedibus, habituque 
interuerso sedulitatem se insequentium effugere 
cogebatur. 

Quam fugam quomodo captaret puerulus, vel si 
captasset quomodo prosequeretur in tam tenera 
eatate, tantisq; periculis circumseptus P Neque 
ver6 e nobili parentela conspicuus aliquis aut in- 
dustrius homo e tam nota f amilia, sine nota posset 
operam accommodare ductui & tutelee fugitiui 
pueri : Enituit igitur in ea re pia solicitudo nutri- 
cis, cui administrum curae, socium itineris, & ve- 
luti oneris gerulum adiunxit se Thomas Leurusius 
de quo nunc ex proposito agimus. 

Is & parentis loco dum puerasceret, & crebra 
migratione eluderet insidias eBmulorum & in- 
sectatorum in patria ; & vice consiliarij fidique 
sponsoris dum adolesceret, exterasque regiones 
peragrarct, fideliter eius latcri adhaBrebat. Ad 
Episcopatum Kildarensem eublimatus, nihil de 
humilitate, moderatione animi, pietatis sensu, & 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HlBEKMA. 449 

ofEcijs Christianee charitatis remittebat ; quinimo 
tanto creuit magis submissio mentis, & exigua de 
mundi fastu & opibus opinio eius, quanto magis 
vel dignitatis vel facultatum pollebat incremento. 

Post Henrici VIII. & Edouardi VI. obitum 
cum filia illius, huius vero soror Maria Regina 
Catholica ius sanguinis & successionis redmte- 
grasset Giraldo extorri, quem vtroque iure mulc- 
tauerat Henricus pater, etiam fidum Achatem 
illius prouidumq; curatorem Thomam Leurusium 
constaoiliuit in sua sede Episcopali Darensi. 

Est ea Dioecesis ampla & honorifica, gleba vberi, 
referta incolis, stipata viris nobilibus diuersorum 
stemmatum; sed primaria, omniumque nomina- 
tissima & numerosissima est ipsa Giraldinorum 
familia. Huius Episcopij prouentibus, lautis illis 
& opimis, pro sestimatione huius Regni, fruebatur 
Thomas durante Mariee Regno ; sed illa fato con- 
cedente, cum Elizabetha soror, Regni ex testa- 
mento paterno, sed non religionis ex proprio ar- 
bitrio haeres succederet ; Proregi suo Comiti 
Sussexio dedit in mandatis vt iuramentum de 
Primatu Reginae Ecclesiastico Episcopis per Hi- 
berniam offeret; quisquis autem refugeret illud 
suscipere ex toto cuneo Praelatorum, statim exci- 
deret a sua dignitate & prselatura. 

Cum peruentum esset ad Leurusium, & a Sus- 
sexio interrogaretur de nuncupando illo iuramento, 
vbi ille detrectaret, nolletque contra conscientiam 
ita se obligare ; interrogatus qua id ratione motus 
recusaret, quorsum negaret Reginam esse caput 
Ecclesiae, quod tamen recognoscebant tot magni & 
illustres viri, tot doctores & Praesules tam in 
Anglia, quam in ipsa Hibernia. Non alia magis 
responsione Proregem dignatus est quam illa quae 
mentem cuiusuis e plebe posset (vt ei quidem vi* 
debatur) constringere ; nempe iurisdictionem Ec- 
clesiasticara omnem si vera sit, a vero fonto eius 

30 



Digitized by VjOOQ lC 



450 ANALECTA DE REBTJS 

& origine Christo Domino descendere ; cum autem 
ille nec matri suae tam illustri, tam dilectae, tam 
multis virtutibus insignitae, tot nobilitatae praero- 
gatiuis ne minimum apicem Ecclesiasticae potesta- 
tis contulerit, quanto minus alteri cuipiam ex 
eodem sexu supremum culmen & primatum ipeum 
iurisdictionis contulisse credendus est. In Eccle- 
sia ne ad loquendum quidem foeminam vllam 
admittebat D. Paulus ; quanto magis excludendae 
omnes a iudicando, regendo, praesidendo. Recte 
saSerfotfo. D. Chrysostomus Domini mentem intellexit, quan- 
do in caetum integrum & singulas personas im- 
becillis illius sexus sententiam pronunciauit huius- 
modi. " Cum de Ecclesise praefectura, de credenda 
huic vel illi tam multarum animarum cura agitur, 
vniuersa quidem muliebris natura functionis istius 
moli ac magnitudini cedat oportet." Cui conso- 

f^di^rfnd- na ^ ^ er ^- ^ 8 ver ^i 8 : " Non permittitur mulieri 
xSiuil in Ecclesia loqui, sed nec docere, nec tingere nec 
offerre, nec ullius virilis muneris, nedum Sacerdo- 
talis officij sortem sibi vendicare. ,> 

Quse nisi a natura ipsa, & sexus conditione sui 
incapaces essent & exsortes illius auctoritatis 
imperij, qui matrem euexit ad dignitatem in terris 
supereminentem omnibus, & supergredientem om- 
nes foeminas, quam & in ccelo sublimauit ad thro- 
num & sceptrum suo ipsius fastigio quam proxi- 
mum; non oam vel fastidiret, vel dedecoraret, 
eubtrahendo ab ea quam alteri largiretur compe- 
tentem statui suo & sexui honorem ? Sed quia ob 
ingenitam foeminis omnibus ab ipsa nascendi lege 
irregularitatem, id non conueniebat fieri, non erat 
matri dedecus ea carere, quam dedecebat filium 
conf erre iurisdictionem. Vnde elicitur nec Eliza* 
-bethae licuisse assumere, nec Henrico patri -dele- 
gare, nec vlli Societati aut coetui etiam comitiali 
in foeminam deriuare auctoritatem ex illo fonte, 
quem Christus ordinauit per excellentiam potes- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEKNIA. 451 

tatis toti obstructum sexui ; puteumq; esse signa- 
tum & inaccessum nisi viris, quibus ipse assignaret, 
& reseraret, qui habet clauem domus Dauid super 
humerum suum, qui & JPetro consignauit suas, 
per quas coelorum ianuam aperire posset & occlu- 
dere. 

Proregi non placuit responsum Episcopi, vnde 
ab Episcopio seclusit eum tanquam indignum 
honore, qui sic Reginam suam exhonoraret ; tam- 
etsi ille sincera mente non illam exhonoratam 
debito aut licito honore cuperet, sed illicito titulo, 
& ascititio honoris figmento ab adulatoribus exco- 
gitato, & capiti eius male accommodato, regium 
diadema exoneratum vellet. 

Exclusus ille & sede sua cathedrali & prouenti- 
bus eius, sedes alienas & longinquas in eodem 
regno nudus & pauper, cum nudo & paupere 
Christo repetebat, gauisus pro nomine eius contu- 
meliam pati : sed & ante sententiam exclusionis ; 
cum prorex ei minitaretur perpetuam bonorum 
sequestrationem & abdicationem, ni se llle accom- 
modet ReginsB voluntati ; Quid (inquit ille) " pro- 
dest homini si totum mundum lucretur, animae 
vero sua) detrimentum patiatur ? " omnia ergo 
arbitratus est vt stercora vt Christum lucrif aceret. 
O generosum pugilem Christi, qui vt se ad luctam 
melius expediat, sarcinam abijcit ne grauetur : 
magna est fides tua, magnus fidei zelus, magna 
retributio parata. Homo grandaouus annis, vultu 
venerabilis, nec admodum industrius aut operi 
aptus, aut vsu exercitatus alio quam regimine 
animarum, & Ecclesiasticae conseruatione discip- 
lina9, iam seniles artus ad iuueniles artes, ad 
itineris molestias, ad fugam & exilium elaborare 
cogitur. Iuniorem illum oportebat in gratiam 
alterius exulare, nunc senex pro sua incolumitate 
& subuentione necesse habet excurrere. Sed ille 
se solari poterat illa D. Leonis magni verissima 



Digitized by VjOOQ lC 



452 ANALECTA DE REBUS 

8erm. 9. de gnome. " Sicut totius est corporis pi£ viuere, sic 
Quadr " totius est temporis f erre crucem. ,, Nulla aetae, 
nullum tempus ; locus nullus, status nullus in hac 
mortali statione nostra certus aut immunis esse 
poterit seruis Dei k conf ormitate crucis ; & plus 
plerumque periculi est ab insidiatore occulto, 
quam ab hoste manifesto. 

Vt igitur 8U8B securitati consuleret, & aliorum 
etiam occurreret necessitatibus, accessit ad Giral- 
dum Desmoniae Comitem, & Ioannam Iacobaeam 
Comitissam eius vxorem, matremque Thomse But- 
leri Comitis Ormonise, Heroinam sagacem & pro- 
uidam : 4 quibus benign^ susceptus, quft potuit 
cautela & sobrietate se gessit, ne sibi aut recepta- 
toribus suis periculum crearet : sacri ministerij 
assiduitate, abund& compensabat beneficentiam 
erga se vtriusque Hospitis, sed & nobilibus circum- 
uicinis nota erat & grata eius pietas, modestia, 
vite continentia, & f eruor propagandi diuini cul- 
tus, quem inter fidei prisc» cultores sedul6 exco- 
lebat ne polluerentur llli nouitatibus pullulantium 
errorum & haereseon. 

Priuatis concionibus & exhortationibus operam 
nauabat pernecessariam locis & temporibus opor- 
tunis ; munid etiam Pontificalia obibat iuxta rerum 
exigentiam, sed & ministrandis sacramentis instar 
ordinarij Curionis seu gregarij Sacerdotis non 
dedignabatur incumbere: Quid dico! non dedig- 
nabatur imo pascebatur his officijs, erantque illi 
dulcia super mel & fauum. 

Vbi autem requirebat securitatis ratio, vt vel 
his tantisper absisteret exercitijs in locis majgis 
consuetis suae habitationis, vel vt ali6 migraret vbi 
non ita notus esset, charitas eius otiari non poterat ; 
sed vt erat arguta & hilaris, ita in morem argu- 
mentosae & solertis apicula^ nouis augmentis & 
artificijsprominebat. Circuibat varios tractus & 
districtus, grandiores minoresque eodem pietatis 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RUM IN HIBERNIA. 453 

sensu, sed ductu tractabat diuerso, pro cuiusque 
vel indole, vel captu, vel necessitudine ; adeoque 
se demittebat in hoc, venerabilis Antistes, vt non 
parceret vel labori suo, vel verecundiae, quin inter 
pueros versaretur & in subsellijs eorum, tanquam 
vnu8 ex ipsis, vel tanquam e triuio mercede con- 
ductus pedagogus edoceret eos vel tyrocinium 
Rhetoricae, vel Grammaticae rudimenta, vel ipsa 
prima elementa & syllabas coniungere, idque non 
in pagis solummodo & ruri, vbi non ita patebat 
multorum oculis, cuius rei testis est vicus de Adar 
in territorio Conalliorum ; Sed in ipsis etiam mu- 
nicipijs & locis celebrioribus, vt de Limerico con- 
stat, vbi ludum aperuit litterarium : & ipso veluti 
primario institutore ac praeside subdocebat loco 
hypodidascali Richardus Creaghus iam tum iunior, 
postea verd Primas Armacanus, de quo initio ha- 
rum Notationum plura diximus. 

Qu&m insigne (f>vrevrrjpiov f in quo tain insignes 
erant Praeceptores ; quam bene cultus ager, in quo 
tam exculti agricolae ; qu&m f oecundum Semina- 
rium quod plantarunt tam nobiles coloni ; quam 
magnificum auditorium, in quo tam magni JDoc- 
tores praesidebant. Quis mihi det ingredi illam 
scholam, vt te, Leurusi, te audiam, Creaghe, le- 
gentem, exponentem, ruminantem minutias philo- 
logiae ad maiora & sublimiora fidei mysteria prea- 
parantem teneras puerorum mentes, quas vna cum 
tenui litterarum specimine, imbuebatis elementis 
orthodoxiao & vitoe morumque pneceptis. 

Vtrumque vestrum fas mihi sit affari verbis ijs- fjJJ^- 
dem, " quibus de Petro & Andrea A Domino voca- ioannem. 
tis, vt relicta piscationis operil ipsi deinceps 
propius inhaerent, aut saltem si recessuri sequeren- 
tur, facerent quod scriptum est, limen ostiorum 
eius exterat pes tuus, surge venire ad illum assi- 
due, & erudire praeceptis eius : ostendit eis ille vbi 
maneret ; venerunt & fuerunt cum illo : QuAm 



Digitized by VjOOQ lC 



454 ANALECTA DE BEBUS 

beatam diem duxerunt, qu&m beatam noctem ! 
Quis est qui nobis dicat quse illi audierunt & Do- 
mino ! jEdificemus & nosmetipsi in corde nostro, 
& f aciamus domum quo veniat ille, & doceat nos, 
& collocatur nobiscum. 

Docuit Petrum & Andream Dominus, docuernnt 
& illi orbem vniuersum ; docuit ille idem etiam 
Richardum & Thomam, illi autem doctrinft su& 
microcosmum Hibernioe erudierunt : Ex eorum 
schola prodierunt exquisiti discipuli; ex eorum 
Seminario insignes plantee ; ex eorum agro egregij 
operarij ; qui messem vberrimam in horreum 
Dominicum importarunt : vnius operft effloruit 
Auster, alterius Aquilo reuirebat. 

Vt alia deessent eorum pietatis monumenta, hoc 
solum quod erat de iuuentute erudienda, perpetua 
ub e J? uoat " dignum est commemoratione & laude. Sapienter 
Plutarchus : " Sicut infantium, ,, inquit, " membra 
simul ac nati sunt, formari componique debent, 
vt recta minimeque obliqua fiant ; ita puerorum 
mores principio apte concinn^que fingere conuenit. 
IUa namque nouella ootas ad fingendum facilis & 
tenera est, & ipsorum animis qu® adhuc molles 
existunt, disciplinsB melius instillantur ; difiicilius 
autem qura dura sunt molKuntur. ,, Id quod antei, 
etiam & nobis obseruatum est vbi de eius collega 
egimu8, sed eo maiorem in Leurusio meretur ad- 
mirationem quglm in altero, qu6d ille etiam in 
Epi8Copali dignitate constitutus non abhorruit ab 
ilfa puerorum institutione, cum iste nondum con- 
scenderet absidem gradatam, & velatam cathedram, 
quando ita se ad phrontisterij pluteum exer- 
cebat. 

Zelose vterque & heroice satis, qui & heros, & 
Heroas futuros & Reip. tam ciuilis quam Ecclesi- 
a8ticee columina aliquando nascitura, ingenu& edu- 
catione & Christiana pietate inf ormauerunt : Nam 
quemadmodum sigilla mollibus imprimuntur ceris, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 455 

ita & disciplinoe, dum adhuo puerilis animus est, 
insculpuntur. 

Ecquis ille, apud Valerium Max. de viris Illus- Dionytiui 
tribus, magnus princeps qui fortunae vicissitudi- ^dJuwti?* 
nem passus, & regno exutus auditorium aperuit JJJJ» ™*' 
vnde vitam toleraret : Non ista mens Leurusij fuit m Tiuc. 
ab Episcopio depositi, vt quoeritando victui deij- 
ceret se ad scholaQ solicitudinem ; altior ei cogita- 
tio, altior assurgebat cura Ecclesiao & Reip. vt 
idoneos faceret, & f abricando f abros efficeret, qui 
saluti publicae subseruirent. 

Haec eum praecipue solicitudo premebat, haec 
mentem eius & viscera coquebat ardore quodam & 
studio vehementi, de patria, de religione, de pos- 
teris benemerendi: in hac arena vixit strenuus 
athleta ; in hoc circo insignis luctator ; in hoc stadio 
egregius cursor : post cursum, luctam, discum, 
afiaque cum certamina, tum diludia, coronam, 
quam promeruit immortalitatis, d, Pneside & Ago- 
notheta Deo consequutus est : mortuusque octo- 
genarius, & sepultus in oppido Nasia, quao post 
cathedralem ciuitatem primarium est Darensis 
DioDcesis municipium : pluribus coruscisse mira- 
culis constanti oppidanorum voce perhibetur, 
Obijt Anno circiter 1577. 



Digitized by VjOOQ lC 



456 AXALECT\ DE RERFS 



DE CORNELII 



Episcopi Dunensis, fy Patrieij Lucherani 
Sacerdotis martyrio. 

fclpSt! 1 ?.' |Bhiart|VIBVS ego vos laudibus praedicem, fortis- 
ff £££1 simi raartyres P robur pectoris vestri & 
gSsSS perseuerantiam fidei quo prseconio vocis 
exornemP tolerastis vsque ad consummationem 
glorise durissimam quasstionem, nec cessistis sup- 
plicijs, sed vobis potius supplicia cesserunt. Cor- 
nelium hic intelligo Douanium Dunensis & Conre- 
then. sedis Episcopum, & cum ipso Patricium 
Lucheranum de Vltonia Sacerdotem: quos quia 
coniunxit amor, pagella non diuidet ; nec charta 
separabit, quos nec ipsa mors potuit separare ; 
grandis licet distantia sit inter Episcopum & Sa- 
cerdotem in terris, aequum tamen est vt eorum 
diem natalem in cselis vna commemoremus, quos 
Christus Dominus sub eodem persecutore, eodemq; 
tempore, eiusdem martyrij palma decorauit. Dam- 
nati igitur heterodoxo iudicio sub Arthuro Ci- 
chestrio Prorege in Ciuitate Dubliniensi, Anno 
m. pc. xi. prima die Februarij extremo supplicio 
affecti sunt. 

Quos cum considero, videor intueri Sixtum 
Pontificem, & Laurentium Leuitam ; ille eetate, 
ordine, & gradu prouectior ad mortem prsegredi- 
tur ; iste praDeuntem patreni & Antistitem con- 
stanter & obtemperanter subsequitur : ille hortatu 
solidissimo & lacrymis mox secuturum Sacerdo- 
tem exsuscitat ; iste hortantem leniter auscultat, 
& exemplo eius corroboratur : solatur Sixtus Lau- 
rentium nouo & propemodum inaudito solaminis 
genere, quod maiora eum maneant pro fide Christi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBEBNIA. 457 

certamlna, & post triduum se sequeretur sacerdo- 
tem Leuita : Solabatur Cornelius Patricium, non 
vt iam post triduum se sequeretur, sed post 
tria horse minuta per eandem scalam, ad ean- 
dem mortem, cum eadem laurea gradum face- 
ret. Prsemonet Sixtus Laurentium atrocioris 
supplicij ; premitur etiam Patricius ad defectio- 
nem, vbi iam adductus in conspectum truncati & 
cruenti cadaueris horrorem mortis inijcere conan- 
tur, d tam lacrymabili spectaculo Symmista Chali- 
nerus cum turba satellitum : Ille contra firmus in 
petra fidei, vt Marpesia rujses non concutitur, sed 
decurrentibus e trunco Antistitis corpore riuis cru- 
oris, instar generosi elephantis, exardescit magis 
ad finem certaminis. 

Cornelius ante annos fere viginti, postquam 
iam a teneris instituto sancti Francisci ad omnem 
pietatem & patientiam preecultus, ad Episcopalem 
nonoremesset prouectus, & in eo diutine sacris 
functionibus administrandis deseruiret, captus 
tandem, & in carceralem custodiam Castri Dub- 
linensis retrusus esset, ibique toto triennio plus 
minus detineretur, vix credibile est quot & quanta 
sustinuerit incommoda ; sed prse caeteris tam mald 
habitus ex inedia corporis, vt f ame & siti morien- 
dum sibi putaret, nisi argumentosa necessitas do- 
cui8set viam subueniendi suse indigentire. Erant 
tunc f ort^ in eodem Castro alij carcerati qui, qu6d 
ob delicta ciuilia includerentur, si non lautius, 
saltem copiosius (sumptibus tamen suis), victita- 
bant : separabat inclusos vna solummodo contig- 
natio, quod illi inf erius, ipse superius habitaret ; 
sonos audiebat, personas non licebat aspicere ; dum 
vndequaque circumspiciens, si fort^ vspiam fora- 
men aliquod aut rima tenuis appareret, per quam 
clandestina voce emisa egestatem suam aperiret 
subtus habitantibus, reperit in tabulato asserem 
vnum exiguo fragmento mutulatum vt reliquis 



Digitized by VjOOQ lC 



458 ANALECTA DE REBUS 

non adhaereret aequaliter,* & per istum meatum, 
quasi ex altero hemisphaerio alloquebatur eiusdem 
carceris, sed diuersi climatis incolas. Hli minus 
potentes quam parati refocillare indigentem, offe- 
rebant de suis analectis frustula panis, & cereuisiae 
haustus, sed cum inter hos & illum interstitium 
prohiberet mutuum leuamen, excogitauit Corneliua 
runem quem conserciuit de suorum faemoralium 
astrigmentis & subligaculis, eoque per foramen 
demisso attrahebat nunc panem rancidum, quando 
magis opipara deessent, nunc cyathum vappee, 
siue euaporatae cereuisiae, & istis lautitijs vitam 
tolerabat spatio quo dixi trium annorum circiter. 

Oogito hic Ieremiam Prophetam funibus mis- 
sum in lacum in quo non erat aqua, sed coenum, 
vt fame ibi moreretur ; & nisi vir «^Ethiops de do- 
mo Regis, quee erat sub cellario, tulisset pannos 
veteres, & antiqua quae computruerant, & submi- 
sisset ea ad Ieremiam in lacum per funiculos, vt 
scissa illa & putrida sub cubito manuum suarum, 
& super f unes posuisset, vix posset inoolumis e 
lacu extrahi : Et similiter nisi ista exoleta frag- 
mina panis, & cereuisiae guttas furtiuas recepisset 
pius Antistes, minimum abfuit quin maceratione 
& inedi& moreretur in carcere. 

Eductus tandem diuina sapientia ordinante, vt 
libertatem in corpore suam, ad multarum libera- 
tionem animarum conferret. Breuissima temporis 
morula intercessit, cum Itegios poeniteret consilij, 
& omni arte ac modo conarentur liberatum rursus 
in suam potestatem asserere: sed veluti auis & 
laqueo semel egressa, omnia suspecta habet, & 
timet, & trepidat, f ugitque loca periculosa, ne in 
tendiculam vnde exiit relabatur : Ita ille solicitd 
& caute ambulabat, ne denuo in eundem lacum & 
• laqueum ex incogitantia decidat. Verum cum 
istam 8U8B incolumitatis solicitudinem aduerteret 
multum officere sacro ministerio, subinde & saepius 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 459 

praeferebat aliorr.ni salutem suae propriaD securitati : 
ac tandem post plurimum annorum curriculum 
in eorum manus deuenerat, qui magnum Regi 
obsequium sese putabant praestare, si eum compre- 
henderent. 

Captus itaque mense Iunio, dum amouendis 
simultatibus & signandis Christi Athletis vacaret : 
captus etiam Patricius mense eodem in portu Cor- 
cagiensi recenter e Belgio reuersus ; & cum, ipso 
id confitente, accepisset Senatus prouincialis, so- 
cium peregrinationis & sacrorum administrum 
eum fuisse JPi*oceribus illis exulibus, quos vel pro- 
prii periculi timor, vel religionis amor, ex Domi- 
niis suis & amplissimis latifundiis fecit aufugere ; 
vterque Dublinum adductus ; iste in vile ergastu- 
lum actus, ille vero custodira mancipatus in castro 
regio, ambo sententiam mortis pertulerunt. Sed 
de sententia ipsa, quee & qualis sit audiamus. 

Accusatus f uit Episcopus in iudicio, quod pos- 
tremo tumultu bellico quem Comes Tironensis 
conflauerat, ipse contra obedientiam Principi debi- 
tam partes Comitis sequutus sit, proinde reum 
esse 189889 Maiestatis & proditionis in patriam, vel 
eo magis qu&d fugienti postmodum Comiti cum 
sui8, ad illam fugam auxiHo & consilio adfuisset. 

Obiecte criminationis pnccipua capita non con- 
temnendis rationibus diluere satagebat Episcopus : 
& ad primum respondit, se quidem Episcopali 
charactere insignitum, ideo dignitate illa onera- 
tum f uisse vt conscientiam suam exoneraret, & 
curam animarum sibi commissam debita diligentia 
admini8traret ; & quia Episcopatus Dunensis & 
Conrethensis situs esset in partibus Vltoniae, quas 
Hugo Comes armis occupauit, imperioque tene- 
bat, sui muneris fuisse, quantum posset, plebem 
& populum in salutis viam dirigere, & de armorum 
strepitu, & bellorum titulis, neque voluisse, neque 
ad eum pertinuisse tractare ; & si contra quam 



Digitized by VjOOQ lC 



460 ANALECTTA DE REBTT*? 

sentiret Comes ipse censuisset, nec manus obtem- 
perantes, nec aures obtineret attentas. Qu6d 
lfjitur potuit verbo & exemplo a vitiis deterrere, ad 
virtutes impellere, ad Catholicam fidem exhortari, 
si in hoc sedulus fuit, si multam posuit vigiliam, 
sustinuit laborem, & qua valebat arte vel ingenio 
instabat, non esse quod vereatur, quod pudeat, 
qu6d accusationem perhorrescat. Qu6d si ista 
omnia per corruptelam huius sseculi pro flagitiis 
damnentur, se tamen iustam sui def ensionem vel 
ex eo vendicare, qu6d Iacobus Rex pacificus in 

J>rimordio Begni sui, volens omnibus subditis 
ormam pacis & clementiaB pretendere, vniuersas 
offensiones, & noxas praeteritas voce praeconis & 
publico scripto edixerat perpetua obliuione conte- 
rendas. Ipsum igitur vtroq; titulo se tueri ; quod 
res gesserit laude magis quam vituperio aut sup- 
plicio dignas ; sin autem pcenam ex virtute me- 
ruit, remissam esse poenam ex indulgentia Regis. 

Sane nisi iniuriam velimus Regi irrogare eiusq; 
clementiam iniquis calumniis extrahere, benefi- 
cium Principis latissime & benignissim^ debemus 
interpretari ; nam aKoquin beneficium fraudulen- 
ter focatum, maleficium arbitrabimur ; & quod 
clementiaB speciem prre se fert, maximam contine- 
bit inclementiam. Par enim credere est Regem 
nostrum statuisse sapientissimum Thrasybuli Ath- 
eniensis factum, & Claudij Imperatoris exem- 
plum sibi fuisse imitandiun. Nam cum Thrasy- 
bulu8, vidisset ciuitatem suam per impotentem 
dominandi libidinem a trijrinta Kectoribus inter- 
Oro. liK 2. ceptam, ipse vir strenuus & generis nobilitate cla- 
Ub. i c i. er rus, cum restincta tyrannidis flamma reuocasset in 
vnum dispersos ciues, post inexplebiles magnorum 
lacrymas gaudiorum, haec prima fundamina recu- 
peratse libertatis instaurauit, proposita iurisiurandi 
contestatione, vti discordise animositatesque praete- 
ritee in obliuionem perpetuam, atque immortale 



Digitized by VjOOQ lC 



PluUr. Oi« 
cero. 



CATHOLI0ORUM IN HIBERNIA. 461 

sileiitium deducerentur : Quod pactionis genus, 
quasi nouam vitee institutionem, nouamque foelici- 
tatem status sui, informantes Amnestiam vocau- 
erunt Athenienses. i. abolitionem malorum. Glau- 
dius etiam cum interfecto Caligula, multa deOn*.uh.7. 
abrogando unpeno, ac Kepub. m antiquum or-inci*ud. 
dinem restituenda euertendaque penitus Csesarum <**• ll# 
vniuersa f amilia sonatus & Consules decreuissent ; 
prudens Imperator mox vt confirmauit Imperium 
magna vsus clementia, ne in tantam nobilium 
multitudinem vltio si esset ca^pta saeuiret, biduum 
illud, quo de Reip. statu infoeliciter consultatum 
actum que fuerat, memoriae exemit, omniaque f ac- 
torum dictorumue in eo veniam & obliuionem in 
perpetuum sanxit. 

Itaque vtriusque vrbis & imperij clementiam 
sequutus Iacobus Rex, & veritus ne si ferocire 
permitteretur coeca vlciscendi cupiditas, bonorum 
ciuium & subditorum innumerabilem multitudinem 
inuolueret ; & vel memoria exhausti eerarij, & vilis- 
simi SBris in censum & stipendium militare signati ; 
recordatio etiam Illustnum Ductorum & floris 
etiam Anglicanse militise belli diuturni calami- 
tate extincti ; orbitas prseterea & querimonia 
multarum per Angliam viduarum & pupiUorum; 
ipse denique angor animi, & summa trisutia, 
ac rerum recuperandarum desperatio, quse defunc- 
tam Elizabetham ad conditiones ipsius iudicio 
parum sequas aut honorificas ofEerendas com- 
pellebat ; ista omnia si in Successoris mente re- 
crudescerent, vel temperatissimum animum, & 
clementiao deditissimum acerbitate aliqua infus- 
care, & ad vindictam impellere potuerunt. Maluit 
autem ex ingenita regio pectori mansuetudine 
sepelire omnia in abysso clementifie, & nec omnia 
quidem cognoscere voluit, vt ignoscendi ocreisio- 
nem inueniret vberiorem. Istud cert^ si Re^is 
consilium, si Coneiliariorum mens fuit, <fc Mims* 



Digitized by VjOOQ lC 



462 ANALECTA DE KEBUS 

trorum intentio, omnia rectissime* se habent, nec 
quisquam nisi malignus, & qui Theonino dente 
omnia corrodit " Actum obliuionis,' , aut indulti 
chirographum improbauerit. Sin autem indulgendi 
forma obscuris ambagibus circumscripta, & legum 
tendiculis irretita sit, ita vt nec veniae beneficio 
potiri absque nouo vitBB periculo possis ; quis tam 
csbcus qui non videat in laqueum potius quam in 
leuamen speciosum indulgentise nomen vsurpari ! 
quid enim aliud id esset, quam osculo araicitiee 
inimicitias vlcisci, amoris pignore vulnus infligere, 
charitatis officio sanguinem fundere, & instru- 
mento pacis mortem irrogare ? Episcopum satis 
fortiter depulisse intelligo primum accusationis 
suao caput : secundam etiam criminationis partem 
non nnnus neruose. 

Cum enim contra Christum Domini (vt audio) 
prosiliret filius Belial, eumq; accusaret pro Tri- 
bunali, qu6d Hugoni Comiti paul6 ante profugium 
in quodam castello praost o fuisset ; ibi pertractatum 
inter eos fuisse de via & modo fugiendi, & spolia 
parata, tum cibaria quse naui imponerentur ad ex- 
peditionem fugse ; quorum consiliorum cum vel 
auctor esset vel particeps Episcopus> reum mortis 
habendum esse. Otempora calamitosa ! 6 funesta 
huius saDculi iudicia, in quibus de capite sacrati & 
vncti Antistitis ex vnius homuncionis de faece 
plebis iurata calumnia decernendum erit ! Audes 
furcifer vultum attollere in Episcopum, & ora 
soluere in mendacium : sudas, expallescis, palpitas, 
dum concinnata domi tuae in fabrica nmliti® deal- 
bata figmenta, in foro, & coram iudice, quem 
posteritas iudicabit an competente, submurmuras ; 
conductus mei"cede iniquitatis, quam vel re per- 
ceptam vel spe prsDSumptam auaritia tua deuorauit, 
non es veritus animam tuam inferis, & linguam 
deuouere calumnijs. Si ex visu cognoscitur vir, 
& ab occursu f aciei cognoscitur sensatus ; si amic- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUCOROI IN HIBERNIA. 463 

tus corporis & risus dentium, & ingressus hominis 
enunciant de eo ; si index animi sermo, & consci- 
entia mille testes ! quid pallor tuus, quid trepida- 
tio, quid rictus incuruescens, contractio frontis, 
oculorum depressio, quid aliud fuit totius oris & 
corporis habitus nisi obses & index calumniationis P 
Poterat sanctus Episcopus purgare se ista tua 
criminatione, & irrefragabili testimonio euincere, 
se neque in tota illa Prouincia fuisse, neque mul- 
torum dierum itinere vicinum, vt vel conscius 
esset, ade6 non poterat esse auctor luctuosae illius 
expeditionis ; quam vel f ortasse dissuasisset, vel si 
in exilio potius qu&m domi in carcere vt moreren- 
tur animum illi omnino obfirmassent, se comitem 
infortunij mallet adiungere, quam carorum Domi- 
norum irrecuperabili complexu auelli. Sed esto 
resciuisset ' eorum discessum ; esto eos consilio 
iuuisset vt suae incolumitati prospicerent ; esto 
subleuasset annonft, subministrasset non esculenta 
solum, sed etiam poculenta Magnatibus Reeui, 
Proceribus Nationis & Regi subditis ; non furibus 
aut facinorosis hominibus, non rebellibus aut ne- 
farijs proditoribus, nullius (quod quidem ipsi con- 
staret, vel de quo minimam suspicionem fando 
auditasset) flagitij compertis, viris pacificis, & 
paul6 ant^ cum Regis gratia ex Aula Anglicana 
reuersis ; nullius machinationis, aut noxae cuius- 
piam, iam tum accusatis aut damnatis : vbi 
vsquam vel minima contra eos declaratio voce vel 
scripto publicata ? vbi in ius vocati P vbi postulati 
iudicio P quando & quomodo addicti P Adeone 
hoc magnum scelus, non subtraxisse copiam sui, 
loquelam, solamen, leuamen viris primoribus & 
comitiorum principibus, optimis & fidelissimis 
subditis, ita vbiq; habitis & reputatis P Ade6ne 
hoc facinus est inexpiabile, & non nisi sanguine 
ipso luendum sit ? 
Pnetextus erat, non vera causamortis Episcopi, 



Digitized by VjOOQ lC 



464 ANALBCTA DE REBtJS 

quicquid in isto genere illi ab aduersarijs obijcie- 
batur : vna causa vertebatur introrsus in animo 
Iudicis & Assessorum, altera foris agebatur. 
Reufl iste Catholicus erat, Religiosus, Episcopus, 
sacramenta ministrauit, verbum Dei pr&dicauit, 
habitum regularem vobis exosum portauit ; non 
gladio, non pugione accinctus ad foemur, non 
thorace ferreo munitus in preelium, sed cilicio 
paludatus ad cutem, & funiculis armatus ad car- 
nem macerandam. Quid natiuum vultum viri 
mansuetissimi & pacis amantissimi vultis obducere 
borrore illo vestro commentitiaB proditionis! Tol- 
lite huic velum istud, tollite fucum ; sinite videamus 
apertam faciem, & candidam frontem religionis 
Catholicae. IUa sit inscriptio mortis quam sustinet 
Episcopus, vt martyr Dei non proditor patriae 
moriatur. 

Verum enimuer6 neque ipsum proditorem fas 
esset in iudicio condemnare non seruato iuris 
ordine. Nihil iam dico de vtriusque fori Eccle- 
siastici & ciuilis discrimine ; nihil de persona 
exempta ; nihil de Iudice competente ; de sacris & 
Imperialibus Sanctionibus nihil; de Pontificum 
Decretis & Canonum auctoritate, quam Cantuari- 
ensis Martyr, contra consuetudines Anglicanas, & 
contra Clarenduni statuta vsque ad mortem pro- 
pugnauit. Iam consenserunt iura peccatis, & 
ccepit licitum esse quod publicum est ; non hoc 
tantum, sed illicitis porro legibus, & illegitimo 
iuris municipalis abusui consensit hominum imbe- 
cillitas, vt qusB alieni tribunalis sunt propria, 
iam rapiantur extra proprios cancellos, & quae 
sacrataa sunt institutionis, definiantur profani 
Iudicis arbitrio. Sed in hoc negotio, quorsum 
ipse iuris Anglicani ordo non est retentus P cur 
non obseruata aequitasP non admissa aequalitas 
admittendi excipiendique, vt ex numero iurando- 
imm legibiis permisso lcgitimas cxceptiones faciat 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERXIA. 465 

reus P Cur itertim quando de f acto quaestio esset 
per iuratos declaranda, exteri tantum, & in hoc 
regno hospites Angli & Scoti, quibus persona rei 
fuit incognita, & circumstantieo facti nequaquam 
poterant esse comprehensse, de negotio pronuncia- 
uerunt P Cur intermixtus ijs Hibernus vnus, & 
eorum decreto (vt f ertur) dissentiens, palamque id 
in iudicio contestans ; quia tamen Hibernus, do 
Hiberno audiri non meruit P Hibernus Episcopi 
infaustus calumniator, statim auditur, & creditur 
ei ; Hibernus liberandi & purgandi cupidus non 
auditur ; & ben6 secum actum putabit, si de veri- 
tate non plectatur. 

Postquam igitur de quaestione facti proposita 
Duodecimuiris iuratis, Collegium illud periuro- 
rum, vno dempto, pronunciasset ; Iudex e cathe- 
dra, vtinam non illa quee primo psalterij Dauidici 
versu describitur, cruentani protulit Sententiam 
qua Cornelivs Dovanvs Episcopvs Dvnensis et 

CoNRETHBNSIS IVDICATVS EST, IN CARCEREM REDV- 
CENDVS, DEINDE IN CARRO STERNENDVS, AD LOCVM 
SVPPLICII TRAHENDVS, IBI LAQVEO SVSPENDENDVS 
IN FVRCA, DEINDE SEMIANIMIS E PATIBVLO DKMIT- 
TENDUS, NVDANDVS IN TERRA, VIRILIBVS AMPVTAN- 
DVS,EADEM IN^LTVM PROIICIENDA ; TVM EXENTER- 
ANDVS, ET CORDE EXTRACTO, VISCERA IGNI CONCRE- 
MANDA, POSTEA CAPITE TRVNCANDVS, ET IN QVAT- 

vor membra secandvs. Ista f uit Cornelij Episcopi, 
& Preebyteri Patrici j sententia. Si causam qusBris, 
duplex rila preetenditur, sed vna tantum subest ; 
ea vero est Catholicae fidei prof essio ; quam licet 
inimici in iudicio supprimerent, in ems tamen 
morte, ipsa quee omnium rerum fortissima est 
veritas, mgenuam recognitionem causae moriendi, 
vel inuitis aduersarijs exsculpsit. Nam cum 
Haeretici buccis plenis concreparent, non ob 
fidem, sed ob proditionem morti Episcopum 
adiudicatum, ille non insulso artificio, si vitam 

31 



Digitized by VjOOQ lC 



466 ANALECTA DK REBUS 



82, 



seruare non possit, saltem honori consultum esse 
cupit. 

Con8cribitur eius nomine supplex libellus, in 
quo profitetur vixisse in Prouincia Vltonise dum 
ibi tumultu bellico, & inde in alias Prouincias 
factis irruptionibus misceret omnia comes Tyro- 
nensis ; neque tunc occasione illius seditionis, aut 
aliam ob rem declinasse alloquium, familiaritatem, 
consortium ipsius Comitis aut eius sequacium, 
neque vero postea, multo minus inita iam & stabi- 
lita pacis conuentione : In eo si peccauit, si regis 
indignationem commeruit, si publici indulti bene- 
ficium a rege concessum, & se autem in defensione 
iuridica allegatum & imploratum non sufficiat, 
ista supplicatione Proregi exhibita culpam depre- 
catur, veniam postulat. Porrigitur iste libellus, 
& vitae securitas promissa dicitur nomine Proregis, 
tantum vt petitioni nomen ipse subscribat. Si 
hoc vel bumana inclinatione, vel altiori Dei con- 
silio factum est vt subscriberet, ne postea locus 
vllus aut angulus aduersarijs esset tergiuersandi ; 
tamen id quod de illo malum cogitauerunt insidi- 
atores, Deus in bonum ipsius, & in causee honorem 
conuertit. 
i. Rpg\\m. Cum regium Prophetam capitali odio inseque- 
retur Saul, & ille in angustijs positus, magnisque 
aerumnis conflictatus, Kegis offensionem & iram 
declinans, ad Achimelech Sacerdotem diuertisset, 
d quo tenuiter ref ectus, cum postea Sauli prodere- 
tur ab Idumreo seruo, aliorsum fugit ; & accersitus 
4 Rege Sacerdos, atque accusatus grauiter qu6d 
ipse & filius Isai aduersus Saulem coniurassent : 
" Dedisti ei " (inquit) " panes & gladium, & con- 
suluisti pro eo Dominum vt consurgeret aduersum 
me, insidiator vsque hodie permanens P Respon- 
densque Achimelech Regi ait : Et quis in omnibus 
seruis tuis sicut Dauid fidelis & gener Regis, & 
pergens ad imperium tuum, & gloriosus in domo 



Digitized by LiOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 

tua P Num hodie coepi pro eo consulere Domi- 
num P absit hoc & me ; ne suspicetur Rex aduersus 
seruum suum rem huiuscemodi." Ita Cornelius 
Episcopus non diffitetur se Hugoni Comiti ad- 
f uisse, factum ipsum intrepide fatetur, sed culpam 
in illo f acto suam confidenter detrectat : si tamen 
aduersarij contra mentem eius in culpam id omne 
quod gestum est, pro sua auctoritate velint trahere, 
eorunaem clementiam appellat, & veniam preca- 
tur: sin autem sanguini eius insidiantur, saltem 
honori parcant, & causam mortis apponant. Uli 
non satis in hac prolusione solertes lanistse, dum ex 
vno latere se muniunt, altero se nescientes aperi- 
unt : vbi enim saeuiti» notam fugientes, cupiunt 
haberi clementes, in Rei potestate vitam ipsius & 
incolumitatem ponunt ; & non iam personati, sed 
in natiuo suo decore, seu verius dedecore, polli- 
centur ei viuendi securitatem, si relictd Catholicft 
religione Roman&, transeat ad Sectam regifiB cre- 
dulitatis. Quo audito, vocem attollit Episcopus, 
& adiuratis praBsentibus contestatur totum orbem 
Christianum se in fide, & ob fidem Catholicam 
mori : Crudelis in se f oret, & Deo incredulus, si 
ista caduca pactione desereret veram fidem. Itaque 
iam voto potitus, & iimocenti& su& patef actA satis, 
spernit interituram vitam, & ad mortem sibi pa- 
ratam anheluns, animo Christiano & excelso tro- 
phsQum crucis expectat. 

Increuerat martjrri vt solet cum angustijs 
temporum pietas animi, iamq; diu vigil precibus- 
que mtentus expectabat ecquando ad mortem ac- 
cersiretur ; illuxit tandem caeteris iucundior & diu 
desiderata dies prima Februarij, quando sub 
horam quartam pomeridianam euocatus & lictoribus 
& satellitibus, qui pro carceris foribus stipabant 
latera u trahse " qu^ vehendus erat ad supplicium, 
atque vt in couspectum triumphalis sui currus 
peruenit Antistes, ingemuit & dixit : Dominus 



467 



Digitized by VjOOQ lC 



468 ANALECTA DE REBUS 

meus Iesus Christus pro me mortem patiens cru- 
cem suam sibi baiulans conscendit in montem, & 
ego quasi nolens pro ipso mori trahar ad decus ad 
quod alacri & erecto gressu properare deberem ? 
Quis mihi det vt & ego dulce meum lignum hu- 
meris meis portem, atque extremum hoc officium 
gradienti ad Dominum animae pedes mei persol- 
vant. Conuersus deinde ad Collegam suum Patri- 
cium, eia age fortissime sodalis, Christi pugil 
generose, quia licet imitemur eius mortem, qui 
tanquam ouis a tondente ductus est ad victimam. 
Postmodum se inclinans, & deosculatus traham, 
super ipsam ore pedibus equinis aduerso se dimittit, 
eoque modo per plateas lapidibus stratas raptatur 
in campum in quo patibulum erectum f uit. 

Veniat Doeg Idumaeus cum reliquis emissarijs 
regijs interficiant Sacerdotem Domini ; non 
tamen interficient Sacerdotium, characterem 
non inficient, religionem non auferent, non sup- 
plantabunt fidem, non excutient nobis constan- 
tiam : plures numeramur, quo plures occidimur : 
Apoiog. c. » PraeKum est nobis " (inquit Tertul.) "quod 
prouocamur ad tribunalia, vt illic sub discrimine 
capitis, pro veritate certemus, victoria est autem 
pro quo certaueris obtinere.' Ea victoria habet & 
gloriam placendi Deo, & prsedam viuendi in aBter- 
num. Nec quicquam tamen proficit exquisitior 
quseque crudelitas vestra, illecebra est magis sectee : 
plures efficimur, quoties metimur a vobis ; semen 
est sanguis Christianorum. ,> 

Apparuit hoc manifest^ in martyrio Episcopi, 
nam qui ante eius condemnationem, ante ver6 in 
carcerationem trepidabant ad sonitum folij volan- 
tis : qui timidiores erant ad congressum alicuius 
Catholici Sacerdotis, nedum Antistitis ; qui par- 
cissim^ eos in hospitium exciperent, ne periciuum 
inde contraherent, aut offensionem Preesidentium 
inourrerent, nimc agmine f acto cum ad supplicium 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBERNlA. 469 

ille ducitur, totis se portis in plateas effundunt ; 
& in conspectu Curiee, videntibus conciliarijs, 
ipso Prorege indignante, procumbunt in genua 
Catholici plebei, primarij, & omnes e vicinispagis 
& castellis, tanquam ad solenne spectaculum pro- 
currunt, praetereuntem in carro, seu curru suo 
triumphali Episcopum venerantur, salutant, & 
Pontificalem eius benedictionem implorant. Illa- 
crymantes eius morti ipse affatur bland£, solatur 
comiter; breui sermone, sed efficaci excitat ad 
fortitudinem, ad constantiam, & ad omnem pieta- 
tem Christianam. Iam hic prodeunt primariao 
matronee £ suis GynecaBis, & alta voce deplorant 
mortem Antistitis, istamque dignitatem lamenta- 
tione dignissimam execrantur, qua Regios Consi- 
liarios plures conspiciunt non conscios solum, sed 
spectatores, sed hortatores huius lanienae, & hos- 
tili animo comitati hostiam ad locuin occisionis : 
ipsis audientibus ; Heu, inquiunt, quam alienum 
est deuenisse carnifices Consiliarios Itegni. 

Bene sit illi ciui Dublinensi qui ad vesperam 
ieiunum Antistitem, noc tamen deficientem, vt 
sibi & familiaB suas bene ille precaretur, ad ostium 
domus SU8B praBteruehentem, propinato vini haustu 
reficere parabat ; memorem fuisse crediderim illius 
visionis qua Lamuelem erudiuit mater sua. " Date 
siceram moerentibus, & vinum his qui amaro sunt 
animo : bibant, & obliuiscantur egestatis susb, & 
doloris sui non recordentur amplius." Sed quia 
non mcerebat Cornelius, exultauit potius vt gigas 
ad currendam viam suam, ideo gustauit potius 
quam bibit & ligatis quidem, sed indecussis mani- 
bus sanctificauit amici domum, totamque ciuitatem 
Dublinensem, cuius Catholicos ciues & summa 
eorum charitate & fidei f eruore collaudauit. 

Perducta iam sacra victima ad sacrificij locum 
solicitus admodum Cornelius de Collegae sui con 
stantia, petijt vt ante se Patricius pateretur; per- 



Digitized by VjOOQ lC 



470 ANALfeCTA DE REBtJS 

timescebat enim ne a\ morte sua, & Caluinistarum 
dolis, Patricio aliquid humani contingeret : cum- 
que voti sui compos fieri non posset, vt Antistitem 
suum omni metu solueret, pro se Patricius respon- 
dit. Licet & ego quoque exoptem prior mon, & 
paternse charitatis tuae beneficio in morte corrobo- 
rari, quia tamen alienee voluntati traditi sumus ; I, 
f oelix Pater, de mea constantia pone metum, tu me 
precibus apud Deum iuua, in cuius adiutorio certus 
sum, qu6d neque mors, neque vita, neque princi- 
patus, neque potestates, neque instantia neque fu- 
tura, neque creatura alia separabit me k charitate 
Christi aut consortio tuo; & his verbis animo 
laatior factus Cornelius in genua procubuit, & vix 
breuem orationem, quae nubes penetrabat ad Deum 
fudit, cum Consiliarij, Vicecomites, Symmista, & 
lictores vrgerent operis exitum, & turba circun- 
stantis populi presso pede oppleret latissimum 
campum in Aquilonari parte vrbis positum, qui 
tricena millia facil£ caperet; carnifex, natione 
Anglus (neq; enim Hibernus reperiebatur vllus, 
qui se funestaret tam sacrati sanguinis effusione) 
sed ipse ille Anglus ; tametsi heBreticus & latro, & 
vel od furtum, vel latrocinium coniectus in car- 
cerem indeque liberatus, vt operft suft in necem 
Antistitis collocat&, reliquam vitam suam, nefarij 
sceleris not& inureret ; ferus licet & f erreus in hoc 
quod pactione tam cruenta libertatem vellet redi- 
mere, tamen nondum omnem humanitatemexuit; 
quippe qui honorem Pontifici prsefatus, voce ve- 
niam precatus, non sine quadam canitiei venera- 
tione ad nefandum suspendij obsequium trepidas 
manus admouet. Statim vbi Episcopus conscendit 
scalas, & in ipso primo gradu, quando capite iam 
supra caeteros astantes eminet, ingens clamor, & 
pia gementium vociferatio comitatur ascenden- 
tem. 

Tunc in rabiem actus Minister Chalinerus ob 



Digitized by VjOOQ lC 



CATttOLICORtJM Ifc HIBEfcNiA. 471 

exclamationem populi de innocentum nece flebi- 
liter conquerentis, ita compellat Antistitem dicens : 
Vt quid imperite plebeculae illuditis impostores ? 
quid turpi mendacio vitam clauditis, & ementito 
luartyrum preeconio vos ornari patimini P dicite 
perduelles, dicite infames, qu&d intelligat tota mul- 
titudo, vos laesee maiestatis & non religionis 
nomine accersiri. Ad mald feriati hominis vocem 
respondens Antistes : Absit, ait, & nobis vt populo 
imponamus, qui iam ante tribunal Christi dicti 
facti rationem sumus reddituri ; absit etiam vt 
eorum criminum nos reos f ateamur, quorum nulla 
nos conscientia grauat : nec nos quibus pro Ghristo 
mori lucrum est, Martyrum nomen quod merita 
nostra long£ superat, ambitiose affectamus : nec 
teipsum latet, qui mendacij nos arguis, qu6d per 
summum nefas eiusdem criminis tibi conscius 
sis ; quippe qui non nisi paucis abbinc horis 
mi88us, vt aiebas, d Prorege vitam & libertatem 
nobis pollicebaris si hsereticao impietati tuaD sub- 
scribere non recusaremus. Secede ergo hinc, fili 
tenebrarum nec attentes in posterum meridianam 
lucem innocentise nostne calumniarum & menda- 
ciorum tenebris obfuscare. His dictis abijt mi- 
nistellus, & martyribus desijt esse importunus. 

Rur8us in media scala posito, eleuatiori voce 
conclamatur: terti6 deniq; cum iam deijciendus 
esset, ingeminatur astantium clamor & pectora 
tudentium fragor. Ipse etiam ter precatus in eo- 
dem loco ; primum pro omnibus circumstantibus ; 
deinde pro ciuitate Dublinensi, atque totius Regni 
Catholicis, vt pi^, fideliter, & perseueranter Deo 
seruiant ; terti6 denique pro omnibus hsereticis, 
etiam pro suis persecutoribus vt resipiscant & ad 
sanam mentem reuertantur. 

Ascendat, 6 Deus, vox illa Martyris tui ad 
thronum potentiee tuee, nobisque reuehat fructum 
salutus & pacis, vt debellatis erroribus & terrori- 



Digitized by VjOOQ lC 



472 ANALECTA DE REBUS 

bus mitigatis, Deo priinum, deinde etiam Regi 
nostro, fideK seruitute obeequamur. Vocem de- 
derunt nubes, & repercusso boatu nobis (ni f allor) 
respondent, breui tribulationem hanc habituram 
finem : sanguis ille nostri Abelis non vindictam, 
sed miserationem de terra clamat, & vox illa vl- 
tim6 emissa mimdi victrix, non persecutionem, 
sed refrigerium postulat. mucro Domini vsque- 
quo non quiesces ! ingredere in vaginam tuam, 
refrigerare, &sile. 

Olim Saxones & Picti, cum aduersus Britones 
iunctis viribus bellum susciperent ; hi trepidi 
qu6d partes suas pen£ impares iudicarent, sancto- 
rum Antistitum Germani & Lupi auxilium petie- 
runt : Qui promissum maturantes aduentum, 
tantum pauentibus fiducise contulerunt, vt acces- 
sisse maximu8 crederetur exercitus. Itaque Apos- 
u . i. oap. tolicis Ducibus (referente Beda) Christus milita- 
bat in castris. Aderant etiam Quadragesima) 
venerabiles dies, quos religiosiores reddebat prae- 
sentia Sacerdotum, in tantum vt quotidianis prae- 
dicationibus instituti, certatim populi ad gratiam 
baptismatis conuolarent. Germanus se Ducem 
praelij profitetur ; eligit expeditos, circumiecta 
percurrit, & & regione qua hostium sperabatur 
aduentus, vallem circumdatam medijs montibus 
intuetur, quo in loco nouum compomt exercitum 
ipse Dux agminis : & iam aderat ferox hostium 
multitudo, quam appropinquare intuebantur in 
insidijs constituti : Tunc subito Germanus signifer 
vniuersos admonet, & praedicat, vt voci susb vno 
clamore respondeant; securisq; hostibus, qui se 
insperatos adesse confiderent, "Alleluia ,, terti6 
repetitum sacerdotes exclamabant : sequitur vna 
vox omnium, & elato clamore, repercusso aere, 
montium conclusa multiplicant ; hostile agmen 
terrore prosternitur, & super se non solum rupes 
circundatas, sed etiam casli machinam contremis- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 473 

cunt ; trepidationique iniectae vix sufficere pedum 
pernicitas credebatur: passim profugiunt, arma 
proijciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse 
discrimini. Triumphant Pontifices nostibus fusis 
sine sanguine, triumphant victorift, fide obtenti 
non viribus. " Noua bella elegit Dominus, & Itt4L *• 
portas hostium ipse subuertit." Quippe sacratus 
Christi Prsesul tergemina oratione insonuit ; ter- 
gemina resonuit voce circunfusa fidelium multi- 
tudo ; preces ilke, & istse voces peruenerunt in 
conspectum Dei, peruenerunt ad aures Regalista- 
rum in ciuitate & toto regno, peruenient ad 
Catholicos per totum Christianum orbem sparsos ; 
peruenient tandem ad Regem Britanniee, & ad 
ilegium Senatum: Tot vocum reuerberationes 
concutientes montes, & implentes valles, perua- 
dent intima cordium penetralia, & superbas ab- 
sentium, & obstantium cogitationes posternent. 
Placabitur Deus ; proteretur Satan ; flecteturKex; 
mouebitur Prorex ; compungentur Catholici ; com- 
mouebuntur Haeretici ; vmcetur error, patebit dolus ; 
superabit veritas, honestas, sinceritas ; & tandem 
tandem Catholica religio triumphabit. 

Peccata nostra iam diu diuiserunt inter nos & 
Deum, & maceria interposita, quao diuinam & 
nobis miserationem prohibebat, nisi vi vel arte 
aliqua amoueretur, iter gratisB cselestis non ob- 
structum modo sed prorsus imperuium nobis re- 
maneret. Nunc vero sanguis innoxius viam 
aperiet, & Alpes illas rupicosas quas Anibalis 
sarculum cum toto suo exercitu non potuit perf rin- 
gere, oleummartyrum, & liquor ille salutaris ebul- 
liens in terram, & ex emortuis innocentium venis 
scaturiens, virtute superna emolliet, aditumque 
praebebit ad vrbem religionis arcem, vt aliquando 
iterum apud nos reflorescat illa prof essio publica 
obedientiae Romanse, quse in Bntannicis lnsub'8 
cum summa olim pietate fidelium, & summa 



Digitized by VjOOQ lC 



4^4 ANALJSCTtA DB rebus 

Kegnantium foelicitate effloruerat. Flammea 
illa & yersatilis rompheea paridisi ianitrix in- 
tercludens peccatoribus ingressum, nisi restin- 
gueretur cruore martyrum, & eorumdem passio- 
nibus retunderetur, vix est vt incolumem 
speraremus reditum. 

Sed praestant illi officium suum, prsestemus & nos 
Coiou. i. etiam nostrum : adimplent illi ea quce desimt pas- 
sionum Christi in carne sua pro corpore eius quod 
est Ecclesia : Quamquam enim redimendis homi- 
nibus sufficientissimaB f uerint Christi afflictiones, 
& nihil illis defuerit ; vnum tamen ex parte nostra 
reliquum est, vt pro Ecclesia & nobis inuicem 
patiendo intelligamus amissam nostris, & maiorum 
no8trorum sceleribus vnionem Ecclesiasticam, non 
nisi per multas tribulationes posse nos redipisci. 
Idcirco adimpleamus & nos ea quse supersunt pro 
fide Christi gerenda, f erenda, perficienda. Intue- 
amur primordia Christianse religionis, quibus 
seminibu8 consita, quibus irrigata sit imbribus, 
18. deciui- "Haec fides" (inquit Agustinus) : "tam insigni- 
tate,cap. M.fcug initijs incanduit, vt aliquot hominum mSlia 
in Christi nomine mirabili alacritate conuersa, 
venditis suis rebus vt egenis distribuerentur, pro- 
posito sancto, & ardentissima charitate ad pauper- 
tatem voluntariam peruenirent ; atque inter 
frementes, & sanguine sitientes Iudaeos se vsque 
ad mortem pro veritate certare, non armata 
potentia, sed potentiore patientift prsepararent." 
Ita nostri fec^re martyres, quorum exemplo 
posteritas instruitur : ita illi in vita, ita in 
morte ; ita verbo, ita opere ; ita spiritus osten- 
sione, ita sanguinis effusione, ita extremis vo* 
cibus quas proferebant nobis faciendum commen- 
darunt. 

Vos pij spectatores huius carnificinae, colligite 
f ragmenta ne pereant ; venis concipite doctrinam 
martyrum, deuotionem eorum combibite, & spar- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBEttNIA. 47& 

sum cruorem ne & bestijs conctdcetur, cum magna 
veneratione suscipite, sudarijs vestris, strophiolis, 
& linteaminibu8 haurite sacrum liquorem, ser- 
uate in vestris scrinijs, in sacraria recondite, re- 
liquearia conficite, thesaurum absconditum sancti 
custodite: pretiosa enim est in conspectu Domini 
mors sanctorum eius. Fama est tam numerosum 
fuisse Christianorum coetum in loco supplicij, & 
per totam illam vndequaque planitiem, vt tamen 
per locum tam patentem, vbi tam conf erta multi- 
tudo erat omnis aetatis, ordinis, & sexus, omnes 
illaesi recesserint, deuexi senes, tremulae matronae, 
tenerae virgunculse, f oeminae pregnantes, & imbe- 
cilles pueruli, omnes certantes quam proximd A 
spectaculo adstare, omnes videre, audire, haurire 
auidissimi ; prementes, eluctantes, pugnantes ali- 
quid reliquiarum concerpere, vel laciniam vestis, 
vel fragmen calceorum, vel crinem capellitij, vel 
guttam sanffuinis, vel ramentum ossis, vel cutis 
aut carnis aliquam particulam corradere ; & tamen 
nemo est obtritus, nemo oppressus, nemo leesione 
affectus : ceeteris ille fcelicior, cuius sors erat am- 
putatum Episcopi caput asportare, quod nullo auro 
distrahendum, sed auri potius & gemmarum caela- 
tur& includendum, & topasiis, amathistis, & berillis 
poliendum ornandumque putauerim. Veneremur 
itaque cum Magistris Catholicis, in carne marty- 
rum vulnera& cicatrices pro Dei nomine receptas ; 
veneremur memoriam virtutis quse in aeternum 
victura est ; veneremur sacros cineres, & in cine- 
ribus quaB aliquando resurgent semen seternitatis ; 
veneremur ipsa corpora quae nos docuerunt mor- 
tem pro deiensione fidei contemnere. Pro mag- 
no sacroque munere (teste D. Oregorio) reputauit w^- «j. i«- 
veneranda antiquitas, si quis pannum non cruore Bpirt/23. 
tinctum, sed monumento martyrum admotum 
(Brandeum Prisci nominabant) a Romano Ponti- ^ 10 lnL 
fice dono accepisset ; ipseque Gregorius clauim 5. Bptet* 7. 



Digitized by VjOOQ lC 



476 AKALECTA DE REBU8 

paruulam a sacratissimo Beati Petri Apostoli cor- 
pore pro eius benedictione ad Bichardum regem 
transmisit, in qua inerat ferrum de catenis eius 
inclusuni, vt quod collum illius ad martyrium 
ligauerat, vestrum (inquit ad Bichardum Grego- 
rius) ab omnibus peccatis soluat. Et ad Sauinel- 
lam primariam foeminam, simili clauicula ab eodem 
transmissa, in qua (inquit) de catenis ipsius bene- 
dictio continetur ; qu® collo vestro suspensa, hoc 
vobis eo intercedente grati& absolutionis fiat, quod 
illi fuit causa martyrij. 

Nihil igitur moremur huius seui Moros & Mo- 
mos, qui vt ipsi soli adorentur ab hominibus, cul- 
tum omnem abrogant, ac venerationem omnem in- 
terdicunt Sanctorum reliquijs. Non sic D. Cypri- 
anus, quo auctore, corporibus omnium qui etsi 
torti non sunt, in carcere tamen glorioso mortis 
exitu excedunt, impertiri debet vigilantia & cura 
propensior. Hsereticorum id proprium est & in- 
fidelium, gloriaD Sanctorum detrahere, & ipsos 
sacrorum corporum pulueres execrari : contr& 
verd pij & fideles Christiani aded venerari solent 
viua Spiritus sancti organa, & domicilia illa colere, 
queB incolebat diuinitas, vt cineres etiam eorum 
honore quodam congruo non existiment esse frau- 
dandos. Priscum maiorum nostrorum morem id 
obtinuisse, & priscam infidelium inuidiam abolere 
piam consuetudinem voluisse, vtrumq; constat ex 
passione D. Polycarpi apud Eusebium in Epistola 
Smirnensium: Nimirum exustum ab infidelibus 
eximij martyris corpus, ne pro more & Christianis 
conditum venerationi f oret ; & tamen ossa ipsa 
iam ambusta pretiosissimis gemmis cariora, & 
omni auro probabiliora collecta ab ipsis ex more 
sunt condita. Condant igitur & asseruent nostri 
Catholioi quicquid attrectare eis licuit, & tametsi 
magna illa membra mutilati corporis, br&chia, 
foemora, pedes, & totus truncus in partes diuisus, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA 477 

Biue in terra defossus, siue aliter sepositus deue- 
niat in eorum manus, qui necis potestatem habue- 
runt ; tamen vna cruoris stilla, vnum sacri habitus 
filamentum, vna corrigia calceamenti in pretio 
debet haberi ; etiam capillus capitis eorum, promit- 
tente Domino, non peribit. 

Obseruauit non solum corona fidelium circun- 
stans & deplorans martyrum lanienam, sed ipsa 
ciuitas & tota circumuicina regio potuit animadu- 
ertere illo f erali die quo Episcopus & Presbyter 
supplicio mortis afficiebantur, totum aerem densa 
caligine, & p&uld minus quam ^Egyptiacis tene- 
bri8, fuisse circumseptum, vt cordibus non obdu- 
ratis patefieret, quanta laborauerint illi mentis 
caecitate, qui nullo seruato iuris ordine, nulla 
aequitatis, nulla aetatis, nulla fidei & promissionis 
susB ratione habita, virum innocentem, sacratum 
& vnctum Praesulem, senem propemodum capula- 
rem,morti turpissimaB & probrosissimae addixerunt. 
Et quia eius innocentia debebat mundo innotes- 
cere, ipso iamiam e scala deijciendo, subitaneus soi. Martyri 
soK8 radius, instar fulguris coruscantis, veneran- gra*«i»tur- 
dum illius verticem salutauit, & repentino splen- 
dore perterritis ijs qui aderant, mirabantur vnde 
ille fulgor appareret : sed ortus est ille radius ad 
illustrandum Antistitis exitum ; quo occumbente, 
ipse etiam simul occubuit. 

Vnum hic occurrit obseruandum, Cornelium 
nostrum, cum dudum in Episcopum consecratus 
esset Purificatae Virginis festo, & per multa anno- 
rum lustra deseruijsset munijs Episcopalibus ; 
iam in eiusdem festi Praeuigilio, eodemque die 
sacro ac signato in B. Brigidae hoaorem, quam 
patronam & aduocatam vniuersa natio passim 
inuocat & ipse peculiari deuotione colebat, iam 
vt praelibaret alterius vitae praemia morte sua 
pretium exoluisse, vt famulus Christi, quasi sub- 



Digitized by VjOOQ lC 



1. c qui- 
cunq. 



478 ANALECTA DE REBTJS 

uehente Christi ancilla; & Parthenia genitrioe 
Dei suacipiente, in sinum Abrahee reciperetor. 

Est & alterum non indignum animaduersione, 
quo die noster Pontifex iudicatus est mortis reus 
(erat autem 28. dies Ianuarii) eodem die Carolum 
Magnum obijsse, veri magnum assertorem & pro- 
pagatorem Ecclesiasticee libertatis : Nisi enim in- 
tercidissent leges illee saluberrimse, quas non tam 
sanxit Carolus quam restaurauit in suis Capitula- 
ribus (antea quippe a Theodosio pio & foelice 
Imperatore stabiktas, & pro suo affectu ac reue- 
rentia erga Clerum constitutas fuisse constat) 
quibus cautum erat vt lites omnes & controuersiae 
forenses ad iudicium Ecclesiae remitterentur, si 
alteruter litigatorum id postularet ; quanto magis 
wn*ca?.°" 8 * ^ e ^P^ 6 Praelatorum qua?stio essetP IDae 
Nouit.de autem leges (ne quid de Canonicis dicam) nisi 
GntLiVq. apud gentem Anglorum de stirpe Carolina glori- 
antem vsu, obseruatione, & auctoritate caruissent ; 
nisi Edoiiardi, Aluredi, Ethelulfij, Inse, ade6 & 
aliorum Hlustrium Angliee Begum Sanctiones 
abolitae fuissent ; neque tam temere, neque tur- 
piter, neque ver6 tam inciuiliter, in prof ano tribu- 
nali, tam profano procedendi modo, de vita, & 
salute honorati Preesulis, nullo Ecclesiastico ex- 
amine adhibito, nulla canonum obseruata ceremo- 
nia decerneretur. Sed quando omnia diuina & 
humana, sacra & profana, Ecclesiastica & ciuilia, 
eadem populari trutina ponderantur ; quando 
idem erit vtriusque fori iudex & Preeses; quando 
idem supremus administrator Ecclesia^ pariter & 
Regni, isque omnia examinat promiscui iudicij 
libramine, non autem in pondere sanctuarij ea 
quBB ad sanctuarium pertinent; quid mirum si 
omnia susque deque ferantur, & auulsa proprijs 
sedibus, vel incondito clamore arrideant, vel stu- 
pore consilescant. 

Non aliam horum incommodorum vltionem 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 479 

exoptarem, quam his qui preesunt, saniora & aalu- 
• briora consilia, vt ipsi aliquando expendant pro 
iudicij sui grauitate, & sensus acumine, quantum 
inter prsesentem rerum statum intersit, & veterem 
diuque probatam olim, rei praesertim Ecclesiastic® 
gubernationem. Si olim illustriores Prselati, eru- 
ditiores Sacerdotes, sincerior Religio, Clerus vir- 
tutibus exoultior, populus moribus honestior, 
sanotior Magistratus, plebs moderatior, ffiaui 
obseruantiora iudicia ; si temperantia, fortitudo, 
iustitia, prudentia, si pacis & belli gloria eminen- 
tior ; si minor dominandi libido, rarior circumueni- 
endi fraus, & dolus exilior : Si nunc frequentior 
ebrietas, luxuria, cupiditas, rapina, perfidia, ma- 
chinatio nefaria, & omnis imquitas; conferant 
ipsi pro sua prudentia tempora cum temporibus, 
personas cum personis, & causas cum causis ; nisi 
omnia tunc castiora, sanctiora, honestiora dum 
viguisset Catholica religio deprehenderint ; ipsi 
omnia trutinent eequa lance, & quando plura & 
potiora staterse momenta viderint inclinare in 
partem Catholicam; cur non ipsi recta SBstima- 
tione prseferant certa & perennia bona, oaenosis 
huius mundi cloacisp cur non aquas Siloe quse 
currunt cum silentio anteponunt f asculentis lacunLs 
-ffigypti P IUa esset ipsis vtilissima, nobis ven> 
laatissima commutatio. Sin autem animos illi 
adhuo obstin&rint ad deterioraerga se, & aduersum 
nos atrociora molimina; si vires omnes suas & 
ingeni j neruos intendant, vt si ipsi deorsum eant, 
ex nostris saltem ad superos transmittant nouos 
paradisi incolas, & plures adhuc martyres fastis 
sanctorum inscribendos dederint, non simus in- 
grati Deo, neque patiamur illam in nos contume- 
fiam cadere, vt beneficiorum Dei habeamur imme- 
mores : & cum ipse ex summa dignatione pergat 
illustrare gentem nostram nouorum martyrum 
gloria, desinat imposterum natio Anglicana illud 



Digitized by VjOOQ lC 



480 ANALECTA JVE REBUS 

nobis improperare, qu6d inter pluiimoeconfessoree 
Hibernos, paucissimi extiterint martyree ante - 
Anglorum inuasionem : Neque enim illi martyrijs, 
sed martyria illis defuerunt: nam qu6d in illis 
erat, tolerauerunt quidquid tolerare parati & 

?rompti fuerunt. " Qui se tormentis " (inquit 
'ypnanus) "sub oculis Dei obtulit, passus eet 
quidquid pati voluit. Qu6d si perrexerint hae- 
retiei nostros sic insequi quemadmodum coeperunt 
& cogitationes suas quas iamdiu parturiunt in 
lucem eniti potuerint, sentient arua Hibernica 
illius esse conditionis, qua describitur ager Domi- 
nicus, semper laetiori segete vestiri, dum grana 
qusB singula cadunt, multiplicata nascuntur. 

Et ne illa duo grana quoe iam vltimo seminata 
sunt k pnetereuntium & nescientium pedibus oon- 
culcentur ; & nomina caelo inscripta, delitescant in 
terra, obliuionis situ obducta, titulum hic sepul- 
chralem in limite ponam, vt inscius viator incur- 
rat in Sanctorum memoriam, & intelligat Anno 
salvtis 1611. Kalendis Febrvarii Natalem 
esee B. Martyris Cornelij Doiianij Episcopi 
Dunensis & Conrethensis, qui ex ordine sancti 
Francisci assumptus ad illam dignitatem, post- 

3uam multorum annorum spatio, pastorali & 
ipostolica 8olicitudine aduigiiasset gregi Catho- 
lico in Hibernia, post varias & diuturnas tri- 
bulationes in persecutione Cicestriensi, Senten- 
tiam mortis ferente iudice D. Siptorfio, per 
martyrij semitam transijt ad refrigerium. 

Eodera etiam Anno & die Natalem B. Mar- 
tyris Patricij Locherani Presbyteri, qui eodem 
Prorege Arthuro Cicestriensi persequente, & D. 
Sarciuilio iudicium proferente consummatus est ; 
cum vtrique vita foret secura, si Catholica reli- 
gione, & S. R. E. obedientia dimissa, vellent am- 
plecti Caluinismum. 
Alij vice versa referunt Sententiam in Epis- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 481 

copum & Sarceuilio, in Presbyterum & |Siptorfio 
prolatam : sed exiguum aut nullum discrimen 
est, quia vterque in iudicio sedebat, & idem erat 
os & lingua considentium in eodem tribunali ; 
cum autem isti iudicio laicali nollet initio 
acquiescere Episcopus, vt ad cedendum induce- 
ret Sarceuilius, allegauit Christum Dominum 
8ubmi8i8se se iudicio Pilati ; cui ille respon- 
disse f ertur ; si te non pudet aemulari Pilatum, 
me non pcenitebit imitari Christum. Ipse enim 
est via, veritas, & vita. 



32 



Digitized by VjOOQ lC 




482 AJTALFXTA DE REBITS 

MARTYRIVM 
MAVRITII KENRECHTINI 

Sacerdotis. 

IX credibile est quantas turbas & tumultus 

in Ilibernia conflauerit nouitas opinio- 

niun & dissonantia in Religione ; & ab 

ipsis admittitur scriptoribus Heterodoxis illos 

iusurrectionuin motus quos pertulit haec Insula ab 

ipso principio schismatis Anglicani, vel omnes, 

Hr^sStoSi ve l plerosq; ab aggressoribus susceptos, intuitu 

iiuntiut prisca^ fidei, & professionis orthodoxeB ; vel si non 

Actu Par- r ' ,, V . '. 

lum. susceptos, saltem m prosequutione eubmgressam 

esse religionis considerationem ; vel denique si 
vera causa non f uerit, aut mouens, aut impellens 
ad ausa capessenda, & arma capienda, illam in 
velum & vmbraculum obtentam, & sub illa vmbra 
& velamine multos fuisse inductos ad fcederis 
coitionem. Nec de exteris tantum id verum est, 
sed de ipsis quoque domesticis in confesso est 
apud eos, qui conditionis temporum gnari, nec 
ignari rerum, quae tractabantur in intimis recessi- 
bus, & publicis consessibus hominum illorum, qui 
aleam subierunt istorum tumultuum, omnia eorum 
arcana comprehensa habebant. 

Non expedit cramben recoquere, nec malum 
bene conditum inconditis sermonibus commouere. 
Itaque praetermissis personis, quarum nec defen- 
sionem assumpsi, nec suscepi cllentelam, cum illaa 
iudicium suum acceperint, & censuram huius sae- 
culi diuersam, pro diuersitate opinantium vel 
iudicantium sustineant ; quia Hiberni» incolas 
Kegi nostro subditos scio contentos hoc Catone 
(quod de Romani imperij sub Augusto subditis, 
sopitis ciuilibus bellis diuerbium erat & documen- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNIA. 4g3 

tum Augusteum) quia scio quam maxime abhor- 
rereeoea belhcis tumultibus; scio quam vehe- 
mentissime incumbere in quietis studia, in pacia 
<fc otij commoda ; scio quam propensissimo aflectu 
suspicere & venerari praesentis Principatus Maies- 
tastem : scio non ali«d eos suspirare magis quam 
vt cum longissima fcelicitate consanguinei Eejris. 
&perenm suceessione Kegiae prolis, coalesoat opteta 
sequabihtas, & indulgentia erga Hibernos, tilm in 
alijs quse pertinent ad politicam adminietrationem, 

rehgionis, de cultu diumo, & dieciplina Ecolesias- 
tica, de prisoa eiusdem professione & forma. Et 
quia eertissime ista scio de pnesenti rerum statu 
& lndole nostrorum, quse fusa per arterias vniuer- 
s» Nationis, & mfusa diuinitus, in eorum menti- 
bus diumitus conseruatur, nihil morabor pneteri- 

t^J^V* luctu08 ? euenta « ^ transcursa 
tempora & mores; nolo retexere odiosam telam 
veterum querelarum & iniuriarum; veterem vl- 
tionem expetitam vel inflictam; ista per me in 
anjj m ° nem abeant . & tenebris sempiternis operi- 

Quod nunc agitur a nobis illud est de Mauricij 

Jienrochtini Presbyteri sancto fine sanctaque fide, 

in quadle yitam degebat, in qua & viuere desine- 

oat JVatahs eius dies primum illuxit in munioipio 

JUJlocwe; mortualis verd effluxit in oppido Clon- 

meluB: fflud in Limiricensi Dicecesi; istud in 

losmorensi situm ; pueritiam eius & iuuentutem 

prsetereojadvirilem eius & maturiorem setatem 

propero. Sortitus sortem Ecclesiastici ministerij, 

& gradum Eaccalaureatus in sacra Theologia, 

factus est a sacris oonfessionibus & sacello Comiti 

DesmomsB Qiraldo ; qui cum se aggregasset vnitis 

Procenbus, non deseruit suum Saceflanum, nec 

Sacellanua ipsum. 

Bona mente, & fide integra Qiraldo Mauriciua 



Digitized by VjOOQlC 



484 



ANALECTA DE REBUS 



adhsesit : recto studio, rectaq; intentione Deo pla- 
cendi, placandique eius iram vnitis se adunauit ; 
non partium studio aut rebellandi animo, sed 
affectu pacis in Christo, & distractos & Christo in 
partes & sectas conciliandi, & consolidandi in 

Sphes. 5. vnione Catholica, & debellandi Satanam e cordibus 

I^^^eorum. Cautend ambulauerit ad eos qui foris 
erant, an secus non queero ; quin candide, vix du- 
bito : ille ver6 genuinus candor, & genialis inge- 
nuitas, candori lucis seternsB se adiungens, per 
candidae mentis innocentiam, & bonsB fidei integ- 
ritatem reddidit eum & noxa mundum, purum & 
reatu in supremo Tribunali, apud iudicem totius 

reJtJt* xnundi. Omnia enim munda mundis: "Beatus 
autem qui non iudicat semetipsum in. eo quod pro- 
bat." Quod si quis inter obedientiam & consoien- 
tiam constrictus vtrique satisfacere nequiuerit, 
quin maiori praeeepto minus, nriori posterius, 
diuino humanum, naturali positiuum, spirituali 
temporale, sacro profanum, c»lo terra cedere 
debeat & acquiescere, nuUa est inter Theologos 

*m'*t '^iaceptatio. "Omne autem quod non est ex 
fide peccatum est." 

Haeo erat illorum temporum iniqua conditio, 
heec rerum necessitas, hsec mentis agitatio, & per- 
suasio multorum, & quo onere nostros iam affatim 
liberari, ver» libertatis origo esse poterit, si indo- 
lem hanc ad maturitatemprouexent Iacobus Rex, 
cum intimo Concilio condescendens voto & afPectui 
indigenarum, in officio religionis, & diuini cul- 
tus exercitio. ^ Sed has salebras praatereundo, in 
quas vel inuiti resorbemur, de candore & ardore 
Mauricij in vera & orthodoxa pietate dicimus red- 
didisse ipsum multis id argumentis testatissimum : 
Nam & sedulitas in deuotione, sobrietas in victu, 
continentia vitee, in conuictu comitas, in oratione 
f eruor, in conuersatione sinceritas, in diuinis ful- 
gor amoris Dei, in humanis fragor charitatis 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 485 

proximorum, vbique vigor discretionis, pruden- 
tise radius, & zeli honoris diuini inextinctus igni- 
culus, hoc abund& testabantur. 

His ille indiciJ8 cognitus & suis, recognitus & 
bonis, & cultus ab omnibus qui veram virtutem 
colerent, incidit in audacem Mirmyllonem Mauri- 
artum Swinium, infidum hominem, sanguinolentum 
bustuarium, conductitium armorum cauponem, 
transfugam & desertorem Domini sui; qui cum 
esset Coriphaeus Securigerorum, eorum nimirum 
qui caestram rotare, & asci& diffindere armatas 
hostium acies assueuerunt, quorum in patriis 
bellis magnus antehac vsus inoleuerat. A cruento 
hoc Thrace prehensus Mauritius, quid mirum si 
eadem vaenalitia fide, castrensi tradiderit illum 
Anglicanae cohorti, & per eam Momonia» Praesidi 
Ioanni Norisio : nam qui veterem clientelam con- 
culcans pedibus vendidit DesmonisB Comitem, & 
vili pretio deseruit eum nudum & indefensum ; 
quidni Sacellanum eius inofficiosiils tractaret! 
6ed quae secuta est captorem orbitas prodidit 
mundo iniquitatem capturae. 

Coniectus in c^rcerem ClonmelisB, per integrum 
annum vel pauld amplius remansit in vinculis 
Mauricius : paedorem loci & illuuiem, aliasque 
fierumnas quae comitantur inclusionem, f orti animo 
sustinebat. Adeuntes se, & sibi appropinquantes, 
Deo vt appropinquarent, verbo excitabat & ex- 
emplo ; ahos ad poenitentiam, alios ad constantiam 
in nde, alios ad restitutionem iniust^ detentorum, 
alios ad misericordiae in pauperes elargitionem, 
omne8 ad pietatem hortabatur. Ipse vinctus in 
Domino, quasi non vinctus ita mente circuibat, 
precibus ambiebat, charitate complectebatur omnes 
sibi notos & amicos ; nec ipsis abhorrebat inimicis 
illa spiritus amplitudo, qua permeabat, celerique 
transmittebat cursu personas longinquas, & loca 
abi dissita, vt omnes m sinum orationis congcreret. 



Digitized by VjOOQ lC 



486 ANALECTA DE REBUS 

Ynionem Catholicam omnibus commendabat, ex- 
tra cuius compagem certus est interitus, sicuti 
olim extra arcam submersio & naufragium. 

Hanc maiori cum fiducia poterat inculcare Hi- 
berais, quod ipsis veluti congenita est Romanae 
obedienti89 consociatio ; vnde confidenter eis dicere 
posset,quod populo Israeliticodixerat olim Moyses, 
Deutcr. io. iam vitam cum morte -commutaturus. " En Do- 
T * M ' et 16, mini Dei tui ccelum est, & coBlum cobU, terra, & 
omnia qu» in ea sunt, & tamen patribus tuis con- 
glutinatus est Dominus, & amauit eos elegitque 
semen eorum post eos, idest, vos de cunctis genti- 
bus sicut hodie comprobatur." 

Electi videntur £ cunctis gentibus, huius insu- 
laris orbiculi incol», qui se Domino agglutinarent, 
in omni quam tolerant angaria, & aggrauatione 
calamitatum. Et quia Mauricius in ista mole 
tribulationum hoc consecutus videbatur, vt Deo 
magis inheereret, glutinoq; amoris copularetur; 
ideo arctiori ab amicis & f amulis Dei beneuolentiee 
amplexu stringebatur, strictiori ab inimicis inda- 
gine circumseptus. 

Girca festa paschalia anno 1535. quando non 
arbitraria tantum deuotione, sed vrgente etiam 
Ecclesiastici praecepti vinculo, omnes vtriusque 
sexus Christi fideles tenentur ad sacram communi- 
onem percipiendam ; conspicuus quidam ciuis e 
municipio Clonmeliensi, tum vt captiuum Sacer- 
dotem exhilararet PaschaK refocillatione, tum vt 
vicinorum seruiret votiuae pietati, qua mirum in 
modum auebant per manum vincti & vncti in 
Domino expiare sordes anim» in sacramentali 
conf essione, & sumere Synaxim pro annua obser- 
uatione : Yictor Whitus seri6 egit cum primario 
custode carceris, & pactft pecunia ab eo impetrauit 
dimissionem incarcerati, vt apud se illa nocte 
liceret ei diuersari : Annuit carcerarius petitioni 
ques nummaria pactione obsignata erat. Dimisit 



Digitized by VjOOQ lC 



487 



CAlHOLICORUM IN HlBERNtA. 

ille captiuum, pro quo iste satisdedit. Sed nefe- 
rius conspicillo non sat habuit tantillam vincti 
libertatem pretio cauponari, nisi etiam pium hos- 
pitem, totamque viciniam & vitam ipsam pauper- 
culi Sacerdotis apud iniquum Prsesidem Norisium, 
qui illis diebus superuenerat nundinaretur. 
: Illum igitur ipsa vespera adijt clancularius 
ineidiator, & e gurgustio perfidi pectoris, prodito- 
rium pandit arcanum, de Mauricio a se dimisso ad 
interpellationem Victoris raunicipis, vt in eias 
domo pernoctaret : Iam esse hospitio illo susceptum, 
iam esse monitos pontificios in illa vicinia de cras- 
tina celebritate obeunda, de parato sacrificio ad 
omnia munia rite celebranda ; improuisos posse 
omnes crastino mane obsideri milite, ambiri 
vndique, & vndequaque incautos comprehendi. 

Praeses delatori pronam praebebat aurem ; alios 

subsessores parabat, alios instruebat inuasores. 

Hora sacrificij appropinquante, dumTexcipiendis 

confessionibus intentus esset Mauricius, altari jam 

adornato ad celebrandum in contignatione domixs 

a turba & strepitu semota, cingitur obsidione 

sacrum diuersorium, irruunt cum impetu milites^ 

Jn hunc, in istum, in alium inuolant ; hunc cer- 

uice, illum brachio, istum medio cinctu corripiunt ; 

nec incano capiti patrisf amilias parcitur a violenta 

manuum iniectione. Magna fit trepidatio collecti 

CathoKcorum coetus ; tremula fceminarum cohors, 

& puerorum agmen, in angulos & tenebras se ab- 

dit ; alij per decliuia se prsecipitant, per postica, 

S>er foueas, per fenestras prsBaftas, vt se fuga sub- 
ucant : In ista praecipitatione & tumultu, alijs 
oblisa tibia, alijs sufiractum crus, alijs bracbium 
eluxatum, & timor timorem, dolor expellit do- 
lorem. 

Sacerdos interea se profund& inseruit in cumu- 
lum palcarum & straminum in area domus f orte 
fortuna molliter aggestum, quem dum milites 



Digitized by VjOOQ lC 



488 AXALECTA DB RBBUS 

explorando tentarent, gladiisque & spicnlis fodi- 
carent, fugitiuum quem deprehendere vellent in 
foemore vulnerabant, sed ille prae timoris vehe- 
mentia, quasi plan£ airaOiig, ne gemitum quidem 
edebat, atque lta euasit. Diripiuntur sacra vten- 
silia, calix cum reliquo apparatu conuasatur, 
heerus ipse in carcerem abripitur, & nisi redhibeat 
sacerdotem qui aufugerat, de vita f ortunisque om- 
nibus periclitatur. 

Aureum par amicorum Victor & Mauricius, ille 
vt vincat, iste vt moriatur in certamen descendunt. 
Non hic commemoro Dauidem & Ionatham, non 
Orestem & Pyladem, non Damonem & Pythiam, 
non Theseum & Perithoum, non Leelium & Scipio- 
nem, vel si quos praeterea spectatoe amicitiee Roma 
genuerat, protulerat Graecia, vel Iudaea pepererat 
lllustres heroas : vicina nobis Britannia dedit Alba- 
num hospitem, & hospitatum ab eo adhuc gentili 
clericum Christianum, sicut Hiberni Victorem 
Bed»uh. & Mauricium. Sed qu6 nobilior est laurea 
»• •■ y « martyris quam adorea Confessoris, e6 etiam 
Clerico foehcior Albanus, qu5d coronam illi prae- 
paratam iste prseripuerit, dum alteri fugam, sibi 
pro illo mortis sententiam alter laetus consciuit : &« 
quae Victorem victoria manebat in suum trium- 
phum reuexit Mauricius. 

Vbi igitur ille iam in tutum subductus, & in 
portu nauigans intellexit Victorem tempestate 
agitari, se dedit in medias procellas resupinum, 
vt illum e procellis eriperet : f actum est captiuo- 
rum excambium, & manumisso Victore, manus 
pedesque constringitur Mauricius, traditur in 
vincula, truditur in carcerem, & |in ergastulum 
ip8um inferius detruditur: ibi squalet, sordet, 
foetet in oculis hominum ; sed fulget, splendet, 
redolet in conspectu Angelorum. 

Lata est in eum sententia mortis, sed extra 
ordinem, quam tamen latam deprecari poterat, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 

vitamque adipisci, dummodo abiuraret fidem or- 
thodoxam, & in Reginse Primatum Ecclesiasticum* 
iuraret : Sed meKorem partem elegit, cursum con- 
summauit, fidem seruauit : in reliquo reposita 
erat ei corona iustitiae, quam ei dedit iustus 
iudex ; dabitque omnibus qui diligunt aduentum 
eius. 
. Diuersitatem opinionum inuenio circa mortis 
sententiam, & suppKcij modum : quidam referunt 
abscisso capite post seminecem suspensionem, 
corpus in quatuor partes dissectum fuisse: Ita 
habetur in compendio MS to martyrum Hibernire, 
cuius hflDc sunt verba. " Cum ad locum suppKcij 
peruentum est ad populum conuersus, pro tem- 
pori8 commoditate diuina verba habuit, ad extre- 
mum omnes CathoKcos rogans vt pro iUo orarent, 
eisque benedicens, furca suspensus, & semiuivus 
demissus, capite abscisso, membratim in quatuor 
partes corpus diuisum est quse tota iUa nocte & 
miKtibus obseruabantur, ne forte' k CathoKcis 
surriperentur. Sequenti vero die quatuor partes 
super crucem in medio oppidi posit® sunt ; caput 
ver6 eminentiori loco vbi ab omnibus videri po- 
tuit, & hoc modo glorios£ maxtyrium consum- 
mauit. ,, Hsec ibi. 

AKj tradunt "post amputationem capitis id 
impetratum & CathoKcis fuisse vel prece, vel 
pretio, ne amplius saeuiret carnifex in truncum 
cadauer, neue in partes mutilaret iam capite 
obtruncatum : Ita f ert religiosus Pater Robertus 
Bochfort & societate Iesv in suis Ktteris ad socios 
& collegas, quas de morte Mauricij conscripsit ; 
quas etiam integras, vt ad manus nostras deuene- 
runt, ad calcem huius narrationis subijciemus. 

Ista in ref erendo diuersitas oriri f ortasse potuit, 
quod aKj consuetum exequendaB sententiae ritum, 
iuxta solennem, & receptam f ormulam attendentes, 
non tam executionem ipsam in actu exercito, 



489 



Digitized by VjOOQ lC 



490 ANALECTA I>E REBtJS 

quam sententiam exequendam in actu signato 

considerabant : & ita in Compendio martyriali 

iuxta hanc interpretationem dicemus sententiam 

potius quam executionem recensitam fuisse ; sed 

quia quandoque ex gratia peculiari Iudicis, aut 

executoris indulgentia praetermittitur solemnitas 

formulae quoad aliquam circunstantiam operis, 

non autem quoad rrjv ovtrlav executionis ; illi qui 

penitus omnia rimantur, ipsam rem cum qualibet 

peristasi exprimunt. Id quod potuit accuratius 

m relatione P. Rochforti quam in Compendio 

factum f uisse. 

Siiode e,t Atque huic affine est illud quod habetur dis- 

»daoto e «ti- criminis inter scriptores, qui de martyrio Thomae 

mSiinex- Mori scripsSre : nam alibi legitur in membra 

2 mm J?i™ deartuatus (vt apud Paulum Iouium) alibi sus- 

oau:dequo \ f 9 t / « ^ 

Tide piur. in pensus solummodo, ldque verius assentur. JSed 
etiam in louius sequutus est sententiaB mdiciabs m eum 
5ad^Bu^o. prolatsB tenorem ; alij plenius intellexerunt secu- 
tam mitigationem sententire a rege extra ordinem 
concessam. An verd quidpiam simile in nostro 
casu acciderit, data opportunitate dispiciendum 
erit. 

Sed siue dilacerata membra f uerint, siue secus, 

3uin capite minutus fuerit, nulli est dubium: 
ludque visum est notatu dignum in eodem iam 
reciso, & in propatulo multorum oculis exposito 
per dies plusculos, quibus ad basim crucis in me- 
aio foro constitut», circa horam diei decimam, 
suffusionem quandam ruboris, & sudoris in emor- 
tuo vultu per frontem & genas apparere solitum : 
cum quo a quibusdam illud quoq; obseruatum est 
ista hora consueuisse Mauricium cum sui iuris 
esset, sacris de more operari; vt etiam sopiti 
cineres rediuiuam pietatis fauillam alere, & e 
f auilla 8cintillam deuotionis emicare, frontemque 
martyrio illustrare quodammodo videretur. 

Hoc insuper a non nemine aduersum est quod 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBERNlA. 49l 

egelid® manus in corpore tmncato formabant 
iugiter crucem, idque prioribus digitis, in formam 
illius sacri signi inter se transuersis, & pollice 
indici superposito, cumque obtuentes id excubito- 
rij milites mterentur obKterare, digitosque exten- 
dere, ac vi a se distrabere, ne fieret crucis 
signaculum, sponte tamen sua ad eam formandam 
remeabant; & quemadmodum elementa ad pro- 
prium centrum remoto prohibente naturaliter 
recurrunt ; sic digiti martyris ad crucem repebant ; 
sic ipse ad crucifixum repedauerat, 30. Aprilis, 
anno Domini 1585. 




Copia litterarum P. Roberti Rochforti de 
martyrio D. Mauricij Kenrechtini. 

IITTO vobis munus pwBclarum, insi^ne 
martyrium familiaris mei Mauncij 
Kenrechtini Sacerdotis pijssimi, in- 
clyti Comitis Desmonise Sacellani (quem ben& 
nostis) ob eamque causam captus ab Anglis 
ad oppidum Clonmel, patriam vestram ductus, 
plusquam per ftnTmm m carcere detentus fuit. 
Ve8pere autem paschee Dominicae Resurrectionis 
Anni 1585, Victor White eiusdem oppidi vir 
Primarius Catholicus & pius, obtinuit a prsefecto 
carceris vt apud se permitteret Sacerdotem per- 
noctare, quod ille quidem concessit, sed secret6 
admonuit Prsesidem Momoniee Anglum Haereti- 
cum, qui fort^ tunc aderat, qu6d si vellet depre- 
hendere prsecipuos ciues audientes Missam, facile 
pnosset in CBdibus Victoris White sub auroram; 
simulque pactus est pro pretio perfideB prodi- 
tionis : Hora statuta milites irruunt in domum, 
Victorem capiunt : alij ver6 omnes, audito strepitu, 
per posticas & fenestras confugiunt. Matrona 
quaedam cecidit fugiens, f regitque brachium ; 



Digitized by VjOOQ lC 



492 ANALECTA DE REBUS 

milites inuenerunt calicem, & aliqua alia quee ad 
diuina celebranda spectant : Quserunt vndique 
Sacerdotem (nondum enim incceperat sacrum) 
perueniunt tandem ad cumulum stramineum sub 
quo latebat pauperculus, quem, pungentes gladijs 
cumulum, in foemore feriunt; tacuit tamen, ac 
timore maioris mali poenam dissimulauit, ac paulo 
post ex oppido rus se receperat : At inuictus Victor 
qui nunquam potuit actduci (quamuis ob eam 
causam multa sustinuit incommoda) vt profana 
haereticorum conuenticula adiret ; & quod iussus 
noluit Sacerdotem tradere, conijcitur m vincula, 
haud dubi& extremum subiturus supplicium, ni 
Mauricius audiens de periculo sui Damonis, sponte 
se ipsum obtulisset prsesidi. O amicitia ver£ 
Christiana ! Praeses vero post multa conuicia & 
mortis latam sententiam obtulit ei vitam, si fidem 
nostram Gatholicam negaret, summamque Sacer- 
dotem Reginam conclamaret. Accessit verbi 
Minister, & multis, sed frustra, contendit seducere 
Martyrem, sed nec quemquam prodere qui eius 
sacrum audiuerat, vel quibus aliquando sacra- 
menta ministrauerat vlla ratione voluit. Penique 
ad caudam equi alligatus tanquam reus lsesae 
Maiestatis trahitur ad patibulum, quo cum ven- 
tum esset, doct£ & deuote hortatus est populum 
ad fidei constantiam : Semiuiuum de patibulo 
deponunt, & sacrum abscindunt caput : cui tunc 
minister monstruosi verbi colaphum inflixit. 
Catholici tunc precibus, & pecuni^s assecuti sunt 
ne vlterius carnif ex corpus dilamaret, & quibus 

S)terant honoribus dant sepulturae. Valete in 
omino, & estote, si opus fuerit, fortissimi D. 
Mauricij Kenrechtini imitatores; ad hoc saltem 
disponite animos. Vestrorum amantissimus. 
" Ex Collegio D. Antonij 1586. 
"20. Martij. 

" ROBERTVS ROCHFORT." 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOMCORUM IN HIBERNIA. 493 



DE MORTE NOBILIS 

Viri 8f constantis Catholici Ioannis de Burgo, 
Domini de Bretasio, succincta Narratio. 

|ATALIUM nobiUtas, & opima haereditas 
Dominij de Bretasio, cum alijs in eadem 
vicinia fundis & praedijs, qura iure san- 
guinis & successionis deuoluta erant ad Dominum 
Ioannem de Burgo, occasionem dederunt Georgio 
Thorutono ex equestri ordine Anglo, vt cum eo 
collocaret in matrimonio filiam suam, nubilem 
iam & ingenue educatam puellam, nomine Ora- 
ciam Thorutonam : ex qua cum ille proles iam 
suscepisset aliquas, inuasit eum cupido peregri- 
nandi, & peragrandi exteras regiones ; & pr» alijs 
8ummopere -ei placuit in Hispaniam profectio, 
siue quod isthuc commodiorem speraret traiectum, 
siue etiam qu5d maiorem iUic ominaretur commo- 
ditatexn, & honorarium subsidium, vel ad itine- 
randum longius, vel ad commorandum in iUo regno, 
vel ad aliud quodcumque iUud esset quod de se 
statueret, pro animae suae refrigerio, conscientiaa 
solatio, & securitate prof essionis orthodoxse. Iam 
viderat, & partim ipse tolerauerat in patria anga- 
rias & eerumnas eiusdem reUgionis mtuitu, & & 
fide dignis inaudiuerat de splendore diuini cultus, 
de animi tranquiUitate, de tuta libertatis vsura & 
perpetua pace qua f ruuntur GathoUci in Hispania ; 
& quomodo illa Natio faueat huic genti, non 
Bolum ob cognationem quee praetenditur per tra- 
ducem in propagine, sed etiam & multo magis ob 
communionem mutui affectus propagatam in pluri- 
bus ex origine orthodoxa, & eiusdem CathoUcao 
fidei societate. 



Digitized by VjOOQ lC 



494 ANALKCTA DK RKBU8 

Dum igitur Ioannes his aUjsque huiusmodi 
stimuUs ageretur, & eam profectionem quam 
potuit tectoe* & occulte* meditaretur, Utterasque & 
nummo8 compararet; domestici subodorati eius 
consiUum, remoram cupiebant iniectam : Sed ipse 
socer,cumitineris insinuationemaliundeaccepisset, 
qua valuit auctoritate in prouincia Momoniae, ad- 
hibita coUegae sui Garoli Wilmotti equitis aurati 
opera (erant enim ambo commissarij delegati, & 
in potestate ao regimine illius prouinciae coUegati) 
cursum expeditionis impediuit, & nisi genero ex 
indulgentia parcendum potius putaret, temerarium 
eius (vt ille ludicabat) ausum grauis poBna fuisset 
consecuta. 

Atque ita consilio eius detecto, ipsoque detento, 
coBptum ab antiquo pietatis curriculum, in ipsa 
gente & cognatione sua pergebat iam liberiore 
gressu, & patentiore modo decurrere : sacro inter- 
esse palam, & conciones audire in promiscuo 
vicinorum coetu ; idque vel domi suse, quotiee 
oportunitas habendi Sacerdotis occurreret ; yel in 
ciuitate sibi viciniori, quae quinto lapide ab eius 
f undo distabat, quando alia commoditas defuisset. 
Neque itineris longinquitas, aut coeli iniuria ; in 
oestate calor, in hveme pluuia, nix vel pruina, 
diebus saltem Dominicis & Festis : sed neo perse- 
cutionis aoerbitas retentare eum poterat ab hac 
communione & commercio sacrorum ; quin & pro- 
gressu temporis e6 progressa est eius pietas & 
Catholicee religioms zelus, vt neglecta rei famiU- 
aris cura, quam totam in vxorem & aUos trans- 
tulerat, sibi soU & exercitio deuotionis & charitatis 
animum corpusque intenderit, suamq; operam 
comitandis per viam, & deducendis Ecclesiasticis 
hominibus, ac praesertim Regularibus famiU» 
PraBdicatorum assidue impendebat : vnde & Pro- 
testantium ocuUs notari & odio flagrare coepit. 

Tempus suum ita iUe transigebat aUquanto 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 49^ 

spatio, vsque ad Proregis Caroli Montioij aduen- 
tum in Momoniaepartes. Contigit id illis diebus 
quibus & morte Elizabethae ReginaB a^gredieban- . 
tur in Hibernia passim Catholici indigense, prse- 
sertim in vrbibus & opidis instaurare publicum 
exercitium, & specimen orthodoxee prof essionis, & 
cultus diuini, quem antea solum m clancularijs 
recessibus cum formidine & periculo profitebantur. 

His ergo diebus cum Prorex appropinquaret 
Limirico & cruninatores detulissent ei de Ioannis 
ardore & spiritu in illa causa suscipienda & pro- 
mouenda ; summa criminationis erat, quod ipse, 
quasi f acem & antesignanum se praebuisset in illa 
insurrectione & tumultu ciuitatum ; sic illi inter- 
pretabantur zelum religionis, quem prae se tule- 
runt ciues & municipes, in illo interstitio, & quasi 
interregno, quod yidebatur eis diuinitus datum, 
Tt mortu& ElizabethH, quando nondum constaret 
satis de mente legitimi successoris Iacobi Regis, 
euinam professioni se ille adiungeret ; matrisue & 
auorum spectatae pietati, ducto iam inde exemplo 
& prima conuersionis origine ; an nuperse innoua- 
tioni & cognata institutrice malo omine multorum 
attentatse : atque ita interueniente hac latebra, 
& incertitudine optionis per Regem faciendae, id 
quod ei pro suo arbitrio & despotico imperio libe- 
rum erat qu6 se vellet inclinare ; ipsi quoq; libe- 
rum sibi put&runt & latebris se proripere, studium 
suum & affectum erga Catholicam professionem 
propalare, & citra nefas & iniuriam cuiusquam 
exerere suam deuotionem in diuino cultu publi- 
cando : si visi sunt in hoc f estinare, & ad quasdam 
Ecclesias occupandas propropere se ingerere non 
expeotato Ordinum consensu, feruoris id erat in 
pietate, non malignitatis aut nequitiae. 

Sed omnia vertebantur in calumniam, & qu® 
renunciata sunt & delatoribus de Ioannis calore & 
vehementia in illo opere, pronis auribus accepit 



Digitized by VjOOQ lC 



496 ANALECTA DE REBUS 

Frorex ; ipsumque & vestigio tradi f ecit in custo- 
diam, moxque Dublinum abduci, vt intra Castri 
. septa securius coerceretur. Multi interpellabant 
pro eius liberatione, & vel sponsione fideiiussoria, 
vel alia quacumque cautione aut chirograpbo 
obligari pro eo volebant si dimitteretur : sed rei- 
ecte simt omnes omnium preces ; quousque gras- 
saretur Dublini pestis illa contagiosa, quae per 
totam f ere, Hiberniam paulatim saeuiebat ; quando 
summus Magistratus & Concilium regni, & Iudices 
ac Praesides tribunalium, omnesque officiarij abi- 
.rent in dispersionem, vnusquisque suae prospiciens 
saluti & incolumitati, dum se remitteret vis mali 
gliscentis : In qua trepidatione & fuga, cum non 
neminem £ captiuis absumpsisset pestilentia, re- 
liqui vel omnes, vel plerique dimissi erant : & cum 
his Ioannes etiam liberatus est. 

Quo tempore in custodia detinebatur, totum se 
addixit deuotionis ac pietatis exercitiis, Horarum 
& Rosarij B. V. recitationi, sacree leotioni, pi» 
meditationi, & similibus ; in quibus ita videbatur 
absorptus, vt sui immemor, & omnis curae sensus- 
que exsors, nec sorices in lecto cursitantes, eroden- 
tesq; stragulum & ceruical, quin & ipsi ceruici 
eius & cuti insidentes persentisceret. Nocte qua- 
dam cum se ad quietem in lecto composuisset, 
soluto vt putauit diurno penso precum quas & se 
indies exigebat, cum iu mentem venisset vnius 
aut alterius oratiunculae cl se per obliuionem prse- 
termissae, quam de more soleret recitare, incunc- 
tanter ^ lecto exiliuit, & in medijs tenebris se ad 
genua aduoluenti, lux inopina ac splendens afful- 
gebat, eumque orantem ambiebat ; & mirifici 
solabatur; donec finita oratione se in lectum 
reciperet, & redormisceret. 

Dimissus e carcere, domum reuersus multum 
proficiebat, & desiderio perfectionis incalescebat, 
seque insinuans in amicitiam cuiusdam religiosi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IK HIBERNIA. 497 

!? ordine Pnedicatorio, cui noinen Edmundus 
H^a ? hanu 8 , magnam cum eo necessiSem & 
Wiantatemcontraxit; a quo etiam in SodaU- 
tatem sanctaasimi Itosarij cWptatus (erat tum re- 
S"^^ Frate rnitas) ntus&obseruatTone, 

^rlTl^ 11 *? 11 -^PW»*» tem in t"c- 
tendis recitendisque tesseris precariis, quam in 
frequentandis Sacramentis, Conf essione & CW 
mumonemenstrua auditione Sacri, aliisqueiUms 
Sodalitij regulis obseruandis : eoque increuit e us 
feruor vtomnia posthaberet consoVtio EcoTelT 
^StSET** & — cioderebus 
Personabat tota vicinia voce & fama hniu» 
petatis,& Henrici Bronkardi MomonrPneS 
rumor iste aunbus insonuit. Is toto tempoTe Zi 

£ZlSl mUlt ° ard ° r ? & ^P^ Catholicos 
persequebatur ; quem satis ex se Screm & violen- 
t^incxt&runt map aemuU quidam & obtrecta tores 

Bn^ P ,l dum ^T 16 " 1 - Baro Theobaldus de 
Burgo, & eques Edmundus Valesius iam tum 
Vicecomea lUnis districtus Limricensis, Utteris 
suis ad Prasidem datis insectabantur Ioannem 
eumque lam factum publicum receptatorem & 
patronum Pontificiorium Sacerdotuni & Reiru- 
lanum in toto Mo Comitatu suggerebant • I n 
eamquerem addebant illi erectunTesse solemne 
altare m eius aedibus, tanquam in stato & so- 
lemni oratono, ad quod vndequaque commeabant 
agraina populorum promiscui sexus, vt suas ibi 
preces demurmurent. Perquam inuidiosura no- 
bis & onerosum esset edisserere quid vni dela- 
torum acciderit : q„id autem alteri, vel etiam 
Vtnque obuenturum sit, nisi tempestiu^ recipis- 
cant, non est nostrum praesagire : " Omnia in ***• ■■>• 
futurum seruantur incerta, Altissimus eninKsst™'- 
patiens redditor." 

Verum quidem fflud est, infltituisse Ioannem in 



Digitized by VjOOQlC 



498 ANALECTA DE REBUS 

suo pradio de Bretasio, & erexisse arain in coena- 
culo capacissimo sui domicilij ; & quo omnia essent 
liberiora ab impedimentis, totam familiam suam 
transtulit in aliam coenationem, seu procoestrium; 
idq; eo fine ab eo factum, vt proxima Dominica, 
quse erat prima Octobris, confluentibus ad sacram 
synaxim consodalibus (nam prima Dominica cuius- 
que mensis ex instituto communicant) locus satis 
patens & idoneus pararetur tanto aduentantium 
ccetui. 

Itaque Praeses cum redderetur certior de isto 
apparatu, accepto tam fido nuncio de tota re, ex- 
pediuit Decurionem Millerum & sua turma cum 
mandatis & numero equitum armatorum ad com- 
prehendendum Ioannem de Burgo eiusque Sacella- 
num, siue Sodalitatis Gurionem IoannemClanssDum, 
omnemque sacram supellectilem comportandam 
Ipsa Dominica sub auroram, Millerus PrsBfectus 
cum sua equestri ala velitum aduolarunt ad f un- 
dum illum de Bretasio, domumque obsidebant 
hora qua Sacerdos erat celebraturus prosente 
magna nominum multitudine. Ad prinuun obsi- 
dionis susurrum difpugiebaut turbse, seque hinc 
inde proripiebant metu attonitse : Ioannes ver6 
cum suo Sacellano, & Sacris vtensilibus in arcem 
domui adstructam confugiebant, comitantibus duo- 
bus famulis, & vno assecla, quibus adiunxerunt se 
fceminae duae in illo tumultu. Prsefectus ille cum 
suis excubitoribus arcem cingebat, aditumque 
pacificum postulans, si permittatur ingredi & in- 
clu808 alloqui, nulli id fraudi noxaeue futurum 
spondebat : nec aliud a Ioanne responsum meruit, 
quam vt ille, si ita animus ferret, ad sacram exo- 
mologesim se pararet, idqiie suos vt facerent 
moneret, tunc illis fore liberum ingressum, alio- 
quin procul absistant ; neque enim profanis locum 
esse aut partem in sacris ; nec Sanctum canibus 
dandum, aut margaritas ante porcos proijciendas. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 499 

Quando igitur volent arcem illam sibi patere, 
arceant & se omnem erroneam opinionem de B. 
V. de sacramentali Confessione, de sacra Commu- 
nione, linguis f aueant, preces fundant, & cor suum 
coram Domino effundant ad altare Domini, quod 
in eum finem adornatum existit : Sin ista nolint ; 
qu89 conuentio luci cum tenebris, quso communi- 
catio Cliristi ad Belial. Procul hinc, procul inde 
profani. " Foris canes, & Venefici, & impudici, ^Jf 1 22, 
& homicidsB, & idolis seruientes, & omnis qui 
amat & facit mendacium." 

In hunc sensum profatus Ioannes iussit Decu- 
rionem cum sua Decuria & limine abscedere, neque 
se aut Curionem suum in eorum potestate futurum, 
aut promissis eorum fidem adhibiturum. Mater 
ab vna parte, coniux ab altera ad deditionem hor- 
tatur, sibi malum, & suis perniciem ne accersat, 
neue aditum preecludat ministris regijs, qui non 
sine causa gladium portant. Sed surdo canunt, 
neque enim vel ipse ad eos egredi, neque vt illi 
ingrederentur aperire voluit ; fit armorum fragor, 
& clamor circunstantium, Vicecomes cum instruc- 
tis copijs ad tumultus auditionem e* suis excitus 
sedibus, celeriter aduolat, minis & terroribus om- 
nia implet ; paganicas domus castro circuniectas 
incendit, & tecto ipsius arcis faces subdidit, nec 
tamen obsessos elicere potuit ad egressum. Elapsis 
aliquot diebus ab aggressa obsidione, armauit duos 
illos quos dixi famulos cum calone, & ornamenta 
altaris consarcinata posuit sub axilla, ne in manus 
hroreticorum deuenirent, & ludibrio vel profana- 
tioni exponerentur ; scutum aptauit sinistraB, dex- 
traque mucronem vibrauit, & casside collocata in 
capitis vertice, suum illum ternionem sequi iussit, 
& aperta arcis ianua, excessit, erupit, euasit ad 
marginem profluentis : iam Sacellanum suum prae- 
miserat in tutum perfu^ium, suisq; illis comitibus 
locum indixit si aufugiant incolumes : ad amnia 



Digitized by VjOOQ lC 



500 AKALECTA DE REBT7S 

oram transcenso confragoso septo non sine fragore 
in terram alliditur ; strepitum audiunt vigiles, qui 
excubabant in militari statione ; conclamatur, ab 
armatis concurritur, fugientem insequuntur; & 
ille vt expeditius se in pedes conijciat, sacram 
earcinam quam sub axilla vectabat, in dumos & 
vepres aUbi abdidit. 

Fuga se subduxit, amisso vno vel altero & com- 
manipularibus, & ad maritimam vrbem inde dissi- 
tam incolumis peruenit, spe ductus fortasse solu- 
endi ex illo portu antequam rumor spargeretur, 
aut notitia caperetur de loco subductionis eius. 
Cum non daretur ibi commoditas nauigandi, re- 
cepit se ad interius & mediterraneum munici- 
pium; & edictis de eo publicatis per diuersos 
tlomitatus, CarigiaB proditus & quadam foamina, 
mox prehensus fuit & Prseposito illius oppidi, & 
in carcerem coniectus. 

Cum detineretur in carcere, & ab vxore iam 
vtero ingrauescente, & vicinft partui inuiseretur, 
non alia magis soUicitd miscebat colloquia, qu&m 
de recta fidei institutione ; de cultu Dei & obse- 
quio Deiparo ; de fugiendo heereticorum consortio ; 
quod ille mirum quantum auersaretur, vt iam nec 
Thaodoret pneros Samosatenos pilam expiantes ; nec Policar- 
nieroii.d« P um aduersus Marcionem, quem agnominabat 
■aJp^Eo- primogenitum SathansB ; nec D. Ioannem & balneo 
exilientem, & execrantem Cherinthium ; qu&m 
nostrum Ioannem omnes sine discrimine hetero- 
doxos f ugientem magis admireris. Et quo posset 
vxor de omni suo officio melius instrui, Utteraa 
scripsit ad patrem Edmundum Halaghanum di- 
rectorem Sodalitatis (cui ipse dudumnomen dede- 
rat) quas iUa ad eum perf erret, obtestans & obse- 
crans instructionis curam sibi adhibendam. IUa 
tametsi vterum ferens, & ferendo vix esset labori 
itineris tamen ne zelosum in fide maritum ne- 
glectu procepti ofEenderet, Carigia Waterfordiam 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 601 

profecta, eoq; non reperto, etiam Kilkeniam 
lneommodissimo anni tempore excurrere necesse 
habebat, alioqui eius voluntati non erat satisfactura» 
Suas illa retulit encyclicas ; & ad ipsum Carigft 
mouendum missa f uit turma equitum & praeside 
qui tum Corcagiae sedebat. Ductor in mandatis 
habuit vt captiuum deferret Limericum ; vbi 

Siucis inde diebus praeses erat habiturus iuri- 
cum consessum, & carceris visitationem cele- 
braturus. 

Adeo abhorrebat Ioannes & protestantium mili- 
tum commercio, vt nec alloquio, nec salutatione 
eos dignaretur, & quando in hospitium esset di- 
uertendum in yia, quando & carcere educendus, 
quando in carro onerario illigandus, quando eue- 
hendus, ne vno verbulo volebat eos affari. Quin & 
in Curia pro tribunali cum postularetur in iudicio, 
de pluribus arcessitus, ac praesertim de nece vnius 
quem ex arce sclopeto traiecisset, quando eum 
potestas publica tenebat obsessum : ad omnia 
obmutuit ; & tanquam agnus coram tondente, sic 
non dedit vocem. Preses instar Pilati nitebatur 
responsum elicere, palamque pr jfessus est se eius 
sanguinem non sitire, nec inhiare haereditati ; & 
quam benignissime cum eo acturum si obsequatur 
regise voluntati in his quse ad fidem & religionem 
pertinent. Quo refragante, & obsequium detrec- 
tante in ijs quae Dei sunt & fidei orthodoxae, in 
quibus recte educatus, de recta semita dimoueri se 
nolle asseruit ; eum sic asserentem iudicium capitis 
subire oportebat. 

Sed quod in hac causa magnopcre notandum 
est, qui ex officio sententiam pronunciare debe- 
rent duo Iustitiarij prouinciae, religione tacti 
subterfugiebant : atque hinc factum est, ex impe- 
rio, & despotica voluntate Praesidis, vt Dominicus 
Sarceuilius (qui tunc agebat Procuratorem Be- 
giuin, siue Aduocatum fiscalem Prouinciee Mo- 



Digitized by VjOOQ lC 



602 ANALECTA DB RBBT7S 

moniae, nuno autem est Antecessor in Curia 
communium Placitorum Regni) extraordinaria 
delegatione sederet iudex in causa huius Rei. IUe 
vero dolore perculsus huius iudicaturae, & cilijs in 
coelos sublatis ex imo suspirabat pectore, vt spec- 
tatoribus appareret surdis conscientiae verbenbus 
eum vapulare; quia tamen obniti reformidat 
auctoritati Praesidis, personam Iudicis tuetur, 
reum obtuetur, & interrogat an se velit regiae 
voluntati obsequentem & conformem praebere. 
Hle nihil veritus, nihil motatus palam respondet 
se neminem pro Rege vel Regina habiturum, qui 
non agnouerit Regem caeli Christum, Reginam 
caeli Deiparam Christi matrem ; & quisquis ille sit 
qui se auertere moliatur, & vero & legitimo vtriusq; 
cultu, nec sequelam mereri, nec obsequelam ; se- 
que ei nec honorem, nec recognitionem debere, 
nec fidem vel assensum vnquam praebiturum : & 
quicumque alicui aliter sentienti m hoc obediret, 
non esse seruum Dei, sed mancipium Diaboli. 
Quo in loco occurrit scribenti liberum effatum 
Ginesij martyris, quiexagitatus&persequutoribus, 
vt Christo renuncians Imperaton obtemperaret ; 
his verbis & se depulit importunos deprauatores. 
" Non est Rex praeter Christum, pro quo si millies 
occidar, ipsum mihi de ore, ipsum mihi de corde 
auferre non poteriti8. ,, Simili fiducia fretus 
Ioannes, se liberare volebat importunitate Iudicis: 
nec absimili dialecto dixit Apostolus, Regem 
saeculorum immortalem & inuisibilem Deum so- 
lum ; & Christus ipse ; neminem esse bonum nisi 
solum Deum ; & patrem vetuit vocare super ter- 
ram, cum sit vnus pater omnium qui in caeKs est. 
Et D. Franciscus cum d patre cogeretur vt coram 
Episcopo Assisinate bonis cederet paternis, reiectis 
etiam vestibus omnia concedens, lllud subiunxit, 
sibi imposterum maiorem f acultatem fore dicendi, 
Pater noster qui es in coelis. Cum igitur Ioannes 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 

solicitaretur ad defectionem & Christo eiusque 
matre B. V. ac sponsa Ecclesia Catholica, idque 
non dubitaret ad officium boni ludicis aut Prin- 
cipis non pertinere, ideo vni pr® alio renunciauit, 
& coelum terrse praeoptauit. 

Cum his laBsam Maiestatem inclamat Sarceuilius, 
& sententiam mortis pronunciat in Reum, vt 
suspendatur, & suspensus capite truncetur, & trun- 
cum cadauer in quatuor partes diuidatur. Quam 
sententiam ille excepit laato & alacri vultu, nec 
aliud respondit, quam quod summopere gauderet, 
nullam ipsis in animam esse potestatem, qui cor- 

Sori sic flludere possunt, & insultare : & alia quse- 
am subiunxit, quibus innuebat, & auersionem 
suam ab beterodoxis iudicijs, & intimum animi 
ductum ad sedis Apostolicae obedientiam, in cuius 
sacra Communione se mori profitebatur. 

In plaustro onerario extra vrbem auectus ad 
supplicij locum petijt deponi, vt per vnam circi- 
ter parasangam genuflexus, ad patibulum posset 
orando, & reptando peruenire : quo concesso, 
mira deuotione & teneritudine spiritus se com- 
mendabat caelitibus & tanta consolatione & ala- 
critate gestiebat, ac si ad epulum qu&m lautissi- 
mum inuitatus accurreret. Ver^ eum epulari 
dixerimus, ministrante Christo, & prsecingente se 
vt f aciat eos discumbere in Regno patris sui, qui in 
Regno terreno genua noluerunt incuruare ante 
Baal ; sed maluerunt offendere Praesides, & Prin- 
cipes, ac Iudices huius mundi, quam supremum 
iudicem futuri saeculi, & quo ipsi Iudices iudi- 
candi sunt, & Heges si deuient, vel hic corrigendi, 
vel illic erunt corripiendi. 

Vnus de alio iudicat dies, sed supremus de 
omnibus. Iam ita suspenso Ioanne, vt spiri- 
tum penitus exhalaret, deprecatores ad Prspsi- 
dem se interposuenmt viri quidam nobiles, 



503 



Digitized by VjOOQ lC 



104 ANALECTA DE REBU8 

cum alijs Thomas Browne ex equestri ordine, 
qui omnes supplicarunt, vt de furca depositus 
non dissecaretur in artus, quod & impetrarunt, 
ita relatum in vrbem amici & propinqui sepe- 
liendum eum curauerunt in Ecclesia sancti Io- 
annis JLimrici circa diem 20. Decembris. Anno 
Domini, 1607. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATH0LIC0RTJM IN HIBERNIA. 



DE FOEMINEO SEXU. 

quia iam pauca quaedam exempla con- 
stantise dedimus e quolibet gradu sexus 

virilis in vtroque ordine, tam Ecclesias- 

tico, quam sseculari ; Primates, Archiepiscopos, 
Episcopos, Abbates, Decanos, Archidiaconos, alios- 
que Sacerdotes diuersorum institutorum, quos in 
Elencho commemorauimus ; & ibidem etiam facta 
a nobis mentio est illustrium f oeminarum ; si 
nuptam vnam, & innuptam alteram tradiderimus, 
non videbimur penitus totum sexum praeterijsse 
intactum. Itaque primo de nupta, postea de 
innupta. i. de vidua primiim, deinde de virgine, 
breuiter qu» occurrunt perstringemus. 



605 





DE ELEONORA BERMINGHAM. 

[ENEROSA vidua Dublini degebat, no- 
mine Eleonora Bermingham relicta Bar- 
tholomeei Baal. Et haec digna honore 
fuit, ex sententia D. Pauli iubentis viduas hono- 
rare qu® ver^ viduse sunt ; quae didicere primum 1. TUnoti». 
domum suam regere, & mutuam vicem reddere 5 " 
parentibus ; quse ver6 viduae & desolataB sperant 
m Deum, & instant obsecrationibus & orationibus 
nocte & die. Et ita erat hsBC nostra vidua ; nam 
qusB in delicijs est, viuens mortua est ; & hoc non 
erat ipsa, sed irreprehensibilis, suorum, maximft 
autem domesticorum curam gerens. Etenim si 
in operibus bonis testimonium habens; si filios 



Digitized by VjOOQ lC 



506 ANALECTA DE REBU8 

educauit ; si tribulationem patientibus subministra- 
uit ; si omne opus bonum subsecuta est, quin vere 
vidua f uerit nemo negauerit. Atque hsec omnia 
qu&m serio illa & solicite prosecuta sit paucis ex- 
equemur. 

Toto viduitatis & desolationis suae tempore 
qudm instanter in Domino confisa orationi & ob- 
secrationi vacauerit, vel inde coniecturam capere 
licet, quod praeter matutinum & vespertinum pen- 
sum, nullo f ere die praetermissum ab ea ; horas 
etiam alias quas poterat habere subseciuas, £ 
ministerio domus, & occupationibus Marthae, li- 
benter impendebat tesseris Precarijs, Psalmis 
poenitentiaKbus, cum Litanijs, aliisque Precibus 
recitandis : f estis diebus, & prof estis etiam quando 
liceret, piaculum quodammodo putabat sacrum 
non audiuisse : & quo certior esset illius deuotionis 
explendse, & quotidiani sacrificij non praetermit- 
tendi, domi susb (quamuis tempora essent contraria, 
persequentibus Catholicos his qui praeerant), 
Sacerdotem Catholicum illa perpetu6 apud se re- 
tinebat, cui victum, vestitum, cubiculum, cum 
alio insuper annuo honorario suppeditabat, vt 
paratum semper haberet qui celebraret, & sacra- 
menta ministraret, & preces ad Deum pro ipsa, & 
ipsius prole, & familia f underet. 

Qua de causa ssopiuscule accusata in ConciKo 
Regni, tandem missis apparitoribus, & satellitibus, 
dum interesset sacro domi suse, manus ei iniecta, 
simul & Sacerdoti ad altare astanti & celebranti. 
Vterque vi corripitur, & ab armato manipulo in 
conspectum Proregis, & CanceUarij, aliorumque 
de intimo Senatu sistitur ; idque tanta festinatione 
& impetu, vt non daretur Sacerdoti copia se ex- 
uendi sacro apparatu : itaq; & ipse vestitiw orna- 
mentis, & ipsa senio <y jafecta vehiculo raptatur in 
carcerem ; & quo probrosior esset illa correptio, 
atque abductio Sacerdotis per plateas ostentui 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 507 

fiebat cum suis infulis. Sed tametsi illud specta- 
culum Protestantibus cachinnum mouerat, tamen 
orthodoxos magis confirmabat in sua religione ; 
non secus ac Marius, Martha, & Audifax, cum ^-Jjf *^ 

Sraecisis manibus, & ad collum alligatis, per me- Martyroi. 
iam vrbem, Claudio Imperante, ducerentur, Rom# 
Catholicos Romanos ad pietatem & constantiam 
permouebant. 

IUa vice spolium sustinuit pia matrona sacrse 
supeUectUis calicis, patenae, totiusque paratus Sa- 
cerdotaUs, cum aUjs appendicibus, in quas inuola- 
runt isti sacrorum direptores, & in prophanos 
conuertebant vsus fanatici diribitores, qui omnia 
habent in promiscuo. Sustinuit etiam carceris 
SBrumnam per temporis interuaUum, donec viam 
complanantibus nummis, & pnemolliente animos 
RegaUum Ministrorum soUicitatione & importuni- 
tate quorundam Nobilium, demissa f uit 6 custodia, 
domumque redire permissa. 

Quid verd iUa post hanc Uberationem, nisi id 
ipsum quod ante incarcerationem peragebat P susb 
deuotioni in orationibus, aliisque pijs exercitijs 
aduigilabat ; vacabat, & videbat quam suauis esset 
Dominus ; & pauperum necessitatibus subueniebat : 
Idque e6 iam attentius faciebat & sapidius, quo 
gratior solet esse, & iucundior & reclusione Uber- 
tas, a tempestate serenitas, ab infirmitate sanitas, 
ab inedia cibus, d soUtudine honesta societas, a 
squalore carceris noti parietes veteris domicUi j . 

In isto suo domicUio speculum erat integritatis 
& castimoniae, pietatis & innocentise, modestiaB & 
virtutis, ad domesticos, ad exteros, ad vicinos, ad 
remoto8 ; virginibus erat exemplum in caeUbatu ; 
viduis specimen vidualis continentise ; puelUs & 
iuuencuUs raagistra morum ; grandioribus firma- 
mentum honestatis ; prouectis auctoramentum pu- 
dicitiee ; omnibus lucerna fidei, reUgionis, & sanc- 
titatis. 



Digitized by VjOOQ lC 



508 ANALKCTA DE REBUS 

Atque inde erat qu&d ad eius aedes, tanquam 
ad domicilium pietatis, & officinam virtutis gesti- 
rent & propinquo pariter & e longinquo destinare 
suas proles ab ea educandas f oeminae honoratiores, 
quibus cura maior erat de pia & in^enua filiarum 
institutione procuranda ; has vero sic ei in manus 
& in disciplinam traditas sibi alumnas, & virtuti 
Epi»tM. reddebat ancillas, vt quod de sancta Macrina auia 
75. e et 7» m sua scribit ad Neocaesarienses B. Basilius, se in- 
fantulum ab ea sacris imbutum disciplinis, ob 
eamque causam, ipse eam in fide nutricem ap- 
pellat suam ; gloriaturque se eandem retinere 
ndem quam velut lac purum £ pectore eius olim 
ebibisset ; id sine fuco possint complures dicere in 
Hibemia, quibus haec cordata & grauis matrona 
rorem pietatis in prima educatione instillauerat, 
vel etiam prouectis renouata infusione irrora- 
uerat. 

Sed afflixit cor eius intempestiua durities filij 
sui primogeniti Walteri Baal, qui ex consortio 
Nouatorum hausit f OBces nouellorum dogmatum ; 
modis omnibus illa nitebatur eum expurgare ab 
illo fermento malitiae; precabatur ipsa clam & 
palam, obsecrabat & obtestabatur diumam bonita- 
tem, pro eius nequitia sananda : alios etiam adhi- 
bebat socios & comprecatores in eandem rem : non 
erat Presbyter vel regularis vel saecularis, non 
Episcopus, non alius aliquo titulo vel aestimatione 
doctrinee & pietatis conspicuus, quem illa cum 
daretur copia non sollicitaret, ad operandum co- 
operandumque eius conuersioni. Diceres reuixisse 
sanctam Monicam eiusq; sollicitudinem circa sanc- 
tum Augustinum deuiantem extra regulam ortho- 
doxam, ad quam illa nihil non tentabat vt eum 
reduceret. Sed fcelicior erat Monica quaB suum 
tandem obtinuit votum, filioque potitus est Ca- 
tholico, eoque acerrimo postmodum assertore ac 
def ensoreB vera fidei : Sed nostrae Eleonorae probae 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 509 

parentis improba proles, euasit filius Belial abs- 
que iugo, seruiuit Baal & adorauit eum ; factus- 
que erat " Nabal, secundum nomen suum stultus ; " 1. Regum 
& stultitiam suam deduxit ad sepulchrum, cum 25, 
alij complures per operam matronaB ab erroribus 
resipuissent, ipse tamen obdurauit animum suum, 
& in sua coecitate pertinaciter obiit. 

IUud autem summae erat nequitiae, quod non 
contentus sordere ipse in cceno errorum, etiam 
matrem acriter insequebatur vt ijsdem ipsam sor- 
dibus inuolueret. Nam factus Praetor ciuitatis 
Dublinensis, tam inhumanus erat & vere viperinus 
aduersus ventrem qui ipsum genuit ; vt decrepitam 
parentem nec iam prae imbecillitate incedere po- 
tentem coegerit in sedili, ac veluti feretro vectari 
in carcerem, quando omnibus alijs tentatis, eam 
nequiuisset pertrabere in Communionem suorum 
dogmatum. 

Boc illa patienter sustinuit, & relicto odore 
suauissimo suaB constantioe, longanimitatis, & illi- 
bataa fidei, in reclusione carceris fa)liciter obdor- 
miuit : circa Annum Domini 1584. 



Digitized by VjOOQ lC 



510 ANALECTA DE REBUS 




DE MARGERIA BARNEUALLA. 

IIRGO haec nobilibus orta parentibus, cum 
iam per aetatem nubilis esset, virginita- 

tem suam coelesti sponso dedicauit, & 

Lib d« rir- trigesimum «tatis annum attingens, sacrum vela- 
grnibua. men aC cepit & Catholico Episcopo. " Nomen 
virginis titulus est pudoris, inquit, S. Ambrosius : 
atque ea de qua loquimur non fefellit auspicium 
nominis sui ; nam pudica pariter & verecunda 
consortio ketabatur simili, & inter honestas castas- 
que fceminas, cum deuotis & pudicis virginibus 
libenter versabatur. Morabatur plerumque in ci- 
uitate vel Dioecesi Dublinensi ; nec diu latebat 
praetensum illius loci Antistitem instinctus & pro- 
fessio Virginis, deferente quodam exploratore, qui 
non tam auersabatur mores & studium castse vira- 
ginis, qudm aucupabatur indicio suo gratiam & 
fauorem Archipraesulis. 

IUe ex notitia accepta apparitorem destinauit qui 
manum inijceret in Virginem, sisteretq; eam pro 
tribunali : coniecta in carcerem, & mox educta ad 
examen, varijs lacessita percunctationibus, de 
parentela, nomine, aetate, residentia, professione ; 
ad omnem interrogationem caut£ & categorice 
respondebat : aetas tum erat triginta trium anno- 
rum, conditio vitaeque status Virginalis. Quid (in- 
quit Antistes) eritne fas credere, aetate tam adultA, 
corporis constitutione tam vegetA & robustA, edu- 
catione tam ingenuft, moribus tam excultis, in 
mundo tam meulgno, tam florentem & speciosam 
posse illibatam. Hoc ille hausit e fornace Lu- 
theri, qui adultus in concupiscentiae sartagine; 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM 1N HIBERNIA. 511 

nec considerauit illas Eunuchorum classes quos 
distinxerat Dominus ; in quibus illi qui se ipsos 
abdicant omni vsu Veneris propter regnum ceelo- 
rum, reportant honorificam victoriae lauream ; & 
quamquam arduum opus hoc superet ordinarias 
hominum vires, tamen ilK impossioile non est, cui 
omne quod voluerit subest, cuius & potestas cum 
voluntate concidit. Nostra ver6 Sunamitis quce 
hoc quod Deo vouerat, Deo adinuante adimplebat, 
ad istam Antistitis exquisitionem, 

" Pulchra verecundo suffundens ora rubore," 
mirabatur examinatoris sui admirationem,& incre- 
dulitatem, quasi fieri hoc non posset, quod ipso 
Domino inspirante vouetur, & cooperante ipso & 
tam multis completur vsu quotidiano non viris 
tantum, sed etiam foeminis suum retinentibus 
coelibatum & castimoniam. 

Et de castitate repulsis obiectionibus, prsesul 
eam adoriebatur, circa fidei professionem ; vias 
exquirens & artificia, quibus eam obduceret & 
sensu orthodoxo : sed illa intrepida palam edixit, 
in gremio Catholicae Matris Ecclesiae Romanaa se 
hactenus vixisse, & sub eadem tutela omnino velle 
mori : nec esse quidquam in vita, quod eius in ea 
fide firmitatem possit concutere. Quo responso 
irritatus Antistes, confestim iubet eam in carce- 
rem reduci ; vbi postquam aliquandiu esset de- 
tenta, interuenientibus consanguineis, & nobilibus 

Sropinquis, conniuente carceris praefecto, quem 
onis iUi dedolabant, egressa est ^ toto regno, & 
nacta commoditatem nauis Britannicas in eodem 
portu Dublinensi cum nauclero Britone pacisceba- 
tur de vectura sua ad sanctum Maclouium. 

Est ea ciuitas in minori Britannia quondam 
Armorica nuncupata, nicenibus cincta & propug- 
naculis: attamen ad maiorem custodiae cautelam, 
cum appetente vesperi portae sunt claudendae, 
quotidie expediuntur f eroces molossi ad duplican- 



Digitized by VjOOQ lC 



512 ANALECTA DB REBTTB 

das excubias : Hi praedabundi discurrunt exterius 
per murorum ambitum, & quamcunque offendunt 
vel f eram vel hominem atrociter laniant & discer- 
punt. De canino isto satellitio multa inter se 
mussitabant nautae in ipsa naui antequ&m in por- 
tum inueherentur ; qu» cum inaudiret Margeria 
virgo cum sua Abra pedissequa itineris socia; 
ooncipiebat aliquem timorem, ne in se insilirent, 
8X f orte eis occurreret in via ; & apud se statuebat 
declinare pericujum ne inconsult6 se daret eis 
egressuris obuiam. 

Aduecta in portum naui, & anchoris in profun- 
dum submissis, in terram Nauclerus cum nautis 
& vectoribus exscendit, relictis duobus nauicula- 
toribus qui foeminas obseruarent vsque ad auro- 
ram insequentem ; iam enim aduesperascebat, cum 
ad Cothonem vel ripam scapha pertingeret, quae 
omnium capax non erat, vt exponerentur simul in 
terra. Metuebant faeminae molossos terrestres ; 
$ed maritimi canes aeque se formidolosos ipsis 
Qommonstrabant : Nam in noctis conticinio duo 
emissarij soli, cum duabus solis virginibus, ad- 
hinnientes ad Kbidinem, impetum faciunt in vir- 
gines ope humana destitutas, earumque pudicitiam 
prostituere moliuntur. IUae inter soporem & ter- 
rorem consternatae, clamant, reluctantur, vocife- 
rantur, seque Deo, & virgini Deiparae enixe 
commendant ; Et enimvero impudicos hosce 
procos cum experirentur vald^ infestos, & se in 
angustijs constitutas cernerent, qu6 longinquiores 
erant a def ensione & tutela hominum, eo ardentio* 
ribus votis suspirabant ad Dominum, qui sibi 
appropinquantibu8 appropinquat ; & tunc etiam 
quando abesse videtur, vel surdescere ad preces 
faraulantium sibi, adest tamen & adiuuat in apo- 
ri& ; & vultum suum subinde abscondit, etiam 
tunc quando manum auxiliariam porrigit laboran- 
tibus : sed ita celat se, & solaminis dulcedinem 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORVM IX HIBERNIA. 513 

subducit ab his quos subleuat, vt zelum eorum 

qui 8U8tinent probet pariter & corroboret ; atque 

inter saxum & sacrum (quod aiunt) deducat inco» 

lumes ad optatum laboris terminum. 

Insensos habebant hos nauticos ganeones, quia 

eorum spurcitiam auersarentur virgines ; illi verd 

nihil intentatum relinquunt, vt sua potiantur 

libidine. Post primum illum inopinatum assul- 

tum, quando semisopitas opprimere non poterant, 

resistente eorum impudicitiae virtute illa cselesti, 

quse virgineas mentes diuinitus fulciebat, aggre- 

diuntur eas verborum illecebris demulcere, quat 

impetu & asperitate inuaserunt, tentant praemijs 

& pollicitationibus delinire, & consensum quom 

vi extorquere non poterant, astu nituntur eblan- 

diri. Sed frustra iacitur rete ante oculos penna- 

torum : illee enim inter medios cleros, quamuis 

sine clerico, sine tutore homine, sine custode 

pudicitise, ab inuasoribus stipatae, in lecto medi- 

tationis suae quiescentes, & speculantes ea qu® 

anteriora sunt, retrorsum conuerti noluerunt, m- 

duebant pennas columbae deargentatce, cuius pos- 

teriora dorsi rutilant in pallore auri. Eloquium 

Domini castum ruminabant, argentum igne exa- 

minatum, probatum terne, purgatum septuplum ; 

& spretis blanditijs caraalibus, spiritui intende- 

bant. 

Capterutn verbis jn ventum datis, verbera suc- 

cedunt & nautis, & iam tertid durius adoriuntur, 

& geminata vi insiliunt in virginea heec propug- 

nacula ; experturi si vel arte, vel ariete expugnare 

valeant earum constantiam. Sed qui fortis est ln 

infirmis, dedit infirmo sexui resistendi robur, & 

vincendi fortitudinem. Fatigati canes (ita voci- 

tauerim caninos homines, impuros ganeones) cum 

viderent irritos conatus suos, recedunt ad sua 

grabata, sternunt se in suas culcitras, & lassi in- 

dormiscunt. ^ M 

34 



Digitized by VjOOQ lC 



514 ANAI.ECTA DE REBU8 

Ouiculas exterritas & lupis fugit omne deside- 

, rium somni ; excubant pro castitate, & trepidant, 

. ne denu6 patiantur procacitatem salacium istorum 

emissariorum ; & dum graui sopore obrutos inau- 

. xliunt eos altum stertere, cogitant de aufugio ex 

; illo antro atrocium lupDrum, £ gurgustio libidinis 

- m & impuritatis belluarum tam immanium ; ne in 

. illorum amplius manus incidant, aut periculo 

subiaceant, ne ab eis constuprentur. Nauis in 

qua vehebantur, quamuis portui vicina, tamen 

fluitabat vndis subnixa anchorarum retinacnlo. 

; Consilium ineunt hera & ancilla arduum sane & 

anceps, nisi, ille qui audendi ardorem indidit, ipee 

etiam firmaret dubias, & vacillantes regeret in- 

offense. 

Cinffentem se heram chlamyde leuidensi, quam 

funiculo astringebat, ancilla succingebat, & vndis 

. se committentem, ipsa comitatur : denua chlamydis 

lacinia supernat aquis, & instar lintris subuehit 

velificantes pias fseminas, quarum carbasa imple- 

bat ventus sancti Spiritus, cuius afflatu aussB sunt 

in tantum sese discrimen conijcere pro liberanda 

pudicitia. Iam vicinas illas margini littoris, 

postquam vno enauigassent alteroue periculo, ter- 

tium a terra ipsa inuadit ambas, sed ancillam 

. maxim^ ; quam exterret rabies molossorum, qui 

de more circumeunt muros vrbis Maclouianae, vt 

.iam diximus, & nulli parcunt occurrenti siue ferae, 

. siue homini. Et ista trepidatione fluctuantem hera 

. excitat commemoratione diuinae bonitatis & pro- 

uidentiee; meliusq; esse k molossis terrestnbus 

carnem deuorari, quam & maritimis animas confici, 

vel castitatem periclitari. Itaq; se mutu6 ani- 

mantes, orantes, signo crucis se munientes, diui- 

nam opem implorantes, & patrocinium B. Virginis 

inuocantes sedulo, dum proripiunt se ad littus 

accurrunt rabidaB ill» excubiee molossorum ; & 

qui caeteris f erocior videbatur assultabat, pedea- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEJINIA. -616 

que anteriores in humeros virginis quasi discerp- 
turus imprimebat: Pon& subiens ancilla tremebat ; 
hera verS recitans versiculum illum " Circumde- 
derunt me canes multi," & nescio quas voces ver- 
naculas casu demurmurans Hibernic^, mulcebat 
ceruicem canis : atque ille de repente se conuertens 
ad agmen canum insequentium se horribili eiulatu 
vocis, gestuque corporis, effecit vt omnes Molossi 
comiter praeirent ad portam ciuitatis; ipse verfc 
ducatum prsebens virgunculis, regebat earum 
gressus in eodem tramite, ductasque iam ad por- 
tam custodiebat illaesas, circumuigilantibus illis 
stipatoribus quasi in satellitium adhibitis molos- 
sorum manipulis, quousque lucente aurora proximft 
patefierent portae, quas moris erat non aperiri 
ante solis ortum. 

Itaque hor& solita cum aduenirent iuxta suam 
vicem iUi quibus incumbebat cura portarum & 
custodia clauium vt molossos intromitterent, atto- 
niti nouo spectaculo, quod duas fceminas viuas & 
vegetas in medio molossorum agmine depraehende- 
rent inuiolatas & illsesas, paucis hinc inde per- 
cunctatiunculis ad eas factis, vt omnia melius 
innotescerent, ipsas ad Episcopum loci adduxerunt, 
qui tunc forte fortuna celebrabat diuina officia in 
Ecclesia. Diuulgabatur res per totam ciuitatem, 
& ad Ecclesiam cateruatim confluebant populi 
nouitate moti istius euentus, quod incolumes & 
canibus praater morem se tueri potuerint duse 
inermes & imbecillae foeminse. 

Episcopus sacris peractis per interpretem eas 
examinauit, neque enim vel ipse Hibernicam, vel 
illae Gallicanam aut Britonicam linguam callebant : 
Sed opportun^ dabatur nobilis Maclouianus in 
Hiberma educatus, cui noti erant parentes Mar- 
gerise nostrae ; f orte an ipsa quoque virgo ; quam 
ex cohabitatione & conuictu in eadem vel vicinia, 
vel familia certi* indicijs nosse prae se ferebat : & 



Digitized by VjOOQ lC 



518 ANALECTA DE REBTJS 

ex mutuo commercio quod continuant cum Hi- 
bernis Maclouiani voluntario personarum cambio, 
ex nostris illi, & nostri ex illis recipiebant iuniores 
alumnos, pro ediscendo & idiomate & ritu gentis ; 
idque etiamnum adhuc factitant in quibusdam 
Hibernee partibus. 

Vt omnia certius perdisceret Episcopus Naucle- 
rum acciuit, & ab eo sciscitatus quid de virginibus 
illis rescijsset, cum omnia candidS aperuisset, de 
illarum vectura, & quomodo eas Dublini commen- 
datas in nauim suscepisset, & in eadem naui sub 
crepusculum vespertinum proximd elapsum eas 
reliquisset, vt preestolarentur auroram crastinam, 

Sro commoda in terram exscensione facienda : 
einde & duos nautas & quibus sollicitabantur ad 
impudicitiam accersiuit ; quibus agnoscentibus 
suam petulantiam & earum constantiam, vt indul- 
geret lllam noxam rogauerunt Antistitem virgines 
lpsae, quas violare tentauerant. 

His ita in lucem propalatis, ne rei gesfae me- 
moria intercideret ordinauit Episcopus vt totum 
examen, cum euentu negotij consignaretur pub- 
licis monumentis, foeminasque tam raro diuinae 
prouidentiae exemplo conseruatas ab interitu com- 
plectebatur singulari humanitate, & annonam 
praebuit per illos dies quibus isthic commoraban- 
tur, abituras ver6 non dimisit absque viatico. 

Illse quia in magnis versabantur periculis ex 
quibus Deus eas Eberauit, votum gratitudinis 
nuncupauerunt ad D. Iacobum in Compostella: 
Atque illuc cum essent profectae accidit ancillam 
ibidem segrotare, & post obitam illam peregrina- 
tionem ingressa viam vniuersra carnis, migrauit 
ad Dominum. Hercs diuturnior valetudo permisit 
ut inuiseret limina Apostolorum in vrbe, ibique 
enarrauit suo confessario totam seriem huius re- 
lationis ; de sua incarceratione ac liberatione & 
carcere in Hibernia ; de transfretatione in Britan- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOWCOBUM IN HIBBRNIA. . 517 

fciam ; de nautarum solicitatione ad libidinem ; de 
uicolumi euasione ex eorum potestate ; de molosso- 
runi insolita lenitate, & fideK custodia ; quomodo 
vndae & bestiee parcebant earum innocentiae & 
continentiae, quam vitiare attentabant homines 
P«Uuini, quibus honestatis & virtutis ratio tota 
obbrutuit. 

m Eiu8 vel consilio, vel exemplo multae postmodum 
piae f ceminaB, & religiosaB puellaD dedicauerunt Deo 
suam castimoniam in Hibernia ; & ex eis non- 
^Jlea ad imprecationem Pontificis (vt cum B. 
Hieronymo loquar) "Flamine virginali sanctum g^ tr f* ■* 
operuere caput ; " & multo plures facturae essent, 
si liceret per eos qui Rempub. gubernant ccenobi- 
ticft frui clausura. Sed quia vel muro plerumque 
yel viro opus esse dicitur imbecillo sexui contra 
lncursum & daemonium meridianum, & sagitta 
volante in die, & negotio perambulante in tenebris ; 
nonnisi timide hunc sexum adhortantur pruden- 
tiores ad velamen & theristrum vinculi caelibatus ; 
subuerit ne deperiret & luce & ardore solis illa 
virginei amiculi integritas, quae melius in vmbra- 
culo, quam in propatulo custoditur. Sed super- 
sunt tamen sparsa in hoc regno, e casta illa & 
caelibari generatione sancta genimina virginei de- 
coris & pudoris ; in quibus charismata splendent 
ineliora & & quibus mundus, caro, daemon poten- 
tisaimS debellatur. 

Margeria ver6 nostra capta f uit & Protestanti- 
bus Dublini anno Domini 1580. & tertio inde 
anno, idest 1583, mense Octobri Romam per- 
uenit ; ibique narrationem totius suae peregrma- 
tionis voce edidit Confessario ; a\ quo ista nos 
hausimus, & in lectoris eedificationem hoc loco 
subiecimus. 

CORONIS. 
Hoc iam nouenario specimine decertantium 



Digitized by VjOOQ lC 



&8f 



ANALECTA DE REBTJ8 

Christi pugilura e catalogo martyrum ln prsegTis- 
tum dato, reliquos inibi recensitos pari studio & 
cultu prosequemur, prout eorum acta & monu- 
menta pedetentim e tenebris in lucem poterimus 
eruere. 

Et pro coronide quam promisimus, adiungendi 
erunt duo illi perillustres Christi famuli, quorum 
alter egregius Confessor & sanctimoniae lilijs can- 
didatus clausit agmen illud numerosum praBnobi- 
lium Heroum qui vite innocentia <£ integritatc 
effloruerunt ex hac nostra Natione, ante exortum 
in Anglia diuortium Religionis, per vetitas Annse 
Bolenae nuptias : Alter insi^nis Athleta, qui dam- 
natum illud diuortium, & msecutas inde nnptias 
stylo insectatus, constanti confessione & cruore 
profuso illu8tre testimonium Iesv Christo prcebuit. 



Digitized by VjOOQ lC 



619 

CATHOLICOKVM 1N HlBERNtA 



DE D. WILHELMO TYNZBI 

Confessore Eiberno, ordinis Carthusianorum. 

Ex historia Marttjrum Carthusianorum Anglue, 
auctore F. Mauricio Chanuceo A.nglo 
Monacho Carthus. e. 7. 

ffreSVTT in illa domo nostra Londinensi qui- ^Sfr*»" 
KS SH dam venerabiKs Pater sanctitatis inenar- iggf* 
Wi rabiKs, sexagesimum post prof «•™££* «£? i» 
suam in nostro ordine excedens annuna, e ^m.»**».» Apo\og.»d 
ti iginta annis Prioratum huius domus »<>stra ^SM; 
dignissim^ administrauerat Wilhelmus -V 112 ^ menUonem. 
nomine, natione Hibernus. Hic ante ba ^f ^ 
ordinis susceptionem ad sanctam ciuitatern ■**£**■- 
salem peregrinabatur, vbi & ab Agaren^ cap c^ s 
fuit, & perimendus carceri traditus : ^ -^ » *-U. 
hac angustia constituto, pridie quain f??L :^V«.«j 
erat, venit in mentem memoria cuiusdam u |i*Xi s 
D. Catharinte in capeUa domus P^tern® "\ co^*** 
sua pendentis; ad quam toto cordis ^f 5 ^ ?**Vu 
ersus, inuocabat cum crebris lacrymosis ' *JJ**>* 
pnefatamChrisnspon^mprosuabberatione. ^ 

m hac supplicationrdiutiuspersistens, » "™*W 
incidit, a quo euitfilans, inuenit se in llla c a t>©|^ 
domuspaterna), ante pwedictem ; magmem ^de^* 
Dei omnipotentis virtute (cui nihd lmpossibile est ' 
per immensa maris & terrarum spatia subit^ 
translatum, non absque grandi miraculo, vnde ^ 
ipse & cffiteri qui aderant vehementer adnoirati, & 
de inopinato eius aduentu gauiai sunt. Ip^ autem 
D. Catharin» patrocinium, & rem j^out gesta. 
erat omnibus enarrauit. Quibus auditi^ e um in. 
magna reuerentia lx»V>«re ceperunt ; & ^ Vuuuv 



Digitized by VjOOQlC 



520 ANAXECTA DE REBUS 

sanctum venerari. Quod ille perpendens clam 
aufugit & ad ciuitatem Londinensem deuenit, & 
post aliquantulum temporis habitum nostrcB reli- 
gionis in domo nostra suscepit : In qua alter An- 
tonius effectus est, in perpessione & victoria 
tentationum, in frequenti conflictu daemonum, & 
in sanctitate vitae. Sicut enim daemones plagaue- 
runt S. Antonium, semiuiuo feo relicto ; ita & hunc : 
Qui quidem celabat omnia ad humilitatis conser- 
uationem quantum potuit. Quadam tamen nocte, 
tot & tantis plagis a daomonibus laesus erat, quod 
non potuit se mouere a loco in quo iacebat, nec 
tegere corpus vestimentis, propter quae compulsus 
erat absens esse a principio matutinarum : Quem 
requirens infirmarius inuenit in terra iacentem 
cum defiuentibus vulneribus, omnibus in cella sua 
conturbatis & confusis : frequenter etiam in mul- 
tis alijs eum impugnauerunt. 

Iste sanctus Pater tantae sanctitatis erat ; qu6d 
per multos annos ante suum obitum, raro vel 
numquam dicere potuit illud sanctissimum Euan- 
gelium : In principio erat verbum ; absque ecstasi 
& raptu. Kaptus quoque erat quodam tempore 
in paradisum, vbi & audiuisse se perhibebat ineffa- 
bilia verba, & multos ibi vidisse & cognouisse 
olim sibi familiares. Supereminens sanctitas 
huius probata erat omnibus sine simulatione. 
Obijt autem Anno Domini, 1529. Haec ille cap. 
7. Histori». 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORUM IN HIBERNU. 62l 



DE IOANNE TRAVERSIO, 

Martyre Sibemo S. Theologite Doctore. 

Ex Alani Copi, alias Nicolai HarpsfeldiJ, sexto 
Dialogo, cap. 44. 

iam ad se ipsa Hibernia vocat, qu® 
inter alios dedit nobis martyrem Tra- 
uersium. Is quaedam scriptis man- 
darat quibus summi Pontificis dignitas asserebatur : 
Abreptus itaque ad tribunal, & ea de re interpnel- 
latus, nihil negauit, sed protensa manu intrej>ide 
respondens ; nis inquit, digitis ista & me scripta 
sunt, quorum nulla vnquam in tam bona causa 
pcenitudo me cepit aut capiet. llirum dictu (sed 
verum tamen est, si modo illis credendum sit qui 
8e rei gesteB interfuisse dicunt) cum atrocia de 
more supplicia exsolueret, manusque illa & tor- 
tore abscissa, & in ignem, spectante populo, con- 
iecta fuisset ; reliquam quidem manum absumpsit, 
sed pollicem cum duobus proximis digitis quorum 
ad scribendum officio vtimur, ignis, quantumuis 
8«epiu8 dat& operfc accensus, absumere nunquam 
potuit: vt nihil iam dubitem verissimam esse 
ulam Bed» de Rege & Martyre Osuualdo narra- jb£*£° 
tionem ; cuius dexteram, quse semper erat parata mb«no 
& exposita ad pauperum subsidium, integram ad J^^^t^i 
sua tempora perdurasse tradit. Huius etiam in- Jg^JJ 4 * 
corruptas & solidas carnes ad nostram vsque seta- 
tem eodem tenore perseuerantes multi qui liodie 
viuunt, se vidisse constanter a^serunt. 



Hic finio, fidemque appello, humanae societatis 
vinculum ; me, tametsi orthodoxse Religionis pro- 
pagandfiD, & tuendre eiusdem veritatis cupidum, 



Digitized by VjOOQ lC 



522 ANALECTA DE RKBtJS 

pro conatu meo, nihil affectibus indulsisse In his 
pagellis consuendis : quin ver6 operam studiumq; 
posuisse cum multa solertia, qua adeundo oculatos 
spectatores, auritosue fide dignos testes eorum 

3uaB commemorantur : qua consulendo viros pru- 
entes, & ingenio iudicioq; praestantes in lpsis 
partibus, pro maiori securitate suscepti operis 
ndeKter exequendi ; qua inquirendo ab exteris per 
litteras & fidos internuncios ; qua euoluendo scri- 
nia, regesta, archiua, tabularia, & doctorum monu- 
menta tara excusa typis, quam calarao exarata. 
Cum quibus omnibus si aliquid humanitus accide- 
rit, vel nobis ref erentibus, vel illis quorum nos 
relationem vt certam & exploratam secuti sumus, 
non pratendimus contumaciter, nec Catholicam 
causam qu» splendore suo & luce nitescit in certis 
rumoribus dehonestandam, aut commentitijs addi- 
tamentis, quse penitus aduersamur, deturpandam 
putamus; quasi mendacijs hominum indigeret 
Deus ; aut diuince reKgionis integritas, non debe- 
ret cum summa integritate & reKgione humana 
pertractari. Ipsa igitur est humana fides ex ar- 
gumentis & testimonijs probabilibus acquisita (qu» 
nobis adminiculata est m ista narratione conteren- 
da) tametsi in singuKs non sit f orsitan irrefraga- 
bilis, tamen in omnibus non solum infimis ; sed 
etiam in mediocribus & magnis non est aspernan- 
da : quam si despiciamus, & mdiscriminate* reij- 
ciamus, ipsa humanse societatis foedera distrumpi- 
mus, & omnium inter se hominum commercij 
dissipamus nexum & coagulum. 
iah. 4. Di». Atque huc transtulerim iUud D. Gregorij in re 
^* •• non dissimili sic arguentis. " Audacter " (inquit) 
" dico quod sine fide nec infidelis viuit ; si enim * 
ostendere infidelem voluero, & perscrutari quem 
patrem aut quam matrem habuit ; respondet pro- 
tinus illum vel istam ; quem si requiram vtrum 
nouerit quando conceptus sit, vel viderit quando 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTTM IN HIBERNIA. 

^atus fuit, fatetur se non vidisse, & tamen quse 
Hon vidit credit." Est tamen in fidei acceptione 
pfragna latitudo, & quod a Philosopb° notatum est, 
*** genere latent aequivocationes ; quas cum elate- 
rT ei \t nostri Theologi, & accurato distinctionum 
e ***cident discerniculo, ne criticis nostri temporis 
°ogaiiiendi Kbertas concedatur ; aut importunis 
^ophistis paralogizandi libido subrepat, hoc loco 
trademus quid egregius Doctor, e ^etusto Theo- 
^gomm cuneo, de ista difficuitate enodanda & 
illustranda protulerit, ita disserens de quadripar- 
tito ordine veritatis & fidei. 



523 




Ex Ioanne Gersotie Tom. j- 
In declaratione veritatum quse credendse sunt. 

felMO "sunt veritates quse credi debent 
immediate & explicitS a Deo reuelatae 
u t> • G88e ' 9 uarum triplex gradus est. 
"a mUB e8t Canon totius Scripturae Sacra. 
"Secundusest veritatum ab Ecclesia determi- 
natarum, quae ab indubitata relatione Apostolorum, 
per successionem continuam deuenerunt. 

" Tertius est veritatum specialiter aliquibus 
reuelatarum, quae ab illis, quibus reuelatio facta 
est, absque vlla dubitatione credendaa sunt." 

Secundo " sunt veritates omnes & singolaa qixae 
concluduntur ex praemissis veritatibus in con.se- 
quentia certa in lumine fidei, vel in euidenti 
lumine naturali : quamuis non in propria f oxTna 
verborum illic habeantur." 

Tertio " sunt veritates quae ex veritatibus qxxaA- 
ruplicis gTadns antedicti vel aliquibus earam cl©— 
ducuntur in consequentia tantumnxodo proba\>Hi 
vel topica." 



Digitized by VjOOQ lC 



apud Hier. 



684 ANALfcCTA DE REBtJS 

Quarto "sunt veritates ill® qu» tantummodo 
faciunt ad nutriendam vel fouendam deuotionis 
religiosam pietatem, quaB magis inducuntur ad 
inflammandum affectum, qu&m ad instruendum 
intellectum, vbi pietas deuota magis aspicitur 
qu&m veritas certa : vbi boc vnum reprobatur, si 
adesset assertionis temeritas, priusquam elucida- 
retur alio modo per Ecclesiam vel rationem certam 
ipsa veritas; aut superstitionem, hoc est religionem 
superfluam & vanam induceret. Vnde sicut dicit 
Aristoteles : Nihil refert quaedam falsa probabi- 
liora esse quibusdam veris ; ita nihil ref ert qu®- 
dam f alsa pie credi, non quod ea ratione qua falsa 
sunt, vel si sciuntur esse falsa credi possunt; 
procul hoc a pietate fidelium ; sed cadit pia existi- 
matio, vel pia credulitas non super veritate vel 
falsitate, sed tantummodo super apparentia vel 
probabilitate : & hoc vtiq; non est periculosum, 
Tom. 9. V 1 ** confi ^ d© apparentia & probabilitate, dum 
Epfct. ^ falsitas vel veritas lgnota est. Propterea sapien- 
^ tissime dixit Hieronymus, quod de talibus eligi- 
bilius est pie dubitare, quam temere definire; 
sicut stat quodlibet contradictorium esse probabile, 
& vnum stat cum altero, non in veritate, sed in 
probabilitate : sic diuersis respectibus vtrumque 
contradictorium credi potest cum fidei pietate, 
dum tamen sit animus ab assensione pertinaci 
alienus. 

" Respicit autem iste gradus legendas & miracula 
Sanctorum, vitas Fatrum, visiones deuotarum 

Sersonarum, recitationes & opiniones sacrorum 
octorum; quaa omnia suscipit Ecclesia & legi 
permittit, non quod determinet talia de necessitate 
salutis esse credenda ; sed quia proficiunt ad com- 
mouendos affectus pios fidelium, & in sedificationi- 
bus ipsorum, dum ui talibus nihil de certitudine 
scitur esse falsum ; quamuis etiam nesciatur illud 
certitudinaliter esse verum quod oportet, nec vt 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUCORUM IN HIBEKXIA. o25 

tale credendum proponitur ; Ita, quod magis hic 
attenditur, id quod pia recogitatione fieri potuit 
qu&m illud quod f actum est. Et hoc apud Ora- 
tores creberrime reperitur ; qui ex aliorum per- 
sonis dicunt ea qure non personae dixerunt, eed 
qusB dicere potuerunt: sicut in legenda Beate 
Agnetis, & B. Sebastiani, & simiKum oontinetur. , ' 

His ita praemonitis ex mente & sententia tam 
conspicui scriptoris, cum minori offensa (vt opina- 
mur) vel & nobis vel ab alijs perscribi poterunt ea 
quae digno fide relatu perferuntur miracula, & 
sanitatum operationes edit» ad honorem Dei, per 
interuentionem quorumdam ex his quorum acta 
& fcelicem exitum in superioribus commemoraui- 
mus. 

" Magnus Dominus qui aliorum merito ignoscit fjFj£££' 
alijs ; cur apud te 6 homo, collega non valeat, p°«t ini- 
cum apud Deum, seruus, & interueniendi meritum, 
& ius habeat impetrandi. ,, 



Digitized by VjOOQ lC 



DIASPHENDON 

HIBEKNI.E. 



Plinius in 
Panepyr. 




[NGRATJESCENTE conflictu Catholico- 
rum Hiberniae & excrescente totius 
Regni in causa fidei conflictatione, or- 
thodoxus quidam Philopatris imaginem totius 
miseriae breuibus comprehensam, velut Illiadem 
Homeri cortice iuglandis inclusam vel e cera ex- 
primere, vel in tabella depingere, vel symbolico 
emblemate adumbrare cupiebat. 

Quorundam rauca murmuratio strepebat in 
angulo ; aliorum blaesa murmurilla stridebant sub 
dentibus ; plurimorum gemitus audiebantur ; om- 
nes suspiria parturiebant : Et nouus hospes 
peregre reuersus, quamprimum e naui exscende- 
ret, pedemque in littore poneret, cum & tergo 
reliquisset tumultuantium fragorem vndarum ad 
scopulos allidentium, iam in fronte coliiditur nouo 
horrore ex terrae visceribus euaporante ; qui tanto 
maiorem formidinem incutit eius animo, quanto 
minus intelligit circumfusi horroris causam. 

Deflebat Traiani Panegyricus Curias elingues, 
in quibus dicere quid velis periculosum, quid nolis 
miserum est : Deplorabat etiam nouus hic, in nota 
sibi olim arena iam incognitus ; moerebat, & mira- 
batur non elingues Curias quae saep^ angina, saepius 
argentangina laborant ; sed curas aestuantes in 
cordibus indigenarum sileri sine solamine ; vrbes 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOMCORUM IK HIBERNIA. 527 

» iundanientis erutas ; rura* diruta veteribus Do- 

m nu8 ; ne in rutis quidem & caBsis eese vllam se- 

^^^tem possessoribus^ De his queruli, ex his 

striduli, in his languidi & elingues obstreperum 

j^agis 8tridorem balbutientes, quam vocem articu- 

Aatam proferentes, gemebant f ortiter, & suosgemi- 

tus ad sydera ingeminabant. 

Quid, inquit nouus aduena, prsBmorsa vobis 

hngua, an radicibus auulsa, vt nefanda haec mala 

aec fando possitis exprimereP Effare-aliquis g 

tem numerosa dolentium turba ; exprome.cordo- 

lium vt magis inuenias qui condolescat. Tum 

vnusquispiam in illa Regione mutorum, qui vix 

nmtire audebat, ne & CoryceBis audiretur, nutibua 

magis quam verborum sono insinuabat publica 

naala ; ahus priuata incommoda ; vnus sacrorum 

conculcationem ; alius sacricolarum afflictationem ; 

tertius praesentes suas suorumque aerumnas ; quar- 

tus impendentem omnibus calamitatem innuebat : 

& arrepto libro qui tum erat in vicino abaco (oc- 

tauus ni fallor tomus fuit Bibliothecse Sanctorum 

Patrum) & volumen ipsum digitis euoluens, per- 

uenit ad Tractatum JEnesB Gazsei, in cuius vltima 

pagina cursim prouolabat ad illam infoDlicem Ue- 

roinam, quse vocis officio destituta, in peplo acu 

picto intexuit totam infortunij sui narrationem, 

mutis quidem, sed acribus characterum notulia : 

deinde ad aurem accedens, versus illos immurmu- 

rauit adstantibus : 

" Flete meoa casua ; est qu»dam flere voluptaa : 
Expletur lacrymia, egeriturque dolor. 

Tum ille nouus incola, sed vetus indigena recolit, 
quas olim puer in scholis audierat Metamorphoses - 
& de Philomela k TereoRege constuprata occurritl 

«« . . . Iamque in sua littore fessis 
Puppibus exierant, cum rex Pandione natatn o«id. «. 

In stabula alta trahit, Byluis obscura vetustia. Hytamor- 

JUq; ibi pallentem, trepidamq; & cuncta timentem 



Digitized by VjOOQ lC 



528 ANALECTA DE REBI*S 

Et etiam cum lacrymia vbi sit germana rogantem 

Includit : fassusq; nefas & ' virgmem, & vnam 

Vi auperat ; f rustra clamato saepe 2 parente, 

Saepe^ sorore sua, magnia super omnia Dinis. 

Hla tremit velut agna pauens, qun aaucia cani, 

Ore excussa lupi, nondum sibi tuta videtur : 

Vtq; columba suis madefactis sanguine plumis, 

Horret adhuc, auidosque timet quibns hseaerat vngaes." 

Deinde ne commissa eloqui possit vitiata puella, 
quid f acit Tereus ? 

" Qno fuit accinctua vagina liberat enaem, 
Arreptanume coma, flexis post terga laoertis 
Vincla pati cogit ; iugulum Philomela parabat, 
Spemque 8uae mortis viso conceperat ense. 
IUa indignantem, & nomen patns vaq; vocantem, 
Luctantemq; loqui, comprensam forcipe lingnam 
Abstulit ense fero : radix micat vltima linguas : 
Ipsa iacet, terraeq; tremens immurmurat atrse ; 
vtque salire aolet mutilatae cauda colubne, 
Palpitat, & moriens Dominse vestigia quaerit, <fec. 
Quid faciat Philomela ; fugam custodia claudit : 
Structa rigent solido stabulorum moenia saxo ; 
Os mutum facti caret indice ; grande doloris 
Ingenium est, miaerisque venit solertia rebua. 
Stamina Barbaricd suspendit candida tela, 
Purpureasque notas filis intexuit albis, 
Indicium sceleris : perfectaque tradidit vni, 
Vtque ferat Dominae gestu rogat, illa rogata 
Pertulit ad Progeniem, nec scit quid tradat in illia," 

h Haec illa est quam Gazseus insinuabat Heroin» 

t. 17. * peplo intextam historiam ; qua etiam mutus ille 
& elinguis adumbrari significabat prosentem sta- 
tum rerum in Hibernia. Et quia clauduntur ora 
canentium Dominum, f actique sunt custodes Sanc- 
tuarij, qui deberent vt tubsB exaltare vocem suam, 
quasi canes muti, non valentes latrare, timidiores 
ansere illo Capitolino, qui Gallorum irruptionem 
& ascensum detegebat ; Tros Rutulusue, Barbarus 
an Phrygius, opere plumario an Barbarico, pro- 
siliat tandein aliquis Philadelphus, qui PhilomelflB 

1 Eccleeiam Catholi«.*am. 2 Summo Pontifice. * Gallia Htepania. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOllCORtTM IN HIBERNU. $29 > 

stuprum delineet ; & vel euoluat symbolice, vcl 
inuoluat hieroglyphice ; simulachro claro, aut sin- 
uoso inuolucro depingat miserabilem stropham, 

rillato stupro vitiata est, & vitiatur indies 
guis Hibernia. 

Aggressi sunt nonnulli istam delineationem, & vari» ad- 
vnusquisque iuxta ingenium suum, vel genium ^™^™ 
aliorum cum quibus suas notiones miscebat, vcl cuti>oiico- 
conceptiones communicabat, varias pertexebat ben.ia. 
figuras ad eam rem adumbrandam ; vt quod de 
immolata filia patris dolorem velato vultu, magis 
quam effusis aliorum lacrymis testatum reddidit 
pictor, id iniecta vmbra magis quam reiecto vela- 
mine hic contingeret. 

Alius iffitur exprimebat aerumnosam hanc Hi- *£*?$£!!" 
bernisB calamitatera, ducta similitudine a Mezentij uiuiwit. 
immanitate, qui nouo supplicij genere excogi- 
tato, viua & spirantia corpora eorum quos cruciare 
volebat, tabo resolutis mortuorum cadaueribus, 
caput capiti pectus pectori, brachia brachijs, fae- 
mora faemoribus alligabat, atque isto scnemate 
repraesentare ille volebat contaminationem illam 
conscientiarum, quam hoc tempore coramixtionis 
fieri cernimus intermixtis tritico zizanijs, & lolio 
satis superseminato : nam excrescente vicia, & 
strangulante granum frumenti puri, vt eius claui- 
culis deprimatur, & humore extabescat, idefficitur 
ne sata possint vnquam in segetem surgere. Atq; 
in Hibernia (inquit ille) eo modo succrescentibua 
vitijs a consortio vitiosorum, inualescente haeresi, 
virtus euilescit. 

Alijs ista similitudine, quamuis apposita sit ad ^J$f 
exprimendam stragem religionis, quia tamen «e«n?o *»° u « 
claudicat in explicanda bonoruni corporis & fortui- ^ 1 "*" 
torura direptione ob quae potissiraum exercetur 
ista conscientiarum laniena, non satis rem intelligi 
posse videatur : sed melius si assimiletur angaria 
persecutionis, vel ®neo boui S. Eustatij martyris, 

35 



Digitized by VjOOQ lC 



580 ANALECTA DB REBtJS 

vel candenti tunicee S. Erasmi Episcopi in quibus 
Christiani athlete aestuabant, sudabant, gemebant, 
torrebantur, nec erat qui dolentes refrigeraret : 
Ita Catholici nostri sudorem vultus sui gementes 
stillant, in mulctatitijs pensitationibus, & humore 
veluti sanguineo perstillantur in carceribus & 
ergastulis. 
Hdem «qti. Alij fidicularum & equulei tortilis machinA, 
dintari lUfn * melius concipi hanc machinationem contra ortho- 
doxos existnuant ; quia sicut in equuleo totus 
homo distenditur, omnesque artus laxantur in 
sedibus, vel e suis etiam compagibus eluxantur ; 
ita gliscentibus molestiis & grauaminibus, distra- 
hitur totum corpus nationis, prsesertim Catholico- 
rum in hoc Regno : Et quia ad omnes fere 
indigenas vexatio pertingit, atque ipsas singulo- 
rum arterias elidit, & neruos dissipat ReJtpub. 
nostrae hinc non incommode comparatur persecutio 
isti cruciamento. 
pSofniTE. Caeterum illi videntur rem acu testigisse, qui 
MptMado- totam hano tumultuationem, quse obtentu religio- 
nis vel maximd exercitatur, nuncupauerunt Hi- 
berni^ Diasphendon, quo diflinditur ipsa, & 
diffunduntur eius interiora, & impetu quodam 4 
se inuicem distrahuntur partes, & dissecantur, vt 
totius hypostaseos integntas corrumpatur & con- 
cidat. 
JSm^u Supplicium hocDiaspehendonis, nonnemo e mar- 

Mt^jl * tyribus Christianis, saeuiente (sub Antonio Impera- 
Liuim fio- tore) tyrannide sustinuit. Et apud Romanos Tullo 
rui - Hostilio Rege decernente, similem pertidiae su» 

gjjw^ poenam subiuit Metius Suffetius; apud Greecos 
ver6 Cercyon insignis latro Theseo indicente eo- 
dem genere cruciatus interijt. Ratio autem & 
natura ipsius tormenti erat huiusmodi : Duae pro- 
ceree arbores iusto interuallo a se inuicem disiunc- 
tae, magna vi hominum & machinarum ad se 
cacuminibus adductae erant: & ex vna parte, in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOKUM 1N HlttERNIA. $&1 

Wo cacumine, qui cruciandus erat, vno pede, foe- 
mpre & brachio fortiter ligabatur ; ex altero cacu- 
£aine, similiter altero brachio pede f oemore vincie- 
batur fascijs & serperastris : tum illse immensae 
moles arborum, recedentibus qui adduxerant, & 
amotis machinis quibus aduncabantur, magno 
fragore dissiliunt ; inque suas sedes dum reuertun- 
tur, dispartiti hominis mediam partem singula 
cacumina ostentant : sicque miserabilis cruciarius, 
miserrimum exhalabat spiritum. Iam, inquiunt, 
aduertamus proprius ad prosentem Hiberni» 
statum, cuius exitium non alteri magis quam 
SathanaB malimitati, & csecitati haereseos tribuen- 
dum est, indolendumque e6 deuenisse cultissimam 
gentem quae dominatur, vt auribus patentibus 
contagiosam illam auram & ipsi admiserint, & 
alijs etiam inuitis eandem studeant inf undere. Sed 
animum tamen aduertamus prsesenti scfiBnae, & 
intueamur hoc Regni Diasphendon ; consideremus 
hanc fi8suram, fideiq; scissuram esse originem & 
propaginem totius mali. 

Duas iam cernimus annosas arbores, easdenx 
ramosas & proceras, de qua vtraque ver£ illud 
cecineris : 

" Quw prabet latas arbor spatiantibua Tmbraa, 0u ia. lib. de 

Quo posita est primum tempore virga fuit : Ketnedio 

Tunc poterat manibus summa tellure reuelli : Amorw. 
Nunc stat in immeusum viribus aucta suifl." 

Arbores has dixerisue ex illo esse genere lignorum rudte. |.^_ 

3u» Ioatham viderat egresso igni de Bhamno ^mis.T. 
euorare cedros I^ibani : An quercum potius illam !£'*%£"*' 
infoelicem ex qua crinibus suis suspensum leginvus 
fugientem Absalonem : an vero f atales illas trabes 
quas altitudinis quinquuginta cubitorum in pati- 
bulum Alardochsoo parauerat iinpius Aman ? Ar- 
Ijores istae quo primum tempore & Sussexio Pro- 
rege in terra fixas, quamuis non sine terrore tuno 



Digitized by VjOOQ lC 



qu&le* 



537 ANALECTA DE REBUS 

prsesentium infixse, quia virgulse tenues videban- 
tur, & exilia tantum virgulta, spernebantur passim, 
& veluti puerorum terricula ndebantur ; sed cum 
iam creuerint ad cubitos quinquaginta, & a secun- 
do Elizabethae, vsque ad duodecimum f ere Iacobi, 
per annos quinquaginta, & quod excurrit, magnis 
auctibus, altisque radicibus succreuerint, non sine 
dolore nostro & stupore exterorum, ad dispendium 
fortunarum, ad suspendium libertatis, ad Dias- 
phendon totius Reipub. nostrse Catholic® obtorto 
cacumine adducuntur. 
phSdoaST Binas istas patibuli trabes, binas istas arbores 
»rborw procerissimas non iniuria dixerit quispiam, bina 
nnmS "*" e88e Statvta illa, qu8B multa vi & impetu detor- 
quentur ad exitium Catholicorum in Hibernia, 
quorum vnum est de Primatv Eeois Ecclesias- 
tico; alterum de Synaxi, Litvrgiis, et cvltv 

SCHISMATICO, IN EcCLESIIS PrOTESTANTIVM FRE- 
QVENTANDO. 

Qui^ ter- In istas arbores distenduntur miseri orthodoxi, 
& reuincti cacuminibus per vim propius adductis ; 
dum in vnam trabem Proceres Politici, in alteram 
toto pondere incumbunt Ecclesiastici ; illi de Pri- 
matu Regis vniuers^ iurando, isti de adeundis 
Eccleeijs & concionibus audiendis, vniuersos & 
singulos impellendo, summa vtrique contentione 
decertantes, vt se mutuo superent in nostris tor- 
quendis, fieri nequit quin resilientibus fastigijs 
procerarum arborum, quas tanto conamine, tam 
robusti Proceres attrahunt, effusis visceribus diui- 
dantur, & luctuoso interitu dissipentur nostri Ca- 
tholici. 

Quibus autem impulsibus adducantur arborum 
cacumina ; quibus conatibus Statuta ipsa admoue- 
antur ad nostrorum afHictionem & angariam 
paucis per8tringemus. 

Et pro clariori eorum intelligentia quae dicendar 
sunt, lubet hoc loco prasmittere arcanam iiiam 



Digitized by VjOOQ lC 



tore»? 



CATHOLICORUM IK HIBEKNIA. 638 

grauaminum insinuationem, auae his diebus f acta 
est a primario Regni Consiliario, eodemque ex 
Ordinibus Optimate, qui discessurus in Angliam 
ad Regis conspectum, dum vrbanae salutationis & 
valedictionis officium Proregi persolueret, suarum 
partium esse duxit, ei def erre vulgatas a pluribus 
querimonias; quas eo benignius vt dignaretur 
acoipere orauit, quo maiori candore animi a se 

Eronciscerentur, & studio consulendi saluti pub- 
C8B, tum etiam honori ipsius Proregis deseruire 
posse viderentur. 

"Satis (inquit) superq; constat AmpKtudini J^^jgj- 
tuaB quam miserabiliter excorietur ista Respub. & ma^iad " 
nerui eiusdem omnes elidantur, exigendo emun- Mmpfeotmt 
gendoq; nummos a Natione pessime nummata, & JSJSlSim. 
longe adhuc peius animata ad onera quce imponun- 
tur su8tinenda ABquanimiter. Nam si considere- 
mus detrimenta quse subeunt, & incrementa 
aBrumnarum quibus obnoxij sunt, quicquid illud 
sit quod vel ex industria accreuerit, vel sorte pro- 
uenerit, vel proprio marte arteu£ acquisiuerint, 
totum a fisco absumitur, antequam ipse e visco 
8Dri8 alieni exire, vel famelica sua suorumque vis- 
cera placare possint ab inedia; vt hic locum 
habere videatur quod in fabulis est de rediuiuo 
Promethei iecore suis auctibus ab imo renascente, 
& suctibus ictibusque imminentis rostri sine mora 
emarcescento. 

" Si ita libeat, silentio prsetereamus expensas 
Comitiorum adauctas illis sumptuum corollarijs 
qui suppeditandi erant tum delegatis per Comi- 
tiales ipsos & corpore suorum suffragatorum, tum 
etiam euocatus aKegead iudicium audiendumpro 
sua arbitraria designatione ; quibus omnibus e 

Eublico dimetiendum erat, si non stipendium 
iboris, saltem morse susb in Anglia, & itineris 
viaticum. In ipsis etiam Comitijs indictum & 
iam persolutum Regi subsidium, quod tametsi 



Digitized by VjOOQ lC 



S34 ANAXEC7TA DE RXBT7S 

exiguum debiti obsequij symbolmm, & tenuis 
admodum tessera esset gratificationis, multum 
tamen oneris attulit hominibus antea nimium 
onustis sarcin& su& propri&, & clitellie aliorum. 
Quibus cum nondum exonerati essent, acoedebat 
noua suppetiarum exactio ad deauranda Principie 
calcaria, quse per vniuersam excurrit Nationem ; 
cum tamen antebac illa pensitatio, iure & more 
veteri ijs solis imponi soleret qui eouestri censu & 
titulo inscriberentur libris censuaiibus Coronae: 
Sed iam pedestris quoque efficitur, & ad infimos 
artifices, ad proletarios & capite censos extenditur. 
Id vero tametsi optabilius visum sit compluribus 
quam vt de titulis fundorum inquisitio fieret, ne 
rundamenta ipsa possessionum effoderentur, tamen 
ex hoc proserpsit ad egentiores sua portio indebiti 
oneris : nec illis tamen qui se bene fundatos opi- 
nabantur, diuturna securitas est concessa : Iam 
enim prodeunt noua scrutinia, nouique codicilli 
pro titulorum indagine : In his fiscalis auditor & 
scriba, feudatarius, aliique Commissarij eruderant 
titulorum fundamenta, & suffixos palos in aliquo 
vacillare si deprehenderint, ablocant alijs elocan- 
dam hsDreditatem. Quo iure hoc fiat non quseri* 
mus, nec de iniustitia queri debent iniusti posses- 
sores : sed si ab auitis praDcludantur possessionibus 
obtentu iurisiurandi, quod nunoupare Catholici 
recusant de " Primatu Kegis Ecclesiastico/' ipsis 
videtur iniuria magna & grauamen propemodum 
intolerabile. 

" Est tamen aliud de quo non minus conque- 
runtur plurimi, ex quo etiam Ecclesiam nostram 
multum dedecorari, & fidem quam profitemur non 
mediocriter puto dehonestari : Estque Antistitum 
quorumdam & nostris foeda auaritia, qua deglu* 
bunt gregem suum ; nam si detonderent tantum- 
modo, id quidem tolerabile foret Solent illi sor- 
didis quibusdam hominibus, propius ver6 dixerit 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICOIIUM IN HIBERNIA. 533 

ouispiam satellitibus & agasombus illiteratis & 
illiberalibus, nec legendi scribendiue gnaris 
aliquando (non ignota loquor) committere & 
delegare, aut veris elocare & nundinari annuo 
censu iurisdictionem Ecclesiasticam, in hac vel 
illa Dioecesi, in illo vel isto districtu : Et 
quia Pontificiee Religionis Catholici quamplu- 
rimi ijsdem finibus circumscripti, intra eosdem 
limites commorantur ; quid faciunt venalitij nostri 
conductores (Doctores sine mendacio & iniuria non 
dixerimus) torquent istos Pontificios bonos alioqui 
& fideles Regi subditos, extorquentq; ab eis mulc- 
te nomine quam voluerint pecuniam, pro poedo- 
baptismo, contraotu matrimonij, diuortio, sepul- 
tura, testamentorum probatione, puerperio expiato, 
annua Sinaxi, & similibus. 

" In quo illud est notatione dignum, miserrimos 
hos Parochianos triplici stipendio pensitando sub- 
esse ; nam quia ministratio ipsa obitur & Pontificio 
sacerdote, suum ille percipit bonorarium, f ortasse 
cum f oenore : quia nimirum existimat sibi suSra- 

firi S. Paulum dicentem eos qui bene praesunt 
resbyteri duplici honore dignos esse. Noster 
etiam Minister, ex eo quod alteri conniueat, non 
abibit mercede sua vacuus, nec minore stipendio 
contentus erit, qu&m si opere ipso functionem 
obijsset : iam tertio loco iste Catascopus eundem 
adorietur parochianum, & quia transgressus sit mi- 
sellus instituta Regia, & Ecclesiasticas iniunc- 
tiones, suam SBrumnam susd adscribat voluntati, 
luendum ei esse bono aere dicet iste ascititius 
officialis, & detergendam eeruginem quam con- 
traxerat grauis peccati, auctionando se seruum 
vel obsequentem pontificio Sacerdoti, quem Catho- 
licum illi vocant. Atque ita paupercula sit 
fexempli gratia) puerpera, fortassis coniugis ope 
destituta, ista triplici expilatione, quasi neruorum 
in fidiculis distentione parturiendo quos non habet 



Digitized by VjOOQ lC 



536. ANALECTA DB KEBU8 

nummos, non minus cruciabitur quim in ipeo 

fartu, quem paul& ante cum vitee periculo edidit. 
luc pertinet quorundam retrocessus, qui cum 
videant sibi licere quicquid libuerit in hoc genere 
exactionum, retroagunt mulctas ad multos annos 
praatergressos : ita nimirum vt rationem & miseris 
reposcant de ministerio prsetermisso ab ipsa vsque 
llegis inauguratione, qui iam agitur annus deci- 
mus sextus, vt quot interea nati, mortui, con- 
iugati, testati sunt, pendant tributum istis sangui- 
sugis. 

"Quibus si annumeremus alios illos nummos 
quos sibi deberi dicet Georgij Cairi Equitis Scoti 
procurator, ex natali, coniugiali, & mortuali cui- 
usque die, ex singulis singulos diplomate regio 
concessos, quantam hic miseriarium aggeriem pu- 
tabimus : ex qua tamen vniuersa quam parum aut 
nihil accedat ad aerarium Regis nemini incomper- 
tum est, qui in rationibus istis vel tenuiter sit 
versatus. 'Propter hoc* (vt cum Propheta lo- 
r"?!*! 1 ?; quar). 'Omnes manus dissoluentur, & omne 
cor hominis contabescet, & conteretur : Tortiones 
& dolores tenebunt, quasi parturiens, dolebit; 
vnusquisque ad proximum suum stupebit, facies 
combust» vultus eorum/ Et quam solertiam ex- 
pectabimus vel assiduitatem laboris a gente non 
admodum assueta fatigationi, potius innutrita 
otio & desidiaB, quando totus industriae prouentus, 
tam sua>, quam maiorum ita deglutitur ab istis 
hirudinibus inertiaB & inscitiaB immersis." 

Hsec ille non minimus Magnatum, & regni Con- 
ciliarius, quamuis verbis paulo substrictior, quoad 
rem tamen & substantiam ante suum abitum 
habebat publicorum grauaminum capitula ad Pro- 
regem Sant-Ioannium. Quae ille ex affectu in se 
tam candido & sensu miseriarum tam viuo & ve- 
raci profecta non potuit ®gr6 ferre, quin verd 
pergratum sibi a tali & tanto viro audire verbis 
bonorificis significauit. 



Digitized by VjOOQ lC 



Futittodi- 
Jwmtantt 
gnn*- 



CATHOLIOOBTJM IN HIBEMnA. 537 

^ja^ir teme - si ^™ sint > temen •* 
aCSwLSr* ^ oant orthod ° xi Hibemi ; ■* 

ffiunt 22f A W"»» Quibu8 ™ «Blum irru- 

ST 8^Ua2 ia8 | hen, ? 0meni ' Cath0lici ' non 
buntur. qU8Bdam ' & e »gua guttula reputa- 

\*Z*'r P T'i i8 . primo Wmus; Deinde de 
"**' Tertto ***; hco de communitatibm. 

-rl^tet^rar^^ "^S 
bus £ Hm«« f™""™ assurgat) ipsas operas qui- »««». 

Sa m iU SL i la00re 4 1 *™ merceYad vitem tole- SB2=: 
EfiS253? Blt > U « MBin *o. constringi, 8"—^ 
nuarioa ™ 7 8011101 ,, constat. Opifices quoq; ma- *SL. ,«. 
SSSLSTT^ & 8Ut ° re8 ' ^donesl Ibn^SKS-. 
SSfto^ & . fe 7r ari08 . coquos & laniones, his 
& SL^T' hlS to ™entis dilaniari; fossores 
Mo*SS*^ )Umo8 & vmic ° 8 ' agrarios&vrbicos; 
eoadJm « ere etiam bubulcos & pastores in 

eosdem neruos compingi. F 

fj**, 11 ? n?»»» <»t vel ipsorum voluntaria con- Ftatoni. 
nmf°; a l 10rum iudicium de ipsis traditum de 6 -- • 
SJf^T ntat18 E °clesijs, de non aduocatis Mi- 
^WannrtMpn) Lyturgicis ritibus circa se, 
W?o ' ? p °? eB »»* obeundis, in Synaxi annua, in 
& ?• m i* a * wn > & ali Js buiusmodi ministerijs: 
«nna. „i- m ur " a tam numerosa, non sit mirum 
MBcea auquas turbidas subsidere, hoc valde mira- 
mur, ^ multos subsistere & resistere his turbi- 
mous & procellis. 

Scitum & verum est plerumque quod de incon- «uiutadi- 
^? & leuitate multiWinis a magno Oratore ^ST~ 



Digitized by VjOOQ lC 



538 ANALECTA DS ftfeBUft 

Ad. Atuc. concuti, ac proinde ab ipso alibi argutisaima sig- 
nificatione vocata est Aphya vilis plebecula ; quod 
soleat futiliter effluere, & instar palearum in ventoe 

^ 1 * - " 1 * 1 - inutiliter difflari. Quibus illud Tertulliani com- 
modissim£ & nobis conueniet : " Auolent quantum 
valent paleee leuis fidei quocunque afflatu tentatio- 
num, eo purior massa frumenti in area Domini 

piewa hu v t tamen nostram plebem non f mudemus laude 
■tSrt2£ n " qnam meretur, tametsi non eamus inficias aliquos 
iid^profet- ex ij 8 esse labiles, aliquos deciduos, & excicQsse 
etiam nonullos de gradu constantise ; tamen id 
quoq; certum est innumeros sibi constare & solidos 
consistere, quantumuis exhauriantur & scribis A 
apparitoribus. Arctantur quidem grauissimis 
vinculis : hinc curft familiae, quam dolent destitui, 
si animam ipsi non prostituant ; illinc cur& anim» 
quam dolent prostitui nisi illa destituatur ; & in 
his angustijs quft, violentia, quo Diasphendone 
credimus torqueri, hos praesertim inter illos qui 
aliquo rationis & iudicij acumine pollent, & sofli- 
citudine salutis tanguntur supra communem cap- 
iob. c. 7. tum multitudinis : Qua in re complures ex illis se 
exhibent simplices & rectos, & timentes Deum, 
& recedentes & malo. Et aliquando euenire vide- 
mus, quod vere ab Ecclesiastico dictum eet : Ani- 
Boei^.37. mam viri sancti quandoq; enuciare vera melius 
quam septem circumspectores sedentes in alto ad 
iMis. 10. speculandum : " Quia donum Dei non est alliga- 
Y ' 22, tum, nec manus eius abbreuiata. Si enim fuerit 
populus tuus Israel quasi arena maris, reliqui» 
conuertentur ex eo; consummatio abbreuiata 
mundabit iustitiam. ,, Nam tametsi reperiantur 
aliqui viliores algft, mobiliores arena maris : alio- 
rum tamen rectitudo eminebit, & in poeteros 
emanabit inundatione sanctitatis. 

Accedit subinde armentarius, accedit ouium 
pastorculus ; accedit illius istifisue vxorcula ; 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTOORUM IN HIBERNIA. 839 

aocedit bubulcus & equisio ad pedes Saoerdotis 
accidit ; vt expiet conscientiam, & benedictionem 
accipiat ; post relaxationem criminum exonerat se» 
& relaxat tantisper animum commemorando vaxa- 
tiones quas sustinet ab heterodoxis: hoc mihi 
grauamen illatum, illud iumentum ablatum, istud 
tantillum mihi superest ad oneris mei supporta- 
tionem ; ne amittam Deum, aut scelus admittam 
in animam, volo ipsum quidquid est reliquum 
amittere & abijcere ; melius mihi circuire orbem, 
quam circumueniri ab eo qui circuit qaaerens quem 
deuoret; melius traho vitam precariam, quam 
contraho peccatum contra anirnee vitam ; melius 
cfiDcum, mancum, claudum introire in regnum 
Dei, quam duos oculos, duas manus, duos pedes *•***»• 5. 
habentem mitti in gehennam ignis. 

Nec voce tantum ista proferuntur, sed magis spaotaeuinm 
opere demonstrantur : per aquam, ignem, gladium, ^J^JJJi. 
transire nituntur ad ref rigerium. Vix elapsi sunt bu> luctao- 
octo menses, cum in quadam primaria ciuitate 
huius Regni, spectaculum coelo & Angelis laetum, 

sed hominibus luctuosum & pend laethiferum esset Tt . . 

exmbitum. JJuo quidam tenues lnquiiim, onerati 
& sua, & familise cura, praesentati erant iudicio 
interloquutorio, & comperti a Qusesitoribus iuratis 
de absentia ab Ecclesiastico officio diebus Festis 
& Dominicis (graui si Deo placet reatu & facinore) 
non sufficiebat eorum tenuitas poenae pecuniariee 
quam requiret Statutum, soluendse tempestiud : 
solutionis mora castiganda erat nouo grauaminis 
augmento : libelli exeunt £ Curia Regis ad Reos 
prehendos : mittuntur libelli ad Vicecomites vr- 
banos, vt officio fungantur, & reos capiant. Quid J^2S§Ti 
faciant pauperculi P si se sinant capi, in carcerem g^^" 
conijciuntur ; ibi nullus vsus opificij quo victitent ; ••ueriua. 
& tamen sine victu vita non transigitur : nouae 
expensse incurruutur, & Vicecomiti sua merces, & 
Notario stipendium, ergastulario quoq; pretium 



Digitized by VjOOQ lC 



540 



ANALECTA DE REBT78 



numerandum. Quid faciant nisi vel fuga, vel 
latebra sibi consulant ? Hoc vnicum perrugium 
erat in rebus tam desperatis : Ita illi, lta alij oo- 
gebantur facere. Et isti de quibus loquimur, 
dum forte f ortuna prodirent 6 latibulo, & explo- 
ratorijs oculis circumquaque coniectis, ne impro- 
uisos ipsos offenderent Vicecomites, & quibus 
caperentur, omnia sibi tuta opinantes, ad fluuium 
vrbi allabentem se proripiunt nescio quid empturi, 
acturi, inspecturi : ibi de longinquo 4 Vicecomite 
cogniti ; cum suis mandatis & libellis accurrit, vt 
capiat, & in carcerem rapiat : Illi perculsi terrore 
captiuitatis, vestitos se praecipitant in flumen, & 
alter mento tenus, in prof undum currens se in- 
gurgitat, in quo pene ad mortem obriguit, alter 
natando nititur ad oppositam ripam pertingere ; 
sed in medio flumine latissimo, dum vel mole 
vestium vel aquarum vorticibus degrauaretur ad 
fundum, parumque abesset quin absorberetur & 
gurgite, lintrario, casu praeteruehenti, & ad mer- 
sabundum cum lintre vt subleuet accurrenti, occla- 
mat & Kttore Vicecomes, ne ad natatorem accedat, 
ne attingat, ne sustoilat ex aqua, perire sinat 
virum qui maluit vndis submergi, quam demergi 
in carcerem : qui maluit limo impediri insepultum, 
quam ferro compediri, & vinculis immori cum spe 
honesteB sepulturre: sic ille ferreus Vicecomes: 
Sed vterque fugitiuus bono omine euasit incolu- 
mis, & alteri vadum fluminis, alteri natatus suus, 
vel remigium alterius opportune subuenit. Quos 
si contingeret eo casu mortem oppetere e frigore 
vel madore, dum persecutorem fugerent, nolo 
quidquam in alteram partem temere pronunciare ; 
Athmnag. vnicuique liberum relinquo de Athanasij mente 
arbitrari, sic scribentis in Apologetico pro sua 
fuga ad Constantiam. " Duo hsBC pariter obser- 
uabant ,, (loquitur de fugientibus) "& quidem 
consultd, vt neque temere sese periculis obijcerent 



\ 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 54t 

hoc enim fuisset se ipsum necare, suaeque mortis 
reum fieri, ac Deo repugnare dicenti, quee Deus 
coniunxit homo non separet: neque crimen ig- 
nauiaB vellent incurrere, quasi ignaui timidique 
exilij aerumnas morte grauiores exhorrerent : qui 
enim moritur, quiescit a miserijs ; qui autem in 
fugam se dat, quum in horas inimicorum adortus 
expectat, mortem longe leniorem quam fugam 
exi8timat. Quapropter qui in fuga moriuntur, 
non inglorij moriuntur, & hi quoque adoream 
martyrij consequuntur." Quro postrema verba 
quam vim & proprium sensum habere possint, ali j % 
iudicent : sed in his quorum occasione istam sen- 
tentiam attulimus, locum non habet cum ipsi in- 
columes euaserint. Ex ipso tamen periculo & 
praecipitantia conijcere licet, quantopere exhor- 
ruerint capturam & incarcerationem. Ita alius 
quispiam in eadem ciuitate, dum insequentes se 
captores effugeret, abiectis sandalijs, vt expeditus 
per niuosas salebras currere posset,cum ingressurus 
ostium perfugij in limen incurreret, frontem sibi 
grauiter vulnerauit, non tamen elabi potuit £ nia- 
nibus Vicecomitis. 

Et hi quidem in aqua, & niue ; quid vero alij Kiikeni». 
laborant in igni P Est vrbs non incelebris in alia 
quadam Prouincia Regni, quae nescio quo fato vel 
incuria inquilinorum crebris incendiis periclitatur : 
magnus opificum numerus, & aliorum qui ad re- 
stinguendas flammas aduolarent, libellis istis cap- 
tatoriis de absentia ab Ecclesiis tenebantur obnoxii; 
si exeant ad aquam conuehendam, ad incendium 
dissipandum sopiendumque, statim eos adorientur 
Vicecomite8, in carcerem raptabunt ; si non ex- 
eant grassabitur ignis, & omnia deuastabit: an- 
cipiti cura distringuntur ; & ex his qui egressi 
eunt aliqui correpti a flammante illo magistratu ; 
& qui non egressi detrimentum passi sunt, sic 
tamen quasi per ignem, nam flitmn|ft corripuit vel 



Digitized by VjOOQ lC 



S43 



ANALECTA DB REKTJS 



Limcriccn- 

«if. 



KiUooia 



ipsorum propria, vel propinquorum aibi, & 
corum coniunotissimorum domicilia. 

Et non solum in ista vrbe, sed in plerisq; etiam 
aliis per vniuersam Insulam operarii illi quos 
diarios vocamus, & conductitij opifices, qui in 
publico conspectu laborant (quales sunt regularii, 
caeraentarii, lignarij & alii qui ob inopiam satis- 
facere nequeunt, aut soluere nuiumos Statutales, 
cum stipendio scribarum, & aliis sumptibus nimis 
excrescentibus) in medio opere habent excubitores 
qui vndique speculentur ; & si quem viderint 
Vicecomitem aut Accensum libeUaticum, dato 
opificibus indicio, instrumenta operis abiiciunt» 
aufugiunt, seque in angulos abdunt, donec per- 
transeat tribulationis trepidatio. 

Nec defuit quidam ex Protestantium Proto- 
mystis, qui ad operam cogebat manuariam mer- 
cenarios aliquot tam inopes, vt ne assem vnum 
haberent quem possent pendere in illo conscientiae 
vectigali : & quia Statuto illo absentiaa ab Ecclesia 
tenebantur, ne sua paupertas videretur eis patro- 
cinari, sic necesse habebant componere pro sua 
liberatione, vt alius per mensem, alius plus, alius 
minus elocaret diurni sui laboris pensum nulla 
penitus mercede recepta, sed victu simplici oon- 
tentus ; atque ita cederet in compensationem mulo- 
tse soluendae, mercedis detentio ab operariis. Illa 
yer6 cum peccatum sit clamans in ccelum vindic- 
tam, non ominor sic detinentibus imprecationem, 
sed deprecor potius ne persentiscant interminatam 
& Deo pcenam. 

In quodam municipio non admodum frequenti 
ab inquilinis, sexcenti circiter erant qui vel opificio 
vel mercimonio vitam exigebant, paucissimi inter 
eos aliunde. victitabant : Iam integro semestri & 
amplius tenebantur velut inclusi a Vicecomite 
agrario ne pedem extra limen efferre possent: 
non ipse Yicecomes tam diu haerebat in vno loco; 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOUOORtJM IN HIBERNIA. 543 

sed suos constituit satellites, hic binos tern6sue, 

nlibi totidem cum libellis & mandatis, vt aduigi- 

lent Catholicis recusantibus pr»hendendis. Erat 

ex illis inquilinis vnus erectiori animo qu&m alij ; 

quem domo egressum satellites isti mandatarij 

oursu incitato sunt insequuti ; & ne ille fugiens 

qua valebat pedum celeritate prseuerteret inse- 

quentes, vnus illorum stricto gladio aggressus est 

fugientem, & duobus aut tribus ictibus a tergo ei 

impactis, perculsum timore, sed veluti iraperuium 

xerro a vulnere immunem comprehenderunt & in 

carcerem compegerunt: Ipse ver6 in proximo tri- 

mestri consessu Iusticiariorum querelam Iudicibus 

detulit contra armatos illos insequutores, qui 

nulla ad hoc potestate freti, gladiis inuadebant 

fugientem, & repetitis ictibus prosternebant. Sed 

onerosam accepit sententiam a Iusticiariis, merit6 

lncarcerationem, mcrito »re mulctatum, qu6d si 

etiam mactaretur in illa f uga, merito id quoque 

optimoque iure factum iri. 

Ecce per aquam, ignem, gladium transitur ^$}^^ mo ' 
plebeis ad Diasphendon. Sed Regise Maiestati uaJnkS.***" 
visum est onus hoc graue nimis & importabile esse, f^f 10 " 
ideoque leniori consilio ex innata mansuetudine 
ductus, indulgendum esse tenuioribus, prsesertim 
multitudini, & opulentiores atque antesignanos 
aliorum, pressius aggrediendos, Ktteris ad Pro- 
rejyem & Concilium datis ordinauit vndecimo 
Iulij elapsi : ex quarum tcnore ad Iusticiarios ' 
itinerantes in suo Hyemali quem habebant pos- 
tea circuitu aliqua significatio regise voluntatis 
missa f uit. 

Gratia heec quamuis infimis, aut saltem non 
nisi mediocribus f acta, non mediocriter exhilara- 
bat bene affectos Catholicos, non tam ob rem 
ipsam & vsum beneficij sic praestiti, quam ob 
epem bonam, & fiduciam praBConceptam maioris 
jnox sequutureB commiserationis. Neque enim 
vno ictu deiicitur quercus ; & passibus melius 



Digitized by VjOOQ lC 



An. 1617. 



544 



ANALECTA DE RBBUS 



Modentio- 
nis ittius 
duo inoom- 



quam saltibus ab imo ad accliuia scanditur ; alio- 
qui si in ista ima infimorum mediocritate standum 
esset, duobus grauissimis incommodis exponeret 
fideles subditos illa Regis benignitas. Primo 
namque cum rex indefinit£ loquatur de tenuiori- 
bus, & nullam statuat regulam aut mensuram 
huius tenuitatis quomodo aestimanda sit, aliorum 
arbitrio permittitur ista diiudicatio ; & ipsi qui 
concutiunt & deprsedantur, erunt in eo iudices & 
executores. Deinde ea qu® prse se fert relaxa- 
tionem tenuiorum, vergit in aggrauationem opi- 
miorum, quos ita lacessent & lassabunt grauamini- 
bus, quousque eos ad tenuissimorum tenuitatem 
deduxerint. Ergo si vspiam verum est prouer- 
bium illud, lucrum sine damno alterius esse non 
posse, vix existimo posse aliter in hoc negotio 
contingere, vt tenuiores, considerata auiditate 
quam experimur in executoribus & subministris 
exonerentur, absque onere nouo superaddito diti- 
oribus ; si tamen vlli censeri debeant diuites, cum 
vix vllis suppetat vnde mediocriter se susteitent, 
secundum gradus sui & status exigentiam. 
d« ingenuis Iam vero ipsi quales ingenui qui e faece mer- 
cenariorum & sellulariorum per eestimationem 
honestioris vitaft conditionis emersenmt, & alii 
magis conspicabiles, cuiusmodi sunt nonnulli mer- 
catores, & alii ciues in oppidis, vrbibus, & muni- 
cipiis; in agris vero, liberi-tenentes, fundonun 
municipes, & generosi, quibus auita obuenit haere- 
ditas, vel ipsi proprio peculio acquirunt latif un- 
dia : hi omnes tripUci cuneo diffinduntur : Nam in 
pubUcis consessibus Iudicum (iam antea amoti 
complures ex ipsis a sede & gradu iusticiariorum 
pacis) periclitantur singulis trimestribus, vel se- 
mestribus, ne conscribantur in elenchum iuratorum 
Qusesitorum, ad inquirendum de recusantibus & 
absentantibus ab Ecclesia protestantium, <^uos si 
non comperiant, graui censurae & mulctae subiaoent* 



eieorum 
fntuamine. 



Triplex 
rezfttio in- 
geuuioruzn 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOMCORUM IN HIBBRNIA. fi46 

Deinde si qua arte vel industria se expediuerint 
ab illo iuratorum laqueo, vix est vt possint se 
liberare, quo minus a conformibus iuratis praesen- 
tentur & comperiantur Rei de absentia: Hinc 
rursus subijciuntur pcenae Statutali, cum expensis 
Notariorum & aliorum officiariorum, caeterisque 
oneribus eidem annexis. Denique vbi pertende- 
rint in hoc aliquandiu, seque obfirmauerint de 
Ecclesia non f requentahda, distringuntur nonnulli 
censuris Ecclesiasticis, & tanquam insordescentes in 
peccato f eriuntiir excommunicatione latae senten- 
tiaB, per quam inuruntur stigmate contumacium, 
& de censu morigerorum Ecclesiae filiorum expun- 
guntur ; vt iam non subditi, sed rebelles Ecclesias- 
ticae potestati, ac per hoc infames in eorum iudicio 
reputentur. Et cum ipsi per hoc exponantur 
grauissimis contumelijs & calamitatibus, & co- 
gantur in latebras secedere k publico conspectu & 
commercio, quoniam eos indignos habent quibus 
patrocinium iuris, aut legum beneficium conce- 
datur ; non per hoc tamen censentur exempti, quo j^JJ™^ 
minus tanquam iurati qusesitores grauentur admmoen- 
obsequendum Regi, & ad psephismata exequenda J^JtSSir. 
aduersus Catholicos alios : d quo genere & officio, 
si illi sese subtraxerint grauiter mulctabuntur : 
quanquam illi qui in numerum iuratorum adscri- 
bendi sunt, ex formula iuris, & recepta consuetu- 
dine, debent esse probi homines & prosperaa 
existimationis ac famaa inter vicinos & notos : 
cuiusmodi an sint quos ipsi excommunicant, aequi 
rerum aestimatores iudicabunt. Nam si pro tali- 
bus illos habent, & vere probati sint, & obedientes, 
cur tanquam immorigeri & refractarij excommu- 
nicantur P sin autem recte excommunicati, & tan- 
quam putrida membra & sano corpore resecantur, 
cur tanquam probi & foelici fama homines iuratis 
interloquutoribus annumerantur ? Neque enim 
idoneiesse poterunt ad iudicium de alijs trans- 

^6 



Digitized by VjOOQ lC 



546 ANALECTA DE REBTJ8 

irressoribus f erendum i j qui in se tam enormiter 
facinorosi sunt, vt mereantur extra consortium & 
communitatem bonorum omnium eijci, & gladio 
excommunicationis transadigi. Ac proinde cum 
visum sit eos e pectore excreare, tanquam oneran- 
tia phlegmata, aut d corpore ceu excrementa ege- 
T?2*Jii8" rere > P 1808 ^ ^ 08 ©gesta humo operire extra 
tentoria, qu&m rancidos & eiectos reducere, vt 
castra contaminent. 

Quid alia huc spectantia commemorem, quse si 
quis ad vnguem velit intelligere, legat primam 
partem Analectorum cum additamentis, vbi ista 
latius pertractantur, & enucleatius : Nos ne actum 
agere videamur, non pergemus ea persequi graua- 
mina quae iurisconsulti, quaB minorennes Ephaebi, 
qusB hseredes adulti, quaD mancipati in tutelam, 
qusB £ tutela emancipandi, quae pnuati possessores, 
quae publici magistratus, quae nobiles, quflB igno- 
biles patiuntur incommoda, hoc solo nomine qu6d 
Oatholici, quod Pontificij, quod orthodoxi sint. 

Nec illud tamen de Magistratu debet silentio 
prsBteriri, cum vsque eo progressi essent Protes- 
tantes, vt prorsus neminem adinitterent ad publica 
officia, qui non se obstringeret iuramento regij 
Primatus in rebus Ecclesiasticis ; & in nonnullis 
ciuitatibus nulli reperiantur ex ipso ciuium ccBtu, 
qui se vellent conf ormare Regis in hoc voluntati ; 
asciuerunt aliunde quosdam, quos in hanc rem 
aggregarunt ad suam societatem, & ad communi- 
cationem priuilegiorum & libertatum publicarum, 
vt illis omcijs fungi possent ; vtque Pratores 
essent Yicecomites, Praefecti, seu quo alio nominis 
aut dignitatis discrimine insignirentur ; & ex his 
de gente Anglorum, Scotorum, ac de ipsis indige- 
nis quidam non detrectabant susceptionem oneris 
& Magistratus. Sed cum deueniendum esset ad 
iuramenti nuncupationem, repertus est quidam 
Scotus de quo iliud perhibetur magnam f ecisse 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORTJM IN HIBERNIA. 647 

difficultatem ; & cum alioqui & grege Protestan- scotna * 
Jbium esset, religioni sibi fuisse asseruit Regi tri- Kuntium 
buere talem Primatum, qui nec ei competebat, nec l^ n pri. um 
ab ipso petebatur dum in Scotia regnaret, cum JJJ^* 1 *" 
tamen pleno Regni iure non minus ibi gauderet 
qu&m Rex alius quispiam alibi : Deinde putidum 
sibi videri quod tantus Monarcha, clericelli aut 
Sacerdotuli censu & auctoramento, quasi serperas- 
tro nectatur ; quomodo autem hierarcha erit, nisi 
in aliquo ordine & gradu hierarchio constitu- 
aturP si constitutus, quia nemo nascitur, sed 
ordinatur in gradu clericali, si nec presbyter, aut 
Hierodulus sit, quanto minus Hierodulorum apex 
& vertex nisi insigniatur : & quo vero insigniretur 
ille, & quoue acciperet illum Ecclesiastici Primatus 
apicem, cum nemo alteri dare possit quod ipse 
non habet ? In regno autem prseter Itegem si 
ei competat, neminem esse pr®terea cui competere 
possit, vt vel ipse eo potiatur, vel alteri eum con- 
ierat : idque verum siue de singulis, siue de vni- 
uersis loquamur. 

Alius erat cui latiorem hiatum conscientia dedit Regit reu 
admittendi iuramenti, seque accommodandi ad ^JjJJJJJJ. 
omnia illa instituta quro nunc obtinent £ sanctio- PJf*"^^ 
nibus Parlamentarii8 ; cum autem ei mentio iniecta conguntem 
esset, de alio quodam nexu ineundo, seque obli- S^EXltu- 
gando sub chirographo cautionali de summa pecu- {JJJJ^Xi! 
niaria persoluenda, si vnquam mentem mutaret, «eut, pro- 
aut resibret ab llla JtCeligione quam nunc publica Yuit. 
pfofessione nuncupabat : Id ver6 ille negauit se 
iacturum ; neque enim sine maximo periculo id 
& se sponderi, neq; sine maxima iniustitia exigi 
ab eo posse asseuerabat ; satis enim superque id 
esse si iuret se Regi obsecuturum, & eius religio- 
nem ac conscientiam sequuturum, in quamcunque 
partem ille se obuerterit. Ac si huiusmodi confice- 
ret ratiocinium, ita se ille gerebat ; cum omnes 
homines, quamdiu sub hoc versatili axe rotamur, 
variis moribus (ne dicam erroribus) obnoxij viua- 



Digitized by VjOOQ lC 



548 ANALECTA DB REBUS 

mus; iamque euidenter constet duodecim plus 
minus annorum curriculo, ternas vel quaternas in 
religione factas esse variationes, sub extremis 
Henrici VIII. annis, & tribus prolibus successiue 
toJunSca regnantibus, cum magna disparitate dogmatum, 
▼SSitur! 1 * cum niagna altercatione & mutatione credendorum 
in Anglia & Hibernia, atque adeo in Scotia (si 
fides Oglebeio martyri adhibeatur religionem ist- 
hic non esse octennem) iniquum videri, si tam 
onerosa stipulatione constringatur aliquis de fu- 
turis euentibus incertus, de praeteritis instructus, 
de prsesentibus ita persuasus seruire tempori, & 
Regi obsecundare, in quam ille cumque prof essio- 
nem fidei se tradiderit, ab eius latere ne latum 

2uidem vnguem discedere. Ita se legem sibi de- 
xisse, vt illud StratocKs apud Plutarchum sit 
omnium agendorum amussis, & credendorum 

inDemetrio. ^ptTtipiov. Quidquid Rex iubet, id & erga Deos 
sanctum & erga homines iustum est. Aut ver6 

I^tiJi 0011 " illud Harpagi apud Aurelium Victorem: Mihi 

Magni. placet quidquid Rex facit. tempora, 6 mores, 
vesania Politicorum ! 

Rect^ autem Constantinus damnauit hanc pro- 
geniem e stirpe Gnatonis, quaB si minus ore, 
saltem opere versat illud sui Protoparentis axioma": 

Theodoret Negat quid, nego ; ait, aio ; postremo imperaui 
egomet mihi omnia assentari. Quos omnes im- 
perauit Constantius pater k sua Curia ablegari ; 

Aurei. vio- quos & Constantinus filius vocitabat sorices & 
tineas Palatij : & ita plane sunt, aut potius harpa- 
gones, qui non arrodunt tantilm, sed aduncant, 
attrahunt, vellicant; quicquid suo tridente possunt 
attingere. Nec alio fine ista hic commemoro, 
qu&m vt patefaciam quanta sit huius Diasphendo- 
nis violentia, quse homines e5 adigit, vt intima 
sua proijciant, & nihil vitale retineant, siue in 
fide & ciutu erga Deum, siue in officio & ciuili 
societate cum hominibus. 
Et tamen vsque ed inualuit ista praua consue- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IK HIBERNIA. 549 

tudo obligandi confonnitanos (ita appellitamus ^J^i^. 
eos, qui ad nutum Regis & Regiorum famulantur norum. 
in omnibus, & reiecta prisca religione adhaDrescunt 
nouitatibus) vt sub poena conuentionali scripto 
consignata eos adstringant ad persistendum in 
eodem luto, & quod nunquam ex illo volutabro 
emergent : Quin & amplius hoc exigitur, vt suas 
proles spondeant eodem cceno oblimare : & hanc 
conditionem proponunt mancipibus in agris, mer- 
catoribus in oppidis, quin & Nobilibus; adeoq; 
non his solum quos ad officia & pensiones euehunt ; 
sed etiam illustri sanguine procreatis, quos vt £ 
tutorum potestate emancipent, huic eos deteriori 
mancipant seruituti. 

Extant codicilli Regis ad Proregem Sant-Ioan- 
nium & ad Cancellarium de creando inuestiendoq; 
Barone quodam ; nec illa praetermittitur conditio, 
vt idoneam prastet cautionem de retinendo Pro- 
testantismo, simul & de liberorum educatione in 
eadem fidei semita. Et quia litterarum antigra- 

}>hum nuper ab amico mihi in manus traditum per- 
egi, vt alijs qui voluerint copiam legendi face- 
rem, ipsum & me latine redditum huc transtuli. 



Digitized by VjOOQ lC 



650 ANALECTA DE REBUS 



Copia Litterarum Iacobi Eegis ad Hiberniae 
Proregem Oliuerum S. Ioannium & Can- 
cellarium Thomam Iones, in fauorem 
Theobaldi de Burgo. 

q<>^ «~ " Kgig D M D TT M fideles & dilecti S. 

t'o Theobal- l MTJk\M -\€ ± 3 -11 

di de Burgo. IT^f/Sl «^ons erat apud nlustres maiores nos- 
|5§3k1 tros, & loca & titulos honorum commu- 
nicare ijs personis £ suis subditis, quos obseruarunt 
bene deitepub. meruisse in aliquo digno&laudabili 
officij genere. Quem morem & institutum ipsorum 
nos semper probauimus; scientes virtute ita re- 
munerata, non solum his qui bene meriti sunt 
satisfieri, sed alios etiam incitari ad imitationem 
ben& gestorum, spe eiusmodi remunerationis & 
fauoris consequendi. Habita igitur ratione mul- 
torum & fidelium obsequiorum quae durantibus in 
illo Regno tumultibus egregid prsestitit fidelis & 
dilectus subditus noster Theobaldus de Burgo, de 
Brittasio, de quibus amplura testimonium accepi- 
mus ; tam eorum intuitu, quam ob nuperam eius 
conformitatem in Religione sancita iuxta Eccle- 
siam Anglicanam, in qua fideliter nobis promisit, 
& se durante vita permansuriim, & proles suas 
educaturum ac instructurum : Nobis gratiose* pla- 
cuit ipsum sublimare ad statum & dignitatem 
Baronis in illo Regno. 

" Ac proinde per prresentes iniungimus vobis, 
adhibito consilio nostrorum Aduocatorum & Iuris- 
con8ultorum illic, vt Curetis confici nostras litteras 
Patentes in fauorem dicti Theobaldi de Burgo, 
quibus auctoritatem vobis concedimus ipsum insti- 
tuendi & creandi Dominum Baronem de Brittasio 
in Gomitatu Limiricensi illius nostri Regni. Ha- 



Digitized 



byGOQgl^ 



CATHOLICORUM 1N HIBERNIA. 551 

bendum & tenendum dictum titulum honoris & 
dignitatis D. de Burgo, Baronis de Brittasio, sibi 
& haeredibus masculis & suo corpore antehac pro- 
creatis, vel in posterum procreandis, cum omnibus 
iuribus, priuilegijs, praeeminentijs & immunitati- 
bus Baronis illius Regni, in tam larga & ampla 
forma, atque alius aliquis Baro illius Regni iilo 
potitur & fruitur. 

" Cautum ver6 atq; prouisum semper sit, quod Difniu§ 
ante eius creationem & inuestituram ita facien- ££™b »n- 
dam, procuretis eiusmodi securitatem & stipulatio- fS^SJdiiioSe. 
nem ab eo accipiendam, vt iudicaueritis idoneam 
pro eius continuatione in illa religione quam nunc 
profitetur, & propter quam praecipu^ confertur ei 
ista dignitas quam nunc percipit, ac vicissim pro 
institutione suarum prolium in eacLem. 

" Et tametsi ex isto fauoris nostri indicio per- 
spicietis quanti eum faciamus, vt nil opus sit 
vlterius eum commendare in isto genere ; tamen 
ad eius humilem supplicationem inducti sumus, 
vt hoc quoque faciamus, vobisque injungamus vti 
in omni legitima occasione, in vestram tutelam & 
patrocinium eum recipiatis : Cum hac tamen cau- 
tione, ne vestra in ipsum gratia cedat in praeiudi- 
cium nepotis eius EdmuncQ de Burgo Baronis de 
Ca8tro-conallio, siue in honore, siue in aequitate. 
Atque hea nostra litter® tum Vobis Proregi & 
Cancellario pro tempore existentibus in illo nostro 
Regno, quam cuicunque alteri Proregi, Primario 
Guoernatori, aut Gubernatoribus, Cancellario vel 
custodi ma^ni sigilli pro tempore futuris ; atque 
omnibus alijs officiarijs, & ministris nostris ad 
quos pertinuerit, pro sufficiente enmt documento, 
auctoritate, & exoneratione in ea parte. Datum 
sub noetro signeto apud Neoforum 28. die Ianuarij, 
Anno 15. Regni nostri Angliae, Francise, Hiber- 
niae. ScotiaB ver6 Anno 50." 

Ybi iliud aduertendum quantacunque fuerint 



Digitized by VjOOQ lC 



552 ANALECTA DK REBUS 

seruicia & merita Theobaldi liiiius, hanc dignita- 

tem ei communicatam esse magis ob conformitatem 

in Religione, quam ob alia quaepunque ciuilia ob- 

sequia, vel sudores & pericula exantlata pro Re- 

j-.ub. Itaque primarius scopus conferendae huius 

dignitatis est, vt excitetur, cum ad permanendum 

in eadem fide, tum etiam ad erudiendos suos 

liberos ijsdem institutis. 

^ci^im Notum est ex praua cemulatione & riualitate 

cauiw Theo- eum demersisse sem hoc barathrum ; & cum re- 

luewMidi m tinere non posset quod enixisskae conabatur pr»- 

tlltS^blrl? 11 " ripere nepoti dominium eius haereditarium, & 

thium. honorarium titulum illi annexum ; ne penitus 

deijceretur ex ordine & gradu honoratorum No- 

bilium ; ista inclinatione & conformitate aucupa- 

tus est nouam dignitatem, ne Ephaabo nepote 

adultus patruus, videretur multum inferior. 

ffibcmorum Cseterum in toto consessu Baronum, Vicecomi- 

in yehflcan- tum, & Comitum totius Regni (si de indigenis & 

dia honori- • • tt*i, i \ • »± • 

busmodf genuims Hibernis loquamur) vix ent repenre 

^** 0, alios duos per vniuersum huius insulae ambitum, 

qui tam vili prostitutione suarum conscientiarum 

velint vllis honoribus aut prseeminentijs velificari. 

Itaque omnes illi, nostri sunt, orthodoxi sunt; 

omnes cum D. Hieronymo sentiunt dicuntque: 

Rpirtoi» ad " Vsque ad hunc diem sine doctrina ista mundus 

Pammach. Christianus fuit ; illam senes tenebimus fidem, in 

qua pueri nati 8umus. ,, Vsque ad hunc diem 

sine isto nexu obligationum, sine tanto nixu ille- 

cebrarum, sine tam operosis cautionibus & satisda- 

tionibus, doctrina Christiana apud nos viguit, & 

Psa. i2t vigebit magis : sine illis doctrina Caluini viluit, 

& cum illis vilebit amplius. Descendentes in 



Amb. 
beata 



viti. de obligationem adducet Dominus cum operanti- 
bus iniquitatem. "Voluntarium sibi militem 
eligit Christus ; voluntarium sibi seruum diabolus 
auctionatur ; neminem iugo seruitutis adstric tum 
posidet, nisi se ei prius peccatorum »re vendiderit." 



Digitized by VjOOQ lC 



CATtlOLICORtJM 1N HlBERfllA. 553 

Neminem fere scimus qui & nobis recedit, & 
deserit compagem Catholicam, in qua aliquando 
haerebat, quin alijs peccatis & vitijs antea serui- 
erit : Alieni comederunt robur eius, & ipse nescie- 0m * 7 - T - •• 
bat ; cani effusi sunt in eo, & ignorabat : nec fides 
quae intus cecidit per morum contaminationem, 
diu stantis speciem foris retinere potuit sine erro- 
rum professione. Sed triticum non rapit ventus ; cypn». d« 
nec arborem solida radice fundatam procella sub- di!u»cap.7. 
uertit : Inanes paleae tempestate iactantur, inuali- 
dae arbores turbinis incursione euertuntur. " His 2L° ny ^ bb 
recedentibus " (inquit Dionysius) " grex vniuersus in tu» s. ' 
in 8iii status integritate permansit, magis ac magis Pa omi} ' 
ad incrementa virtutum emergens ; sicuti solent 
in agris optima f rumenta laetius efflorescere, cum 
fuerint ab eis zizania radicitus amputata." 

Hac aetate, & his ipsis diebus effloruit praecla- J^^j 
rum germen huius inter nos orthodoxiae IUustris inaujruratio 
Dominus Radulf us Maconel, acceptis honorificen- {"a^ 1 ^ 1111 " 
tissimis 4 Rege codicillis, vt inter ordines huius 
regni merito cooptandus, Vicecomes Donlusij in 
Dominio suo de Routhelinia & Raclinia crearetur. 
Ea ver6 inuestitura cum a Prorege Sant-Ioannio 
DubUni peracta esset 3. Kal Quinctiles, non sine 
f esto apparatu & solenni caeremonia ; & in ipso 
diplomate Regio, claritudo nataUum ^ vetusto 
stemmate Regum Hiberniaa, & comitum Argathe- 
Uae in Scotia ; ampUtudo etiam meritorum eius- 
dem commemoretur, dignum existimauit regia 
Maiestas, vt omni amota obice reUgionis sortiretur 
iUam dignitatem. Itaque plaudentibus CathoUcis, 
8BmuUs ver6 f rementibus, nulla f acta mentione sus- 
cipiendi iuramentum regij Priraatus Ecclesiastici, 
Tiut Ecclesiam adeundi, ex magna fegis gratia, 
cum magno honore suo, & (quod omnium maxi- 
mum est) Ulaesa conscientia, retentaq; Apostolici 
orthodoxa Romana fide ; quod foeUx faustumque 
sit tum Regi subUmanti, tum ipsi subUmato, bono 



Digitized by VjOOQ lC 



554 AXALECTA DB REBtJS 

vtriusque auspicio, & omine nobis celeberimo 
saluberimoque inauguratus est in festo Apostolo- 
rum Petri & Pauli. Faxit Deus vt interuenien- 
tibus tantis Apostolis, ianitore caBli, & Doctore 
Gentium, pateat aliquando liber aditus in atria 
militantis Ecclesiae bonis subditis Iacobi Regis ; 
vt sine offensa supremi numinis, & citra offensa- 
culum conscientiarum, omni obsequio nostro, non 
corporibus tantum, sed magis mentibus, in vnione 
Catnolica deseruire omnes valeamus Maiestati 
eius, quem proni suspicimus, pro quo & supplices 
ante tribunal regis Regum pro sospitate, pace, 
fcelicitate eius prosternimur. 

Sed heu ! prosternuntur inter nos multi & in 

terram alliduntur impetu saeuientis procellaB con- 

scientiarum : Rami complures in hac arbore nostrse 

Reip. qui ad seruicium regis prosperrim£ germi- 

narent in ipso flore suo aduruntur saeuo sydere : 

seges quad iam vberrime incanebat ad messem 

vredine percutitur. Falces illaB tutelariae e Curia 

Minorennium (quam vocant Wardorum) culmos 

vixdum enatos succidunt, & messis ne perueniat 

ad maturitatem impeditur & messoribus. 

^•rewino- Quid tu ploras Darcaee? quid Platina vocife- 

oenti» opim» raris P quid lugetis prostrati iuratores, quos diu- 

n^JteUo di " turnitas carceris, angustia rei domesticae, inedia, 

eoncawil^ob P^P® 1 ** 8 * a( l iniquam conditionem conuentionem- 

iuramenu que adigit ? de libertate importunius solicitanda, 

toSSJSam. de pollicitationibus praemiorum augendis & aucto- 

randis, de culpa agnoscenda vbi culpa non est, de 

illicitis transactionum apicibus concinnandis, de 

fraude in ve^tram fraudem, vobis aliquando nesci- 

entibus adornanda. 

p«r rim 4 Luctuosa nobis exempla nascuntur de quibus- * 

ntneMvi- dam 4 nobis dolo abstractis, de alijs per vim 

»i nonnuiu. diuiilsis, qui non dico effascinati degenerarunt e 

frumento in lolium ; sed magnis impulsibus, miris 

tractibus, & dura concuesione coacti sunt radicem 



Digitized by VjOOQ lC 



CATMOLlOORtJM IN HIBERNU 556 

deserere, & in alienam stirpem se intempestiu& in- 
serere. Quid si hrerediolum aliquod longa maio- 
rum serie proueniens non facile ab hominibus 
despicitur ? Quid si a3gerrim& abijcitur ? pauci- 
que in mundo Biantes sunt, qui spes & opes in 
mare proijciant, addantque ; Ego vos mergam, ne 
mergar & vobis. 

" . . . pauci quos aequus amauit 
Iuppiter, aut ardens euexit ad aethera Virtus." 

Sed tamen non pauci inter Hibernos, qui vt se 
expediant & pedica iuramenti de primatu Regis 
Ecclesiastico, se ipsos offerunt constringenaos 
nexu census vitalitij soluendi ascititio tutori, vltra 
grauem pecuniae summam, quam £ vestigio daturi 
sint, vt immunitatem illam consequantur. 

Nota & decantata est rapacis illius tutoris aua- £jJ5 ri £*- 
ritia, cui custodiam haeredis concessam sibi tUiusTimpor- 
Prprege, cum licitaretur ingenti pretio, & alter de tuniU8 - 
quo illa licitatio fiebat, soluendo non esset, nisi 
omnium bonorum mobilium naufragium facere, & 
praedia etiam vendere, vel grauiter obserare vellet, 
miserabili conuulsione distractus, succubuit neces- 
sitati illiiis iurisiurandi : & tametsi non sine vul- 
nere conscientiee suse, vulnerauit viscera auari 
hseredipetae, quem si inueniret moderato lucro 
contentum, & faceret illum suarum fortunarum 
consortem, & ipse fieret exsors tanti infortuni j & 
sceleris. 

Sex vix credibile est quantus sit cruciatus & ^^J^JjS" 
dolor hominibus in mundo agentibus, & familice, utuuctu-' 
prolis, vxoris curam habentibus, & posteritatis SJ^aS»*" 
aliquam rationem gerentibus, vt & se in arcto con- °v^ 
stitutos, & laqueis constrictos videre, vt vel 
conscientiee, vel heereditatis iacturam facere com- 
pellantur. Atq; hoc cum in plerisque ssecularibus 
locum habeat, tamen haec Natio habet aliquid in 
isto genere eximium & singulare, qu6d ne priuent 



Digitized by VjOOQ lC 



556 ANALfcCTA !>E ItEBtS 

haeredes auos auito patrimonio, ardua & acerba 

supplicia perferunt. Qua in re videtur illud 

rarae fortitudinis, & perpetuandae haereditatis 

argumentum in nonnullis ex hac gente, quod 

duram & fortem poenam subire maluerint, vt auita 

praedia transmittant ad haeredes, quam mitem & 

toleratu facilem oppetere mortem, cum dispendio 

eorundem. 

Quid peen» Vocant nostri Iureconsulti poenam duram & 

dura«tfor- f or tem, q U09 infligitur reo detrectanti examen & 

iudicium interlocutorium, quod vocant eorum qui 

iurati Quaesitores, homines probi & legales ex 

eadem vicinia dicuntur, quibus in processu crimi- 

nali committitur a Iudicibus primariis pro tribu- 

nali sedentibus inquisitio facti. Horum igitur 

inquisitionem si quis esset reus qui refugeret, 

paena ista forti & dura ad mortem mulctaretur. 

8tra!foTd!u r Sternitur humi, & ponderibus sensim impositis 

de piacitii grauatur ad necem : Primo die si in aestu & labore 

acribit hanc esuriat siti&tue, panis autopyrus, cum haustu ten- 

pnnam cum njggijnaj cereuisiae datur aestuanti : Secundo die, 

"uTsMtinet 1 onere ada^cto, pro cereuisia succedit aqua e pro- 

fluente : Tertio ver6 die, si superuixerit, hordeaceo 

pane, & aqufi, turbid& e proximo stagno vel cloaca 

sustentatur, & mole crescente obruitur ad extre- 

Toieratur ab mum halitum. Paena haec non immeritd dura & 

frmudent fortis in iure dicitur ; cui tamen in Hibernia non- 

auiSThaaS- aemo se subiecit ; ne f raudaret successores auita 

ditate. haereditate. 

Ex quo licebit coniecturam capere, de innato 

genti studio continuandaa successionis, & transmit- 

tendi ad posteros quod a maioribus acceperunt 

Horeditatis Patrimonium : Atque hinc vicissim elucescet 

tainen lac- . . • • -rv • i i • 

turam con- magis atrocitas lstius Diasphendoni8 quo torquen- 

ntSff^ r o Jm tur Catholici nostri, & ob constantiam in ortho- 

pmferunt. doxa Professione, quia non acquiescunt Regi 

contra legem conscientiae, f rustrantur vsur& hsere- 

ditatis, quaB aliquibus carior est ips& vitee vsuri ; 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 557 

quam & alibi tanta acerbitate psenarum redimi 
diximus. 

Non expedit multa huc exempla congerere ; nec 
tutum esset personas nominare etiamnum super- 
stites, 4 quibus multa sustinentur damna ; quibus 
& multo securius est multoque gratius sileri, qu&m 
scripto consignari. Et de illo iudicio duro & forti, 
quia forsitan legibus sancitum est, & vsu stabili- 
tum, nihil dicatur : habeat vsus id quod obtinuit 
longo temporis cursu. Quid ver6, si nescientibus 
obrepat noua consuetudo, non prsescripta longo 
annorum lapsu, vix dum ab vno circiter lustro 
inchoata, qua iam decernitur eos qui sistuntur 
rei ad Cameram stellatam, vel ad mensam Con- orthodora 
cilrj pro religione & conscientia responsun, in causa sua 
quando remittuntur ad examen regij Aduocati, Sito^udex! 
Sollicitatoris, aut Seruientis ad leges, debere se 
ipsos accusare, debere prodere & perdere se ipsos, 
sine accusatore, sine teste, sine probatione, sine 
conuictione, vt euo se ore iudicent ; sitque ipse, 
in causa sua, in reatu proprio, accusator, testis, & 
iudex contra sese, & proprio gladio iugulum suum 
confodiat. Si hoc ex stata & solemni f ormula, si 
veteri & conprobato ritu esset receptum, quis re- 
pugnaret ? sin nouiter inuentum sit in Catholico- 
rum caraificinam, abusui, ne currat inconsulto 
Rege, constanter occurrendum erit, & principiis 
obstandum. Saluo tamen honore & obseruanti& 
debita Proregi & proceribus, si obnitendum illi 
putauerint. 

Et de mediocribu8, de honoratioribus, de pub- 
licis personis cum iam cursim pauca attigerimus, 
pro instituta nobis breuitate in hoc Diasphen- 
done delineando; antequam accedamus ad gra- 
umina Communitatum speciatim enarranda, 
non erit abs re, si huc adducamus, qualis sit 
ille modus vel moderatio procedendi contra 
eosdem, quae ab intimo Senatu Anglise, non in- 



Digitized by VjOOQ lC 



558 ANALEGTA DE RBBUS 

consulto Rege, praescribitur Proregi & Concilio 
Hiberniae ; idq; non aliunde melius constabit 
quam ex ipsorum instructione scripta ad Iusti- 
ciarios itinerantes, vt intelligerent quo pacto 
gubernanda essent consilia Ilegis & Kegiorum 
erga nostros orthodoxos ; & qua temperie in qui- 
busdam, seueritate in aliis, in omnious solertia 
vtendum foret. Verba ipsa producemus. 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLIOOBUH IN HIBERNIA. 559 



Copia litterarium Proregis & Concilij Hiber- 
nise ad Iusticiarios itinerantes. Anno 1018. 

OLIVERVS S. IOANNVS. 

|VM Illustrissimi DD. Conciliarij de 1 »"*™**? 

sanctiore Senatu Eccell. suee Maiestatis riM kiner- 

__ per litteras suas vndecimo Iulij proxi- ^S^o- 

vae elapsi significauerint nobis voluntatem Kegis g ^ffi th" 

circa modum procedendi, quem debemus exequibu* 

erga Recusantes huius Regni, super statuto num- 

mario propter absentiam ab Ecclesia, Quibus 

litteris 8U8B Illustrissimee DD. explanant mentem 

Regis non esse, vt cum turba seu multitudine 

simul agatur ; sed vt deligantur quaedam personae 

selectiores, quarum reductio vel punitio ex tenore 

legis», seruiat alijs in exemplum, si volint se con- 

formare ; sin minus, in terrorem. Et pro commo- 

diori prosequutione huiua instituti, vt personae 

contra quas procedendum est, & quae ex aliis seli- 

gendse erunt, tam sint ex primarijs & opulentio- 

ribus, tamquam qui facem pneferant, & ductum 

praebeant tenuioribus; quam ex alijs obstinatiori- 

dus cuiuscunque qualitatis & gradus, in poenam & 

terrorem ; quam etiam ex aliquibus magis indiffe- 

rentibus, seu propensioribus ad obedientiam. Pro 

adimplenda autem hac directione suae Maiestatis 

ad nos missa, rogamus & requirimus a VV. DD. 

perillustribus, vt in proximo vestro circuitu in- 

eatis circa hoc illam rationem quse maximS condu- 

cat ad exequendam suae Maiestatis voluntatem, 

iuxta sapientiam vestram & iudicium de personis, 

qua via iudicaueritis commode pertrabi posse 

ipsam multitudinem ad bunc conformitatis scopuii. 



Digitized by VjOOQ lC 



560 



ANALECTA DE REBTJ8 



Et quia idem etiam institutum sequendum est & 
Iu8ticiarijs pacis in suis trimestribus consessibus, 
hortamur vos, vt harum Htterarum copiam trada- 
tis custodi Itotulorum, aut primario alicui Iustici- 
ario, in quolibet Comitatu, per totum circuitum 
vestrse iurisdictionis, cum onere vt obseruent teno- 
rem dicti mandati. Datum e Castro suse Maiesta- 
tis Dublini 16. Februarij, Anno Domini 1617. 
stilo veteri." 

Subscripserunt. 



Thom. Dvbl. Cancel. 
Henricvs Docvra. 
"Willelmvs Iones. 



Brabson. 
Mellifont. 
Ol. Lambard. 



Oheerua- 
tiones circa 

{reedictam 
nstructio- 



Quare a 
turba abeti- 
nendum 
procipitar. 



Maiori as- 
pcritate et 
ininuri peri- 
culo aggre- 
diendi pu- 
tantur 1. 
Opule&ti- 



Circa quam instructionera multa essent obser- 
uanda, nisi properandum nobis f oret ad colopho- 
nem Diaspnendonis. Sed festinantibus tamen 
manum inijcit illa tam arguta distinctio persona- 
rum, quce vel alliciendee, vel attrahendae erunt ad 
conf orraitatem ; & quibus sint gradibus pertentan- 
dae ne refragentur Regis imperio & voluntati. 

Primum itaque absistendum erit a turba exagi- 
tanda, ne turbationem & tumultum creare medi- 
tetur : Non erit infestanda multitudo, quia bellua 
multorum est capitum : stridet dentibus, strepit 
labijs, murmurat, vociferatur, clamat : Sapientiae 
itaque fuerit vanos eorum claraores praeuertere, 
ora obstruere : vbi vero illi conticuerint, liberio- 
rem fore ad alios aditum, qui maiori asperitate, 
& minori cum periculo aggrediendi fuerint. 

Et quinam obsecro illi P In tres ordines pro 
maiori claritate & fceliciore expeditione partiun- 
tur : Nam alij sunt opulentiores, ali j obstinatiores, 
alij deniq; propensiores. Opulentiores qui diuiti- 
arum visco implicantur, curarum spinis, & eollici- 
tudinum aculeis intricantur; limo terrae affixi 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERNIA. 561 

manent, non facile emergunt, non se explicant, non 
extricant implicameQtis quibus inuoluuntur : Hos 
igitur adoriemur, hos prememus, opprimemus nisi 
obtemperent: carceres, vincula, mulctae auribus 
eorum insonabunt : Msesta illa cantilena est ho- 
mini mundano, cui dulcis vxorcula, tenellae proles, 
clientes, famuli in oculos incurrent, in mente 
insidebunt, & saniori consilio praefocando insidi- 
abuntur. Heu quanta haec tentatio ! quanti sunt s«nnoiw 29. 
in mundo qui capiuntur a mundo ! Sed Catholi- i^Slni" 
cus Hibernus quid facturus est ? D. Augustinum 
audiet, mundumque redarguet. 

" Quanta tibi loquitur mundus, quanta post 
dorsum strepit vt retro respicias ! id est, vt in 
rebus praesentibus, nec praesentibus (non enim 
dicenda sunt praesentia nunquam stantia) spem 
tuam ponas ; & ab eo quod promisit Christus, & 
nondum dedit ; sed quia fidelis est, dabit, auertas 
animum tuum, & vefis requiescere in mundo pere- 
unte. Ideo enim Deus fcelicitatibus terrenis 
ainaritudines miscet, vt alia quseratur foelicitas 
cuius dulcedo non est fallax ; & de ipsis amaritu- 
dinibus conatur mundus auertere ab eo, quod in- 
tendis in anteriora, & retr6 conuertere. Quid 
strepis, 6 munde ? immunde quid strepis ? quid 
auertere conaris ? Tenere vis periens, quid 
faceres si maneres! quem non deciperes dulcis, 
si amarus alimenta mentiris." 

Scio multos esse in Hibernia qui has vel huius- 
modi habent ad mundum apostrophas, nec eius 
tricis aut strophis abduci volunt ad inuios calles 
vel ad colles compugnantes ; maluntque tristitiam 
in mundo cum secura conscientia, quam ea saucia 
societatem & delicias. 

Iam de obstinatioribus (Ita Regijs lubet vocare 2. obetinati- 
nostros orthodoxos, qui maiori zelo & ardore du- 0Tm \ 
cuntur consectandi quao ad cultum Dei, ad integ- 
ritatem fidei, ad puritatem spiritus, ad exercitium 

37 



Digitized by VjOOQ lC 



562 



ANALECTA DE BEBtJS 



Act.0. 



Fial. 120. 



S. Propensi- 
ores, quales 
sunu 



ObantL 



Ambitio«L 



In Psalm. 
90. 



religionis pertinent) hos insectantur in publicis 
consessibus, infestant priuatis assultibus, onerant 
mulctis ; lassant, fatigant, & in his omnibus pu- 
tant se obsequium Beo praestare. " Sed ibant 
Apostoli gaudentes & conspectu Concilij, quoniam 
digni habiti sunt pro nomine IESV contumeliam 
pati." " Euntes ibant & flebant mittentes semina 
sua ; Venientes autem venient, cum exultatione 
portantes manipulos suos." Ita illi virtutum 
manipulos portant ; de suis appetitibus victoriam 
reportant ; de mundo & dcemone palmarium reue- 
hunt ; insectantibus se anxietatem & dolorem, sibi 
ver6 pacem pariunt & iucunditatem. 

Quid vero dixerim de propensioribus, qui se sinunt 
circunferri omni vento doctrinse : isti plerique vel 
nullius sunt religionis vel in nostro sensu sunt, 
quamuis in aliena sede, sub alieno suggestu con- 
sideant. Et quales sunt pro maiori parte P Qui 
vel cauteriatam habent conscientiam ; vel obaera- 
tam rem familiarem ; qui vei se^e alieno obruti, 
vel vitijs cooperti, vel ambitionis oestro inflati, 
relinquentes panem filiorum, cupiunt egestatem 
suam satiare porcorum siliquis, vel sitim honorum 
restinguere e cisternis dissipatis : & plerumque 
videbis nouos Tantalos in media frugum vbertate 
famelicos ; & vndis circumfluentibus, arida tamen 
fauce siticulosos. 

" VaB tibi ambitio saeculi, subtile malum, secre- 
tum virus, pestis occulta, doli artifex, mater hy- 
pocrisis, liuoris genitrix, vitioruntorigo, crimiuum 
fomes, virtutum aerugo, tinea sanctitatis, excaeca- 
trix mentium." Cum Bernardo loquor. VaB 
ambitiosis, quibus haec nouerca mentes excaecauit, 
vt in nieridiana luce caecutiant, & veluti tenebras 
palpent iEgyptiacas. Hi sunt illi qui propendent 
ad interitum, dependent a saeculo, & instar trochi 
versatilis qui manu pueri circumagitur, vel in 
aere pendent, vel in area rotantur, in quamcunq ; 



\ 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOOBTJM IN HIBERNIA. 563 

partem impetus agentis impulerit. Hi sunt illi 
propensiores ad obedientiam, ad conformitatem, ad 
praecipitium : Hos tanquam arietes gregis decidui ; 
tanquam duces & captatores aliorum, ad choream 
infirmorum ductandam, ad eos qui lapsabundi 
sunt impellendos, Regij Conciliarij deligunt ado- 
riendos, eblandiendos, adhibendosque, vt per illos 
in suam nassam pertractos, caeteros inescare & 
corrumpere moliantur. 

Non diffitemur esse nonnullos quibus ista ex- JJJJSJKJJ* 
empla plurimum obsunt, & qui ant£ nec minis macWna- 
perterriti, nec procellis concussi, nec attriti exac- 
tionibus perstiterunt -in suo gradu, horum deser- 
torum lenocinijs & machinationibus, ne antiquam 
clientelam deseruisse videantur, cum suis clienti- 
bus abijciunt antiquam fidei professionem, 

" Hoc faciunt stulti quos gloria vexat inanis." 

Quae enim maior insipientia qua\m inhaerere peri- 
turis perituros ! quae deploratior stultitia, quam mor- 
talibus mortales adhaerescere&homines adeohebes 
cere sensu, vt relicto immortali Deo, se pro mundo 
immundo in mortem praecipitent ? Faciunt hoc 
aliqui, & aliorum exemplo faciunt caeci & socordes, 
derelinquunt fontem viuum, vt cum aliis combi- 
bant turbidos iEgypti latices ; fastidiunt aethereum 
manna vt ollis & alliis se ingurgitent ; funiculos 
filiorum Adam dilacerant, vt vinculis huius sceculi 
adamantinis constringantur, fidem abijciunt, & faa- 
ciales eius asperaantur, vt pactum cum morte 
ineant, & cum inf erno f oedus paciscantur. 

Ita faciunt de semine Chanaan qui se deuouentjjjjjj^ 
saeculi genio : sed non ita genuini Hiberni, illi bemis. 
inter eos qui sunt orthodoxa radice firmiter sub- ca P . e. t. is. 
nixi : Audiunt sapienter consilium sapientis, & ad 
se libenter quilibet eorum rapit illud Ecclesiastici. 
" Fili, & iuuentute tua excipe doctrinam, & vsq; ad 
canos inuenies sapientiam : Quasi is qui arat & 



Digitized by VjOOQ lC 



564 AKALECTTA Dfc REBtfS 

seminat, accede ad eam, & sustine bonos fructus 
illius ; in opere enim illius exiguum laborabis, & 
cito edes de generationibus illius. Quam aspera 
est nimium sapientia indoctis bominibus ; & non 
permanebit in illa excors. Quasi lapidis virtus 
probatio est in illis, & non demorabuntur proij- 
cere illam: sapientia enim doctrinae secundum 
nomen est eius, & non est multis manif esta ; qui- 
bus autem cognita est, permanet vsque ad conspec- 
tum Dei." Vtique nostris illis sonstantibus 
orthodoxis (quos aculeata catachresi obstinatos 
vocari iam vidimus 6 litteris Concilij, & in omni 
accessu, consessu, incessuque sic indies ab aduer- 
sariis incessiri scimus) illis itaque nostris fidelibus 
alumnis ad istas absurditates & obloquia penitus 
obsurdescentibus, quia cognita est energia catho- 
licaB veritatis, quam in officina tribulationis ad 
Lydium lapidem probando explorarunt, spernunt 
aphiam vilis plebeculsB, quaa cito excoquitur in 
fornace, cito exarescit a radice fidei : spernunt 
eius transfugium ad opposita castra, sicubi ex eis 
aliquos desertores conspiciunt, eoruni exemplo, ad 
miserationem magis quam ad imitationem accen- 
duntur. Saniorem partem, addo etiam adhuc & 
maiorem non merito solum, sed & numero semulan- 
tur, & meliora cum eis charismata consectantes, 
aspernantur alios illos quos ego dixerim amphibios, 
illi vero nominant propensiores, qui & fluitantes 
in deliciis voluptatum, circumfluentes forsitan di- 
uitiis sseculi, cert^ aBstuantes fluctibus ambitionis, 
vel fluctuant in ambiguo opinionum sestuario, vel 
mersantur in profundo philautiaD volutabro ; vel 
si gressum aliquem firmumue passum intendant 
in terra viuentium, occultant sua consilia,.& spem 
viteB caducae protrahentes, contrahunt animi an- 

{justias in nouissimo, & instar phocarum ac vitu- 
orum natatilium, proiiciunt se in antrum aliquod 
littorale in quo plerumque absorbentur a coeno, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCOB¥M IN HIBERNIA. 565 

& & pelago deserti, firmam tellurem non in- 
ueniunt. 

Mali duces aliorum sunt illa spuria vitulamina, f^JJJ^JJ*. 
quse non genuerunt altas radices fidei ; sed fluc- phibtorum 
tuantes omni vento doctrinaB, in vtrumq; erant SwSl P """ 
parati ambidextri, in hanc vel illam partem pro- 
pendentes magis, quo se plus minusue inclinabat 
cceca spes saeculi & vndantis mundi vitreum splen- 
descebat speculum. " Caeterum vir duplex animo 
inconstans est in omnibus vijs suis : glorietur 
enim frater humilis in exaltatione sua, diues 
autem in humilitate sua : quoniam sicut flos foeni 
transibit ; exortus est enim sol cum ardore, & are- 
fecit foBnum, & flos eius decidit & decor vultus 
eius deperijt ; ita & diues in itineribus suis mar- laoobi. 1. 
cescet.' Sic loquitur Iacobus Apostolus. Quid 
autem de constantibus orthodoxis subiungit ? 
" Beatus vir qui suffert teutationem, quoniam, 
cum probatus fuerit, accipiet coronam vite quam 
repromisit Deus diliffentibus se." Hi sunt illicomtan- 

•i. «i. i. • i.' j i. • *a • tiuminflda 

quibus cognita est sapientia doctnnse, qui a luuen- diaena n- 
tute sua excipiunt eam, & vsq; ad canos inueniunt U0, 
eam : hi sunt qui adhflBrent Deo, quos & vsque ad 
senectam & senium non derelinquet ipse : hi qui 
accedunt ad eam sicut qui arant & seminant : f ob- 
lices agricolae qui sustinent bonos fructus illius ; 
qui laborant exiguum, & cito vescuntur de geni- 
mine eius : cum semine eorum permanent bona ; 
haBreditas sancta nepotes eorum : FcBlices qui fixi 
permanent in gradu constantiaB & in sensu doctri- 
nae sano fideles persistunt; cum illis permanet 
quam nouerunt sapientia, non dico ad conspectum 
justitiariorum pacis, ad consessum Iudicum iti- 
nerantium, ad tribunalia PreBsidum & Gubernato- 
rum ; non ad illa solum, sed ad Consistoria 
Catascoporum, ad conclaue & Cameram stellatam, 
ad praBsentiam Proregis & Concilij, ad Comitia 
Regni, ad Regem ipsum, dico insuper & ad con- 
spectum Dei. 



Digitized by VjOOQ lC 



566 



ANALECTA DE REBTJ8 



Ecole». 21. 
r. W. et 17. 



Irritua oona- 
tufl prttpoa- 
tororum in- 
itruotorom. 



Naum. 1. t. 
10. 



Zaohar. 11. 
t. 2. Iudic. 
9. t. 9. 10. 
11. 12. 



Eoclet. 7. T. 
7. 



Iiaia. 33. T. 
12. Zacha. 
11. t. 1. 
Isai e. 9. 
T. 10. 



Mat 7. 



Atque ita permansit perman£tque in annos, 
menses, dies, horas & momenta, apud nostros 
orthodoxos, apud nostros tribulatos, aporiatos, 
diasphendomenos, in Curia, in Senatu, in mensa 
Con8ulari ; etiam in Castro, in Carceribua, in Er- 
gastulis non destituit eos. " Scientia sapientis 
tanquam inundatio abundabit, & consilium illius 
sicut fons vitaB permanet: cor fatui quasi vas 
confractum, & omnem sapientiam non tenebit." 

Et propter illos paucos confractos & fatuos, re- 
linquerent vasa integra inundationem suam fon- 
temque vitae perennisP propter inconstantiam 
aliquorum labuium, vel incertitudinem haesitan- 
tium, firmi & fortes in ventum abirent P propter 
ruinam futilium ruerent alij, vel diruerent pac- 
tionem fidei quam pepigerunt & primordio rege- 
nerationis P Quid si spinas se inuicem complec- 
tuntur, vt consumantur quasi stipula ariditate 
plena ; an propterea quercus Basan concutiendas 
putabimus P Si Rhamnus vult inter ligna pro- 
moueri, vt sub vmbra eius requiescant arbusta, 
alioqui deuoraturus cedros Libani, num idcirco 
oliua deseret pinguedinem suam, fructusque sua- 
uissimos P num vitis deseret vinum suum quod 
laetificat Deum & homines. " Sicut sonitus spi- 
narum ardentium sub olla, sic risus stulti, sed & 
hoc vanitas." Quin & illud ex fiducia dicimus 
diuini opitulaminis si vepres ardeant, & Rhamnus 
exhorrescat, si spinaa congregate igni comburan- 
tur; & ipsi cedri si ceciderint, si succisus sit 
saltus munitus, & ex ipsis magnificis aliqui sint 
vastati, tamen flos campi germinabit, vinea dabit 
odorem, abies vlulabit, & nardus eructabit suaui- 
tatem odoris. Si superbia Samarias conciderit, 
tamen reliquiae saluabuntur: lateres ceciderunt, 
sed quadris lapidibus aBdificabuntur ; sycomoros 
succiderunt, sed in cedros immutabuntur. 

"Numquid de spinis colligunt vuas, aut de 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORUM IN HIBEBNIA. 567 

tribulis ficus P " " Non est magnus qui magnum *£** ! » u 
putat si ligna & lapides cadant, & mortales mori- glwt. ' 
antur, & ex morituris aliqui sint etiam perituri 
aliosque perdituri ; si fragiles tribulatione fran- 
gantur, & labiles in interitum collabantur. ,, C®- 
terum ipsa vinea efHorescet, vitam retinebit, & 
f ructum emittet, ope & gratia illius, qui se dixit 
vitem, & nos palmites : sicut palmes non potest 
f ructum ferre ex se ipso, nisi manserit in vite ; 
sic nec vos, nisi in me manseritis, inquit ipse. Et 
quomodoconuersaest in amaritudinem vitis alienaP 
nam quo pacto est vitis vera quee expectata est vt 
faoeret vuas, fecit autem labruscas. " Ego sum Auguit 
vitisvera (ait Dominus) & pater meus agricola SSL*' ta 
est : nec talis quales sunt qui extrinsecus operando 
exhibent ministerium, sed talis vt det etiam in- 
trinsecus incrementum. Si quis autem in me non 
manserit, mittetur foras sicut palmes, & arescet ; 
& colligent eum, & in ignem mittent, & ardebit. 
Lignu vtique vitis tanto sunt contemptibiliora si 27 d !ni££- 
in yite non manserint ; quanto gloriosiora, si man- nem# 
serint: praecisa vero nullis agricolarum vsibus 
prosunt, nullis fabrUibus operibus deputantur ; 
ynum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut 
ignis ; si in vite non est, in igne erit ; vt ergo in 
igne non sit, in vite sit." 

Hoc ad amussim intelligit Hibernia, nam & 
ipsa vitis est in vite Christo, ipsa palmitibus 
vitam infundit quam hausit k Christo ; ipsa reijcit 
sarmenta reciaa, quaB pampinorum compagem re- 
f ugiunt : respuit abortiuos, qui abhorrent stipitem 
d quo sunt exorti. " Ergo eadem foecunda vitis " ^"d 38 " 
(aurea sunt Patiani verba) " & locuples, plures gjjggjy 1 
habens ramos, multo palmitum crine distentior, 
nihilue ex istis Hiberno f rigore laborauit ? nihil 
asperas grandines pertulit P nihil torridas incu- 
sauit aBstates ? asperior est Ixgec gemma palmitibus, 
ista fortior, illa sincerior : hsec se diffundit in 



Digitized by VjOOQ lC 



568 " ANALECTA DE REBUS 

fructus ; haec in solas exuberat frondes ; vitis 
tamen vbique formosa, mater haec adolescentula- 
rum quarum non est numerus. Calculare denique 
ei potes Catholicos greges, & diuide in digitos 
nostrae plebis examina : contemplare quot nostroa 
vnus capias ; quot meorum popiuis vnus occurras, 
non vt stillicidia fontibus magnis, non vt ab 
Oceano quaedam gutta sorberis." 

Venun enimuer& cAm iste sit status huius 

nostrae vitis ; haec conditio vineolaB huius (ita lo- 

quor de Ecclesia Hibernica, & caetu Catholicorum 

ibi degentium & portantium sarcinam aerumna- 

rum) dispiciamus iam qua falce, quo diasphendone 

vitis ista a se inuicem distrahitur, & in stipite 

discuneatur. Notum est cuius sit illud axioma : 

"Nec mihi, nec tibi, sed diuidatur. ,> Itaque 

diuidendus erit iste caetus, & cuneo diffindendus, 

vt qui nunc vtcunque floret, deflorescat : qui nunc 

fructificat sterilescat; qui vegetatur & frondet, 

exarescat : sed non omnes vno impetu aggrediendi; 

id docet equina seta Scrtorij, & coagmentata 

Sciluri pharetra. Erg6 praetereunda est multi- 

tudo plebis; praecauenda seditio, tumultus, & 

strepitus : concutienda erunt non pauperum cada- 

uera, sed cum Tarquinio papauerum capita decu- 

deoLn^tur. tienda/opulentiorum apices delumbandi, constan- 

tiores agitandi, propensiores manuducendi in la- 

byrinthum. 

LioiuiUb. Hinc nascitur noua effigies veteris disciplinae 

s. Decad. i. militaris ; hic reuiuiscit exoleta dudum decimatio 

illa quae oKm in exercitu habita est, quam primus 

6 Persarum instituto Appius Claudius mutuatus 

est, & in Romanam militiam inuexit. Eandem- 

que seueritatem inf erendi supplicij postea aemulati 

sunt Caligula & Galba. Quo autem more & 

Sueton. in modo ; qua lege erat inflicta P Non nisi rebelK- 

et a iS'aiiba ^ us ^ 8ec ttti° s i s ; vt pcena debita multis simul 

ca. 12. peccantibus, ab aliquibus tamen tantum lueretur. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 569 

Et ita veteres Romani instituerunt (verba sunt «£*> «g* 
Oratoris pro Cluentio) vt si & multis esset rei entio. 
militaris flagitium admissum sortitione quadam 
in aliquos tantum animaduerteretur, vt metus ad 
omnes, ad paucos perueniret poena : vt poena instar 
fulminis sit ; fulmina quippe paucorum periculo 
cadunt, omnium metu. 

Iam igitur lustremus aciem Catholicam in Hi- Piaenivu^ 
bernia, spectemus orthodoxorum exercitum ; iam JSwJJJT 
piacularis f acta est illa prof essio ; iam paul6 minus pro" Mi0 - 
qudm seditio, qu&m rebellio censetur nostra reli- 
gio ; atque & quibusdam audaculis & effrontibus, 
non iam & tergo per incertum susurrum, sed in 
frontem coniecto unproperio, ista odiosa sugilla- 
tione grauamur ; & quia Catholici sumus, rebelles 
nominamur. Coelum & terrum testes inuocamus 
nos nihil minus quam malignum illum titulum 
mereri : vel si nobis non iniust^ illa nota nunc 
inuritur, eodem stigmate inusta erit, tota illa pro- 
pago maiorum incly tissima, ex qua vtroque limine, 
per vtramq; lineam descendit potentissimus Prin- 
ceps, qui nostris, vt confidimus, propitius tandem 
condescendet doloribus, nisi persuadeant ei qui 
nunc suadent nostras omnes dedolere aerumnas, 
nosque ipsos dedolare, decimare, affligere. 

Existimamu8 equidem Principis pacifici & cle- J^Sa. lb " 
mentis animum ferri magis ad imitationem Cam- 
bysis Persarum Monarchae qui exercitum non ad 
supplicium, sed ad cibum, ne caeteri perirent, 
sorte decimauit ; qu&m ad claudicantis iUius car- 
nificis Appij Claudij sequelam, qui primus erat 
atrocis istius apud Romanos suppUcij auctor. Ita- 
que si nutum mentemque Principis adspicimus, 
moderationi8 & clementiaB praesagmm ominamur ; 
sin quorumdam suggestorum Uuorem & maligni- 
tatem, qui statum huius regni, & securitatem 
Begis non tam ponderant qu&m vel inueteratum 
contra ipsam gentem odium, vel ascerbitatis qua 



Digitized by VjOOQ lC 



570 ANALBCTA DE KBBUS 

turgescimt virulentiam aduersus innoxiam profes- 
sionem ; eamque vt securius euomant, caeterorum 
qusB coneectanea esse possunt nihil pensi habere 
videntur. 

Interea ver6, quae consiliorum dissonantia, quae 
in exequendo disparitas ; quae stropharum incon- 
cinnitas ; qu&m parura inter se molimina cohaere- 
ant RegisB Celsitudini, vt dignetur aduertere, 
demissis animis supplicamus. V eritatis simplex 
solet esse oratio ; & illa quae nobis hactenus 
obfuit. 
coJfdin^r» " Simplicitas, cuius vix audeo dicere nomen," 
oeptionibus catholicaD obedientiae, & communionis ingenuitas, 
Smt repug "qu8D discordibus studijs pessundatur ! Sermones 
sermonibus non consonant ; vel molitiones disso- 
nant molitionibus ; Senatus consulta Edictis ; praa- 
cepta Concilij praeceptionibus Regis ; atque vltima 
instituta, vltimae executioni reclamant. 

Litteris intimi Senatus in Ianuario datis cauetur 

ne multitudo grauetur, ne diffusum vulgus exagi- 

tetur, ne mulctis oneretur ; ad hoc instruuntur 

Iusticiarij itinerantes, vt ab eis siinul offendendis 

supersedeant ; opulentiores tantum, & duriores 

excerpant ; & cum hic etiam quosdam molliores ; 

hos vt ducant, illos, vt trahant ad conformitatem : 

innSSri? 1 -^ **& f actum & nonnullis Iudicibus in suo circuitu. 

ta "^^ufori^* ^ 6 ^ ^ 006 ^^em tempore, cum in minoribus parci- 

bus ipla tx- tur multitudini, in grauioribus exacerbatur. Iam 

aoerbatur. non pi uscil i£ 3 plebe vnius oppidi, municipij, 

ciuitatis ; sed ipsa integra ciuitas absorbetur & 

turbine : vna antiqua, honorata, exculta, fidelita- 

tis erga coronam Anglicanam obseruantissima 

ciuitas, tam saeuo afflata est fulmine, vt solius ob 

causam religionis in commissum cecideret: Ista 

est iurisconsultorum foimula, quam aliter vocant 

Confiscationem. 

Quid iara dicturae sunt aliae " Communitate8, ,, 
quarum nec obsequia tam illustria, nec firmiora 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBEBNIA. 571 

fundamenta, nec sanctiora sunt prinilegia; quae 
tamen omnia videmus exsufflata, nullius culpa, 
nullo adraisso facinore alio, qu&m detrectatione 
iuramenti Primatus. Quia cum Senatus illius 
ciuitatis, & ccetus honoratiorum ciuium totus 
esset Catholicus ; nemo inter eos reperiebatur, qui 
in subeundo primario Magistratu vellet suscipere 
illud iuramentum. 

Vno eodemque anno plures per successiuam cur in com- 
electionem ad Praeturam vrbis admoti, ijdemqueS^WfttS^ 
mox amoti, & cum ignominia, cum poena carceris fordift - 
& pecuniaria, officio exauctorati; non ob aliud 
qudm quia renuissent iurare: Et quia in ista 
vicissitudine & tumultu inaugurandi, exaugu- 
randique magistratus, aliquot dieculae effluxisse 
dicuntur, in quibus.iustitiae administrandae inter- 
capedo, instar iustitij vel cessationis casu aliquo 
intercesserat ; hinc ipsa ciuitas bene morata & 
murata, munita iuribus, ornata priuilegi js, liberta- 
tibus aucta, refertur in Ceritum tabulas ; antiquan- 
tur eius priuilegia, rescinduntur libertates, iura & 
immunitate8 toiluntur, & vincula illa vitae ciuilis 
ac socialis, quibus hactenus ipsa stetit, disrum- 
puntur, sacri illi codicilli societatis & communio- 
nis per quos vim & vigorem obtinuit, irritantur, 
expunguntur, abrogantur. 

PraBceptum & Concilio priuato exijt ad Iudices 
in mense Ianuario, vt erga communitatem indul- 
gentiores sint, & multitudini parcant in grau- 
amine conscientiarum : & insequenti Februario 
decretum illud confiscationis emanauit 4 CanceUa- 
rio Regni, contra totam communitatem vnius 
copiosae, vetustae, ac fidelissimae ciuatis. Ista 
mitigatio quee praecipitur inferioribus Iudicibus, 
vel niagis vmbra mitigationis, lenimentum mise- 
riarum, " an incentiuura malorum f uit : stillicidium 0ro f ub ' *" 
illud olei, in medium magnae fiammao cadens ex- °" 
tinxit f omitem tanti ignis, an aluit ? parum aqucB 
frig^idae ardentissimis baustum in f ebribus " (ver- 



Digitized by VjOOQ lC 



572 ANALECTA DK REBTJ8 

ba sunt Orosii in re non dissimili) " sanauit eegro- 
tum, an potius incendit ? " Sed ipsum audiamus 
Cancellarium decernentem huius ciuitatis euer- 
sionem* 
Dwwtnm "Non libenter " (inquit) "accedo ad istam 
nL omniwn sententiam pronunciandam aduersus ciuitatem 
JJjJ^S'- Waterfordensem : qu&m ex scientia mea propria, 
munitatom & relatu aliorum, noui ex antiquioribus esse 
▼aterfor- huius Regni vrbibus; & illustria gratissimaque 
^ 61 "** seruicia praestitisse coronflB Anglicanse, vnde istam 
meruit inscriptionem, Vrba intacta tnanet. Sed 
&. morte Elizabethaa Reginaa foel. record. ciuitas 
illa actutum est tumultuata quasi rebellando, 
suasque sic erigendo ceruices, vt etiam Proregi 
conditiones proponeret de vrbe ipsa ingredienda 
cum aliquot e Concilio Regni ; in quam rem etiam 
obsides offerebant ex honoratioribus suis ciuibus : 
nec defuit vnus aliquis in clero Pontificio, qui in 
foro concionatus est pro tuendis conscientijs arma 
capi posse contra supremam potestatem. Non 
ignota loquor ; nam & ipse comitabar timc Prore- 
^em in illo itinere, atque his dum pertractarentur 
dSSium" ^tereram. Verilm illa ciuitas quae sic florebat, 
«noomiom cuius & incolas scio nullis secundos esse suce 
SuSj?* 11 " Maiestatis subditis per omnes suas ditiones, vel per 
Pap» in Ca. vniuersam Europam, siue ingeni j dotes, siue cul- 
jjjjjjjgjj* tum ciuilem respiciamus ; postquam se mentemque 
Tooat exto-suam, quaB praecipua hominis pars est, tradidit 
""• extero potestati, tunc primum neglexit officium 

suum ac obseruantiam Regi debitam ; atque vnus 
error alium accumulauit, & innumera postmodum 
incommoda sunt secuta ; adeo vt a Pontificijs 
sacerdotibus, & Iesuitis instituti, neminem repere- 
rint e suo corpore, qui Regi deseruiret in publico 
Magistratu, idque ob defectum conformitatis. 
Recteque & Lactantio obseruatum est, posito quod 
eit Deus seruiendum ei esse, non quo modo nos 
volumus, sed quo modo ipse instituerit ; & vicis- 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLIOORtJM IN HIBERNIA. 673 

8i m de Rege dico ; posito quod sit Rex, obedien- 
dum ei esse iuxta suas leges & instructiones. 
Quod autem ad me ipsum attinet, tametsi bene 
afficiar erga illam communitatem, ac peculiari- 
ter erga quosdam meo afPectu dignos, nunquam 
tamen dubitaui, quin iste tandem futurus esset 
exitus illius Communitatis. Ac proinde senten- 
tiam pronuncio confiscationis omnium libertatum 
eiusdem ; ita tamen vt suspendatur executio, quoad 
suae Maiestatis beneplacitum vlterius cognoscatur. ,> 

In hunc tenorem prolato decreto, elapsis inde 
aliquot diebus, nempe secundo Martij proxim& 
sequentis, demandata est executioni sententia. 
Delegauit enim Regia Maiestas suo diplomate sub 
magno sigillo Angli89 certos Commissarios qui eam 
exequerentur. 

Non expedit nec vacat modo immorari in de- JSjgJ 
creti huius discussione facienda ; nec verd illam nibui «n 
hypothesim, posito quod sit Deus, posito quod sit obediendu,B - 
Rex, aliter examinabimus, qu&m luxta regulam 
Machabaei martyris, ita decernentis, & palam enun- 
ciantis : " Non obedio praecepto Regis, sed praecepto 2. Machab. 
legis : M Certe enim ad legem Dei primo loco, ad 7 * T * ^ 0, 
Regem hominem proxime attendendum : Sed si 
praeceptum Regis, praecepto legis repugnet ; 
praeceptum praeoepto, legem legi, Deum Regi 
oportet anteponere. Sed non est locus ista 
nunc pertractandi ; itaque in aliam opportuniorem 
horam ea seponemus ; ac vicissim differemus enar- 
rare seriem totius confiscationis ; qu& ceremonid, 
quo ritu elisa fuerint & rescissa priuilegia, virga 
praetoria, gladius iustitiae, Scipiones honorarij 
(quasi fasces consulares) omniaq; Magistratus in- 
signia ablata, omnia diplomata immunitatis^ & 
communitatis abrogata, ipsaque ciuitas iuribus & 
honoribus viduata, quasi malus nauis in vertice 
niontis, vel tugurium in cucumerario, confusioni 
exposita est, in praesentiarum, ac futurae manet 
obnoxia direptioni. Quam auertat Deus & cle- 



Digitized by VjOOQ lC 



574 ANALECTA DB REBtJS 

mentia Regis ab vrbe tam vetusta, tam fideli, 
tam bene merita de corona & sceptro Anglise ; vt 
teneritudo conscientiarum vertatur ita ciuibus in 
tendiculam, quae exterminium inferat socialis 
vite & ciuilis obsequrj. Absithsec a munificentia 
Principis, vt beneficia eius, & adaucta recenter 

f>riuilegia, interpretetur sera posteritas in decipu- 
am data fuisse; aut si mitius censeat ea, non 
aliter accipienda putet quam $$wpa Sw/xz, munera 
non munera. 
Aiiarum Et quod iam cecidit in vnam solummodo ciuita- 

trepSaS. tem, intentari sibi videbuntur caeterae grauissi- 
mum f ulmen ; & cur non eius metu terreantur 
omnes illi, quorum mentibus infixa est dura illa 
comminatio, quam annis iam aliquot prcetergres- 
sis Sua Celsitudo effulminauit in omnes quotquot 
vrbes & oppida & municipia qui non suppedita- 
rent 6 suo corpore idoneos homines, qui cum 
Magistratu ab eis ineundo susciperent iuramen- 
tum istud Regij primatus, quod salua fide & con- 
scientia non dubitant se suscipere non posse. 



Digitized by VjOOQ lC 




CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 575 



Litteree de hac re ipsius Regis ad A. C. ita 
se habent fideliter ex Anglico verssc. 

Iacobvs Eex. 

jIDELIS & dilecte admodura Salutem. Non Commfnaj. 
te latet quam tumultuose se ge88erint° n a i n Stsin" 
. primarisB quaedam ciuitates & oppida£^? ida 
*ius regni Hiberniae a morte charissimso sororis jjj^ *J* 
nostras Elizabethae foolic. record. recusando pri- MSgJtratus 
*num, deinde lente per edictum publicando nos- $Z™™n 
trum haereditarium ius, & supremum Dominium ^Jf 411 *" 
uorum regnorum nostrorum Anglise & Hibernira : 
vnde factum cst vt publica pax illius status pro 
tempore multum turbaretur, dum mentes comphi- 
rium subditorum ex ignorantia nostri iuris, vel 
maligno erga illud affectu haasitarent in obedien- 
tia sua ergo nos constituenda. Nec contenti peri- 
culoso exemplo istius immorigeri motus, simili 
audacia praasumpserunt legum & Magistratus iura 
in suas manus arripere ; non solum prohibendo 
exercitium verse religionis & diuini cultus stabiliti 
Parlamentari auctoritate illiusRegni ; sedetiam eri- 
gendo, publiceque tuendo superstitiones Ecclesiaa 
Romanee, quse eadem auctoritate abrogata est. Ista 
verb tanta contumacia & tumultu prosequuti sunt, 
vt necesse f uerit Proregem in persona propria 
cum armato exercitu adornare iter ad coercendas 
istas insolentias, eosdemque reducendos ad debi- 
tam subiectionem nobis agnoscendam. 

" Tanta nihilominus erat nostra in illos indul- 
gentia & lenitas, vt non solum voluerinxus benig- 
nam admittere excusationem, & interpretationem 
istorum tam enormium contemptuum, & at>stinere 



Digitized by VjOOQ lC 



576 ANALECTA DE REBUS 

ab exequendo omni supplicio in aliorum exemplum, 

3uod seueritas legum inflixisset illis ; sed etiam 
einceps dignaremur demonstrare copiosius faiio- 
rem & gratiam nostram erga ipsos, confirmando 
chartas, diplomata & priuilegia multarum com- 
munitatum, etiam cum additamento nouarum 
libertatem & immunitatum, iuxta eorum diuersa 
vota & desideria, quando se per suas supplicationes 
ad nos accingebant. Nam persuasum nobis erat 
quod sic multiplicata nostra in eos beneficia inge- 
nerarent ipsorum mentibus, & nostrae benignitatis 
in ipsos, & ipsorum erga nos efficacem officij 
notionem, qua niterentur per submissionem 4 
obedientiam in posterum ad leges nostras & regi- 
men, emereri fauorem quem perceperunt, & abo- 
lere omnium praeteritarum offensionum & displi- 
centiao quam concepimus aduersus eos recorda- 
tionem. 

"Sed enim vsu comperimus quod benignitas 
nostra & lenitas qua vsi sumus hactenus erga illos 
non alium magis effectum dedit, quam Regiffi 
nostrae auctoritatis apud ipsos vilipendium : ple- 
risque de Magistratu praacipuarum nostrarum 
ciuitatum & oppidorum ulic (prout relatu tuo, & 
nostri ibidem Concilij certiores reddimur) obsti- 
nate renuentibus suscipere iuramentum nostri 
Primatus, ad quod tamen in suo ingressu ad ali- 
quod eiusmodi officium vel dignitatem aded stricte 
obligantur, vt eo ipso quod recusauerint, confes- 
tim efficiantur incapaces eiusdem. Vnde factum 
est quod diuersa primaria municipia & communi- 
tates (quarum pacem & securitatem magnopere 
cupimus) destituuntur Magistratu ad gubernan- 
dum nostrum populum ; ita vt multae enormitates 
& insolentiae impund committantur, absque vllo 
supplicij metu ; id quod cedit in nostrae guberna- 
tionis dedecus, prout nupero tumultu & seditione 
Waterfordensi euidens datum est dooumentum. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLTCORUM IN HIBERNIA. 577 

Quando ver6 proceditur ad nouam eleotionem, 
post legitimam exauctorationem alicuius Magis- 
tratus ob detrectationem dicti iuramenti, quemad- 
modum in eiusdem euentibus tenentur facere, 
ipsi (prout informamur) adhibito aliquo obliquo 
artificio, vt fucum & formam aliquam inducant 
suo actui ; quandoq; eligunt aliquem d proceribus 
Regni, & nostris Iudicibus publicis, vel e Concilio 
nostro priuato, vel exterum aliquem, qui non sit 
de ipsorum Communitate. Quod si post diuersas 
tergiuersationes & variationes in hoc genere co- 
gantur tandem aliquem & suo corpore deligere, vel 
vilis aliqua persona est, tenuis, & impotens ad 
sustinendum onus & dignitatem illius officij ad 
quod assumitur, vel aliter absque annua mutatione, 
retinent vnum vel alterum continud in Magis- 
tratu, quem praeuia experientia deprehenderunt 
esse conf ormem ad ea necessaria onera sustinenda, 
quse ipsis per leges imponuntur. Atque has om- 
nes extrauagantes & dilatorias vias cum sint mani- 
festae transgressiones antiquarum consuetudinum 
ip8orum, censemus non aliud esse quammerum 
contemptum & elusionem regalis nostree aucto- 
ritatis. 

" Quorum reformationem intendentes non suf- 
f erre diutius, tibi notum f acimus nos statuisse quo- 
ties intellexerimus imposterum aliquam nostram 
ciuitatem aut Communitatem ibi derelinqui des- 
titutam eo Magistratu pro idonea gubernatione 
nostri populi, quem habere iniunguntur tenore 
suorum diplomatum, aut quod ita tergiuersabun- 
tur, per inutiles moras, & illusorias electiones, 
quas supra commemorauimus ; quod eorum liber- 
tates in nostras manus resumemus, & confiscabi- 
mus, aliosque gubernatores collocabimus in illis 
ciuitatibus & opidis quee fuerint sio praeuaricata. 

<4 Et quoniam dignamur ex mera gratia ipsos 
praemonere istius obedienti», & conformitatis 

38 



Digitized by VjOOQ lC 



678 ANALECTA DE RBBU8 

quam posthac ab eis expectabimus, & te requirl- 
mus, vt quanta poteris conuenienti celeritate curea 
coram te vocari vnum, vel plures e praecipuis incolis, 
in primarijs & maxime induratis communitatibus, 
eosque erudiri de nostra voluntate, quam segre 
f eramus eorum ingratitudinem & contemptum ; & 
quam firmiter nobis stet sententia procedendi 
contra eos, vt nullus ignorantiae praetextus in hac 
re, tam sublimiter spectante ad honorem & coro- 
nam nostram, seruiat in vmbram excusationis pro 
aliqua simili transgressione vel contemptu, quem 
in posterum admiserint contra hanc nostram pr®- 
cisam admonitionem, & significationem nostri in 
hac parte beneplaciti. Atq; hae nostree litera 
tibi erunt pro idonea potestate, exoneratione & 
securitate in praemissis. Datum sub nostro sig- 
netto, e nostro Palatio Hampton-curi» vltimo die 
Septembris. Anno decimo Kegni nostri Anglia^, 
Franciae, & Hiberniae ; Scotiae vero quadragesimo 
sexto." 

Hucusq; sonant litteree Regis, imo tonant & 
fulgurant aduersus omnes illas communitates, 
quae noluerint communicare cum Heterodoxis in 
susceptione iuramenti; quarum ciim sit tanta 
multitudo, quanta est longitudo, latitudo, & im- 
mensitas huius regni, si abstinendum sit a gra- 
uanda multitudine in negotio religionis, id quod 
prae se fert nouissima instructio Iudicibus itinera- 
riis tradita in manus, cur non ominentur ciuitates 
munitae, muratae, & incolis referfae indulgentiam P 
Sin vna ex optimis & opulentissimis vrbibus dir- 
uitur omni iure, libertate, priuilegio, nullo alio 
incurso reatu, quam orthodoxae Keligionis, quse 
illis communis est cum caeteris ciuitatibus, oppi- 
dis, & municipijs paene vniuersis per integram 
hanc Insulam diffusis ; quid impedit quo minus 
illa identidem afflentur isto fulmine, & ijsdem 
retibus confiscationis implicentur. 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBERNIA. 679 

Hifl quidem euppositis, & etante hoc fastigio^&^ 
praBrogatiuao Regis, nihil penitus impedit nisicurwedj- 
regia benignitas, regia clementia & indulgentia : JjLl^u- 
Illa vmca est cuius leni afflatu exhilarari, cuius re- w***** 1 - 
flatu exsufflari omnia possunt : Ille, ille est cuius 

Sropitio nutu constituuntur, renutu vero conci- 
unt & collabuntur. Ipse est generosus leo, qui 
pardos, tygrides, vrsos insequitur, lacerat, discer- 
pit, ferociter in obstantes insiliendo ; sed ipse 
ldem magnanimus & mitis, ouiculas, agnellos, & 
pullos columbarum, gementesque turtures ad 
pedes eius prostratos, dimittit innoxios & intactos : 
Ipse aethereus ales, Princeps illa volucrum aquila, 
quffl herodium, anatem, anserem, mergum, & ono- 
crotalum vnguibus apprehendit, & rostro laniat, 
sed vliginosam fulicam in ora fluminis non tangit, 
oberrantem in senticeto merulam non frangit, 
carduelem in rubo cantillantem non ferit, passe- 
rem nidificantem in cedro, si terret alarum sonitu, 
tamen nec rostro, nec vngue conipit. 

Dicat omnis Catholicus Hibemus, dicat ingenuS ^^S? 
fidenterque quod dixerat olim ad Saulem Dauid ; po«tttU*° 
cum debita tamen obseruantia & demissione dicat. ** ***^ 
" Quam ob causam Dominus meus persequitixr JiJ^JJiS! 
seruum suum P Quid f eci ? aut quod est malum «tW 
in manu mea P Nunc ergo audi, oro Domiixe 
mi Rex, verba serui tui : si Dominus incitat *fco 
aduersum me, odoretur sacrificium ; si autem filij 
hominum, maledicti sunt in conspectu Domini^ 
qui eiecerunt me hodie, vt non habitem in haerecLi— 
tate Domini, dicentes ; Vade, serui Dijs anenis. 
Et nunc non effundetur sanguis meus in terra.xxx 
coram Domino, quia egressus est Eex Israel, -vt; 
quaarat pulicem vnum, sicut persequitur pertii^ 
in montibus." 

De haBreditate Domini tota haec oritur tribi^X^^ 
tio. "Ecce hflBreditas Domini filij merces, fruo-fcvm 
ventria ; " tota CathoKcorum soboles sanguine Oxix- 



Digitized by VjOOQ lC 



680 ANALECTA DB RBBU8 

cifixi propagata, & ventre Virginali caelestis spon- 
B8B in sortem Domini reposita, vt seruiat vni con* 
ditori Deo redemptori Christo in Communione 
fidei, & obedienti» Catholicse non vult exhseredari 
illo patrimonio, non vult abijcere fiiniculum 
auitae professionis ; quid eam persequitur Rex 
i.Raf.24. munificus, sicut pulicem vnum perdix! "Cur 
▼• *• perrexit ad inuestigandum Dauid & viros eius, 

etiam super abruptissimas petras quaa solis ibici- 
bus peruiae sunt P " Fulic® domus dux eius fuit ; 
montes excelsi ceruis, petra refugium herinaceis. 
Exilis fulica in antrum suum se eondit; pauidi 
cerui ardua & abrupta conscendunt ; horret spinis 
herinaceus, & ad suam petram se affigit ; Petra 
autem erat Christus ; antrum Christi fidelis 
Ecclesia; accliuis fidei ascensus, vt quid im- 
pediatur, vt quid intercludatur timidis & pa- 
uentibus ceruis P vt quid negotium perambu- 
lans in tenebris occlamat nobis antiquam illam 
veteratoris cantilenam : Mitte te deorsum ; & hsec 
omnia tibi dabo, si cadens in terram adoraueris 
me. Si Domino incitante, & propria nostra, ma- 
iorumque nostrorum delicta vlciscente, hsec nos 
inuadit tribulatio, odoretur sacrificium expiatio- 
nis nostra ; ascendat de thuribulo patientisa in 
odorem suauitatis fumigatio huius afflictionis, & 
i«*w« • d«i satisfactionis nostres suflitus : Si autem filii homi- 
gid* aduer- num mcitant ammum pacinci regis ad hanc nxam 
owrwtorM^ & luctam, ad hoc diasphendonis cruciamentum, no- 
lemus quidem nos mala eis imprecari, qu89 potius 
deprecari cuperemus ; sed tamen enunciamus pat- 
rem orphanorum vindicare solere pupillos suoe, 
etiam in hac vita, in exemplum & terrorem alio- 
rum. Recogitemus iudicia Dei recta esse semper, 
& quandoq; rigida etiam aduersus oppressores, & 
ruinae aliorum machinatores, idq; dicunus indios 
patere, & olim quoq; patuisse in primis aggresso- 
ribus expugnationis, de qua eoeetaneus scriptor 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM 1N HIBBRNTA. 581 

obseruauit, nec Robertum Stephanidem, neo Her- 
ueium de monte Marisco, nec Reimundum, Mei- 
lerium, vt caeteros prsetermittam, legitimum de 
carne sua prolem suscipere meruisse. Loquor ex 
Giraldo Cambrensi, de quo plura sect. 3. primsB 
partis Analect. art. 5. 

Quid ver6 aliud f aciat Catholica Hibernia qu&m 
imitando voces Abneris ad Ioabum, exclamando, 
plorando, gemendo, ad Iacobum Regem se conuer- 
tere, & praeunte eodem antesignano eadem qu® 
ille dixerat identidem repetere. " Num vsque ad 
internecionem tuus mucro desaBuiet P An ignoras 

2uod periculosa sit desperatio ? Vsquequo non 
icis populo vt omittat persequi fratres suosP" 
Si minus illi qui inf estant pro f ratribus suis Hiber- 
nos habent, tua tamen Celsitudo eos quantumuis 
deiectos non aspernatur ; tu pro f ratribus, etiam 
pro patribus eos agnoscis, non oblitus Fergusij, & 
caeterorum stirpis tu8B progenitorum. Num ergo 
ad internecionem gladius huius persequutionis 
desaBuiet ? Num ad interitum totius gentis tam 
antiquaB & inclyte, eBrumna huius diasphendonis 
extendet ? Num singulos & vniuersos, plebeios 
& ingenuos, vrbes & agros, communitatea & mu- 
nicipatus, leges & priuilegia, iura & immunitates, 
priuatum & publicum statum totius Catholici in- 
colatus diuidet iste mucro, feriet procella, & con- 
sternabit tam lat£ patens afflictatio ? 

Cum necdum impletaa essent iniquitates Amorr- r!\ "' % ' * 
hseorum pepigit Dominus cum Abrahamo fsadus, 
& occumbente sole facta est caligo tenebrosa, & 
apparuit clibanus fumans, & lampas ignis tran- 
siens inter diuisiones illas. Ecce tibi iam vna 
ciuitatis veluti clibanus fumat ; alias ciuitates 
quas flamma nondum adussit, tamen afflauit fumus 
istius incendij : non fumus ille aromaticus, quem 
in adolendo incenso destinauit Salomon diuino cul- >• P^aUp. 
tui ; sed terrificus ille fumus sulphureeB fulmina- 



Digitized by VjOOQ lC 



582 ANALECTA DB REBUS 

tioms, qui ad excidium omnium immiinitatum 
ardet & rutilat. 

Postquam autem ooruscationes istae minaram & 
tenebrarum illuxerint orbi nostro; postquam 
lampas ignis & eerumnarum transierit inter diui- 
siones huius Diasphendonis ; postquam plebs & 
populus, vulgares & optimates, vrbes & oppida, 
omnesque anguli huius terrae & fragore istius com- 
minationis contremuerint, oriens ex alto visi- 
tabit plebem suam, & afflictos subditos suos re- 
fouebit regia benignitas, sat habens potuisse 
absoluta potestate vniuersam gentem, neminepro- 
tegente, extinguere ; satiusque ducens suaB cogna- 
tioni parcere, & cognatam sibi clementiam in me- 
dio statuere, quam Nationem innoxiam, & omnibus 
praesidijs orbatam funditus perdelere. 
Ejitt 40. Acerba quidem res est (inquit Theologus) mors 
pr«fectuik hominis ; quidni enim ! hodie viuentis, & cras 
dLSS^S». morituri, nec ad nos reuersuri : Multo autem 
acerbior est vrbis, quam Imperator condidit, & 
tempus constituit, & longa annorum series con- 
seruauit. 

(De Diocaesarea loquitur D. Gregorius, quon- 
dam ciuitate, tunc autem e ciuitatum albo ex- 
pungenda, nisi placidum quiddam annuat prafec- 
tus) loquamur & nos de ciuitate Waterf ordia, quin 
& de tota insula Hiberniae qua Catholica. Hanc 
per nos pedibus tuis aduolui existimato, Rex mag- 
ne Iacobe, ac vocem etiam habeat, & lugubrem 
habitum induat, & comam laniet veluti in Tragse- 
dia ; talique oratione te alloquatur. Forrige mihi 
manum numi iacenti, succurre laboranti (cum 
eodem Theologo B. Gregorio loquor) ne ad tem- 
pori8 acerbitatem impetum tuum adiungas ; nec 
Tagi Niliq; arenas, vallis Scythicae genimina, 
Hiberiae germina, & Noruegise colonias euertas. 
Honestius tibi fuerit vrbes extruere, quam labo- 
rantes delere ; Ciuitatis conditor existe (& existis 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORtJM IN HtBERNIA. 583 

quidem) vel ad eam quippiam addendo, vel in- 
tegram conseruando. Ne patiaris eam vsque ad 
imperium tuum ciuitatem esse, & post te iam non 
esse ; nec committas vt posteri habeant quod de te 
mal& loquantur ; nimirum te inter ciuitates Water- 
fordiam numeratam accepisse, inter Nationes 
Hibernos accepisse ; atque eam qure quondam 
vrbs erat, vastum & incultum locum reliquisse ; 
eam quae quondam incly ta & illustris Natio fuerat, 
exosam odijs, exesam rapinis, omnique iniuria 
pessundatam deseruisse. 

Hsec apud Maiestatem tuam faciat & dicat Ci- 
uitas ea & toto Insula, quam loquentem induxi- oSSodoxi 
mus : iam nostram, id est fidelis subditi &{^£ ti ™ ri 
supplicis orthodoxi non tam admonitionem, qu&m 
humilem veri insinuationem accipe. Causa qua- 
liscunque pratenditur, tametsi nulla subsit sofida, 
quam nunc reticeo; quia solius conscientiae res 
est, & teneritudo prof essionis ; occasionem haud 
dico quin tu in eos, qui in tuae potestatis edictum, 
vel in comitiorum auctoritatem peccasse arguun- 
tur, animaduertas : nam pro hac re nullum ver- 
bum in praesenti dicere audemus ; etsi factum 
ipsum non & temperato quorundam impetu, sed & 
communi consilio, & orthodoxae religionis ductu 
profectum esse narrant : Cseterum maiorem irae 

Sirtem remitte, ac sublimius tecum considera. 
oluerunt matrem suam Ecclesiam Catholicam 
opprimi ac velutenecari; non tulerunt se ciuium 
nomen habere in illa ciuitate quae supra montem 
posita est, & ciuitate ipsa carere, per quam ciues 
essent sanctorum & domestici Dei ; dolore perciti 
recesserunt & nouis mandatis de conformitate 
Magistratus in agnitione Regij Primatus, quem 
salu& CatholicSL professione non potuerunt admit- 
tere : quem si vt prsecipiebatur admisissent, salutis 
su» spem abijcerent : Atque haec calamitatis 
nouitas complures de mentis statu poen£ detur- 



Digitized by VjOOQ lC 



fi84 



ANALECTA DE RBBUS 



emerendi 

gratiam 

Regii 

usquead 

araa. 



bauit. Idcircone vrbem euerti oportet P Abeit, 
a te Rex magnifice, vt hoc statuas. Quin potras 
te moueat, cum ciuium omnium eorum qui Remp. 
administrarunt, & magistratus gesserunt depreca- 
tio, tum etiam totius gentis supplicatio (omnee 
enim eequ& puta calamitate hac affici, etiam&i 
auctoritatis tuee magnitudine deterriti quietem 
agunt, taciteque ingemiscunt) tum denique vetus- 
tissimi Begni ploratus, cuius canos dum dolore ad 
inferos deduci, vestrique Principatus incunabula 
discuneari, & nobilissimse Scotorum Nationis 
basam euerti, & verticem humiliari pro regia pla- 
cabilitate non sustinebis. 
comnnmi- Cernit Tua Celsitudo quanta cum solicitudine 
dtuSIt 11 " ^ ^ 61 ^ & conarentur vrbes, oppida, ceeteraque 
•oiertia communitates deseruire tuse voluntati, & gratiam 
tuam vsque ad aras emereri : quanta industria & 
artificio, quanta ingenuitate fidem suam & obse- 
quium exerere contenderint ; & quia iuramenti 
Primatus susceptionem detrectarent, hanc detrec- 
tationem, nen a perfidia, seditione, tumultu ; aed 
a fide, religione, conscientia profectam fuisse. 
Certe enim nullo id argumento clarius euidentius- 
que demonstrari potest, quam quod ad extremam 
officij comprobationem adducti, & in acie (quod 
dicitur) nouaculae constituti, vt omnia eorum 
arcana detegerentur, & abstrusissimi consiliorum 
recessus nudarentur, ne administrationi ciuicae, 
oppidan® & municipali obicem velle ponere vide- 
rentur, non refugiebant in suum Magistratum 
co-optare vel optimatem ex ordinibus Beffni, vel e 
sanctiori Senatu Regis Conciliarium, vei & tribu- 
nalibus publicis Iudicem aliquem, quo auerterent 
Kegis indignationem, & susb conscientiae noxam 

I)raeuerterent, atque interea non deesset modus 
egitim£ gubernandi ipsas communitates. Et hos 
quidem viros tam honorificos veluti adoptiuos al- 
legebant suo corpori pro necessario regimine, 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORtm tN HIBBHNIA. 685 

tametsi pro abortiuis & spurijs contingerit eos 

reijci, stantehooconsiliodiuisionisfaciend». Eam 

vero noetri ade& exhorruerunt, vt cum csetera 

omnia pnesidia subtraherentur, & ob oculos ver- 

saretur fidiculi, equulei, diasphendonis tortura, 

antequam discerperent^r omnino, infixis quasi 

clauiculis, & arborum infoelicium ramusculis, ap- 

prehensis, se vsque ed demittebant, vt non dedig- 

nati eint etiam viliores quasdam personas assu- 

mere, quibus demandarent vrbant». officia ; & quas 

^oqui praterirent inohonoratas, iam tum honora- 

bant, dotabant, euehebant ad dignitates, hoo solo 

nomine, qudd suas conscientias illi ipsi sponte 

accommodarent ad arbitrium Regis & obsecunda- 

taonem Ecclesiastici eius primatus. Quee omnia 

non alia indi^ent probatione, quim ipsa Regis ad 

^roregemscnptione, ex qua i&ta abundd compro- ^gS^S. 

bantur. JGLmhtndo- 

MetiusffleSuffetius, de quo initio dixeramus, "*■ ^****' 

y»« meruit paenas vel perfidia eius, vel hsesitatio 

rn officio, luebat membrorum dilaceratione : Nos- 

tra vero natio quia in fide haesitare non vult, & in 

Deum nerfidiam abhorret, disrumpitur, & dilania- 

tur. Corona etiam miliiis vxor cum Victorem 

beatum praedicaret ob martyrij constantiam, vidit 

duas coronas de c*elo lapsas, vnam Victori, & alte- "• M ^- 

ram sibi missam ; cumque hoc audientibus cunctis 

testaretur, ipaa quidem inter arbores scissa, Victor 

verA decollatus est. Verba sunt Romani Marty- 

rologij. Nbstri quoque orthodoxi, quia sibi con- 

stant m Oatholica professione, quia nolunt renun- 

ciare vero primatui Ecclesiastioo, vt adecititium 

«ktruant ; quia nolunt genuinam matrem abijcere, 

vt adhaBreant nouerae ; quia veram & vitalem ali- 

moniam praeferunt egenis elementis, excoriantur 

vt ita dicam, deglutiuntur, diffiduntur ; sed cum l - p * *• 

apparuerit supremus Iudex, Prinoeps Pastorum 

Ghriatus, percipient immaroeasibilem gloruB ooro- 

nam gemmis inunortalitatis refulgentem. 

Digitized by VjOOQ lC 



586 ANAXECTA DB REBtJS 

Refert Flauius Vopiscus in Aureliano, quod ille 
idem Imperator militem quendam, ex eo quod 
adulterium cum vxore hospitis commisisset, ita 
puniuit, vt duarum arborum capita inflecteret, 
quas ad pedes militis deligaret, easdemque subito 
dimitteret, vt scissus ille vtrinq; penderet : Hoc 
viri diasphendon est ob thorum hospitis violatum. 
Nostri ver6 quia thorum conscientiae non violant ; 
quia fidem primam nolunt irritam facere; quia 
mentes suas noua desponsatione recusant adtute- 
rari ; quia diuortium non f aciunt, separationemque 
ab Ecclesia Catholica Apostolica Romana ; ideo 
separantur & Regis gratia, filius & Patre, vxor a 
viro, frater & fratre, propinquus & propinquo, 
socer & genero, nepos & patruo; atque ipsa 
tota patria, & in ea cognatio, amicitia, affini- 
tas distrahitur, disperditur, & dissipatur. Plebei 
conuelluntur, deglubuntur opulenti, ingenui vel 
degenerant vel deiiciuntur, Proceres exhonoran- 
tur, honorati olim lam conculcantur : totus Glerus 
Catholicus vitam non trahit nisi precariam ; Ciui- 
tates & oppida suis iuribus &priuilegiJ8orbantur; 
tota Natio qua orthodoxa vilescit, & despicitur ; 

rregni exhauriuntur & nouis colonis, honores 
is occupantur, prcemia virtutis & eruditionis 
ab eis obtinentur ; supplicia vitijs debita, virtuti- 
bus infliguntur; Religio superstitionis nomine 
sugillatur; fides in Deum perndise titulo notatur; 
constantia in fide, obstinationis & contumaci© 
carbone signatur ; atque omnia si velimus coacer- 
uare in vnum cumulum miseriarum, quid erit hoc 
aliud, quam famse, honoris, facultatum plebis, 
populique diasphendon; quid nisi vito socialis, 
politiee vrban®, immunitatis locorum, & communi- 
tatis hominum exterminium. 
Hortantnr ^t quia hucusque ostendimus imaginem quan- 
•Jh^jj^^ dam illius distentionis, qud diuellitur Hibernia, 4 
tum. " in diuersa aduersaque raptatur dura distractione 
omnium membrorum ; Et inde vtcunque apparet 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORTJM IN HIBERHIA. 687 

natura & conditio diasphendonis, cum incuruatis 

violenter duarom erectarum arborum cacuminibus, 

alligatum corpus missis arboribus scinditur : Ni- 

nil superest nisi vt orthodoxi ita se componant, 

ne firmitatem suam & rectitudinem mentis ista 

corporum incuruatione, & f ortunarum inclinatione, 

honorum & libertatum dispendio amittant. Graue 

est f ateor & valde atrox diasphendon istud exte- 

rius quod hactenus descripsimus ; sed longe gra- 

uius est interius diasphendon & separatio animao & 

Deo eiusq; fidei & obedientiee abdicatio : Grauis 

est iactura facultatum, iactura famaB, iactura li- 

bertatis in aliqua communitate; sedmulto grauior 

est iactura gratiae adoptionis, & libertatis filiorum 

Dei : Graue est extorrem esse ab aris & focis, ab 

inueteratis laribus, & antiquo incolatu ; sed gra- 

uius est exulare & ccetu Sanctorum, ne inter ciues 

& dome8ticos Dei censearis. Causa totius mali, 

quod patiuntur Catholici nostri sola hsec & vnica 

est ; quia cum sciant quomodo oporteat eos in 

domo Dei conuersari, qu» est Ecclesia Dei viui, *Jj mot im 

columna & firmamentum veritatis, nolunt ab ea 

deflectere, seque incuruare ad, nouum Primatum 

Ecclesiasticum asserendum, ad noua & nuda ele- 

menta ; ad noua fundamenta nouaa fabricaa Eccle- 

siastic89 construenda. 

Hsbc nouella architectura, his duabus asperis & SSfii. 
incuruis arbonbus fulcitur ; nempe Statuto vno de qnfcn di 8p «r 
Regis Primatu; altero de nouis lyturgijs adeun- ^saiomonii 
dis: sedvalde illa dissimilis est structursB Salo-^ loty " 
monis in templo illo typico, in cuius porticu 
statuebat Rex sapientissimus duas sereas & proee- s. n«c«m r. 
ras columnas, quas cum erexisset, columnam T< sl> 
dexteram vocauit nomine Tachin ; & similiter co- 
lumnam secundam vocav*. nomine Boaz, quod 
fortitudinem designat ; vt instruamur omnes 
quanta firmitate animi, & f ortitudine fidei tenea- 
mur subsistere intra Ecclesisa vestibulum, vt noa 



Digitized by VjOOQ lC 



588 ANALECIA DE REBUS 

erigi possimus in hac spiritali fabrica vnius ver® 
& CatholicaB Ecclesiaa, per vnionem & commu- 
nionem cum Romana Sede, & per ag-nitionem 
vnius supremi capitis eiusdem, tanquam firmse 
columnae, quaB neo frangi nec flecti queat, nec 
constantiam suam in solida basi, nec rectitudinem 
amittere : vt de singulis Hiberniae orthodoxis 
adimpleatur suo modo, id quod Angelo Philadel- 
phiae EcclesiaB scribit B. Ioannes in sua Apoca- 
c»p.s.T. u. lypsi: " Qui vicerit, faciam illum columnam in 
templo Dei mei, & foras non egredietur amplius; 
& scribam super eum nomen Dei mei, & nomen 
ciuitatis Dei mei nouee Ierusalem, quae descendit 
de csbIo a Deo meo, & nomen meum nouum. ,> Et 
quod hoc nomen nouum nisi Christiani Catholici 
Athletae, victoris, & triumphatoris ? Haec noua 
ciuitas EcclesiaD orthodoxse adumbrata fuit in ve- 
teris SynagogaB Simulachro, quse & seruitute 
jEgyptiaca proficiscens ad terram promissionis, 
tjml* 18 ' ^uctu Dei regebatur. " Dominus enim pwecede- 
bat eos ad ostendendam viam, per diem in colum- 
na nubis, & per noctem in columna ignis : vt dux 
esset itineris vtroque tempore." Et quia lex est 
lux, lux autem dux, hanc nos potius amplectemur 
ductationem de csbIo per columnam lucifluam, & 
roridam, vt per diem sol non nos vrat protegente 
columna nubis, neque luna per noctem, prseeunte 
columna ignis, quam vt prssf ocemur fumo & va- 
pore terrestrium sanctionum, qusB in terris ac 
terrigenis conditae, & in terrorem editae, abducunt 
d tramite antiquo Bomanaa obedientiaB, & imgel- 
lunt in deuium noui Primatus, quem qui reijci- 
unt, nouis pressuris & calamitatibus opprimuntur. 
Atque vtinam ea nos omnes firmitate essemus, 
si e6 deueniendum esset; vtinam tam robustiin 
fide persisteremus, quam perstiterunt sancti Mar- 
tyres Nicander & Marcianus, qui propter Chrifl- 
tianeB fidei confessionem sub praBside Maximo in 



Digitized by VjOOQ lC 



CATHOLICORUM IN HIBBRNIA. 689 

oaroerem coniecti, cum ad negationem adigi non 
possent, f erreis vngulis lacerati, & in excelsis tra- 
bibus suspensi (loquor ex Graecorum Menologio) 
atque dietracti, super carbones ignis extensi, vir- 
gis desuper verberati, salsoque aceto perf usis pla- 

fis, testis acutis perfricati, lapidibus ora contuea, 
- f acies conf ractse, postrem6 KnguaB gladio excis», 
& ense percussi migrauerunt ad Dominum. 

Haec nabuit quae scriberet balbutiens Philadel- 
pbus, imitando Phrygiam illam Heroinam, vel 
Atticam Philomelam, quae dolorem suum & sum- 
mum infortunium cum voce nequiuisset expro- 
mere, in leuidensi tela, opere plumario expresserat 
animi notiones: atque lpse vicissim, quod non 
auderent multi proferre verbis, acu tentauit ex- 
pingere, & stilo quamuis desultorio, certo tamen 
& veraci relatu, ab alijs posthac melius expoliendo, 
aggressus est jposteria consignare, & in perpetuam 
rerum memonam contexere istud Diaspnendon. 



FINIS. 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized 



byGoogle 



I N D E X. 




(BUSES in inflicting fines for non- 

attendance at Protestant service . 258 
Acts of the early Martyrs caref ully 

preserved 363 

Adamnan, St., writings of 349 

Adare, Catholic school at .... 453 

Adrian the Fourth'8 Bnll .... 94 
„ „ why granted to Henry 

the Second 142 

Aghaboe burnt by MacGillapatrick . 344 

Aidan, St., writings of 349 

Ambrose, Saintfs words to Theodosius . 12 

Analecta, purpose of the author . . 191, 374 
„ its value as an historical record xi, 375 
„ it8 special importance at the pre- 

sent time • • . xii 

„ Difficulties which beset the author . 190 
Ancient fame of Ireland . . .87 seqq 

Anglican version of S. Scripture . . . 122 
„ schism, its origin .... 238 
„ liturgy ordered to be read in English 
when the ministers were Irish, and 
in Irish when the ministers were 

English 264 

Archer, Walter, of Kilkenny .... 392 

Armagh, the Primatial See of all Ireland 140 

„ Suffers f or the Faith . . . 324 

„ Cathedral burnt by Shane 0'Neill Ixxxiii 



Digitized by VjOOQ lC 



592 INDEX. 



PAAt 



Arms, the, of Irish Catholics .... 57 
Artifices to elude the pursuit of Protestant 

agents '. . 540 

AsMHting at Mass punished as an act of treaaon 250 

Assizes, now Catholics treated at . : . 202 

Baltinglass, Viscount, revolts, . . . 275 

Barbarism, in what it consists ... 83 

„ Religion not the ally of . . 228 

„ of English garrisons . .86 

Barnewall, Margary, suffers f or the Faith . 394 

„ „ her life and heroism 510 seq. 

Barristers, Catholic, excluded from the Bar . 30 

Beaumont property seized to the Crown . . 155 

Bees cultivated by St Modomnoc . . . 102 

Benedictine influence in England : . . 102 

Bermingham, Eleanor, dies in prison for the 

•Faith ....... .393 

„ „ her life and heroic 

constancy 505 seq. 

Bishops, Irish, Protestant, meeting of . . 217 
Blessings, temporal, result from sufEering for 

the Faith 302 seq. 

Boyle, Sir Richard's, wealth .... 1£0 
Boyne, John, chief prosecutor of the Catholics 

in Leinster 217 

Brady, Bichard, Bishop of Kilmore . . 383 
Brendan, St., writings of .... 348 
British prosperity, sources of . . . .50 
Brittas, Baron of,[suffers f or the Faith . 393, 493 
Browne, Patrick, of Dublin, twenty years pri- 

soner f or the Faith 392 

BrunkanTs violence against the Oatholics . 266 
„ His efforts futile 167, 177, 299, 302, 497 

Butler, Thomas, the black Earl of Ormond's 

conversion 44 

Canavas, Patrick, martyr . .391 

Capuchins, two, escape by flight . . . 425 
Oarew, Sir George, appropriates MSS., Ac. . 343 



6 



Digitized by VjOOQ lC 



INDEX. 593 

PAGK 

Cashel, doings against the Catholics in . «217 

. „ Citizens' constancy in the Faith . . 323 

„ Archbishop of (See 0'Hnrley) 

Catalogue of Irish Martyrs . . . 381 seq. 

Catholic, the name odions to the Government . 179 

„ clergy, why tolerated by a Protestant 

Bishop 130 

„ mothers anxions for baptism of their 
children and their religions edn- 

cation 205 seq- 

„ the very soil of Ireland . . 43 

Catholics, Irish, very f ew desert the Faith • 212 
„ „ increase the more they are 

persecnted . . . 299 

„ ., exclnded from office . 18, 30, 31 

„ better treated by the Tnrks than by 

the English 103 

„ snbjected to special hardships in the 

provinces 201 

Cavan jnries fined 32 

Cecirs opinion that there was no hope of the 

Irish becoming Protestants . , . .124 
Celsus, St., of Armagh, writings of. . . 347 
Chaliner, Protestant minister. . cxix seq. 470 

Charles, Prince of Wales, dedication of the 

Analecta to 9 

Chevers, Edward, marty . . . .391 

Chichester, Sir Arthur'8, character . 125 seq. 

„ affirms that the atmosphereof Ire- 

land is fnll of Popery. . • 125 
„ his efforts to extirpate the Ca- 

tholics . . . 126, 145, 165 

,, compared to Nero . . .187 

„ his vicissitndes • . . .163 

„ labonrs in vain .... 146 

„ his hatred of the Catholic clergy. cix seq. 

Cities, Catholic, deprived of privileges . . 339 

Circnits, Viceregal . . . . .152 seq. 

Civilization, in what it consists . . 82 seq. 

Clansy, John, chaplain of the Baron of Brittaa 498 



Digitized by VjOOQ lC 



594 1KDBX. 

Claudius Clemens, writings of ... 850 

Clonmel 483 

Coen, Thomas, Archdeacon of Waterford . 386 
Columbanus, 8t., writings of . . . 347 seq. 
Comerford, Gerald, conversion of . . .44 
Complaints of Irish Catholics against the Par- 

liament of 1613 72seq. 

Comyns, Archbishop of Dublin . 114, 117 seq. 
Confirmation, eagerness of Irish Catholics to 

receive the sacrament of . . .206 

Conflict of the temporal with spiritual power 111 seq. 
Conflicting parties in the Parliament of 1613 68 seq. 
Connaught, few Protestants in . . .224 
Constancy of Irish Catholics in the Faith — 

26, 281, 322, 333 seq. 

Conversion of Sir N. Walsh .... 43 

„ „ Gerald Comerford ... 44 

„ ,, Earl of Ormonde ... 44 

Converts from Protestantism notwithstanding 

all the efforts of the agents of the Government 312 
Convocation of the Irish clergy rejected the 

pretensions of Henry the Eighth . . . 268 
Copinger, Rev. John, author of the " Theatre 

of the Catholic and Protestant Religion " . xxvi 
Copinger, Rev. John, describes the martyrdom 

of Bishop 0'Devany cxxi 

Copinger, Rev. John, describes the martyrdom 

of Archbishop 0*Hurley .... xxvi 
Copinger, Rev. John, describes the martyrdom 

of Primate Creagh ..... lxiv 
Cork jurors branded as perjurers . . . 393 

„ heroic constancy of its citizens . 323, 325 
Course pursued by the Catholic clergy in 

Ireland 79 

Creagh, Richard, Primate of all Ireland'8 life 
and imprisonment for the Faith — 

395 seqq., xlvii seqq. 
„ his heroism : 368, 381 

„ Froude's mis-statements regarding 

him xlv 



Digitized by VjOOQ lC 



INDEX. 595 

PAOS 

Creagh, Richard, refnses ©ccleeiastical prefer- 

ment in Mary's reign . .- . xlviii 
„ Preaches before the Lord Depnty in 

Limerick xlviii 

„ keeps a school in Limerick . xlviii. 399 
„ appointed to the Primatial See . xlix 

„ nis stay in Rome .... 1 
„ homeward jonrney . . li seq., 401 

„ varions imprisonments and escapes — 

liii, lvi, lviii, 403 seq. 
„ letter to Sir H. Sydney liv 

„ letters f rom prison . . . lix, lxii 
„ anxiou8 for the edncation of his flock lix 
„ the Government desires his execntion 

lvi seq. 
„ invited to consecrate the Protestant 

Bishops lx 

„ letter to the Privy Conncil . . lxxxi 
, , a dangerons man to be among the Irish xci 
Criton, a Jesnit, prisoner for the faith ; .421 
Crone, Engene, martyr . . . . 387 

Cnllen, Dominick, S.J., martyr . . . 385 
Cnrraghmore, Baron of, firmness in the Faith . 47 

Daly, Donogh, priest skilled in Irish langnage 345 

„ „ prisoner for the Faith . 345, 388 

„ Thadens, O.S.F., martyr . . .384 

Danes destroy Irish MSS. . . . 344 seq. 

Darcy deprived of his property f or ref nsing the 

oath of snpremacy 554 

De Bnrgo, John, Baron of Brittas . . . 393 
„ „ his life and martyrdom . 493 seqq. 

„ „ Theobald, hononrs conferred 

on him f or admitting the 
Royal snpremacy . 550 seqq. 
Decay of Ireland, its canses ... 91 seq. 
Dermod 0'Hnrley, Archbishop of Cashel. (See 

0'Hnrley.) 
Derry, Bishop of. (See 0'Gallagher.) 
Diasphendon Hiberniae 530 



Digitized by VjOOQ lC 



596 INDKX. 

Dillon, John, priest, accompanies 0'Hnrley 

Archbishop of Cashel 427 

Dillon, Peter, snffers for the Faith ... 386 

Disappointment of a Protestant minister . 204 

Dobbin of Howth excommnnicated . 19, 375 

Donell, Edmnnd, S.J., martyr . ; . 384 

Dowdul, George, Primate, dies in England . 400 

„ James of Athboy .... 391 

„ James of Drogheda, martyr . . 392 

Down and Connor, Bishop of. (See 0'Devany.) 

Down, Protestant Bishop of, reckless career of 131 

Drogheda deprived of its privileges . 310, 324 

„ Catholic citizens cast into prison . 301 

Dnblin, snffering of Catholics in . .217, 323 

„ devotion to St. Patrick . . . 310 

„ Aldermen imprisoned for the Faith . 300 

i, Vicar-General confessor forthe Faith 388 

„ deprived of its privileges . . 310, 324 

Dnnf ert in Ossory 297 

Dnnmore in Ossory 497 

Dnngarvan'8 constancy in the Faith . . 323 

Ecclesiastics, Irish, exhortation to . . 182 seq. 
Edicts regarding the oath of snpremacy and 

Protestant Service 17 

Egan, Owen, Vicar Apostolic of Ross . . 388 
Elrington's mis-statements regarding 0'Hnrley 

Archbishop of Cashel xx 

English laws like spiders* webs ... 73 
„ Protestants imitate the Arians . 52 seq. 
„ „ claim spiritnal and tem- 

poral rnle ... 75 
„ „ more intolerant than other 

heretics ... 77 

Ethelbert, first Christian King of England . 99 

„ his kindness to the missionaries . 184 

Enstace, f onr of the name snffer f or the Faith 390 

Excommnnication, Protestant, effects of — 

18, 19, 33, 375 



Digitized by VjOOQ lC 



INDEX. 597 

Jlixpostnlation against the persecution of Irish 
Catholics f or their religion . . . 579 seq. 

Fines effect of repeated, on the Catholics 21 seq. 
„ imposed on Catholic jnrors ... 32 
„ misappropriation of 32, 33 

>, arbitrarily imposed .... 136 
„ applied for repairs of Profcestant 

chnrches 138 seq. 

Fitzgerald, Gerald, Earl of Kildare . . 447 
„ Peter, snffers for the Faith . . 386 

9i Thomas, O.S.F. martyr . . . 385 

Fitzmaurice, Robert Geraldine, snffers for the 

Faith 390 

Fitzwilliam, Lord Deputy, attests that the 
presence of the Primate Creagh in Dnblin 
prevents the godly endeavonrs of Loftns to 

promote religion lxxxvii 

Fitzwilliam, Lord Deputy, declares that 
0'Devany, Bishop of Down and Connor is 
a most pestilent enemy • . . xcv 

Fleming, Thomas, Baron of Slane . xvi, xxxi, 428 
» Thoma8, O.S.F., describes the mar- 

tyrdom of Bishop 0'Devany cxviii seq. 
Fogaza, a Portngnese, interrogated abont Dr. 

Creagh, Archbishop of Armagh . . . xci 
Fonr Masters, the, record the martyrdom of 

0'Devany . . . cxxvi 

Franciscan martyrs in Ireland . - 384 seq. 

French, Eichard, of Ferns, martyr . . . 387 

Gallagher, Redmond, Bishop of Derry . . 382 
Galway deprived of its privUeges on acconnt of 

its devotedness to the Catholic Faith . 310, 324 
Geoghegan, Barnabas, describes the martyrdom 

of Archbishop 0'Hurley .... xxi 
Geraldines, the, revolt in Mnnster . . • 275 
„ four of the, suffer f or the Faith . 390 

Giraldus Cambrensis describes the treatment of 

the Chnrcb bj the first English invaders 115 seq. 



Digitized by VjOOQ lC 



598 INDBX. 



paos 



Goldwell, Thomas, Bishop of St. AaapVs letter 
to Primate Creagh 405 

Qood, Rev. William, S.J., companion of Pri- 
mate Creagh li seq. 

Grey, Lord Arthnr's, doings in Ireland . . xcii 
„ Sir Leonard, demolishes the shrine of SS. 

Patrick, Bridget, andColnmbkille . 343 

Gnin, James, priest, imprisoned f or the Faith . 424 

Haimo de Yalois excommunicated by the Arch- 

bishop of Dnblin 118 

Hayes, Patrick, of Wexford .... 391 
Henry the Second invades Ireland ... 94 
„ the Eighth claims headship in spiritnala 

and temporals 120 seq. 

Heretics and pagans, the real barbarians . . 86 
Heroic constancy of the Irish Catholics . . 207 
Hibernia Resurgens, ..... lxiv 
Hinrechan, Donogh, O.S.F., martyr . . 384 
Holaghan, Edmnnd, priest .... 501 
Holing'8, F., acconnt of CHnrle/s martyrdom t^ 
„ „ of Primate Creagh's im- 

prisonment and death . • . lx 

Honey abnndant in Ireland . . . .102 
Hoveden's acconnt of the first English in- 

vaders 117 seq. 

Howth, Catholic excommnnicated at . .19 
Hnrley, David, Dean of Emly ; 386 

Inchiqnin, Baron of , imprisoned for harbonring 

a Jesnit 35 

Index Martyrialis, written by the martyr, 

Bishop 0'Devany . . . civ, 386 

Injnstice of Chichester and Sir John Davys, in 

their deaiings with Irish Catholics . .187 
Interrogatories proposed to Primate Creagh in 

prison, with his answers . . lxviii seqq. 

Irish Catholics, almost all, snff erers f or the Faith 3 

„ Petition in vain for redress . 3 

„ Their heroic constancy 26, 53, 487, 

538, 552, 567 



Digitized by VjOOQ lC 



INDEX. 599 



Irish Catholics, even those who dissemble during 
„ life are anxious before death to 

be reconciled to the Church 26 
„ Their sufferings compared with 

those of the early Christians 35-9 
„ Suffer more than the Christians 

under the Turks . . 103 

„ Rebuked for poverty by those 

who despoiled them . . 39 
„ Likened to the chaste Susanna 106 

„ Treated like the Jews under the 

EmperorAdrian • • .187 
„ Forced to sacrifice either con- 

science or property . 555 seq. 
„ Their suffering for the Faith 533 seq. 

,, Their hopes on the death of 

Queen Elizabeth . . 81 

„ Their f ears from the Parliament 

of-1613 . . . 65-68 

Irish nobility, the children of , educated as Pro- 

testants by the State . • 37 
„ regarded by England as only half-subjects 

or rebels . . 123, 567, seq 
„ climate steeped in Popery . . . 125 
„ martyrs few in the early ages . - . 365 
„ Princes take up arms in the reign of 

Henry the Eighth . • 267 
,, Missionaries in England . . . .312 
„ Saints on the Continent . . . 316 

„ Writers 347 seqq. 

Ireland's virtues eulogised . . 6, 330, 353 

„ wealth and poverty contrasted . 40 seqq. 

„ anpient fame . . • .87 seqq. 

„ decay and its causes . . .92 seqq. 

„ sad condition, true remedy for 166, 172 

IrelancJ like the land of Gessen, retains the * 

light of , Faith, whilst the neighbouring 

countries are in darkness .... 144 

J^ames the First of Irish extraction . 135, 139 



Digitized by VjOOQ lC 



€00 IXDEX. 

James the First, his discourse in the Star Ghaxn* 

berinl6l6 212 seqq. 

Johanna, Countess of Desmond • • . 462 
John, Pope, the twenty-second^s letter to the 

King of England 119 

Jones, Thomas, Lord Chancellor • . . 436 

Juries, how constituted in Ireland 202, 217, 545 

Jurors, Catholic, subjected to fines 81, 544 seqq. 

„ of Cork branded as perjurers • • 392 

„ of Dublin punished for acqnitting Pri- 

mate Creagh ..... 401 eeq. 

Justices, Lords, correspondence with Walsing- 

ham xxxi seqq. 

„ succeed to Chichester 173, 207, seq. 

Kells, Archdeacon of, bearer of letters to Pope 
Paul the Third, and the Emperor Charles the 

Fifth 267 

Kelly, Archbishop of CasheVs writings . .351 
Kerolan, Bernard, suffers f or the Faith . . 386 

Kildare Catholics fined 217 

Kilkenny Catholics immovable in the Faith 323, 541 
i, persecuted f or the Faith 21 7, 501 

Killaloe, Bishop of, attests the sufferings of 

Archbishop OHurley xix 

Kilmallock firm in the Catholic Faith 323, 483, 542 
King's, Rev. Robert, misstatements regarding 

the death of 0'Hurley .... xxi 

Kinrechan, Maurice, suffers f or the Faith 386, 482 

seqq. 
Kinsale constant in the Faith • . 323, 325 
Knocktopher's religious statues burned by the 
heretics • . 297 

Lacy, Hugh, Bishop of Limerick . . • 382 

Lahyrm, Walter, suffers f or the Faith • . 390 

Laity, Catholic, merits of . . • 185 seq. 

Lamport, Matthew, suffers f or the Faith • 391 

Laurence 0'Toole, St., . 111-4 

Lay-headship of the Church in England . . 121 



Digitized by VjOOQ lC 



nrosx. 601 



Leinster, f ew Protestants in . . . . 224 
Leverons, Bishop of Kildare • 382, 447, seqq. 

Limerick constant in the Faith . 323, 325, 542 
Lives of Irish Saints ..... 346 
Locheran or Longhran, Patrick, martyr — 

cxv seqq. 388, 457 seqq. 
Loftns, Adam, Protestant Archbishop of Dnb- 
lin, accnsed of setting 0'Devany at liberty — 

xcviii seqq. 
,, letters of, regarding the tortnre 

of 0'Hnrley . xxix, seqq. 
„ gives orders that the martyr be 

execnted . . xlii, 429 

Lonvain, nniversity of . . . . xiii, 398 
Luttrell, Archdeacon of Meath . . 386 

Lycodoon, near Limerick . . . xiii, 423 

Lynch, Archdeacon of Tnam, records the snff er- 
ings of 0'Hnrley, xxvii : of Primate Creagh, 
lxvi : of 0'Devany, cxxii 

MacCarthy of Mnskerry obtains the liberation 

of Bishop 0'Herlihy 440 

Mac Gibbon, Archbishop of Cashel . . 381 

Maconel, Randnlph, Visconnt of Dnnlnce . 553 

Maganran, Primates death for the Faith . 381 

Magistrates, Oatholic, set aside ... 30 

„ how appointed . . 199 seq. 546 

Magongail, Donald, Bishop of Baphoe • . 438 
Magrath, Miler's accosations against Primate 

Creagh . 416 

Makored, Donogh, martyr .... 387 

Malachy, St., writings of .... 348 

„ introdnces marble oratories into 

Ireland . . . .102 

Martyrdom, the privilege of a few . . . 306 

„ conditions of 370 seqq. 

Martyr8, the Acts of, carefnlly preserved . 363 

„ few in the early Irish Chnrch . . 364 

Manrice, an Irish Jesnit in Milan . . 406 

Mede, William, of Cork .... 392 



Digitized by VjOOQ lC 



603 INDflK. 



FAOK 



Meiler, two of the name, martyrs . . . 391 
Milar Hussey'8 letter on the arrest of Primate 

Greagh lxxix 

„ interrogatorie8 to him regard- 

ing the arrest and escape of same • lxxxviii 
Miraculous orucifix in Christ Church, Duhlin . 118 
Missionaries, Irish, on the Continent, . • 91 
Mistakesof English statesmen in regard to 

Irelaad, 176 aeq. 



386 
391 



ciii, 297, 298 
295 



Moeran, Thomas, Dean of Cork 
Mohoriaok, massacre at 
Molanus. See 0'Molony 
Monahincha pilgrimage . 
Monasteries in rnin 

Mooney, F., attests the martyrdom of 0'Hurley xxix 

„ attests 0'Devany's martyrdom . cxvi 

Montgomery, Protestant Bishop of Derry . cii 

More, Laurence, suffers f or the Faith . . 386 

Moriarity, Bernard, priest of Ardagh . . 389 

M8S. destroyed 341-2 

Munster cities, constanoy of ... 323 

Mulrony, Dermod, O.S.F., martyr . . 385 

Mutual protection given by Irish Catholios 226 

Naas, constant in the Faith .... 823 

„ miracles at tomb of Bishop Leverous . 455 

Nielan, Abbot, martvr 424 

Noblemen, Irish Catholio, subjected to torture 39 

„ despoiled of their property . . 38 
Novelties in doctrine not tolerated by the Irish 

Church . 195 

Nngent, Christopher^s, account of the Parlia- 

ment in the seoond year of Elizabeth . 265 
„ Rev. William, describes the torture and 

execution of 0'Hurley .... xxi 

Oath of Supremacy 282-4 

0'BoyJe O.S.F., martyr .... 385 

0'Brien, Murtagh, Bishop of Emlv . . . 382 

0'Bnggy, Bishop # of Kildare*s, wntings . . 351 



Digitized by VjOOQ lC 



IWDEX. 608 



PAOt 



0'Cullenan, Abbot of Boyle, martyr . . 384 

0'Derry, Patriek, martyr 387 

0'Devany, Bishop of Down and Connor, suffers 

for the Faitli xciv, ev, 289, 368, 383, 293 seqq. 
0'Devany, Biflhop of Down and Connor, hia 

early life xciii, 291 

0'Devany, appointed Bishop of Down and 

Connor, .. . . . . . . zaiv 

0'Devany, Bishop of Downand Connor, receives 

special f aoulties xev, c 

0'Devany, Bishop of Down and Connor, 

liberated from prison xovii 

0'Devany, Bishop of Down and Connor s 

zeal f or religion c 

0'Devany, Bishop of Down and Connor, is re- 

garded by the Oovernment as an obstinate 

and dangerons enemy cii 

0'Devany, Bishop of Down and Connor, assists 

at Monahincha pilgrimage . . • oiii, 298 
0'Devany, Bishop of Down and Connor, anthor 

of an Index Martyrialis . . . civ, 386 
0'Devany, Bishop of Down and Connor, pro- 

tected by 0'Neill ci aeq. 

0'Devany, Bishop of Down and Connor, again 

arrested civ. 290 

0'Devany, Bishop of Down and Connor, xe- 

cuted at George's-hill cv 

0'Farrell, Thadeus, Bishop of Clonfert . . 384 

0*Fee, O.S.F., martyr 384 

OfficiaJs plunder the Irish Catholics . 180-1 

0'Gallagher, Eugene, Cistercian, martyr . . 386 
0'Gallagher, Redmond, Bishop of Derr/s, 

letter to 0'Devany xcv 

0'Hanan, David, suff ers f or the Faith . .392 
0'Hart, Owen, Bishop of Achonry . . . 438 
0'Hely, Bishop of Mayo, martyr . . 368, 382 
0*Herlihy, Bishop of Ross, martyr 368, 383, 438 seqq. 
0'Hurley, Archbishop of CasheTs, heroism— 

ziii seqq., 368, 381, 423 
„ consecrated in Rome . . xiv 



Digitized by VjOOQ lC 



004 



INDKX. 

PAOS 

0'Hurley, his homeward journey • xv, 424 seq. 

„ hifl arrest . . • • xvii, 429 

„ details of his martyrdom xviii, xliv, 533 seq. 

„ interred at St. Kevin's . . . xix 

0'Kearney, Archhishop of Oashers, letters . cxi 

OTOelrian, Bishop of KillaWs, letters . . xxi 

0'Molony, John, anthor of " Idea virtntis 

togat© " ■ • xxvii 

0'Molony, John, his account of the martyrdom 

of 0'Hurley and Creagh . . . xxvii-lxv 
0'Neilan, Daniel, O.S.F., martyr ... 384 
0'Neill, Hugh, Earl of Tyrone . . .276 
„ „ refuses to enfcer the Protestant 

Church 321 

0'Neil, Shane, and Primate Creagh lxx seqq. 275, 415 
Ormonde, the Black Earl, converted. . . 44 
0'Scallan, O.S.F., martyr . . . . 384 
Ossory, religious statues humed by the heretics 297 
0'Sullevan Beare, records the heroism and suf- 
ferings of 0'Hurley, Primate Creagh, and 
0'Devany xxiv, lxiii, cxx 

Palmer, Judge, declares it to be high treason to 

assist at Mass • 250 

Patriciana Decas cited lxiv 

Patrick, St., Apostle of Ireland ... 90 

„ „ his writings . . . . . 348 

„ „ fruits of his Apostolate . 353 seq. 

Parliaments of Henry the Eighth and Mary 80 seq. 

„ dissolvedinl615 . . . 60, 62seq. 

Penal Act of the second year of Elizabeth — 

235, 238, 245, 265 
Penal statutes prepared f or the Parliament of 

1613 61 

Penalties imposed for professing the Catholic 

Faith 29 

Perils of Irish clergy ..... 425 

Persecution intrusted to the minor officials . 20 

„ various degrees of . • 269, 282 



Digitized by VjOOQ lC 



INDEX. 60$ 

PAOB 

Petition of the Irish Bishops to the Catholic 

Princesinl617 270 seq. 

Plantation, the old contrasted with the new . 308 
,. of Protestant colonists . .127, 147 

,, a new source of discord . . 160 seq. 

,, rnles for carrying it ont . 218, 232 

,, its aim to extirpate the Irish 

Catholics 323 seq. 

Planters, the, wicked and corrnpt . . .135 
Plnnket, Oliver, suffers f or the Faith . . 386 
Poer, George, Vicar-General of Ossory, martyr 387 
Poer, Thomas, suffers f or the Faith . . .386 

Pont-Musson, College of 422 

Power, Peter, Bishop of Ferns . . xlv, 383, 431 

Preston, Catherine, wife of Baron of Slane . 428 

Priests, why only f ew arrested . . . cx 

„ dare not appear in public . . • 299 

„ influence with the Catholics . . 98 

Princes, intervention of , implored in favour of 

Irish Catholics . . . . . .338 

Prisoners for the Faith, their privileges . . 305 
Privy Council in England order the persecution 

in Ireland to be relaxed 371 

Proceedings of Parliament in 1613 . . 68-74 

Procurator8 of Irish Catholics thrown into prison 64 

Proclamations royal against the Catholic clergy cvi 

„ „ ,, „ Irish Catholics 283 

Proprietors petition the King .... 209 

Protestantism failed to attract the Irish • 27, 28 

Protestant ministers selected for Ireland . • 129 

„ „ character of . . 130, seq. 

„ Church in Ireland .... 134 

„ clergy persecute the Catholics 203-4 

„ Bishop of Down's morality . . 355 

„ service, severe penalties imposed for 

not assisting at 537 seqq 

Qualities, good, of the Irish .... 42 

Quemerford. (See Comerford). 

Raget, Paul, abbot, imprisoned . . . . 425 



Digitized by VjOOQ lC 



606 nresx. 

PAOC 

Recopdfl of sufferings i or the Faith shouki be 

preeerved 192 

Recusants, why so named .... 245 

„ deprived of property ... 38 

„ how to be proceeded against . 559 

„ various classes of . . . 560 seq 

Relics, sacred, btirned by the heretics . . 36 

Religion not allied with barbarism . . . 228 

Reynolds, Chas., Archdeacon of Kells . . 267 

Rich, Barnaby's, acconnt of the martyrdo of • 

0'Devany cxxiv 

Rochfort, Robt., S.J., letterof ... 491 

Ross, diocese of 323, 438 

Rothe, David, Blshop of Ossory ...» 
Royal Letter of 30th September, 1612 . . 575 
Royal Snpremacy, an imitation of the Pagan 

Emperors • . . 108 seqq 
„ „ oath of, enforced . . . 546 

„ „ oath refnsed by a Scottish 

Protestont 547 

Royal Prerogative nsed against the Irish Catho- 
lics 265 

Sacraments interdicted to Catholics . 203 

St. Canice's shrine destroyed . . 343 

St. Kevin's cemetery xix 

St. Thomas of Canterbury .... 367 
Sarsfield, Judge . . . . . .481 

School at Limerick 399 

Schools eatablished to pervert the youth of 

Ireland 36,37,314 

Sherlock, Robert, suffers for the Faith . . 390 
Semestris narratio, why the first part of the 

Analecta so entitled ..... 16 

Sibthorp, Judge 481, 501 

Skerrett, Archbishop of Tuam . .881 seq. 
Stanihursfs account of 0'Hurley's martyrdom xx, 433 
State Papers attest the inartyrdom of 0'Hurley — 

xxix seqq. 



Digitized by VjOOQ lC 



INDBX. ^07 

otate Papers attest the prolonged imprison- 
ment of Primate Creagh . . lxvii eeqq. 

tt attest the arrest and death of 

0'Devany ..... cvi seqa. 
Statues, sacred, bnrned by the heretios . . 297 
St. John, Sir Oliver. Viceroy . 210, 212, 215 
Stritch, Andrew, of Limerick, martyr . . 387 
Strong, Thoraas, Bishop of Ossory . . 383 

Subsidy voted to the King .... 30 
Sutton, two of the name, suff er f or the Paith . 390 

Tanner, Edmund, Bishop of Cork and Cloyne 

Papal Commissary for Ireland ... 382 
Theatre of the Catholic and Protestant Reli- 

gion. (See Copinger.) 
Theatrum Crudelitatum, Ac. (See Yerstegan.) 
ThomastownconstantintheFaith . . .323 
Timoleague Franciscan monastery . . . 388 

Title-deeds set at nought 149 

Tolerance, happy resnlts of . . . .173 

Torture of the boots xliv 

Tribunals, how constituted .... 197 
Travers, John, Irish Priest, Martyr . . .521 
Tuam, Mauritius, Archbishop of . . . 352 
Tynzby, William, Carthusian, martyr, . .519 
Tyrone, Earl of, revolts 276 

Universities, ancient, of Ireland ... 96 
u of Pavia and Paris fonnded by 

Irishmen 316 

Uniyersity of Dublin favoured by the Govern- 

^ 611 * ;. 37,314 

Usher s intolerance 52, 54 

Variations of Protestantism .... 548 
Version, Protestant, of the Bible . . .122 
Verstegan, author of the "Theatrum Cmdeli- 

tatum haareticorum nostri temporis " . . xxiii 
Verstegan describes the martyrdom of 0'Hurley xxiii 
Viceroyalty, characteristics of St. John'8 . . 210 



Digitized by VjOOQ lC 



608 INDEX. 

PA»K 

Viceroy's circtdt in 1615 .141 

Vision of Elias typical of Misabeth's perseoution 

273-280 
Visitation, Royal . . . ... . 136 seqq. 

Voters subjected to penalties . . . .198 

Wallop, Lord Jnstice . . • xxix setjq. 429 
WaJsh, William, Bishop of Meath . . .382 
Walsh, William, an English soldier . . .386 
Walsh, John, Vicar-Qeneral of Dublin . .388 
Walsh, Sir Nicholas's hostility to the .Faith * . 45 
,, „ conversion ... 43 

Walsh junior'8 heroic constancy . - . .46 
Walsingham's letters . xxix seqq. 

Wards, Court of 554 seqq. 

Waterf ord's suff erings f or the Faith — 

310, 323, 325, 571 seq. 

Wealth of Ireland 40-2 

Wexford, plantation of . 153-9, 231-2 

,, constant in the Faith . . . 323 
White, Peter, Dean of Waterford . . .386 
White, John, suffers for the Faith . . . 386 
White, Victor, of Clonmel . . 392, 486, seq 

White, Stephen, S.J lxiii 

Wogan, William, suffers f or the Faith . . 390 
Wolf , David, suffers f or the Faith . . .386 
Writers, Irish 347 seq. 

Youghal constant in the Faith .... 323 
Yonng, Nicholas, of Meath, marfcyr . . . 387 
Youth, Irish, bright intelligence of . . 97 



M. H. GiJl and Son, Printeti, Duolin. 



Digitized by VjOOQ lC 



Digitized by VjOOQ lC 



■ 



1 



I 



I 





V